Bókastaðir

Sveinn Dana-konungr ok Óláfr Svía-konungr ok Eiríkr jarl váru þar þá með allan her sinn. Þá var fagrt veðr ok bjart sólskin; gengu þeir nú á hólminn allir hǫfðingjar ok sveitir með þeim ok sá, er skipin siglðu út á hafit mjǫk mǫrg saman, ok nú sjá þeir, hvar siglir eitt mikit skip ok glæsiligt; þá mæltu báðir konungarnir: "þetta er mikit skip ok ákafafagrt; þetta mun vera Ormr inn langi". Eiríkr jarl svarar ok segir, at "ekki er þetta Ormr inn langi", — ok svá var sem hann sagði; þetta skip átti Eindriði af Gimsum. Lítlu síðarr sá þeir, hvar annat skip siglði miklu meira en it fyrra. Þá mælti Sveinn konungr: "hræddr er Óláfr Tryggvason nú, eigi þorir hann at sigla með hǫfuðin á skipi sínu". Þá segir Eiríkr jarl: "ekki er þetta konungs skip; kenni ek þetta skip ok seglit, þvíat stafat er seglit; þetta er Erlingr Skjálgsson; látum sigla þá; betra er oss skarð ok missa í flota Ólafs konungs, en þetta skip þar svá búit". En stundu síðarr sá þeir ok kendu skip Sigvalda jarls, ok viku þau þannug at hólmanum; þá sá þeir, hvar siglðu iii. skip, ok var eitt mikit skip. Mælti þá Sveinn konungr, biðr þá ganga til skipa sinna, segir, at þá ferr Ormr inn langi. Eiríkr jarl segir: "mǫrg hafa þeir ǫnnur stór skip ok glæsilig, en Orm inn langa, bíðum enn". Þá mæltu mjǫk margir menn: "eigi vill Eiríkr jarl nú berjask ok hefna fǫður síns; þetta er skǫmm mikil, svá at spyrjask mun um ǫll lǫnd, ef vér liggjum hér með jammiklu liði, en Óláfr konungr sigli á hafit út hér hjá oss sjálfum". En er þeir hǫfðu þetta talat um hríð, þá sá þeir, hvar siglǫu iiii. skip, ok eitt af þeim var dreki allmikill ok mjǫk gullbúinn. Þá stóð upp Sveinn konungr ok mælti: "hátt mun Ormrinn bera mik í kveld; honum skal ek stýra". Þá mæltu margir, at Ormrinn var furðumikit skip ok frítt, rausn mikil, at láta gera slíkt skip. Þá mælti Eiríkr jarl, svá at nǫkkurir menn heyrðu: "þótt Óláfr konungr hefði ekki meira skip en þetta, þá myndi Sveinn konungr þat aldri fá af honum með einn saman Dana-her". Dreif þá fólkit til skipanna ok ráku af tjǫldin. En er hǫfðingjar rœddu þetta milli sín, sem nú er sagt, þá sá þeir, hvar siglǫu iii. skip allmikil ok it iiii. síðast, ok var þat Ormr inn langi. En þau in stóru skip, er áðr hǫfðu siglt ok þeir hugðu, at Ormrinn væri, þat var it fyrra Traninn, en it síðarra Ormr inn skammi. En þá er þeir sá Orminn langa, kendu allir, mælti þá engi í mót, at þar myndi sigla Óláfr Tryggvason, gengu þá til skipanna ok skipuðu til atlǫgunnar. Váru þat einkamál þeira hǫfðingjanna, Sveins konungs ok Óláfs konungs ok Eiríks jarls, at sinn þriðjung Nóregs skyldi eignask hverr þeira, ef þeir feldi Óláf konung Tryggvason, en sá þeira hǫfðingja, er fyrst gengi á Orminn, skyldi eignask alt þat hlutskipti, er þar feksk, ok hverr þeira þau skip, er sjálfr hryði. Eiríkr jarl hafði barða einn geysimikinn, er hann var vanr at hafa í víking; þar var skegg á ofanverðu barðinu hváru tveggja; en niðr frá járnspǫng þykk ok svá breið sem barðit ok tók alt í sjá ofan.

