Bókastaðir

Jómsvíkingar hǫfðu skip stœrri ok borðmeiri, en hvárir tveggju sóttu it djarfasta. Vagn Ákason lagði svá hart fram at skipi Sveins Hákonarsonar, at Sveinn lét á hǫmlu síga, ok helt við flótta. Þá lagði þannug til Eiríkr jarl ok fram í fylking móti Vagni. Þá lét Vagn undan síga, ok lágu skipin, sem í fyrstu hǫfðu legit. Þá réð Eiríkr aptr til liðs síns, ok hǫfðu þá hans menn undan hamlat, en Búi hafði þá hǫggvit tengslin ok ætlaði at reka flóttann. Þá lagði Eiríkr jarl síbyrt við skip Búa, ok varð þá hǫggorrosta in snarpasta, ok lǫgðu þá ii. eða iii. Eiríks skip at Búa skipi einu. Þá gerði illviðri ok él svá mikit, at haglkornit eitt vá eyri. Þá hjó Sigvaldi tengslin ok snøri undan skipi sínu ok vildi flýja. Vagn Ákason kallaði á hann, bað hann eigi flýja. Sigvaldi jarl gaf ekki gaum at, hvat hann sagði; þá skaut Vagn spjóti at honum ok laust þann, er við stýrit sat. Sigvaldi jarl røri í brot með hálfan fjórða tøg skipa, en eptir lá hálfr þriði tøgr. Þá lagði Hákon jarl sitt skip á annat borð Búa; var þá Búa-mǫnnum skamt hǫggva í millum. Vígfúss Vígaglúmsson tók upp nefsteðja, er lá á þiljunum, er maðr hafði áðr hnoðit við hugró á sverði sínu. Vígfúss var allsterkr maðr; hann kastaði steðjanum tveim hǫndum ok fœrði í hǫfuð Ásláki hólmskalla, svá at geirrinn stóð í heila niðri. Áslák hǫfðu ekki áðr vápn bitit, en hann hafði hǫggvit til beggja handa; hann var fóstri Búa ok stafnbúi. En annarr var Hávarðr hǫggvandi; hann var inn sterkasti maðr ok allfrœkn. Í þessarri atsókn gengu upp Eiríks-menn á skip Búa ok aptr at lyptingunni at Búa. Þá hjó Þorsteinn miðlangr til Búa um þvert nefit ok í sundr nefbjǫrgina; varð þat allmikit sár. Búi hjó til Þorsteins útan á síðuna, svá at í sundr tók manninn í miðju. Þá tók Búi upp kistur tvær, fullar gullz, ok kallar hátt: "fyrir borð allir Búa liðar"; steypðisk Búi þá útan borðz með kisturnar, ok margir hans menn hljópu þá fyrir borð, en sumir fellu á skipinu, þvíat eigi var gott, griða at biðja; var þá hroðit alt skip Búa með stǫfnum, en síðan hvert at ǫðru. Síðan lagði Eiríkr jarl at skipi Vagns, ok var þar allhǫrð viðrtaka; en at lykðum var hroðit skip þeira, en Vagn handtekinn ok þeir xxx. ok fluttir á land upp bundnir. Þá gekk til Þorkell leira ok segir svá: "þess strengðir þú heit, Vagn, at drepa mik, en mér þykkir hitt nú líkara, at ek drepa þik". Þeir Vagn sátu á einni lág allir saman. Þorkell hafði mikla øxi; hann hjó þann, er útarst sat á láginni. Þeir Vagn váru svá bundnir, at einn strengr var snúinn at fótum allra þeira, en lausar váru hendr þeira; þá mælti einn þeira: "dálk hefi ek í hendi, ok mun ek stinga í jǫrðina, ef ek veit nǫkkut, þá er hǫfuðit er af mér"; hǫfuð var af þeim hǫggvit, ok fell niðr dálkr ór hendi honum. Þá sat maðr fríðr ok hærðr vel; hann sveipði hárinu fram yfir hǫfuð sér ok rétti fram hálsinn ok mælti: "gerið eigi hárit í blóði"; einn maðr tók hárit í hǫnd sér ok helt fast. Þorkell reiddi at øxina; víkingrinn kipði hǫfðinu fast, lét sá eptir, er hárinu helt, reið øxin ofan á báðar hendr honum ok tók af, svá at øxin nam í jǫrðu stað. Þá kom at Eiríkr jarl ok spurði: "hverr er þessi maðr inn fríði?". "Sigurð kalla mik, segir hann, ok em ek kenningarson Búa; eigi eru enn allir Jómsvíkingar dauðir". Eiríkr segir: "þú munt vera at sǫnnu sannr sonr Búa; viltu hafa grið?" segir jarl. "Þat skiptir, hverr býðr" segir Sigurðr. "Sá býðr, segir jarl, er vald hefir til, Eiríkr jarl". "Vil ek þá" segir hann; var hann þá tekinn ór strenginum. Þá mælti Þorkell leira: "viltu jarl þessa menn alla láta grið hafa, þá skal aldregi með lífi fara Vagn Ákason"; hleypr þá fram með reidda øxina, en víkingr Skarði reiddi sik til fallz í strenginum ok fell fyrir fœtr Þorkatli. Þorkell fell flatr um hann; þá greip Vagn øxina, hann reiddi upp ok hjó Þorkel með banahǫgg. Þá mælti jarl: "Vagn, viltu hafa grið?". "Vil ek, segir hann, ef vér hǫfum allir". "Leysi þá ór strenginum" segir jarl, ok svá var gǫrt; xviii. váru drepnir, en xii. þágu grið.

