Bókastaðir

Brátt spurði Óláfr konungr þat, er þeir Sigurðr váru í brot farnir, ok lagðisk þá þungr orðrómr á um þeira mál; váru þeir margir, at þá kǫlluðu þess ván, at þeir Sigurðr mundu sǫnnu sagðir, er áðr hǫfðu synjat fyrir hann ok mælt í móti. Óláfr konungr var fárœðinn um þetta mál, en hann þóttisk vita þá sannendi á því, er hann hafði áðr grunat. Fór konungr þá ferðar sinnar ok tók veizlur, þar er fyrir váru gǫrvar. Óláfr konungr heimti til máls við sik þá menn, er komit hǫfðu af Íslandi, Þórodd Snorrason, Gelli Þorkelsson, Stein Skaptason, Egil Hallzson. Þá tók konungr til máls: "þér hafið í sumar vakit við mik þat mál, at þér vilduð búask til Íslandz-ferðar, en ek hefi eigi veitt órslit hingat til um þat mál; nú vil ek segja yðr, hvernug ek ætla fyrir. Gellir, þér ætla ek at fara til Íslandz, ef þú vilt bera þannug ørendi mín; en aðrir íslenzkir menn, þeir er nú eru hér, þá munu engir til Íslandz fara, fyrr en ek spyr, hvernug þeim málum er tekit, er þú, Gellir, skalt þannug bera". En er konungr hafði þetta upp borit, þá þótti þeim, er fúsir váru fararinnar ok bannat var, súrskapr mikill hafðr við sik, ok þótti seta sín ill ok ófrelsi. En Gellir bjósk til ferðar ok fór um sumarit til Íslandz ok hafði með sér orðsendingar þær þangat, er hann flutti fram annat sumar á þingi. En sú var orðsending konungs, at hann beiddi þess Íslendinga, at þeir skyldu taka við þeim lǫgum, sem hann hafði sett í Nóregi, en veita honum af landinu þegngildi ok nefgildi, penning fyrir nef hvert, þann er x. væri fyrir alin vaðmáls. Þat fylgði því, at hann hét mǫnnum vináttu sinni, ef þessu vildi játa, en elligar afarkostum, þá sem hann mætti við komask. Yfir þessu tali sátu menn lengi ok réðu um sín í milli, ok kom þat ásamt at lykðum með allra samþykki, at neita skattgjǫfum ok ǫllum álǫgum, þeim er kraft var. Ok fór Gellir þat sumar útan ok á fund Óláfs konungs ok hitti hann þat haust í Vík austr, þá er hann var kominn af Gautlandi ofan, svá sem ek vænti, at enn skal sagt verða síðarr í sǫgu Óláfs konungs. Þá er á leið haustit, sótti Óláfr konungr norðr í Þrándheim ok helt liði sínu til Niðaróss; lét þar búa til vetrsetu sér. Sat Óláfr konungr þann vetr eptir í kaupangi; sá var inn xiii. vetr konungsdóms hans.

Ketill jamti hét maðr, sonr Ǫnundar jarls ór Sparabúi í Þrándheimi; hann flýði fyrir Eysteini konungi illráða austr um Kjǫl; hann ruddi markir ok byggði þar, sem nú heitir Jamtaland. Austr þangat flýði ok fjǫlði manna ór Þrándheimi fyrir þeim ófriði, þvíat Eysteinn konungr skattgildi Þrœndi ok setti þar til konungs hund sinn, er Saurr hét. Sonarsonr Ketils var Þórir helsingr; við hann er kent Helsingjaland; þar byggði hann. En er Haraldr inn hárfagri ruddi ríki fyrir sér, þá stukku enn fyrir honum fjǫlði manna ór landi, Þrœndir ok Naumdœlir, ok gerðusk þá enn byggðir austr um Jamtaland, ok fóru sumir alt í Helsingjaland austan frá hafinu, ok váru þeir lýðskyldir undir Svía-konung. En er Hákon Aðalsteinsfóstri var yfir Nóregi, þá settisk friðr ok kaupferð ór Þrándheimi til Jamtalandz, en fyrir sakir vinsælða konungs, þá sóttu Jamtr austan á fund hans ok játuðu honum hlýðni sinni ok guldu honum skatt; setti hann þeim lǫg ok landzrétt; vildu þeir heldr þýðask undir hans konungdóm en undir Svía-konung, þvíat þeir váru af Norðmanna ætt komnir; ok svá gerðu Helsingjar þeir allir, er æzkaðir váru norðan um Kjǫl, ok helzk þat lengi síðan, alt til þess er Óláfr digri ok Óláfr inn sœnski Svía-konungr deildu um landaskipti, þá hurfu Jamtr ok Helsingjar undir Svía-konung, ok réð þá landaskipti austan Eiðaskógr, en þá Kilir alt norðr til Finnmerkr; tók Svía-konungr þá skatta af Helsingjalandi ok svá af Jamtalandi. En Óláfi konungi þótti þat komit hafa í sáttmál með þeim Svía-konungi, at annan veg skyldi fara skattr af Jamtalandi, en at fornu hafði verit; en þó hafði þat langa stund svá staðit, at Jamtr hǫfðu þá Svía-konungi skatt goldit, ok þaðan hǫfðu verit sýslumenn yfir landinu; vildu þá ok Svíar ekki heyra annat, en undir Svía-konung hyrfi alt land, þat er lá fyrir austan Kjǫlu. Var þat svá sem opt eru dœmi, þó at mágsemðir ok vinátta væri með konungum, at þó vildi hvártveggi hafa ríki þat alt, er hann þóttisk nǫkkura tiltǫlu eiga. Hafði Óláfr konungr látit fara orð um til Jamtalandz, at þat var hans vili, at Jamtr veitti honum lýðskyldi, en heitit þeim afarkostum elligar; en Jamtr hǫfðu gǫrt ráð sitt, at þeir vildu hlýðni veita Svía-konungi.

Þóroddr Snorrason ok Steinn Skaptason unðu illa, er þeir fóru eigi í sjálfræði. Steinn Skaptason var manna fríðastr ok bezt at sér gǫrr um íþróttir, skáld gott ok skartsmaðr mikill ok metnaðarfullr. Skapti, faðir hans, hafði ort drápu um Óláf konung ok hafði kent Steini; var svá ætlat, at hann skyldi fœra kvæðit konungi. Steinn bazk eigi orða ok ámælis við konung bæði sundrlausum orðum ok samfǫstum. Báðir váru þeir Þóroddr óvarmæltir, segja svá, at konungr vildi verr hafa, en þeir, er sonu sína hǫfðu sent honum til trúnaðar, en konungr lagði þá í ófrelsi. Konungr reiddisk. Þat var einn hvern dag, er Steinn Skaptason var fyrir konungi ok spurði hann máls, ef hann vildi hlýða drápu þeiri, er Skapti faðir hans hafði ort um konung. Hann segir: "hitt mun fyrst til, Steinn, at þú kveðir þat, er þú hefir ort um mik". Steinn segir, at þat er ekki, er hann hefir ort — "em ek ekki skáld, konungr, segir hann, en þótt ek kynna yrkja, þá myndi yðr þykkja þat, sem annat um mik, heldr lítilvægligt". Gekk Steinn þá í brot ok þóttisk finna, hvar til hann mælti. Þorgeirr hét ármaðr konungs, er réð fyrir búi hans í Orkadal; hann var þá með konungi ok heyrði á rœður þeira Steins. Fór