Bókastaðir

Hákon jarl hafði nú af nýju inar mestu áhyggjur ok ráðagørðir ok lét fá menn vera í húsinu hjá sér. Fám dǫgum síðarr kom Haraldr til jarls ok taka þeir þá tal. Spyrr konungr, ef jarl hafi hugsat þá rœðu, er þeir kómu á fyrra dags. "Þar hefi ek, segir jarl, vakat um dag ok nótt síðan, ok finnsk mér þat helzt ráð, at þú hafir ok stýrir ríki því ǫllu, er faðir þinn átti ok þú tókt eptir hann, en fá Haraldi, frænda þínum, í hendr annat konungsríki, þat er hann megi sœmðarmaðr af verða". "Hvert er þat ríki?, segir konungr, er ek má heimilliga fá Haraldi, ef ek hefi óskert Danaveldi". Jarl segir: "þat er Nóregr. Konungar þeir, er þar eru, eru illir ǫllu landzfólki, vill hverr maðr þeim ilt, sem vert er" Konungr segir: "Nóregr er land mikit ok hart fólk, ok er ilt at sœkja við útlendan her. Gafsk oss svá, þá er Hákon varði landit, létu vér lið mikit, en varð engi sigr unninn. Er Haraldr Eiríksson fóstrson minn ok knésetningr". Þá segir jarl: "lǫngu vissa ek þat, at þér hǫfðuð opt veittan styrk Gunnhildarsonum, en þeir hafa yðr þó engu launat, nema illu. Vér skulum komask miklu léttligarr at Nóregi, en berjask til með allan Dana-her. Sentu boð Haraldi, fóstrsyni þínum, bjóð honum at taka af þér land ok lén, þat sem þeir hǫfðu fyrr hér í Danmǫrk. Stefn honum á þinn fund. Nú má Gull-Haraldr þá lítla stund afla ríkis í Nóregi af Haraldi konungi gráfeld". Konungr segir, at þetta mun kallat ilt verk, at svíkja fóstrson sinn. "Þat munu Danir kalla, segir jarl, at betra er þat skipti, at drepa víking nórœnan, heldr en bróðurson sinn danskan". Tala þeir nú hér um langa hríð, þar til er þetta semsk með þeim.

Gull-Haraldr kom enn til tals við Hákon. Segir jarl honum, at hann hefir nú fylgt hans málum, svá at meiri ván er, at nú myni konungsríki liggja laust fyrir honum í Nóregi — "skulu vit þá, segir hann, halda félagskap okrum. Mun ek þá mega veita þér mikit traust í Nóregi"; hafðu fyrst þat ríki. Haraldr konungr er nú gamall mjǫk, en hann á þann einn son, er hann ann lítit ok frilluson er. Talar jarl þetta fyrir Gull-Haraldi, þar til er hann lætr sér þetta vel líka. Síðan tala þeir optliga allir, konungr ok jarl ok Gull-Haraldr. Síðan sendi Dana-konungr menn sína norðr í Nóreg á fund Haraldz gráfeldz. Var sú ferð búin allvegliga, fengu þeir þar góðar viðtǫkur ok funnu Harald konung; segja þeir þau tíðendi, at Hákon jarl er í Danmǫrk ok liggr banvænn ok nær ørviti, ok þau ǫnnur tíðendi, at Haraldr Dana-konungr bauð til sín Haraldi gráfeld, fóstrsyni sínum, ok taka þar af sér veizlur, svá sem þeir brœðr hǫfðu fyrr haft þar í Danmǫrk, ok bað Harald koma til sín ok finna sik á Jótlandi. Haraldr gráfeldr bar þetta mál fyrir Gunnhildi ok aðra vini sína, lǫgðu menn þar allmisjafnt til, sumum þótti þessi fǫr ekki trúlig, svá sem þar var mǫnnum fyrir skipat; hinir váru fleiri, er fýstu at fara skyldi, þvíat þá var svá mikill sultr í Nóregi, at konungar fengu varliga fœtt lið sitt. Þá fekk fjǫrðrinn þat nafn, er konungar sátu optast, at hann hét Harðangr; árferð var í Danmǫrk at nǫkkurri hlítu, hugðusk menn þá þar mundu fǫng fá, ef Haraldr konungr fengi þar lén ok yfirsókn. Var þat ráðit, áðr sendimenn fóru í brot, at Haraldr konungr myndi koma til Danmarkar um sumarit á fund Dana-konungs ok taka af honum þenna kost, sem bauð Haraldr konungr.

