Bókastaðir

Óláfr konungr gerði stefnulag frændum Járnskeggja ok bauð þeim bœtr, en þar váru til svara margir gǫfgir menn; Járnskeggi átti dóttur, er Guðrún er nefnd; kom þat at lykðum í sáttmál þeira, at Óláfr konungr skyldi fá Guðrúnar. En er brullaupsstefna sú kom, þá gengu þau í eina rekkju, Óláfr konungr ok Guðrún. En ina fyrstu nótt, er þau lágu bæði samt, þegar konungr var sofnaðr, þá brá hon knífi ok vill leggja á honum. En er konungr varð þessa varr, tók hann knífinn frá henni ok stóð upp ór hvílunni ok gekk til manna sinna ok segir, hvat orðit hafði. Tók Guðrún þá ok klæði sín ok allir þeir menn, er henni hǫfðu þannug fylgt. Fóru þau í brot leið sína ok kom Guðrún ekki síðan í sama rekkju Óláfi konungi.

Þetta sama haust lét Óláfr konungr reisa langskip mikit á eyrunum við Nið; þat var snekkja; hafði hann þar til smiði marga. En ǫndverðan vetr, þá er skipit var algǫrt, þá var xxx. at rúmatali, stafnhátt ok ekki mikit í sér; þat skip kallaði konungr Tranann. Eptir dráp Járnskeggja var lík hans flutt út á Yrjar ok liggr hann í Skeggjahaugi á Austrátt.

Þá er Óláfr konungr Tryggvason hafði verit ii. vetr konungr at Nóregi, var með honum saxneskr prestr, sá er nefndr er Þangbrandr; hann var ofstopamaðr mikill ok vígamaðr, en klerkr góðr ok maðr vaskr; en fyrir sakir óspekðar hans, þá vildi konungr eigi hann með sér hafa ok fekk honum sendiferð þá, at hann skyldi fara til Íslandz ok kristna landit; var honum kaupskip fengit, ok er frá hans ferð þat at segja, at hann kom til Íslandz í Austfjǫrðu í Álptafjǫrð inn syðra ok var eptir um vetrinn með Halli á Síðu. Þangbrandr boðaði kristni á Íslandi, ok af hans orðum lét Hallr skírask ok hjón hans ǫll ok margir aðrir hǫfðingjar, en miklu fleiri váru hinir, er í móti mæltu. Þorvaldr veili ok Vetrliði skáld ortu níð um Þangbrand, en hann drap þá báða. Þangbrandr dvalðisk ii. vetr á Íslandi ok varð iii. manna bani, áðr hann fór í brot.

Sigurðr er maðr nefndr, annarr Haukr, þeir váru háleyskir ok hǫfðusk mjǫk í kaupferðum. Þeir hǫfðu farit eitt sumar vestr til Englandz. En er þeir kómu aptr til Nóregs, þá siglðu þeir norðr með landi, en á Norð-Mœri urðu þeir fyrir liði Óláfs konungs. En er konungi var sagt, at þar váru komnir nǫkkurir menn háleyskir ok váru heiðnir, þá lét konungr kalla stýrimenn til sín; hann spyrr þá, ef þeir vildi skírask láta, en þeir kveða þar nei við. Síðan talaði konungr fyrir þeim á marga vega, ok stoðaði þat ekki; þá hét hann þeim dauða eða meizlum; þeir skipuðusk ekki við þat; þá lét hann setja þá í járn ok hafði þá með sér nǫkkura hríð, ok váru þeir í fjǫtrum haidnir. Konungr talaði optliga fyrir þeim, ok týði þat ekki; ok á einni nótt hurfu þeir í brot, svá at engi maðr spurði til þeira eða vissi, með hverjum hætti þeir kómusk í brot. En um haustit kómu þeir fram norðr með Háreki í Þjóttu, tók hann vel við þeim, ok váru þeir þar um vetrinn með honum í góðu yfirlæti.

Þat var um várit einn góðan veðrdag, at Hárekr var heima ok fátt manna á bœnum, þótti honum daufligt. Sigurðr mælti við hann, ef hann vill, at þeir rói nǫkkur ok skemti sér; þat líkar Háreki vel; ganga síðan til strandar ok draga fram víæring einn, tók Sigurðr ór naustinu segl ok reiða, er fylgði skipinu, svá sem þeir váru opt vanir at fara, at hafa segl, er þeir fóru at skemta sér; Hárekr gekk á skip ok lagði stýri í lag. Þeir Sigurðr brœðr fóru með alvæpni, svá sem þeir váru vanir jafnan heima at ganga með bóanda; þeir váru báðir manna sterkastir; en áðr þeir gengi út á skipit, kǫstuðu þeir út smjǫrlaupum nǫkkurum ok brauðkass ok báru milli sín mikla mungátsbyttu á skipit. Síðan røru þeir frá landi, en er þeir váru skamt komnir frá eyjunni, þá fœra þeir brœðr segl upp, en Hárekr stýrði; bar þá brátt frá eyjunni. Þá ganga þeir brœðr aptr, þar til er Hárekr sat; Sigurðr mælti til Háreks bónda: "nú skaltu kjósa hér um kosti nǫkkura, sá er inn fyrsti, at láta okr brœðr fyrir ferð várri ráða ok stefnu; hinn er annarr, at láta okr binda þik; sá er inn þriði, at vit munum drepa þik". Hárekr sá þá, hvernug komit var hans máli; hann var andvígr ekki betr en ǫðrum þeira brœðra, ef þeir væri jafnbúnir, kaus hann því þann af, er honum þótti nǫkkuru vildastr, at láta þá ráða fyrir ferðinni; batt hann þat svardǫgum við þá ok seldi þeim trú sína til þess. Síðan gekk Sigurðr til stjórnar ok stefndi suðr með landi; gæta þeir brœðr þess, at þeir skyldu hvergi menn finna, en byri gaf sem bezt. Létta þeir ferðinni eigi fyrr, en þeir koma suðr í Þrándheim ok inn til Niðaróss, ok finna þar Óláf konung. Síðan lét Óláfr konungr kalla Hárek á tal við sik ok bauð honum at skírask; Hárekr mælti í móti; þetta tala þeir konungr ok Hárekr marga daga, stundum fyrir mǫrgum mǫnnum, en stundum í einmæli, ok kømr hér ekki ásamt. En at lykðum segir konungr Háreki: "nú skaltu fara heim ok vil ek ekki granda þér fyrst; heldr þat til, at frændsemi er mikil milli okkar ok þat annat, at þú munt kalla, at ek hafa með svikum fengit þik, en vit þat til sannz, at ek ætla mér í sumar at koma norðr þannug ok vitja yðar Háleygjanna; skuluð þér þá vita, hvárt ek kann refsa þeim, er neita kristninni". Hárekr lét vel yfir því at hann kvæmi sem fyrst þaðan i brott. Óláfr konungr fekk Háreki skútu góða, røru á borð x. menn eða xii., lét þat skip búa sem bezt at ǫllum fǫngum; konungr fekk Háreki xxx. manna, vaskra drengja ok vel búinna.