Bókastaðir

En er Óláfr konungr átti tal við lið sitt, þá leitaði hann ráða við hǫfðingja, hvert þeir skyldu upp taka; en þat kom lítt ásamt með mǫnnum; kallaði þat annarr óráð, er ǫðrum þótti vænligt; ok válkuðu þeir mjǫk lengi ráðin fyrir sér. Njósnarmenn Knúts konungs váru jafnan í her þeira ok kómu sér í tal við marga menn ok hǫfðu þeir fram féboð ok vináttumál af hendi Knúts konungs, en þar létu margir eptir leiðask ok seldu þar til trú sína, at þeir skyldu gerask menn Knúts konungs ok halda landi honum til handa, ef hann kvæmi í Nóreg. Urðu margir at þessu berir síðarr, þótt þat fœri þá leynt fyrst. Sumir tóku þá þegar við fégjǫfum, en sumum var heitit fé síðarr; en hinir váru allmargir, er áðr hǫfðu þegit af honum vingjafir stórar, fyrir því at þat var satt at segja frá Knúti konungi, at hverr, er á hans fund kom þeira manna, er honum þótti nǫkkut mannzmót at ok vildi hann þýðask, þá fekk hverr af honum fullar hendr fjar; varð hann af því stórliga vinsæll; ok var mest at um ǫrleik hans við útlenda menn ok þá mest, er lengst váru at komnir.

Óláfr konungr átti opt tal ok stefnur við menn sína ok spurði at ráðagørðum; en er hann fann, at sitt lagði hverr til, þá grunaði hann, at þeir váru sumir, er annat mundu um mæla, en sýnask myndi ráðligast, ok myndi þá eigi ráðit, hvárt allir mundu honum rétta skuld gjalda um tryggðina. Þess eggjuðu margir, at þeir skyldu taka byr ok sigla til Eyrasundz ok svá norðr til Nóregs: sǫgðu þeir, at Danir myndi ekki þora at þeim at leggja, þótt þeir lægi fyrir með lið mikit. En konungr var maðr svá vitr, at hann sá, at slíkt var ófœra; vissi hann ok, at annan veg hafði tekizk Óláfi Tryggvasyni, þá er hann var fáliðr, er hann lagði til orrostu, þar er herr mikill var fyrir, en Danir þǫrði þá eigi at berjask; vissi konungr ok, at í her Knúts konungs var fjǫlði Norðmanna. Grunaði konung, at þeir, er slíkt réðu honum, mundu vera hollari Knúti konungi en honum. Veitti Óláfr konungr þá órskurð, segir svá, at menn skulu búask, þeir er honum vilja fylgja, ok fara landveg um it øfra Gautland ok svá til Nóregs — "en skip vár, segir hann, ok allan þunga, þann er vér megum eigi eptir oss flytja, vil ek senda austr í veldi Svíakonungs ok láta þar varðveita oss til handa".

Hárekr ór Þjóttu svarar máli Óláfs konungs, segir svá: "þat er auðsætt, at eigi má ek fara fœti til Nóregs; ek em maðr gamall ok þungr ok vanr lítt gǫngum; ætla ek trauðr at skiljask við skip mitt; hefi ek lagt þá stund á um skip þat ok búnað þess, at mér mun leitt, at ljá óvinum mínum fangs á skipi því". Konungr svarar: "far þú með oss, Hárekr, vér skulum bera þik eptir oss, ef þú mátt eigi ganga". Hárekr kvað þá vísu:

Þá lét Óláfr konungr búa ferð sína; hǫfðu menn ígangsklæði sín ok vápn, ok þat, sem feksk af reiðskjótum, þá var klyfjat af klæðum ok lausafé. En hann sendi menn ok lét flytja skip sín austr í Kalmarnir; létu þeir þar upp setja skipin ok flytja reiða allan ok annan varnað til varðveizlu. Hárekr gerði sem hann hafði sagt, at hann beið byrjar ok siglði síðan austan fyrir Skáni, til þess er hann kom austan at Hǫlunum, ok var þat aptan dags, en byrr var á blásandi. Þá lét hann ofan leggja seglit ok svá viðu, taka ofan veðrvitann ok sveipa skipit alt fyrir ofan sjá með gráum tjǫldum ok lét róa í nǫkkurum rúmum fram ok aptr, en lét flesta menn sitja lágt í skipinu; ok sá varðmenn Knúts konungs skipit ok rœddu um sín í milli, hvat skipa þat myndi vera, ok gátu þess, at vera myndi flutt salt eða síld, er þeir sá fá mennina en lítinn róðrinn, en skipit sýndisk þeim grátt ok bráðlaust ok sem skipit myndi skinit af sólu, ok sá þeir, at skipit var sett mjǫk. En er Hárekr kom fram í sundit ok um herinn, þá lét hann reisa viðuna ok draga seglit, lét setja upp gylta veðrvita; var seglit hvítt sem dript ok stafat rauðu ok blá með vendi. Þá sá menn Knúts konungs ok segja konungi, at meiri ván var, at Óláfr konungr hefði þar um siglt; en Knútr konungr segir svá, at Óláfr konungr væri svá vitr maðr, at hann hefði eigi farit einskipa í gǫgnum her Knúts konungs, ok lézk líkligra þykkja, at þar myndi verit hafa Hárekr ór Þjóttu eða hans maki. Þat hafa menn fyrir satt, at Knútr konungr hafi vitat um ferð Háreks ok hann myndi eigi svá farit hafa, ef eigi hefði áðr farit vináttumál milli þeira Knúts konungs, ok þótti þat birtask eptir, þá er vinátta þeira Knúts konungs ok Háreks gerðisk alkunna. Hárekr orti vísu þessa, þá er hann siglði norðr um Veðrey:

Fór Hárekr þá ferðar sinnar ok létti eigi fyrr, en hann kom norðr á Hálogaland ok til bús síns í Þjóttu.

Óláfr konungr byrjar ferð sína, fór fyrst upp um Smálǫnd ok kom fram í Vestra-Gautland, fór spakliga ok friðsamliga, en landzmenn veittu þeim góðan forbeina. Fór konungr til þess, er hann kom ofan í Víkina ok svá norðr eptir Víkinni, til þess er hann kom í Sarpsborg; dvalðisk hann þá þar ok lét þá þar búa til vetrsetu. Gaf konungr þá heimleyfi mestum hluta liðsins, en hafði með sér þat af lendum mǫnnum, er honum sýndisk. Þar váru með honum allir synir Árna Armóðssonar, váru þeir mest virðir af konungi. Þá kom til Óláfs konungs Gellir Þorkelsson, ok hafði komit áðr um sumarit af Íslandi, svá sem fyrr var ritit.

Sigvatr skáld hafði verit lengi með Óláfi konungi, svá sem hér er ritit, ok hafði konungr gǫrt hann stallara sinn. Sigvatr var ekki hraðmæltr maðr í sundrlausum orðum, en skáldskapr var honum svá tiltœkr, at hann kvað af tungu fram, svá sem hann mælti annat mál. Hann hafði verit í kaupferðum til Vallandz, ok í þeiri ferð hafði hann komit til Englandz ok hitt Knút inn ríka ok fengit af honum leyfi at fara til Nóregs, svá sem fyrr var ritit; en er hann kom í Nóreg, þá fór hann þegar til fundar við Óláf konung ok hitti hann í Borg, gekk fyrir konung, þá er hann sat yfir borðum. Sigvatr kvaddi hann; konungr leit við honum ok þagði. Sigvatr kvað:

Þá sannaðisk þat, er fornkveðit mál er, at mǫrg eru konungs eyru; Óláfr konungr hafði spurt alt um farar Sigvats, at hann hafði hitt Knút konung. Óláfr konungr mælti til Sigvats: "eigi veit ek, hvárt þú ætlar nú at vera minn stallari — eða hefir þú nú gǫrzk maðr Knúts konungs". Sigvatr kvað:

Þá mælti Óláfr konungr, at Sigvatr skyldi ganga til sætis þess, er hann var vanr at hafa fyrr. Kom Sigvatr sér þá enn brátt í kærleika ina sǫmu, sem áðr hafði hann haft.