Bókastaðir

Þessi orrosta var in snarpasta ok allmannskœð. Frambyggjar á Orminum langa ok Orminum skamma ok Trananum fœrðu akkeri ok stafnljá í skip Sveins konungs, en áttu vápnin at bera á þá niðr undir fœtr sér; hruðu þeir ǫll þau skip, er þeir fengu haldit, en konungrinn Sveinn ok þat lið, er undan komsk, flýði á ǫnnur skip, ok því næst lǫgðu þeir frá ór skotmáli, ok fór þessi herr, svá sem gat Óláfr konungr Tryggvason. Þá lagði þar at í staðinn Óláfr Svía-konungr, ok þegar er þeir kómu nær stórskipum, þá fór þeim, sem hinum, at þeir létu lið mikit ok sum skip sín, ok lǫgðu frá við svá búit. En Eiríkr jarl síbyrði Barðanum við it ýzta skip Óláfs konungs ok hrauð þat ok hjó þegar þat ór tengslum, en lagði þá at því, er þar var næst, ok barðisk til þess, er þat var hroðit. Tók þá liðit at hlaupa af inum smærum skipunum ok upp á stórskipin, en jarl hjó hvert ór tengslunum, svá sem hroðit var, en Danir ok Svíar lǫgðu þá í skotmál ok ǫllum megin at skipum Óláfs konungs.

En Eiríkr jarl lá ávalt síbyrt við skipin ok átti hǫggorrostu, en svá sem menn fellu á skipum hans, þá gengu aðrir upp í staðinn, Danir ok Svíar. Svá segir Haldórr:

Þá var orrosta in snarpasta, ok fell þá mjǫk liðit, ok kom svá at lykðum, at ǫll váru hroðin skip Óláfs konungs nema Ormrinn langi; var þar þá alt lið á komit, þat er vígt var hans manna. Þá lagði Eiríkr jarl Barðanum at Orminum síbyrt ok var þar hǫggorrosta; svá segir Halldórr:

Eiríkr jarl var í fyrirrúmi á skipi sínu, ok var þar fylkt með skjaldborg; var þá bæði þar hǫggorrosta ok spjótum lagt ok kastat ǫllu því, er til vápna var, en sumir skutu bogaskoti eða handskoti. Var þá svá mikill vápnaburðr á Orminn, at varla mátti hlífum fyrir sik koma, er svá þykt flugu spjót ok ǫrvar, þvíat ǫllum megin lǫgðu herskip at Orminum. En menn Óláfs konungs váru þá svá óðir, at þeir hljópu upp á borðin til þess at ná með sverðzhǫggum at drepa fólkit, en margir lǫgðu eigi svá undir Orminn, at þeir vildi í hǫggorrostu vera. En Óláfsmenn gengu flestir út af borðunum ok gáðu eigi annars, en þeir berðisk á sléttum velli, ok sukku niðr með vápnum sínum; svá segir Hallfrøðr:

Einarr þambarskelfir var á Orminum aptr í krapparúmi; hann skaut af boga ok var allra manna harðskeytastr. Einarr skaut at Eiríki jarli ok laust í stýrishnakkann fyrir ofan hǫfuð jarli, ok gekk alt upp á reyrbǫndin; jarl leit til ok spurði, ef þeir vissi, hverr þar skaut, en jamskjótt kom ǫnnur ǫr, svá nær jarli, at flaug milli síðunnar ok handarinnar ok svá aptr í hǫfðafjǫlina, at langt stóð út broddrinn. Þá mælti jarl við þann mann, er sumir nefna Finn, en sumir segja, at hann væri finzkr, — sá var inn mesti bogmaðr —: "skjóttu mann þann inn mikla í krapparúminu". Finnr skaut, ok kom ǫrin á boga Einars miðjan í því bili, er Einarr dró it iii. sinn bogann; brast þá boginn í ii. hluti. Þá mælti Óláfr konungr: "hvat brast þar svá hátt?". Einarr svarar: "Nóregr ór hendi þér konungr". "Eigi mun svá mikill brestr orðinn, segir konungr, tak boga minn ok skjót af" — ok kastaði boganum til hans. Einarr tók bogann ok dró þegar fyrir odd ǫrvarinnar ok mælti: "ofveykr, ofveykr allvaldz bogi" — ok kastaði aptr boganum, tók þá skjǫld sinn ok sverð ok barðisk.

Óláfr konungr Tryggvason stóð í lypting á Orminum ok skaut optast um daginn, stundum bogaskoti, en stundum gaflǫkum ok jafnan tveim senn. Hann sá fram á skipit ok sá sína menn reiða sverðin ok hǫggva títt ok sá, at illa bitu, mælti þá hátt: "hvárt reiðið þér svá slæliga sverðin, er ek sé, at ekki bíta yðr?". Maðr sagði: "sverð vár eru slæ ok brotin mjǫk". Þá gekk konungr ofan í fyrirrúmit ok lauk upp hásætiskistuna, tók þar ór mǫrg sverð hvǫss ok fekk mǫnnum; en er hann tók niðr inni hœgri hendi, þá sá menn, at blóð rann ofan undan brynstúkunni; engi veit, hvar hann var sárr.

Mest var vǫrnin á Orminum ok mannskœðust af fyrirrúmsmǫnnum ok stafnbúum; þar var hvártveggja valit mest mannfólkit ok hæst borðin. En er lið fell fyrst um mitt skip ok þar er fátt stóð upp mannanna um sigluskeiðit, þá réð Eiríkr jarl til upgǫngunnar ok kom upp á Orminn með xv. mann. Þá kom í móti honum Hyrningr, mágr Óláfs konungs, með sveit manna, ok varð þar inn harðasti bardagi, ok lauk svá, at jarl hrǫkk ofan aptr á Barðann, en þeir menn, er honum hǫfðu fylgt, fellu sumir, en sumir váru særðir; þess getr Þórðr Kolbeinsson:

Þá varð enn in snarpasta orrosta, ok fellu þá margir menn á Orminum; en er þyntisk skipan á Orminum til varnarinnar, þá réð Eiríkr jarl annat sinn til upgǫngu á Orminn; varð þá enn hǫrð viðtaka. En er þetta sá stafnbúar á Orminum, þá gengu þeir aptr á skipit ok snúask til varnar móti jarli ok veita harða viðrtǫku. En fyrir því, at þá var svá mjǫk fallit lið á Orminum, at víða váru auð borðin, tóku þá jarlsmenn víða upp at ganga. En alt þat lið, er þá stóð upp til varnar á Orminum, sótti aptr á skipit, þar til sem konungr var. Svá segir Haldórr ókristni, at Eiríkr jarl eggjaði þá sína menn: