Bókastaðir

Óláfr Tryggvason var til konungs tekinn í Þrándheimi á allzherjarþingi um land alt, svá sem haft hafði Haraldr inn hárfagri. Hljóp þá upp múgr ok margmenni ok vildi eigi annat heyra, en Óláfr Tryggvason skyldi konungr vera. Fór Óláfr þá um land alt ok lagði undir sik; snørusk til hlýðni við hann allir menn í Nóregi, jamt þeir hǫfðingjar á Uplǫndum eða í Víkinni, er áðr hǫfðu land haldit af Dana-konungi, þá gerðusk þeir menn Óláfs konungs ok heldu land af honum. Fór hann svá yfir land inn fyrsta vetr ok eptir um sumarit. Eiríkr jarl Hákonarson ok Sveinn bróðir hans ok aðrir frændr þeira ok vinir flýðu landit ok sóttu austr í Svíaveldi til Óláfs konungs ins sœnska ok fengu þar góðar viðtǫkur; svá segir Þórðr Kolbeinsson:

Loðinn er maðr nefndr, víkverskr, auðigr ok ættaðr vel; hann var optliga í kaupferðum, en stundum í hernaði. Þat var eitt sumar, at Loðinn fór kaupferð í Austrveg; átti hann einn skip þat ok hafði mikinn kaupeyri. Hann helt til Eistlandz ok var þar í kaupstefnu um sumarit; en þá er markaðrinn stóð, þá var þangat fluttr margs konar kaupskapr; þar kom man mart falt. Þar sá Loðinn konu nǫkkura, er seld hafði verit mansali; ok er hann leit á konuna, þá kendi hann, at þar var Ástríðr Eiríksdóttir, er átt hafði Tryggvi konungr, ok var þá ólík því, sem fyrr, er hann sá hana; hon var þá fǫl ok grunnleit ok illa klædd. Hann gekk til hennar ok spurði, hvat ráðs hennar var. Hon segir: "þungt er frá því at segja; ek em seld mansali, en hingat hǫfð til sǫlu". Síðan kǫnnuðusk þau við, ok vissi Ástríðr skyn á honum; bað hon síðan, ef hann vildi kaupa hana ok hafa heim með sér til frænda sinna. "Ek mun gera þér kost á um þat, segir hann; ek man flytja þik til Nóregs, ef þú vill giptask mér". En með því at Ástríðr var þá nauðuliga við komin ok þat annat, at hon vissi, at Loðinn var maðr stórættaðr, vaskr ok auðigr, þá heitr hon honum þessu til útlausnar sér. Síðan keypti Loðinn Ástríði ok hafði heim með sér til Nóregs ok fekk hennar þar með frændaráði. Þeira bǫrn váru þau Þorkell nefja ok Ingiríðr, Ingigerðr. Dœtr Ástríðar ok Tryggva konungs váru þær Ingibjǫrg ok Ástríðr, sønir Eiríks bjóðaskalla váru þeir Sigurðr karlshǫfuð, Jósteinn ok Þorkell dyðrill ok váru allir gǫfgir menn ok auðgir ok áttu bú austr í landi. Brœðr ii. bjoggu í Vík austr; hét annarr Þorgeirr, en annarr Hyrningr; þeir fengu dœtra Loðins ok Ástríðar.

Haraldr Gormsson Dana-konungr, þá er hann hafði við kristni tekit, þá sendi hann boð um alt ríki sitt, at allir menn skyldu skírask láta ok snúask til réttrar trúar. Hann fylgði sjálfr því boði ok veitti þar styrk ok refsing at, þar er eigi gengi við ella. Hann sendi ii. jarla í Nóreg með lið mikit, er svá hétu....; þeir skyldu boða kristni í Nóregi; þat gekk við í Víkinni, þar er ríki Haraldz konungs stóð yfir, ok skírðisk þá mart landzfólk. En eptir dauða Haraldz, þá fór brátt Sveinn tjúguskegg, sonr hans, í hernað, bæði í Saxland ok Frísland ok at lykðum til Englandz. En þeir í Nóregi, er við kristni hǫfðu tekit, þá hurfu þeir aptr til blóta, svá sem fyrr ok menn gerðu norðr í land. En er Óláfr Tryggvason var konungr orðinn í Nóregi, þá dvalðisk hann lengi um sumarit í Víkinni, kómu þar margir til hans frændr hans, en sumir mágar, en margir hǫfðu verit miklir vinir fǫður hans, ok var honum þar fagnat með allmiklum kærleik. Þá kallar Óláfr til tals við sik móðurbrœðr sína, Loðin stjúpfǫður sinn, mága sína, Þorgeir ok Hyrning; bar síðan fyrir þá með inum mesta alhuga þat mál, at þeir skyldu sjálfir undir taka með honum ok fylgja síðan með ǫllum krapti, at hann vill kristniboð upp hefja um alt ríki sitt, segir at hann skal því áleiðis koma, at kristna alt í Nóregi, eða deyja at ǫðrum kosti — "ek skal gera yðr alla mikla menn ok ríka, þvíat ek trúi yðr bezt fyrir sakir frændsemi eða annarra tengða". Allir þeir játuðu þessu, at gera hvat sem hann bauð ok fylgja honum til þess allz, er hann vildi, ok allir þeir menn, er þeira ráðum vilja fylgja. Gerði Óláfr konungr þegar bert fyrir alþýðu, at hann vill bjóða kristni ǫllum mǫnnum í ríki sínu. Tóku þeir þegar fyrstir undir at játa þessu boði, er áðr hǫfðu undir gengit; váru þeir ok ríkastir af þeim mǫnnum, er þá váru við staddir, ok gerðu allir aðrir at þeira dœmum. Váru þá skírðir menn allir austr um Víkina. Fór þá konungr norðr í Víkina ok bauð ǫllum mǫnnum at taka við kristni, en þeir er í móti mæltu, veitti hann stórar refsingar, drap suma, suma lét hann hamla, suma rak hann af landi á brot. Kom þá svá, at um þat ríki alt, er fyrr hafði stýrt Tryggvi konungr, faðir hans, ok svá þat, er átt hafði Haraldr grenski, frændi hans, gekk þat fólk alt undir kristniboð þat, er Óláfr boðaði; ok var þat sumar ok eptir um vetrinn alkristit um Víkina.

