Bókastaðir

Þetta sama haust kómu til Niðaróss útan af Íslandi Kjartan Óláfsson, Hǫskullzsonar, ok dótturson Egils Skallagrímssonar, er einn hefir kallaðr verit mannvænstr maðr þeira, er fœzk hafi á Íslandi. Þar var þá ok Haldórr, sonr Guðmundar á Mǫðruvǫllum, ok Kolbeinn, sonr Þórðar Freysgoða, bróðir Brennu-Flosa, fjórði Svertingr, sonr Rúnólfs goða. Þessir váru allir heiðnir ok margir aðrir, sumir ríkir en sumir óríkir; þá kómu ok af Íslandi gǫfgir menn, er kristni hǫfðu tekit af Þangbrandi, Gizurr hvíti, sonr Teits Ketilbjarnarsonar, en móðir hans var Álof, dóttir Bǫðvars hersis Víkinga-Kárasonar; bróðir Bǫðvars var Sigurðr, faðir Eiríks bjóðaskalla, fǫður Ástríðar, móður Óláfs konungs. Hjalti hét einn íslenzkr maðr Skeggjason; hann átti Vilborgu, dóttur Gizurar hvíta. Hjalti var ok kristinn, ok tók Óláfr konungr feginsamliga við þeim mágum, Gizuri ok Hjalta, ok váru þeir með honum. En þeir íslenzkir menn, er fyrir skipum réðu ok heiðnir váru, þá leituðu þeir til brautsiglingar, þegar konungr var í bœnum, þvíat þeim var sagt, at konungr nauðgaði alla menn til kristni, en veðr gekk í þrá þeim ok rak þá aptr undir Niðarhólm; þeir réðu þar fyrir skipum Þórarinn Nefjólfsson, Hallfrøðr skáld Óttarsson, Brandr inn ǫrvi, Þorleikr Brandzson. Þetta var sagt Óláfi konungi, at Íslendingar váru þar nǫkkurum skipum ok heiðnir allir ok vildu flýja fund konungs. Þá sendi konungr menn til þeira ok bannaði þeim braut at halda, bað þá leggja inn til bœjar, ok gerðu þeir svá ok báru ekki af skipum

Sínum.

Þá kom Mikjálsmessa; lét konungr þá halda mjǫk, lét syngva messu hátíðliga. Íslendingar gengu til ok hlýddu sǫng fǫgrum ok kluknahljóði. En er þeir kómu til skipa sinna, sagði hverr þeira, hvernug líkat hafði atferð kristinna manna. Kjartan lét vel yfir, en flestir aðrir lǫstuðu, en þat er, sem mælt er, at mǫrg eru konungs eyru; var konungi þetta sagt; þá gerði hann þegar um daginn mann eptir Kjartani ok bað hann koma til sín. Kjartan gekk til konungs með nǫkkura menn; fagnaði hann honum vel. Kjartan var allra manna mestr ok fríðastr ok vel orði farinn. En er þeir konungr hǫfðu fám orðum við skipzk, þá bauð konungr Kjartani at taka við kristni. Kjartan segir, at hann vill því eigi níta, ef hann skal þá hafa vináttu konungs. Konungr heitr honum vináttu sinni fullkominni, ok semja þeir konungr þetta sáttmál milli sín. Annan dag eptir var Kjartan skírðr ok Bolli Þorláksson frændi hans ok alt fǫruneyti þeira; var Kjartan ok Bolli í boði konungs, meðan þeir váru í hvítaváðum, ok var konungr allkærr til þeira.

