Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 76

Hárekr ór Þjóttu ferr þegar í brott ór bœnum, sem fyrst mátti hann, en Haukr ok Sigurðr váru með konungi ok létu skírask báðir. Hárekr fór leið sína, þar til er hann kom heim í Þjóttu. Hann sendi orð Eyvindi kinnrifu, vin sínum, ok bað svá segja honum, at Hárekr ór Þjóttu hafði funnit Óláf konung ok hafði eigi kúgazk látit til þess at taka við kristni; hitt annat bað hann segja honum, at Óláfr konungr ætlar um sumarit at fara með her á hendr þeim, segir Hárekr, at þeir munu þar verða varhuga við at gjalda, bað Eyvind koma sem fyrst á sinn fund. En er þessi ørendi váru borin Eyvindi, þá sér hann, at yfrin nauðsyn mun til vera, at gera þar fyrir þat ráð, at þeir verði eigi upptœkir fyrir konungi. Ferr Eyvindr sem skyndiligast með léttiskútu, ok fáir menn á. En er hann kom til Þjóttu, fagnar Hárekr honum vel; ok þegar skjótt ganga þeir á tal, Hárekr ok Eyvindr, annan veg frá bœnum. En er þeir hafa lítla hríð talat, þá koma þar menn Óláfs konungs, þeir er Háreki hǫfðu norðr fylgt, taka þá hǫndum Eyvind ok leiða hann til skips með sér, fara síðan í brot með Eyvind. Létta þeir eigi fyrr sinni ferð, en þeir koma til Þrándheims ok finna Óláf konung í Niðarósi. Var þá Eyvindr fluttr til tals við Óláf konung. Bauð konungr honum at taka skírn sem ǫðrum mǫnnum. Eyvindr kvað þar nei við. Konungr bað hann blíðum orðum at taka við kristni ok segir honum marga skynsemi ok svá byskup. Eyvindr skipaðisk ekki við þat. Þá bauð konungr honum gjafar ok veizlur stórar, en Eyvindr neitti ǫllu því. Þá hét konungr honum meizlum eða dauða. Ekki skipaðisk Eyvindr við þat. Síðan lét konungr bera inn munnlaug fulla af glóðum ok setja á kvið Eyvindi, ok brast brátt kviðrinn sundr. Þá mælti Eyvindr: "taki af mér munnlaugina, ek vil mæla orð nǫkkur, áðr ek dey" — ok var svá gǫrt. Þá spurði konungr: "viltu nú, Eyvindr, trúa á Krist?". "Nei, segir hann, ek má enga skírn fá, ek em einn andi, kviknaðr í mannzlíkam með fjǫlkyngi Finna, en faðir minn ok móðir fengu ekki fyrr barn átt". Síðan dó Eyvindr ok hafði verit inn fjǫlkungasti maðr.

Chapter 77

En um várit eptir lét Óláfr konungr búa skip sín ok lið. Þá hafði hann sjálfr Tranann. Hafði konungr þá mikit lið ok frítt. En er hann var búinn, helt hann liðinu út eptir firði ok síðan norðr fyrir Byrðu ok svá norðr á Hálogaland, en hvar sem hann kom við land, þá átti hann þing, bauð hann þar ǫllu fólki at taka skírn ok rétta trú; bar þá engi maðr traust til at mæla í móti, ok kristnaðisk þá land alt, þar sem hann fór. Óláfr konungr tók veizlu í Þjóttu at Háreks; þá var hann skírðr ok alt lið hans; gaf Hárekr konungi gjafar stórar at skilnaði ok gerðisk hans maðr ok tók veizlur af konungi ok lendz mannz rétt.

Chapter 78

Rauðr inn rammi er nefndr bóndi einn, er bjó í firði þeim, er Sálpti heitir, í Goðey. Rauðr var maðr stórauðigr ok hafði marga húskarla; hann var ríkr maðr; fylgði honum mikill fjǫlði Finna, þegar er hann þurpti. Rauðr var blótmaðr mikill ok mjǫk fjǫlkunnigr. Hann var vin mikill þess mannz, er fyrr var nefndr, Þórir hjǫrtr; váru þeir báðir hǫfðingjar miklir. En er þeir spurðu, at Óláfr konungr fór með her mannz sunnan um Hálogaland, þá samna þeir her at sér ok bjóða skipum út ok fá lið mikit. Rauðr hafði dreka mikinn ok gullbúin hǫfuð á; var þat skip xxx. at rúmatali ok mikit at því; Þórir hjǫrtr hafði ok mikit skip. Þeir halda liði því suðr í móti Óláfi konungi. En er þeir hittask, þá leggja þeir til orrostu við Óláf konung; varð þar mikill bardagi ok gerðisk brátt mannfall ok snøri því í lið Háleygja ok hruðusk skip þeira ok því næst sló á þá felmt ok ótta; røri Rauðr með dreka sinn út til hafs ok því næst lét hann draga segl sitt. Rauðr hafði jafnan byr, hvert er hann vildi sigla, ok var þat af fjǫlkyngi hans. Er þat at segja skjótast af ferð Rauðs, at hann siglði heim í Goðey. Þórir hjǫrtr flýði inn til landz, ok hljópu þar af skipum, en Óláfr konungr fylgði þeim, hljópu þeir ok af skipum ok ráku þá ok drápu, varð konungr þá enn fremstr sem jafnan, þá er slíkt skyldi þreyta. Hann sá, hvar Þórir hjǫrtr hljóp, hann var allra manna fóthvatastr. Konungr rann eptir honum ok fylgði honum Vígi, hundr hans. Þá mælti konungr: "Vígi, tak hjǫrtinn". Vígi hljóp fram eptir Þóri ok þegar upp á hann. Þórir nam stað við. Þá skaut konungr kesju at Þóri; Þórir lagði sverði til hundzins ok veitti honum sár mikit, en jamskjótt fló kesja konungsins undir hǫnd Þóri, svá at út stóð um aðra síðuna; lét Þórir þar líf sitt, en Vígi var borinn sárr til skipa. Óláfr konungr gaf grið ǫllum mǫnnum þeim, er báðu ok kristni vildu taka.