Óláfr konungr fór snimma um várit út í Víkina ok hafði lið mikit; fór þá norðr á Agðir, en hvar sem hann átti þing við bœndr, þá boðaði hann ǫllum mǫnnum at skírask, ok gengu menn undir kristni, þvíat engi feksk upreist af bóndum móti konungi, ok var fólkit skírt, hvar sem hann fór. Menn þeir váru á Hǫrðalandi margir ok gǫfgir, er komnir váru af ætt Hǫrða-Kára; hann átti iiii. sonu; einn var Þorleifr spaki, annarr Ǫgmundr, faðir Þórólfs skjálgs, fǫður Erlings af Sóla; iii. var Þórðr, faðir Klyps hersis, er drap Sigurð slefu Gunnhildarson, iiii. Ǫlmóðr, faðir Áskels, fǫður Ásláks Fitja-skalla; þessi áttbogi var þá mestr ok gǫfgastr á Hǫrðalandi. En er þeir frændr spurðu til vannkvæðis þessa, at konungr fór austan með landi ok hafði lið mikit ok braut forn lǫg á mǫnnum, en allir sættu refsingum ok afarkostum, þeir er í móti mæltu, þeir frændr gerðu stefnulag milli sín ok skulu gera ráð fyrir sér, þvíat þeir vita, at konungr mun brátt koma á fund þeira, ok semsk þat með þeim, at þeir skulu koma allir fjǫlment til Gulaþings ok stefna þar fund við Óláf konung Tryggvason.

Óláfr stefndi þing, þegar er hann kom á Rogaland; en er búǫndum kom þingboð, þá samnask þeir fjǫlment saman ok með alvæpni; en er þeir koma saman, taka þeir tal ok ráðagǫrð ok ætla til þess iii. menn, þá er málsnjallastir váru í þeira flokki, at svara Óláfi konungi á þinginu ok tala móti honum, ok þat með, at þeir vilja eigi ganga undir ólǫg, þótt konungr bjóði þeim. En er bœndr koma til þings ok þing var sett, þá stóð Óláfr konungr upp ok talaði fyrst blíðliga til bónda. Fansk þat þó í hans máli, at hann vill, at þeir taki við kristni, bað þá til með fǫgrum orðum, en at lykðum lét hann þat fylgja við þá, er í móti mæltu ok eigi vildu undir ganga boð hans, at þeir mundu sæta af honum reiði ok refsingum ok hǫrðum afarkostum, hvar sem hann mætti við komask. En er konungr lauk máli sínu, þá stóð upp sá af bóndum, er einna var snjallastr ok fyrst var til þess tekinn, at svara skyldi Óláfi konungi. En er hann vildi til máls taka, þá setr at honum hósta ok þrøngva svá mikinn, at hann fekk engu orði upp komit ok sezk hann niðr. Þá stendr upp annarr bóndi ok vill sá eigi fallask láta annsvǫrin, þótt inum fyrra hefði eigi vel til tekizk; en er sá hefr upp mál sitt, þá var hann svá stamr, at hann fekk engu orði upp komit; tóku þá allir at hlæja, er á heyrðu; settisk þá bóndi niðr. Þá stóð upp inn iii. ok vill tala í móti Ólafi konungi, en er sá tók til máls, var hann svá háss ok rámr, at engi maðr heyrði þat, er hann talaði, ok settisk niðr. Þá varð engi til af bóndum at mæla í móti konungi. En er bœndr fengu engi til annsvara við konung, þá varð engi upreist þeira til mótstǫðu við konung. Kom þá svá, at allir játtu því, er konungr bauð; var þá skírt þingfólk þat alt, áðr konungr skilðisk þar viðr.