Þorgeirr heim lítlu síðarr. Þat var á einni hverri nótt, at Steinn hljóp í brot ór bœnum ok skósveinn hans með honum; fóru þeir upp um Gaularás, svá út til þess, er þeir kómu í Orkadal; en at kveldi kómu þeir til konungsbús þess, er Þorgeirr réð fyrir; bauð Þorgeirr Steini þar at vera um nóttina ok spurði, hverju gegndi um farar hans. Steinn bað hann fá sér hest ok sleða með; sá hann, at þar var heim ekit korni. Þorgeirr segir: "eigi veit ek, hvernug af stenzk um fǫr þína, hvárt þú ferr nǫkkut í konungs leyfi; þótti mér fyrra dags ekki mjúkt orð milli ykkar konungs". Steinn mælti: "þótt ek sjá at engu sjálfráðr fyrir konungi, þá skal ek ekki svá fyrir þrælum hans"; brá hann sverði ok drap hann síðan ármanninn, en hann tók hestinn ok bað sveininn hlaupa á bak, en Steinn settisk í sleðann; fóru þá veginn, óku nótt alla; fóru þeir ferðar sinnar, til þess er þeir kómu ofan á Mœri í Súrnadal; síðan fá þeir sér flutningar yfir fjǫrðu; fór hann sem ákafligast. Ekki sǫgðu þeir mǫnnum víg þetta, þar sem þeir kómu, en kǫlluðusk vera konungsmenn; fengu þeir góðan forbeina, hvar sem þeir kómu. Þeir kómu at kveldi eins dags í Gizka til bús Þorbergs Árnasonar; var hann eigi heima, en kona hans var heima Ragnhildr, dóttir Erlings Skjálgssonar. Fekk Steinn þar allgóðar viðtekjur, þvíat þar váru áðr kunnleikar miklir með þeim. Sá atburðr hafði áðr orðit, þá er Steinn hafði farit af Íslandi, átti hann þá sjálfr skip þat, er hann kom af hafi útan at Gizka ok lágu þar við eyna, þá lá Ragnhildr ok skyldi léttari verða ok var allþungt haldin, en prestr var engi í eyjunni ok engi nær. Var þá komit til kaupskipsins ok spurt at, ef þar væri prestr nǫkkurr; þar var einn prestr á skipi, er Bárðr hét, vestfirzkr maðr ungr ok lærðr heldr lítt. Sendimenn báðu prest fara með sér til húss; honum þótti sem þat myndi vera vandi mikill, en vissi fákunnandi sína ok vildi eigi fara. Þá lagði Steinn orð til við prest ok bað hann fara. Prestr svarar: "fara mun ek, ef þú ferr með mér; þykki mér traust at því til umráða". Steinn segir, at hann vill víst þat til leggja. Síðan fara þeir til bœjarins ok þar til, er Ragnhildr var. Lítlu síðarr fœddi hon barn, þat var mær, ok þótti heldr ómáttuligt. Þá skírði prestr barnit, en Steinn helt meyjunni undir skírn, ok hét sú mær Þóra. Steinn gaf meyjunni fingrgull. Ragnhildr hét Steini vináttu sinni fullkominni, ok hann skyldi þangat koma á hennar fund, ef hann þœttisk hennar liðsemðar þurfa. Steinn segir svá, at hann myndi eigi fleirum meybǫrnum undir skírn halda — ok skilðusk þau at svá búnu. En nú var þar komit, er Steinn heimti þessi vilmæli at Ragnhildi ok segir, hvat hann hefir hent, ok svá þat, at hann mun hafa orðit fyrir reiði konungs. Hon segir svá, at máttr skal at magni um liðveizlu hennar, bað hann þaðan bíða Þorbergs, skipaði honum it næsta Eysteini orra, syni sínum; hann var þá xii. vetra gamall. Steinn gaf gjafir þeim Ragnhildi ok Eysteini. Þorbergr hafði spurt alt um farar Steins, fyrr en hann kvæmi heim, ok var hann heldr ófrýnn. Ragnhildr gekk til máls við hann ok segir honum um farar Steins ok bað hann taka við Steini ok sjá á mál hans. Þorbergr segir: "ek hefi spurt, segir hann, at konungr hefir eiga látit ǫrvarþing eptir Þorgeir, ok Steinn er útlagr gǫrr, svá þat, at konungr er inn reiðasti; ok kann ek mér meiri svinnu, en at takask á hendr einn útlendan mann ok hafa þar fyrir reiði konungs; láttu Stein fara í brot heðan sem skjótast". Ragnhildr svarar, segir, at þau mundu bæði í brot fara eða bæði þar vera. Þorbergr bað hana fara, hvert er hon vildi — "vænti ek þess, segir hann, þótt þú farir, at þú komir skjótt aptr, þvíat hér munu vera metorð þín mest". Þá gekk fram Eysteinn orri, sonr þeira; hann mælti ok segir svá, at hann mun eigi eptir vera, ef Ragnhildr fœri í brot. Þorbergr segir, at þau lýstu mikla þrágirni ok ákaflyndi í þessu — "ok er þat nú vænst, segir hann, at þit ráðið þessu, þó þykkir ykkr allmiklu skipta; en ofmjǫk er þér ættgengt, Ragnhildr, at virða lítils orð Óláfs konungs". Ragnhildr segir: "ef þér vex allmjǫk fyrir augum at halda Stein, þá far þú sjálfr með honum á fund Erlings, fǫður míns, eða fá honum þat fǫruneyti, er hann komisk þangat í friði". Þorbergr segir, at hann mún ekki Stein þangat senda — "ok mun Erlingi þó œrit mart til handa bera, þat er konungi sé misþokki á". Var Steinn þar um vetrinn. En eptir jól kómu til Þorbergs sendimenn konungs með þeim orðum, at Þorbergr skal koma á fund hans fyrir miðja fǫstu, ok er lagt ríkt við þessa orðsending. Þorbergr bar þat fyrir vini sína ok leitaði ráðs, hvárt hann skyldi á þá hættu leggja, at fara á fund konungs at svá fǫrnu máli; en fleiri lǫttu ok kǫlluðu þat ráð, at láta fyrr Stein af hǫndum en fara á vald konungs. Þorbergr var hins fúsari, at leggjask eigi ferð undir hǫfuð. Nǫkkuru síðarr fór Þorbergr til fundar við Finn, bróður sinn, ok bar þetta mál fyrir hann ok bað hann til farar með sér. Finnr svarar, segir, at honum þótti ilt ofkvæni slíkt, at þora eigi fyrir konu sinni at halda einǫrð við lánardróttin sinn. "Kost muntu eiga, segir Þorbergr, at fara eigi; en þó ætla ek, at þú letisk meirr fyrir hræzlu sakir, en hollostu við konung". Skilðusk þeir reiðir. Síðan fór Þorbergr á fund Árna Árnasonar, bróður síns, ok segir honum þetta mál svá búit ok bað hann fara með sér til konungs. Árni segir: "undarligt þykki mér um þik, svá vitran mann ok fyrirleitinn, er þú skalt rasat hafa í svá mikla óhamingju ok hafa fengit konungs reiði, þar er engi bar nauðsyn til; þat væri nǫkkur várkunn, at þú heldir frænda þinn eða fóstbróður, en þetta allz engi, at hafa tekizk á hendr mann íslenzkan, at halda útlaga konungs, ok hafa nú þik í veði ok alla frændr þína". Þorbergr segir: "svá er sem mælt er: einn er aukvisi ættar hverrar; sú óhamingja fǫður míns er mér auðsæst, hversu honum glapnaði sona eign, er hann skyldi fá þann síðarst, er engi líkendi hefir várrar ættar ok dáðlauss er; myndi þat sannast, ef mér þœtti eigi við móður mína skǫmm mælt, at ek mynda þik aldrigi kalla várn bróður". Snøri þá Þorbergr í brot ok fór heim ok var heldr ókátr. Síðan sendi hann orð norðr til Þrándheims á fund Kálfs, bróður síns, ok bað hann koma til Agðaness móti sér. Ok er sendimenn hittu Kálf, þá hét hann ferðinni ok hafði engi orð fyrir. Ragnhildr sendi menn austr á Jaðar til Erlings, fǫður síns, ok bað hann senda sér lið. Þaðan fóru synir Erlings, Sigurðr ok Þórir, ok hafði hvárr þeira tvítøgsessu, ok á lxxxx. manna. En er þeir kómu norðr til Þorbergs, þá tók hann við þeim sem bezt ok feginsamligast. Bjósk hann þá til farar ok hafði Þorbergr tvítøgsessu. Fóru þeir þá norðr leið sína. Ok er þeir kómu............, þá lágu þar fyrir Finnr ok Árni, brœðr Þorbergs, með ii. tvítøgsessur. Fagnaði Þorbergr vel brœðrum