Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 41

Ormr hét þá jarl á Uplǫndum; móðir hans var Ragnhildr, dóttir Hákonar jarls ins ríka; Ormr var inn mesti ágætismaðr. Þá var á Jaðri austr á Sóla Áslákr Erlingsson; hann átti Sigríði, dóttur Sveins jarls Hákonarsonar. Gunnhildi, aðra dóttur Sveins jarls, átti Sveinn Úlfsson Danakonungr. Slíkt var afkvæmi Hákonar jarls þá í Nóregi ok mart annat gǫfugra manna, ok var ætt sú ǫll miklu fríðari en annat mannfólk, ok flest atgørvimenn miklir, en alt gǫfugmenni.

Chapter 42

Haraldr konungr var ríklundaðr ok óx þat, sem hann festisk í landinu, ok kom svá, at flestum mǫnnum dugði illa at mæla í móti honum eða draga fram annat mál, en hann vildi vera láta; svá segir Þjóðólfr skáld:

Gegn skylir herr, sem hugnar,
hjaldrvitjaðar sitja,
dolgstœranda dýrum,
dróttinvandr ok standa;
lýtr folkstara feiti,
fátt ' s til nema játta
þat sem þá vill gotnum,
þjóð ǫll, konungr bjóða.
Chapter 43

Einarr þambarskelfir var mest forstjóri fyrir bóndum alt um Þrándheim; helt hann upp svǫrum fyrir þá á þingum, er konungs menn sóttu. Einarr kunni vel til laga; skorti hann eigi dirfð til at flytja þat fram á þingum, þó at sjálfr konungr væri við; veittu honum lið allir bœndr. Konungr reiddisk því mjǫk, ok kom svá at lykðum, at þeir þreyttu kappmæli. Segir Einarr, at bœndr vildu eigi þola honum ólǫg, ef hann bryti landzrétt á þeim; ok fór svá nǫkkurum sinnum milli þeira. Þá tók Einarr at hafa fjǫlmenni um sik heima, en þó miklu fleira, þá er hann fór til býjar, svá at konungr var þar fyrir. Þat var eitt sinn, at Einarr fór inn til býjar ok hafði lið mikit, langskip viii. eða ix., ok nær d. manna; en er hann kom til bœjar, gekk hann upp með lið þat.

Haraldr konungr var í garði sínum ok stóð út í loptsvǫlum ok sá, er lið Einars gekk af skipum, ok segja menn, at Haraldr kvað þá:

Hér sék upp enn ørva
hilmis stóls, á hæla
Einar, þanns kann skeina
húskarla lið jarli.
þjalfa, þambarskelfi,
þangs, fjǫlmennan ganga;
fullafli bíðr fyllar,
finnk opt at drífr minna,
Rjóðandi mun ráða
randar bliks ór landi
oss, nema Einarr kyssi
øxar munn enn þunna.

Einarr dvalðisk í býnum nǫkkura daga.

Chapter 44

Einn dag var átt mót, ok var konungr sjálfr á mótinu. Hafði verit tekinn í býnum þjófr einn, ok var hafðr á mótinu; maðrinn hafði verit fyrr með Einari, ok hafði honum vel getizk at manninum. Var Einari sagt; þá þóttisk hann vita, at konungr myndi eigi manninn láta undan ganga fyrir því at heldr, þótt Einari þœtti þat máli skipta. Lét þá Einarr vápnask lið sitt, ok ganga síðan á mótit; tekr Einarr manninn af mótinu með valdi. Eptir þetta gengu at beggja vinir ok báru sáttmál milli þeira; kom þá svá, at stefnulagi var á komit, skyldu þeir hittask sjálfir. Málstofa var í konungsgarði við ána niðri; gekk konungr í stofuna við fá menn, en annat lið hans stóð úti í garðinum. Konungr lét snúa fjǫl yfir ljórann, ok var lítit opit á. Þá kom Einarr í garðinn með sitt lið; hann mælti við Eindriða son sinn: "ver þú með liðinu úti, við engu mun mér þá hætt". Eindriði stóð úti við stofudyrrin. En er Einarr kom inn í stofuna, mælti hann: "myrkt er í málstofu konungsins". Jamskjótt hljópu menn at honum, ok lǫgðu sumir, en sumir hjoggu. En er Eindriði heyrði þat, brá hann sverðinu ok hljóp inn í stofuna; var hann þegar feldr ok báðir þeir. Þá hljópu konungsmenn at stofunni ok fyrir dyrrin, en bóndum fellusk hendr, þvíat þeir hǫfðu þá engan forgǫngumann; eggjaði hverr annan, segja, at skǫmm var, er þeir skyldu eigi hefna hǫfðingja síns, en þó varð ekki af atgǫngunni. Konungr gekk út til liðs síns ok skaut á fylking ok setti upp merki sitt, en engi varð atganga bóandanna. Þá gekk konungr út á skip sitt ok alt lið hans, røri síðan út eptir ánni ok svá út á fjǫrð leið sína. Bergljót, kona Einars, spurði fall hans; var hon þá í herbergi því, er þau Einarr hǫfðu áðr haft út í bœnum; gekk hon þegar upp í konungsgarð, þar sem bóndaliðit var; hon eggjaði þá mjǫk til orrostu; en í því bili røri konungr út eptir ánni. Þá mælti Bergljót: "missum vér nú Hákonar Ívarssonar, frænda míns; eigi mundu banamenn Eindriða róa hér út eptir ánni, ef Hákon stœði hér á árbakkanum". Síðan lét Bergljót búa um lík þeira Einars ok Eindriða; váru þeir jarðaðir at Óláfskirkju hjá leiði Magnús konungs Óláfssonar. Eptir fall Einars var Haraldr konungr svá mjǫk óþokkaðr af verki þessu, at bat eina skorti á, er lendir menn ok bœndr veittu eigi atferð ok heldu bardaga við hann, at engi varð forgǫngumaðr til at reisa merki fyrir bóandaherinum.