Chapter 79

Óláfr konungr helt liði sínu norðr með landi ok kristnaði alt fólk, þar sem hann fór. En er hann kom norðr at Sálpti, ætlaðisk hann at fara inn í fjǫrðinn ok finna Rauð, en hregg veðrs ok stakastormr lá innan eptir firði, ok lá konungr þar til viku ok helzk it sama hreggviðri innan eptir firði, en it ýtra var blásandi byrr at sigla norðr með landi; siglði þá konungr alt norðr í Ǫmð, ok gekk þar alt fólk undir kristni. Síðan snýr konungr ferð sinni aptr suðr. En er hann kom norðan at Sálpti, þá var hregg út eptir firði ok sjádrif. Konungr lá þar nǫkkurar nætr, ok var veðr it sama. Þá talaði konungr við Sigurð byskup ok spurði eptir, ef hann kynni þar nǫkkut ráð til leggja. Byskup segir, at hann myndi freista, ef guð vill sinn styrk til leggja, at sigra þenna fjándakrapt.

Chapter 80

Sigurðr byskup tók allan messuskrúða sinn ok gekk fram í stafn á konungsskipi, lét tendra kerti ok bar reykelsi, setti róðukross upp í stafninn, las þar guðspjall ok margar bœnir aðrar, støkði vígðu vatni um alt skipit. Síðan bað hann taka af tjǫldin ok róa inn á fjǫrðinn. Konungr lét þá kalla til annarra skipa, at allir skyldu róa eptir honum. En er róðr var greiddr á Trǫnunni, þá gekk hon inn á fjǫrðinn, ok kendu þeir engan vind á sér, er því skipi rœru, ok svá stóð toptin eptir í varrsímanum, at þar var logn, en svá laus sjárokan brot frá hvárn tveggja veg, at hvergi sá fjǫllin fyrir. Rœri þá hvert skip eptir ǫðru þar í logninu; fóru þeir svá allan dag ok eptir um nóttina, kómu lítlu fyrir dag í Goðeyjar. En er þeir kómu fyrir bœ Rauðs, þá flaut þar fyrir landi dreki hans sá inn mikli. Óláfr konungr gekk þegar upp til bœjarins með lið sitt, veittu þar atgǫngu lopti því, er Rauðr svaf í, ok brutu upp, hljópu menn þar inn; var þá Rauðr handtekinn ok bundinn, en drepnir þeir menn aðrir, er þar váru inni, en sumir handteknir. Þá gengu konungsmenn at skála þeim, er húskarlar Rauðs sváfu í; váru þar sumir drepnir, en sumir bundnir, sumir barðir. Lét þá konungr leiða Rauð fyrir sik, bauð honum at láta skírask, — "mun ek þá, segir konungr, ekki taka af þér eigu þína, vera heldr vin þinn, ef þú kant til gæta". Rauðr œpði á móti því, segir, at aldri skyldi hann á Krist trúa, ok guðlastaði mjǫk. Konungr varð þá reiðr ok sagði, at Rauðr skyldi hafa inn versta dauða. Þá lét konungr taka hann ok binda opinn á slá eina, lét setja kefli á millum tanna honum ok lúka upp svá munninn; þá lét konungr taka lyngorm einn ok bera at munni honum, en ormrinn vildi eigi í munninn ok hrøkðisk frá í brot, þvíat Rauðr blés í móti honum. Þá lét konungr taka hvannjólatrumbu ok setja í munn Rauð, en sumir menn segja, at konungr léti taka lúðr sinn ok setja í munn honum ok lét þar í orminn, lét bera útan at slájárn glóanda; hrøkðisk þá ormrinn í munn Rauð ok síðan í hálsinn ok skar út um síðuna; lét Rauðr þar líf sitt. Óláfr konungr tók þar ófa mikit fé í gulli ok silfri ok ǫðru lausafé í vápnum ok margs konar dýrgripum; en menn alla, þá er fylgt hǫfðu Rauð, lét konungr skíra, en þá, er þat vildu eigi, lét hann drepa eða kvelja. Þá tók Óláfr konungr dreka, er Rauðr hafði átt, ok stýrði sjálfr, þvíat þat var miklu meira skip ok fríðara, en Traninn, fram var á drekahǫfuð, en aptr krókr ok fram af sem sporðr ok hvártveggi svírinn ok allr stafninn var með gulli lagðr; þat skip kallaði konungr Orminn, þvíat þá er segl var á lopti, skyldi þat vera fyrir vængi drekans; var þetta skip fríðast í Nóregi ǫllum. Eyjar þær, er Rauðr byggði, heita Gylling ok Hæring, en allar saman heita þær Goðeyjar, ok Goðeyjastraumr fyrir norðan, milli ok meginlandz. Óláfr konungr kristnaði fjǫrð þann allan, ferr síðan leið sína suðr með landi, ok varð í þeiri ferð mart þat, er í frásǫgn er fœrt, er trǫll ok illar véttir glettusk við menn hans ok stundum við hann sjálfan. En vér viljum heldr rita um þá atburði, er Óláfr konungr kristnaði Nóreg eða ǫnnur þau lǫnd, er hann kom kristni á. Óláfr konungr kom liði sínu þat sama haust í Þrándheim ok helt til Niðaróss ok bjó sér þar til vetrsetu.

Þat vil ek nú næst rita láta, at segja frá íslenzkum mǫnnum. —