sínum ok segir, at þá hefði tekit brýningunni. Finnr kvað þess sjaldan hafa þurft við sik. Síðan fóru þeir með liði því ǫllu norðr til Þrándheims, ok var þar Steinn í fǫr. Ok er þeir kómu til Agðaness, þá var þar fyrir Kálfr Árnason, ok hafði hann xx. -sessu vel skipaða. Fóru þeir með því liði inn til Niðarhólms ok lágu þar um nótt. Eptir um morgininn áttu þeir tal sitt; vildi Kálfr ok synir Erlings, at þeir fœri ǫllu liðinu inn til bœjarins ok léti þá skeika at skǫpuðu; en Þorbergr vildi, at fyrst væri með vægð farit ok láta boð bjóða; samþykðisk Finnr því ok Árni. Var þá þat af ráðit, at þeir Finnr ok Árni fóru fyrst til fundar við Óláf konung, fáir menn saman. Konungr hafði þá spurt um fjǫlmenni þat, er þeir hǫfðu, ok var hann heldr styggr í rœðunni þeira. Fiðr bauð boð fyrir Þorberg ok svá fyrir Stein — bauð hann, at konungr skyldi fé gera svá mikit, sem hann vildi, en Þorbergr hafa landzvist ok veizlur sínar, Steinn lífs grið ok lima. Konungr segir: "svá lízk mér sem þessi fǫr myni vera svá at þér mynið nú þykkjask hafa hálf ráð við mik eða meirr; en þess mun mik sízt vara af yðr brœðrum, at þér munduð með her fara í móti mér; kenni ek ráð þessi, er þeir Jaðarbyggjar munu hafa upp hafit; en ekki þarf mér fé bjóða". Þá segir Finnr: "ekki hǫfum vér brœðr haft fyrir þá sǫk liðsamnað, at vér mynim ófrið bjóða yðr, konungr; heldr berr hitt til, konungr, at vér viljum yðr fyrst bjóða vára þjónostu; en ef þér neitið ok ætlið Þorbergi nǫkkura afarkosti, þá munu vér fara allir með lið þat, er vér hǫfum, á fund Knúts ins ríka". Þá leit konungrinn við honum ok mælti: "ef þér brœðr vilið veita mér svardaga til þess, at fylgja mér innanlandz ok útan-landz ok skiljask eigi við mik, nema mitt lof ok leyfi sé til, eigi skuluð þér leyna mik, ef þér vitið mér ráðin svikræði, þá vil ek taka sætt af yðr brœðrum". Síðan fór Finnr aptr til liðs síns ok segir þessa kosti, er konungr hafði gǫrt þeim; bera þeir nú saman orð sín; segir Þorbergr, at hann vill þenna kost fyrir sína hǫnd — "em ek ófúss, segir hann, at flýja af eignum mínum ok sœkja til útlendra hǫfðingja; ætla ek mér munu ávalt at sœmð, at fylgja Óláfi konungi ok vera þar sem hann er". Þá segir Kálfr: "enga eiða mun ek vinna konungi, en vera þá eina hríð með konungi, er ek held veizlum mínum ok ǫðrum metorðum ok konungr vill vera vinr minn; ok er þat minn vili, at svá gerim vér allir". Finnr svarar: "til þess mun ek ráða, at láta Óláf konung einn ráða skildǫgum milli okkar". Árni Árnason segir svá: "ef ek em ráðinn til at fylgja þér, Þorbergr bróðir, þóttu vilir berjask við konung, þá skal ek eigi við þik skiljask, ef þú tekr betra ráð, ok mun ek fylgja ykkr Finni ok taka þann kost, sem þit séð ykr til handa". Gengu þeir þá þrír brœðr á eitt skip, Þorbergr, Finnr, Árni, ok rœru inn til bœjar ok síðan gengu þeir á konungs fund. Fór þá fram þetta sáttmál, at þeir brœðr svǫrðu konungi eiða. Þá leitaði Þorbergr Steini sættar við konung; en konungr segir, at Steinn skyldi fara í friði fyrir honum, hvert er hann vildi — "en eigi mun hann með mér vera síðan" segir hann. Þá fóru þeir Þorbergr út til liðsins. Fór þá Kálfr inn á Eggju, en Finnr fór til konungs, en Þorbergr ok annat lið þeira fór heim suðr. Steinn fór suðr með sonum Erlings; en um várit snimma fór hann vestr til Englandz, en síðan til handa Knúti inum ríka ok var með honum lengi í góðu yfirlæti.

Þá er Finnr Árnason hafði lítla hríð dvalizk með Óláfi konungi, var einn hvern dag, at konungr kallar Finn til máls við sik ok enn fleiri menn, þá er hann var vanr at hafa við ráðagørðir sínar. Þá tók konungr til máls ok segir svá: "sú ráðagørð staðfestisk í skapi mér, at ek ætla í vár at bjóða út leiðangri af landi ǫllu, bæði at liði ok at skipum, ok fara síðan með her þann allan, er ek má til fá, í mót Knúti inum ríka, þvíat ek veit um tilkall þat, er hann hefir upp hafit til ríkis í hendr mér, at hann mun eigi ætla at hafa þat fyrir hégómamál. Nú er þér þat at segja, Finnr Árnason, at ek vil, at þú farir sendiferð mína norðr á Hálogaland, ok hafið þar útboð, bjóðið út almenningi at liði ok at skipum ok stefnið því liði til móts við mik til Agðaness". Síðan nefndi konungr aðra menn til ok sendi suma inn í Þrándheim, en suma suðr í land, svá at hann lét þetta boð fara um alt land. Þat er at segja frá fǫr Finnz, at hann hafði skútu ok á nær xxx. manna; en er hann var búinn, fór hann ferðar sinnar, til þess er hann kom á Hálogaland; þá stefndi hann þing við bóendr; bar þá upp ørendi sitt ok krafði leiðangrs. Bœndr áttu í heraði skip stór leiðangrsfœr; skipuðusk þeir við orðsending konungs ok bjoggu skip sín. En er Finnr sótti norðr á Hálogaland, þá átti hann þing, en sendi menn sína nǫkkura at krefja útboðsins, þar er honum sýndisk. Finnr sendi menn í Bjarkey til Þóris hundz, lét þar krefja leiðangrs, sem annars staðar. En er Þóri kómu boð konungs, þá bjósk hann til ferðar ok skipaði af húskǫrlum sínum skip þat, er hann hafði haft áðr um sumarit til Bjarmalandz; bjó þat með sínum eins kostnaði. Finnr stefndi saman Háleygjum í Vágum, ǫllum þeim er norðr váru þaðan; kom þar saman um várit lið mikit, ok biðu allir til þess, er Finnr kom norðan; var þar þá ok kominn Þórir hundr. En er Finnr kom, þá lét hann þegar blása til húsþings leiðangrsliði ǫllu; en á þingi því sýndu menn vápn sín; svá var þá ok rannsakat útboðit í hverri skipreiðu. En er þat var greitt, þá mælti Finnr: "þik vil ek at þessu kveðja, Þórir hundr, hver boð viltu bjóða Óláfi konungi fyrir aftǫku Karla, hirðmannz hans, eða fyrir rán þat, er þú tókt fé konungs norðr í Lengjuvik? Nú hefi ek umboð konungs til þessa máls; en ek vil nú vita svǫr þín". Þórir litaðisk um ok sá til hvárrartveggju handar sér standa marga menn alvápnaða; kendi þar Gunnstein ok fjǫlða annarra frænda Karla. Þá mælti Þórir: "skjót eru boð mín, Finnr, at ek vil mál alt festa í konungs dóm, þat er honum þykkir at við mik". Finnr svarar: "hitt er nú vænst, at þér sé minni virðingar af unt, þvíat nú mun verða at festa minn dóm á, ef sættask skal". Þórir segir: "þá ætla ek enn allvel komit ok skal þat ekki undan draga". Gekk þá Þórir fram til festu, ok skildi Finnr þat mál fyrir alt; síðan segir Finnr upp sættina, at Þórir skyldi gjalda konungi x merkr gullz, en Gunnsteini ok þeim frændum aðrar x. merkr, en fyrir rán ok féskaða inar þriðju x. merkr — "en gjalda upp nú þegar" segir hann. Þórir segir: "þetta er mikit fégjald". "Hinn er annarr kostr, at lokit sé sætt allri" segir Finnr. Þórir segir, at Finnr myndi ljá honum þeira fresta, at hann leitaði lána af sveitungum sínum. Finnr bað hann gjalda þar í stað, ok þó um fram, at Þórir skyldi fram selja menit þat it mikla, er hann tók af Karla dauðum. Þórir kvazk ekki men hafa tekit. Þá gekk fram Gunnsteinn ok segir, at Karli hafði men á hálsi, þá er þeir skilðusk — "en þá var í brott, er vér tókum lík hans". Þórir segir, at hann hefði ekki huga leitt um men þat — "en þótt vér hefðim nǫkkut men, þá mun þat heima liggja í Bjarkey". Þá setti Finnr spjótsoddinn fyrir brjóst Þóri ok segir, at hann skyldi þá fram selja menit; Þórir tók þá menit af hálsi sér ok seldi Finni. Síðan snøri Þórir í brot ok gekk út á skip sitt. Finnr gekk eptir honum út á skipit ok mart manna með honum. Gekk Finnr eptir skipinu, ok tóku þeir upp rúmin. En við siglu sá þeir undir þiljum niðri tunnur ii. miklar, svá at þeim þótti mikil furða at; Finnr spurði, hvat í tunnum þeim var. Þórir segir, at þar lá í drykkr hans. Finnr mælti: "hví gefr þú oss eigi at drekka, félagsmaðr, svá mikinn drykk sem þér hafið?". Þórir mælti við mann sinn, at renna skyldi ór tunnunni í bolla. Síðan var þeim Finni gefit at drekka, ok var þat inn bezti drykkr. Þá bað Finnr Þóri reiða féit. Þórir gekk eptir skipinu fram ok aptr ok talaði við menn ýmsa. Finnr kallaði, bað hann bera fram féit. Þórir bað hann ganga upp á land ok kvazk þar mundu greiða. Þá gekk Finnr á land upp ok hans menn. Þá kom þar Þórir ok greiddi silfr; var þar reitt ór einum sjóð x. merkr vegnar; þá lét hann fram knýtiskauta marga; var í sumum mǫrk vegin, sumum hálf eða aurar nǫkkurir. Þá mælti Þórir: "þetta er lánfé, er ýmsir menn hafa lét mér, þvíat uppi ætla ek skotsilfr mjǫk, þat er ek á". Síðan gekk Þórir á skip út, en er hann kom aptr, reiddi hann silfr smám ok smám; þá leið á daginn; en þegar er þinginu sleit, þá gengu menn til skipa sinna ok bjoggusk til brotlǫgu; tóku þá menn at sigla, þegar er búnir váru; kom þá svá, at flestir menn hǫfðu siglt. Sá Finnr þá, at þyntisk liðit um hann; kǫlluðu menn þá á hann ok báðu hann verða búinn. Var þá enn eigi greiddr einn þriðjungr fjárins; þá mælti Finnr: "seint gengr þó, Þórir, greizlan; sé ek, at þér þykkir mikit fyrir at greiða féit; skal nú ok kyrt láta vera fyrst; skaltu nú gjalda konungi þat er eptir er". Stóð þá Finnr upp. Þórir segir: "vel þykki mér þat, Finnr, at vit skilim; en vilja skal ek til hafa at gjalda þessa skyld svá, at konungi þykki eigi vargoldit ok báðum ykkr". Þá gekk Finnr til skips síns ok siglði fram eptir liði sínu. Þórir verðr seint búinn ór hǫfninni; en er segl þeira kom upp, þá heldu þeir út um Vestfjǫrð ok síðan á haf út ok svá suðr með landi, at sær var í miðjum hlíðum eða stundum vatnaði land; lét svá ganga suðr, alt þar til er hann siglði í Englandzhaf, ok kom fram á Englandi; fór síðan á fund Knúts konungs, ok tók hann vel við honum. Kom þá þat upp, at Þórir hafði þá þar óf lausafjár, hafði þar þat fé alt, er þeir hǫfðu tekit á Bjarmalandi hvárirtveggju ok Karli; en í tunnum þeim inum miklum þá var botn skamt frá hinum botni, ok var þar í millum drykkr, en tunnan sjálf hvár tveggja var full af grám skinnum ok bjór ok safala. Var Þórir þá með Knúti konungi. Finnr Árnason fór með liði því til Óláfs konungs, segir honum alt frá ferð sinni ok svá þat, at hann kvazk hyggja, at Þórir væri ór landi farinn ok vestr til Englandz á fund Knúts ins ríka — "ok ætla ek hann munu vera oss allóþarfan". Konungr segir: "trúi ek því, at Þórir mun vera oss óvinr, ok þykki mér hann ávalt betri firr mér en nærr".