Hákon jarl ok margir menn með honum sátu á tré einu; þá brast strengr á skipi Búa, en ǫr sú kom á Gizur af Valdresi, lendan mann, hann sat næst jarli ok búinn allvegliga. Síðan gengu menn á skipit út ok fundu þeir Hávarð hǫggvanda ok stóð á knjám við borðit út, þvíat fœtr váru af honum hǫggnir; hann hafði boga í hendi. En er þeir kómu á skipit út, þá spurði Hávarðr: "hverr fell af láginni?". Þeir sǫgðu, at sá hét Gizurr. "Þá varð minna happit, en ek vilda" segir hann; "œrit var óhappit, segja þeir, en eigi skaltu vinna fleiri" — ok drepa hann. Síðan var valrinn kannaðr ok borit fé til hlutskiptis; hálfr þriði tøgr skipa var hroðinn af þeim Jómsvíkingum; svá segir Tindr:

Síðan skilja þeir her þenna. Ferr Hákon jarl til Þrándheims, ok líkaði stórilla, er Eiríkr hafði grið gefit Vagni Ákasyni. Þat er sǫgn manna, at Hákon jarl hafi í þessarri orrostu blótit til sigrs sér Erlingi, syni sínum, ok síðan gerði élit ok þá snøri mannfallinu á hendr Jómsvíkingum. Eiríkr jarl fór þá til Uplanda ok svá austr í ríki sitt, ok fór Vagn Ákason með honum. Þá gipti Eiríkr Vagni Ingibjǫrgu, dóttur Þorkels leiru, ok gaf honum langskip gott með ǫllum reiða ok fekk honum skipan til; skilðusk þeir inir kærstu vinir. Ferr þá Vagn heim suðr til Danmerkr; varð hann síðan ágætr maðr, ok er mart stórmenni frá honum komit.

Haraldr grenski var konungr á Vestfold, sem fyrr er ritit; hann fekk Ástu, dóttur Guðbrandz kúlu. Eitt sumar, þá er Haraldr grenski fór í Austrveg í hernað at fá sér fjár, þá kom hann í Svíþjóð. Þá var þar konungr Óláfr sœnski; hann var sonr Eiríks konungs ins sigrsæla ok Sigríðar, dóttur Skǫglar-Tósta; var Sigríðr þá ekkja ok átti mǫrg bú ok stór í Svíþjóð. En er hon spurði, at þar var kominn við land skamt í brot Haraldr grenski, fóstbróðir hennar, þá sendi hon menn til hans ok bauð honum til veizlu; hann lagðisk þá ferð eigi undir hǫfuð ok fór með mikla sveit manna. Þar var allgóðr fagnaðr; sat konungr ok drótning í hásæti ok drukku bæði samt um kveldit, ok var veitt allkappsamliga ǫllum mǫnnum hans. Um kveldit, er konungr fór til hvílu, þá var þar sæing, tjǫlduð pellum ok búin dýrligum klæðum; í því herbergi var fátt manna. En er konungr var afklæddr ok kominn í hvílu, þá kom þar drótning til hans, ok skenkði honum sjálf ok lokkaði hann mjǫk til at drekka ok var in blíðasta; konungr var allmjǫk drukkinn ok bæði þau; þá sofnaði hann, en drótning gekk þá ok til svefns. Sigríðr var in vitrasta kona ok forspá um marga hluti. Eptir um morguninn var veizla enn in kappsamligsta. En þar varð, sem jafnan verðr, þar er menn verða allmjǫk druknir, at inn næsta dag eptir varask flestir menn við drykkinn, en drótning var kát ok tǫluðu þau sín á milli, sagði hon svá, at hon virði eigi minna eignir þær ok ríki, er hon átti í Svíþjóð, en konungdóm hans í Nóregi ok eignir. Við þessar rœður varð konungr óglaðr ok fansk fátt um alt ok bjósk í brot ok var allhugsjúkr, en drótning var in glaðasta ok leiddi hann í brot með stórgjǫfum. Fór þá Haraldr um haustit aptr til Nóregs, var heima um vetrinn ok heldr ókátr. Eptir um sumarit fór hann í Austrveg með liði sínu ok helt þá til Svíþjóðar, ok sendi orð Sigríði drótningu, þau, at hann vill finna hana. Hon reið ofan á fund hans ok talask þau við. Hann vekr brátt þat mál, ef Sigríðr vildi giptask honum. Hon segir, at þat var honum hégómamál, ok hann er áðr svá vel kvángaðr, at honum er fullræði í. Haraldr segir, at Ásta er góð kona ok gǫfug — "en ekki er hon svá stórborin, sem ek em". Sigríðr segir: "vera kann þat, at þú sér ættstœrri, en hon; hitt mynda ek ætla, at með henni myndi vera nú beggja ykkur hamingja". Lítlu skiptusk þau fleirum orðum við, áðr drótning reið í brot. Haraldi konungi var þá heldr skapþungt; hann bjósk at ríða upp á land ok enn á fund Sigríðar drótningar; margir hans menn lǫttu hann þess, en eigi at síðr fór hann með mikla sveit manna ok kom til þess bœjar, er drótning réð fyrir. It sama kveld kom þar annarr konungr; sá hét Vissavaldr austan ór Garðaríki; sá fór at biðja hennar. Þeim var skipat konungunum í eina stofu mikla ok forna ok ǫllu liði þeira; eptir því var allr búnaðr stofunnar, en drykk skorti þar eigi um kveldit, svá áfenginn, at allir váru fulldruknir, ok hǫfuðverðir ok útverðir sofnuðu. Þá lét Sigríðr drótning um nóttina veita þeim atgǫngu bæði með eldi ok vápnum; brann þar stofan ok þeir menn, sem inni váru, en þeir váru drepnir, er út kómusk. Sigríðr sagði þat, at svá skyldi hon leiða smákonungum at fara af ǫðrum lǫndum til þess at biðja hennar; síðan var hon kǫlluð Sigríðr in stórráða.

Þann vetr áðr var Jómsvíkinga-orrosta á Hjǫrungavági. Hrani hafði verit eptir at skipum, þá er Haraldr hafði gengit á land upp, með því liði, er eptir var, til forráða. En er þeir spurðu þat, at Haraldr var af lífi tekinn, þá fóru þeir í brot sem tíðast ok aptr til Nóregs ok sǫgðu þessi tíðendi. Hrani fór á fund Ástu ok segir henni atburð um fǫr þeira, ok svá, hverra ørenda Haraldr fór á fund Sigríðar drótningar. Ásta fór þegar til Uplanda til fǫður síns, er hon hafði spurt þessi tíðendi, ok tók hann vel við henni; en bæði þau váru mjǫk reið um þá ráðaætlan, er verit hafði í Svíþjóð, ok þat, er Haraldr hafði henni ætlat einlæti. Ásta Guðbrandzdóttir ól sveinbarn þá um sumarit; sá sveinn var nefndr Óláfr, er hann var vatni ausinn. Hrani jós hann vatni; var sá sveinn þar upp fœddr fyrst með Guðbrandi ok Ástu móður sinni.

Hákon jarl réð Nóregi alt it ýtra með sjá ok hafði hann til forráða xvi. fylki. En síðan er Haraldr inn hárfagri hafði svá skipat, at jarl skyldi vera í hverju fylki, þá helzk þat lengi síðan. Hákon jarl hafði xvi. jarla undir sér; svá segir í Velleklu:

Meðan Hákon jarl réð fyrir Nóregi, þá var góð árferð í landi ok góðr friðr innan landz með bóndum. Jarl var vinsæll við búendr lengsta hríð ævi sinnar; en er á leið, þá gerðisk þat mjǫk at um jarl, at hann var ósiðugr um kvennafar; gerðisk þar svá mikit at, at jarl lét taka ríkra manna dœtr ok flytja heim til sín ok lá hjá viku eða íí., sendi heim síðan, ok fekk hann af því óþokka mikinn af frændum kvinnanna, ok tóku bœndr at kurra illa, svá sem Prœndir eru vanir, alt þat, er þeim er í móti skapi.