Haraldr gráfeldr fór um sumarit til Danmarkar ok hafði iii. langskip; þar stýrði einu Arinbjǫrn hersir ór Fjǫrðum. Haraldr konungr siglði út ór Víkinni ok til Limafjarðar ok lagðisk þar at Hálsi. Var honum sagt, at Dana-konungr myndi þar koma brátt. En er þetta frá Gull-Haraldr, þá heldr hann þannug með ix. skipum. Hann hafði áðr búit lið þat at fara í víking. Hákon jarl hafði þá ok búit sitt lið ok ætlaði ok í víking; hafði hann xii. skip ok ǫll stór. En er Gull-Haraldr var brot farinn, þá segir Hákon jarl konungi: "nú veit ek eigi, nema vér róim leiðangrinn ok gjaldim leiðvítit. Nú mun Gull-Haraldr drepa Harald gráfeld; síðan mun hann taka konungdóm í Nóregi; ætlar þú þann þér þá tryggvan, ef þú fær honum svá mikinn styrk?, en hann mælti þat í vetr fyrir mér, at hann myndi drepa þik, ef hann kvæmisk í fœri. Nú mun ek vinna Nóreg undir þik ok drepa Gull-Harald, ef þú vill því heita mér, at ek skyla auðvelliga sættask við yðr fyrir þat; vil ek þá gerask yðarr jarl ok binda þat svardǫgum ok vinna Nóreg undir yðr með yðrum styrk, halda þá síðan landinu undir yðart ríki ok gjalda yðr skatta, ok ertu þá meiri konungr, en þinn faðir, ef þú ræðr ii. þjóðlǫndum". Þetta semsk með þeim konungi ok jarli; ferr þá Hákon með liði sínu at leita Gull-Haraldz.

Gull-Haraldr kom til Háls í Limafirði, bauð hann þegar Haraldi gráfeld til orrostu, en þótt Haraldr hefði lið minna, þá gekk hann þegar á land ok bjósk til orrostu, fylkði liði sínu; en áðr fylkingar gengi saman, þá eggjar Haraldr gráfeldr hart lið sitt ok bað þá bregða sverðum; hljóp þegar fram í ǫndverða fylking ok hjó til beggja handa. Svá segir Glúmr Geirason í Gráfeldardrápu:

Þar fell Haraldr gráfeldr; svá segir Glúmr Geirason:

Þar fell flest lið Haraldz konungs með honum; þar fell Arinbjǫrn hersir. Þá var liðit frá falli Hákonar Aðalsteinsfóstra xv. vetr, en frá falli Sigurðar Hlaðajarls xiii. vetr. Svá segir Ari prestr Þorgilsson, at Hákon jarl væri xiii. vetr yfir fǫðurleifð sinni í Þrándheimi, áðr Haraldr gráfeldr fell, en vi. vetr ina síðǫrstu, er Haraldr gráfeldr lifði, segir Ari, at Gunnhildarsynir ok Hákon bǫrðusk, ok stukku ýmsir ór landi.

Hákon jarl ok Gull-Haraldr funnusk lítlu síðarr en Haraldr gráfeldr fell; leggr þá Hákon jarl til orrostu við Gull-Harald, fær Hákon þar sigr, en Haraldr var handtekinn ok lét Hákon hann festa á gálga. Síðan fór Hákon jarl á fund Dana-konungs ok sættisk við hann auðvelliga um dráp Gull-Haraldz, frænda hans. Síðan býr Haraldr konungr her út um alt sitt ríki ok fór með dc. skipa. Þar var þá með honum Hákon jarl ok Haraldr grenski, sonr Guðrøðar konungs, ok mart annarra ríkismanna, þeira er flýit hǫfðu óðul sín fyrir Gunnhildarsonum. Helt Dana-konungr her sínum sunnan í Víkina ok gekk landzfólk alt undir hann; en er hann kom til Túnsbergs, þá dreif til hans mikit fjǫlmenni, ok fekk Haraldr konungr lið þat alt í hendr Hákoni jarli, er til hans hafði komit í Nóregi, ok gaf honum til forráða Rogaland ok Hǫrðaland, Sogn, Firðafylki, Sunn-Mœri ok Raumsdal ok Norð-Mœri — þessi vii. fylki gaf Haraldr konungr Hákoni jarli til forráða með þvílíkum formála, sem Haraldr inn hárfagri gaf sonum sínum, nema þat skilði, at Hákon skyldi eignask þar ok svá í Þrándheimi ǫll konungsbú ok landzskyldir, hann skyldi ok hafa konungsfé, sem hann þyrpti, ef herr væri í landi. Haraldr konungr gaf Haraldi grenska Vingulmǫrk, Vestfold ok Agðir til Líðandisness ok konungsnafn, ok lét hann þar hafa ríki með ǫllu slíku, sem at fornu hǫfðu haft frændr hans ok Haraldr inn hárfagri gaf sonum sínum. Haraldr grenski var þá xviii. vetra ok varð síðan frægr maðr. Ferr þá Haraldr Danakonungr heim með allan Dana-her.