Þá er þeir Sigvaldi jarl rǫru inn undir hólmann, þá sá þat þeir Þorkell dyðrill af Trananum ok aðrir skipstjórnarmenn, þeir er með honum fóru, at jarl snøri sínum skipum undir hólmann, þá hlóðu þeir ok seglum ok rǫru eptir honum ok kǫlluðu til þeira, spurðu, hví þeir fóru svá. Jarl segir, at hann vill bíða Óláfs konungs — "ok er meiri ván, at ófriðr sé fyrir oss". Létu þeir þá fljóta skipin, þar til er Þorkell nefja kom með Orminn skamma ok þau iii. skip, er honum fylgðu, ok váru þeim sǫgð in sǫmu tíðendi; hlóðu þeir þá ok sínum seglum ok létu fljóta ok biðu Óláfs konungs, en þá er konungrinn siglði innan at hólmanum, þá rœri allr herrinn út á sundit fyrir þá.

En er þeir sá þat, þá báðu þeir konunginn sigla leið sína, en leggja eigi til orrostu við svá mikinn her. Konungr svarar hátt ok stóð upp í lyptingunni: "láti ofan seglit, ekki skulu mínir menn hyggja á flótta; ek hefi aldri flýit í orrostu; ráði guð fyrir lífi mínu, en aldri mun ek á flótta leggja". Var svá gǫrt, sem konungr mælti. Svá segir Hallfrøðr:

Óláfr konungr lét blása til samlǫgu ǫllum skipum sínum; var konungsskip í miðju liði, en þar á annat borð Ormr inn skammi, en annat borð Traninn. En þá er þeir tóku at tengja stafnana, þá bundu þeir saman stafnana á Orminum langa ok Orminum skamma. En er konungr sá þat, kallaði hann hátt, bað þá leggja fram betr it mikla skipit ok láta þat eigi aptast vera allra skipa í herinum. Þá svarar Úlfr inn rauði: "ef Orminn skal því lengra fram leggja, sem hann er lengri en ǫnnur skip, þá mun ávint verða um sǫxin". Konungr segir: "eigi vissa ek, at ek ætta stafnbúann bæði rauðan ok ragan". Úlfr segir: "ver þú eigi meirr baki lyptingina en ek mun verja stafninn". Konungr helt á boga ok lagði ǫr á streng ok snøri at Úlfi. Úlfr mælti: "skjót annan veg, konungr, þannug sem meiri er þǫrfin; þér vinn ek þat er ek vinn".

Óláfr konungr stóð í lypting á Orminum, bar hann hátt mjǫk; hann hafði gyltan skjǫld ok gullroðinn hjálm; var hann auðkendr frá ǫðrum mǫnnum; hann hafði rauðan kyrtil stuttan útan um brynju. En er Óláfr konungr sá, at riðluðusk flokkarnir ok upp váru sett merki fyrir hǫfðingjum, þá spurði hann: "hverr er hǫfðingi fyrir liði því, er gegnt oss er?". Honum var sagt, at þar var Sveinn konungr tjúguskegg með Dana-her. Konungr svarar: "ekki hræðumk vér bleyður þær, engi er hugr í Dǫnum; — en hverr hǫfðingi fylgir þeim merkjum, er þar eru út í frá hœgra veg?". Honum var sagt, at þar var Óláfr konungr með Svía-her. Óláfr konungr segir: "betra væri Svíum heima ok sleikja um blótbolla sína, en ganga á Orminn undir vápn yður. En hverir eigu þau in stóru skip, er þar liggja út á bakborða Dǫnum?". "Þar er, segja þeir, Eiríkr jarl Hákonarson". Þá svarar Óláfr konungr: "hann mun þykkjask eiga við oss skapligan fund, ok oss er ván snarprar orrostu af því liði; þeir eru Norðmenn, sem vér erum".

Síðan greiða konungar atróðr, lagði Sveinn konungr sitt skip móti Orminum langa, en Óláfr konungr sœnski lagði út frá ok stakk stǫfnum at ýzta skipi Óláfs konungs Tryggvasonar, en ǫðrum megin Eiríkr jarl. Tóksk þar þá hǫrð orrosta. Sigvaldi jarl lét skotta við sín skip ok lagði ekki til orrostu. Svá segir Skúli Þorsteinsson — hann var þá með Eiríki jarli —:

Ok enn segir hér frá þessum tíðendum Hallfrøðr: