Bókastaðir

Snimma um várit fór Óláfr konungr austr til Konungahellu til stefnu móti Sigríði drótningu. En er þau funnusk, þá tǫluðu þau þat mál, er rœtt hafði verit um vetrinn, at þau mundu gera samgang sinn, ok fór þat mál alt líkliga. Þá mælti Óláfr konungr, at Sigríðr skyldi taka skírn ok rétta trú. Hon segir svá: "ekki mun ek ganga af trú þeiri, er ek hefi fyrr haft ok frændr mínir fyrir mér. Mun ek ok ekki at því telja, þótt þú trúir á þann guð, er þér líkar". Þá varð Óláfr konungr reiðr mjǫk ok mælti brálliga: "hví mun ek vilja eiga þik hundheiðna", ok laust í andlit henni með glófa sínum, er hann helt á. Stóð hann upp síðan ok bæði þau. Þá mælti Sigríðr: "þetta mætti verða vel þinn bani". Síðan skilðu þau, fór konungr norðr í Víkina, en drótning austr í Svíaveldi.

Óláfr konungr fór þá til Túnsbergs ok átti þar þá enn þing ok talaði á þinginu, at þeir menn allir, er kunnir ok sannir yrði at því at fœri með galdra ok gørningar, eða seiðmenn, þá skyldu allir fara af landi á brot. Síðan lét konungr rannsaka eptir þeim mǫnnum um þær byggðir, er þannug váru í námunda, ok boða þeim ǫllum til sín. En er þeir kómu þar, þá var einn maðr af þeim, er nefndr er Eyvindr kelda; hann var sonarsonr Rǫgnvaldz réttilbeina, sonar Haraldz hárfagra. Eyvindr var seiðmaðr ok allmjǫk fjǫlkunnigr. Óláfr konungr lét skipa þessum mǫnnum ǫllum í eina stofu ok lét þar vel um búask, lét gera þeim þar veizlu ok fá þeim sterkan drykk, ok þá er þeir váru druknir, lét Óláfr leggja eld í stofuna ok brann stofa sú ok alt þat fólk, er þar var inni, nema Eyvindr kelda komsk út um ljórann ok svá í brot; en er hann var langt í brott kominn, fann hann menn þá á leið sinni, er fara ætluðu til konungs, ok bað þá svá segja konungi, at Eyvindr kelda var brot kominn ór eldinum ok hann mun aldri síðan koma á vald Óláfs konungs, en hann mun alt fara á sǫmu leið, sem fyrr gerði hann um alla kunnostu sína. En er þessir menn kómu á fund Óláfs konungs, þá segja þeir slíkt frá Eyvindi, sem hann hafði þeim boðit. Konungi lætr illa yfir, er Eyvindr var eigi dauðr.

Óláfr konungr fór, er váraði, út eptir Vikinni ok tók veizlur at stórbúum sínum ok sendi boð alt um Víkina, at hann vill lið hafa úti um sumarit ok fara norðr í land. Síðan fór hann norðr á Agðir; ok er á leið langafǫstu, þá sótti hann norðr á Rogaland ok kom páskaaptan í Kǫrmt á Ǫgvaldznes. Var þar búin fyrir honum páskaveizla; hann hafði nær ccc. manna. Þá sǫmu nótt kom þar við eyna Eyvindr kelda; hann hafði langskip alskipat; váru þat alt seiðmenn ok annat fjǫlkyngisfólk. Eyvindr gekk upp af skipi ok sveit hans ok mǫgnuðu fjǫlkyngi sína. Gerði Eyvindr þeim hulizhjálm ok þokumyrkr svá mikit, at konungr ok lið hans skyldi eigi mega sjá þá. En er þeir kómu mjǫk svá til bœjarins á Ǫgvaldznesi, þá gerðisk ljóss dagr; varð þá mjǫk annan veg, en Eyvindr hafði ætlat; þá kom mjǫrkvi sá, er hann hafði gǫrt með fjǫlkyngi, yfir hann ok hans fǫruneyti, svá at þeir sá eigi heldr augum en hnakka, ok fóru alt í hring ok kring. En varðmenn konungs sá þá, hvar þeir fóru, ok vissu eigi, hvat lið þat var. Var þá sagt konungi, stóð hann þá upp ok alt liðit ok klæddisk. En er konungr sá, hvar þeir Eyvindr fóru, bað hann sína menn vápna sik ok ganga til ok vita, hvat mǫnnum þat væri. En er konungsmenn kendu þar Eyvind, þá tóku þeir hann hǫndum ok alla þá ok leiddu þá til konungs. Segir þá Eyvindr allan atburð um sína ferð. Síðan lét konungr taka þá alla ok flytja í flœðisker ok binda þá þar. Lét Eyvindr svá líf sitt ok allir þeir. Er þat síðan kallat Skrattasker.

Svá er sagt, þá er Óláfr konungr var á veizlunni á Ǫgvaldznesi, at þar kom eitt kveld maðr gamall ok orðspakr mjǫk, hafði hǫtt síðan; hann var einsýnn; kunni sá maðr segja af ǫllum lǫndum. Hann kom sér í tal við konung; þótti konungi gaman mikit at rœðum hans ok spurði hann margra hluta, en gestrinn fekk órlausn til allra spurninga, ok sat konungr lengi um kveldit; þá spyrr konungr, ef hann vissi, hverr Ǫgvaldr hafði verit, er nesit ok bœrinn var við kendr. Gestrinn segir, at Ǫgvaldr var konungr ok hermaðr mikill ok blét kú eina mest ok hafði hann hana með sér, hvargi er hann fór, ok þótti honum þat heilnæmligt at drekka jafnan mjólk hennar — "Ǫgvaldr konungr barðisk við konung þann, er Varinn hét; í þeiri orrostu fell Ǫgvaldr konungr; var hann þá hér heygðr skamt frá bœnum ok settir upp bautasteinar, þeir er hér standa enn. En í annan stað skamt heðan var heygð kýrin". Slíka hluti sagði hann ok marga aðra frá konungum eða ǫðrum fornum tíðendum. En er lengi var setit um nóttina, þá minti byskup konung á, at mál væri at ganga at sofa; gerði konungr þá svá. En er hann var af klæddr ok hafði í rekkju lagzk, þá settisk gestrinn á fótskǫrna ok talaði enn lengi við konung. Þótti konungi orðz vant, er annat var mælt. Þá mælti byskup til konungs, segir, at mál væri at sofa; gerði konungr þá svá, en gestrinn gekk út. Lítlu síðarr vaknaði konungr ok spurði þá eptir gestinum ok bað hann kalla til sín, en gestr fansk þá hvergi. Eptir um morgininn lét konungr kalla til sín steikara ok þann, er drykkinn varðveitti, ok spyrr, ef nǫkkurr ókunnr maðr hefði komit til þeira. Þeir segja, þá er þeir skyldu matbúa, kom þar maðr nǫkkurr ok sagði, at furðuill slátr suðu þeir til konungs borðz; síðan fekk hann þeim ii. nautssíður digrar ok feitar, ok suðu þeir þær með ǫðru slátri. Þá segir konungr, at þá vist alla skyldi ónýta, segir, at þetta myndi engi maðr verit hafa, ok þar myndi verit hafa Óðinn, sá er heiðnir menn hǫfðu lengi á trúat, sagði, at Óðinn skyldi þá engu áleiðis koma at svíkja þá.

Óláfr konungr dró þá saman lið mikit austan ór landi um sumarit ok helt liði því norðr til Þrándheims ok lagði fyrst inn til Niðaróss; síðan lét hann fara þingboð um allan fjǫrðinn ok stefndi viii. fylkna þing á Frostu, en bœndr stefndu þingboði í herǫr ok stefndu saman þegn ok þræl um allan Þrándheim. En er konungr kom til þings, þá var kominn bóndamúgrinn með alvæpni. En er þing var sett, þá talaði konungr fyrir lýðnum ok bauð þeim at taka við kristni. En er hann hafði lítla hríð talat, þá kǫlluðu bœndr ok báðu hann þegja, segja, at ella mundu þeir veita honum atgǫngu ok reka hann í brot — "gerðu vér svá, sǫgðu þeir, við Hákon Aðalsteinsfóstra, þá er hann bauð oss þvílík boð, ok virðu vér þik eigi meira en hann". En er Óláfr konungr sá œði bóandanna ok þat með, at þeir hǫfðu her svá mikinn, at eigi mátti við standa, þá veik hann rœðunni ok snøri til samþykkis við bœndr, segir svá: "ek vil, at vér gerim sætt vára, svá sem vér hǫfum áðr lagt með oss; vil ek fara þar til, er þér hafið it mesta blót yðvart, ok sjá þar siðu yðra. Tǫkum þá ráð várt um siðu, hverja vér viljum hafa, ok samþykkjum þá þat allir". En er konungr talaði linliga til bónda, þá mýkðusk hugir þeira, ok fór síðan alt talit líkliga ok sáttgjarnliga, ok var þat ráðit at lykðum, at vera skyldi miðsumarsblót inn á Mærini, ok skyldu þar til koma allir hǫfðingjar ok ríkir bœndr, svá sem siðr var til; þar skyldi ok koma Óláfr konungr.