Óláfr konungr gekk einn dag úti á stræti, en menn nǫkkurir gengu í móti þeim, ok sá, er fyrstr gekk, fagnaði konungi. Konungr spurði þann mann at nafni, sá nefndisk Hallfrøðr. Þá mælti konungr: "ertu skáldit?". Hann segir: "kann ek yrkja". Þá mælti konungr: "þú munt vilja taka kristni ok gerask síðan minn maðr". Hann segir: "kostr skal á því vera, at ek mun skírask, ef þú, konungr, veitir mér sjálfr guðsifjar; af engum manni ǫðrum vil ek þat þiggja". Konungr segir: "ek vil þat gera". Var þá Hallfrøðr skírðr ok helt konungr honum undir skírn. Síðan spurði konungr Hallfrøð: "viltu nú gerask minn maðr?". Hallfrøðr segir: "ek var fyrr hirðmaðr Hákonar jarls; nú vil ek ekki gerask þér handgenginn ok engum ǫðrum hǫfðingjum, nema þú heitir mér því, at mik hendi enga þá hluti, er þú rekir mik frá þér". "Svá at einu er mér sagt, segir konungr, frá þér, Hallfrøðr, at þú ert ekki svá vitr eða spakr, at mér er ørvænt, at þú gerir þá hluti, er ek vil fyrir engan mun við sœma." "Dreptu mik þá" segir Hallfrøðr. Konungr mælti: "þú ert vandræðaskáld, en minn maðr skaltu nú vera". Hallfrøðr svarar: "hvat gefr þú, konungr, mér at nafnfesti, ef ek skal heita vandræðaskáld?". Konungr gaf honum sverð, ok fylgði engi umgerð. Konungr mælti: "yrk nú vísu um sverðit ok lát sverð vera í hverju vísuorði". Hallfrøðr kvað:

Þá fekk konungr honum umgerð. Af Hallfrøðar kvæðum tǫkum vér vísendi ok sannendi, þat er þar er sagt frá Óláfi konungi Tryggvasyni.

Þetta sama haust kom Þangbrandr prestr af Íslandi til Óláfs konungs ok segir sínar farar eigi sléttar, segir, at Íslendingar hǫfðu gǫrt níð um hann, en sumir vildu drepa hann, ok lét enga ván, at þat land myndi kristit verða. Óláfr konungr varð svá óðr ok reiðr, at hann lét blása ǫllum íslenzkum mǫnnum saman, þeim er þar váru í bœnum, ok mælti síðan, at alla skyldi drepa. En Kjartan ok Gizurrr ok Hjalti ok aðrir þeir, er þá hǫfðu við kristni tekit, gengu til hans ok mæltu: "eigi muntu, konungr, vilja ganga á bak orðum þínum, þvíat þú mælir svá, at engi maðr skal svá mikit hafa gǫrt til reiði þinnar, at eigi viltu þat upp gefa þeim, er skírask vilja ok láta af heiðni. Nú vilja þessir allir íslenzkir menn, er hér eru nú, skírask láta, en vér munum finna bragð þat til, er kristni mun við gangask á Íslandi; eru hér margir ríkra manna synir af Íslandi, ok munu feðr þeira mikit liðsinni veita at þessu máli. En Þangbrandr fór þar, sem hér með yðr, með ofstopa ok manndráp, ok þolðu menn honum þar ekki slíkt". Tók þá konungr at hlýða á slíkar rœður; váru þá skírðir allir íslenzkir menn, þeir sem þar váru þá.

Óláfr konungr var mestr íþróttamaðr í Nóregi, þeira, er menn hafa frá sagt, um alla hluti; hverjum manni var hann sterkari ok fimari, ok eru þar margar frásagnir ritaðar um þat; ein sú, er hann gekk í Smalsarhorn ok festi skjǫld sinn í ofanvert bjargit, ok enn þat, er hann hjalp hirðmanni sínum, þeim er áðr hafði klifit bjargit, svá at hvárki mátti komask upp né ofan, en konungr gekk til hans ok bar hann undir hendi sér ofan á jǫfnu. Óláfr konungr gekk eptir árum útbyrðis, er menn hans røru á Orminum, ok hann lék at þrimr handsǫxum, svá at jafnan var eitt á lopti, ok hendi æ meðalkaflann. Hann vá jafnt báðum hǫndum ok skaut ii. spjótum senn. Óláfr konungr var allra manna glaðastr ok leikinn mjǫk, blíðr ok lítillátr, ákafamaðr mikill um alla hluti, stórgjǫfull, sundrgerðamaðr mikill, fyrir ǫllum mǫnnum um frœknleik í orrostum, allra manna grimmastr, þá er hann var reiðr, ok kvalði óvini sína mjǫk, suma brendi hann í eldi, suma lét hann ólma hunda rífa í sundr, suma lemja eða kasta fyrir hábjǫrg. Váru af þeim sǫkum vinir hans ástúðgir við hann, en óvinir hans hræddusk við hann; var því mikil framkvæmð hans, at sumir gerðu hans vilja með blíðu ok vináttu, en sumir fyrir hræzlu sakir.