Chapter 45

Finnr Árnason bjó þá á Yrjum á Austrátt; hann var þá lendr maðr Haraldz konungs. Finnr átti Bergljótu, dóttur Hálfdanar Sigurðarsonar sýrs; Hálfdan var bróðir Óláfs konungs ins helga ok Haraldz konungs. Þóra, kona Haraldz konungs, var bróðurdóttir Finnz Árnasonar; var Finnr inn kærsti konungi ok allir þeir brœðr. Finnr Árnason hafði verit nǫkkur sumur í vestrvíking; hǫfðu þeir þá verit allir saman í hernaði Finnr ok Guthormr Gunnhildarson ok Hákon Ívarsson. Haraldr konungr fór út eptir Þrándheimi ok út á Austrátt; var honum þar vel fagnat. Síðan tǫluðusk þeir við konungr ok Finnr ok rœddu sín á milli um þessi tíðendi, er þá hǫfðu gǫrzk fyrir skemstu, aftǫku Einars ok þeira feðga ok svá kurr þann ok þys, er Þrœndir gerðu at konungi. Finnr svarar skjótt: "þér er verst farit at hvívetna; þú gerir hvatvetna ilt, en síðan ertu svá hræddr, at þú veizt eigi, hvar þú hefir þik". Konungr svarar hlæjandi: "mágr, ek vil nú senda þik inn til býjar; ek vil, at þú sættir bœndr við mik; vil ek, ef þat gengr eigi, at þú farir til Uplanda ok komir því við Hákon Ívarsson, at hann sé eigi mótgǫngumaðr minn". Finnr svarar: "hvat skaltu til leggja við mik, ef ek fer forsendu þessa, þvíat bæði Þrœndir ok Uplendingar eru fjandr þínir svá miklir, at engum sendimǫnnum þínum er fœrt þannug, nema sín njóti við". Konungr svarar: "far þú, mágr, sendifǫrna, þvíat ek veit, at þú kømr áleiðis, ef nǫkkurr kømr, at gera oss sátta, ok kjós þú bœn at oss". Finnr segir: "halt þú þá orð þín, en ek mun kjósa bœnina; ek kýs grið ok landzvist Kálfi, bróður mínum, ok eignir hans allar ok þat með, at hann hafi nafnbœtr sínar ok alt ríki sitt, slíkt er hann hafði, áðr hann fór ór landi". Konungr sagði ok játti ǫllu þessu, er Finnr mælti; hǫfðu at þessu vitni ok handfestar. Síðan mælti Finnr: "hvat skal ek Hákoni fram bjóða til þess, at hann játti þér griðum, hann ræðr nú mest fyrir þeim frændum". Konungr segir: "hitt skaltu fyrst heyra, hvat Hákon mælir til sættar fyrir sína hǫnd. Síðan kom þú mínu máli, sem framarst máttu, en at lykðum þá neitaðu konungdóminum einum". Síðan fór Haraldr konungr suðr á Mœri ok dró at sér lið ok gerðisk fjǫlmennr.