Ásmundr Grankelsson hafði verit þann vetr á Hálogalandi í sýslu sinni ok var heima með feðr sínum Grankeli. Þar liggr til hafs útver, er bæði var sela at veiða ok fugla, eggver ok fiskver, ok þat hafði legit at fornu fari til bœjar þess, er Grankell átti. En Hárekr ór Þjóttu veitti þar tilkall; var þá svá komit, at hann hafði haft af verinu ǫll gǫgn nǫkkur misseri. En þá þóttisk Ásmundr ok þeir feðgar hafa traust konungs til allra réttra mála. Fóru þeir feðgar þá báðir um várit á fund Háreks ok segja honum orð ok jartegnir Óláfs konungs, at Hárekr skyldi láta af tilkalli um verit. Hárekr svarar því þungliga, segir, at Ásmundr fór til konungs með slíku rógi ok ǫðru — "hefi ek ǫll sannendi til míns máls; skyldir þú, Ásmundr, kunna at ætla þér hóf, þótt þú þykkisk nú mikill fyrir þér, er þú hefir konungs traust; er svá ok, ef þér skal hlýða at drepa suma hǫfðingja ok gera at óbótamǫnnum, en ræna oss, er enn þóttumk fyrr meirr kunna at halda til fullz, þó at oss væri jafnbornir menn; en nú er þat allfjarri, at þér séð jafnaðarmenn mínir fyrir ættar sakir". Ásmundr svarar: "þess kenna margir af þér, Hárekr, at þú ert frændstórr ok ofreflismaðr; sitja margir um skǫrðum hlut fyrir þér, en þó er þat nú líkligast, at þú, Hárekr, verðir í annan stað til at leita, at hafa fram ójafnað þinn en við oss eða taka svá mjǫk aflaga, sem þetta er". Skilðusk þeir síðan. Hárekr sendi húskarla sína x. eða xii. með róðrarferju nǫkkura mikla. Þeir fóru í verit, tóku þar allz konar veiðifang ok hlóðu ferjuna; en er þeir váru brot búnir, þá kom þar at þeim Ásmundr Grankelsson með xxx. manna ok bað þá laust láta fang þat alt. Húskarlar Háreks svǫruðu um þat heldr óbrátt; síðan veittu þeir Ásmundr þeim atgǫngu; kendi þá liðsmunar; váru húskarlar Háreks sumir barðir, sumir særðir, sumir á kaf fœrðir, ok fengr allr í brot borinn af skipi þeira, ok hǫfðu þeir Ásmundr þat með sér. Kómu húskarlar Háreks heim við svá búit ok segja Háreki frá ferð sinni; hann svarar: "tíðendi þykkja nýnæmi ǫll; þetta hefir eigi fyrr gǫrt verit, at berja menn mína". Var þat mál kyrt, ok lagði Hárekr eigi orð í ok var inn kátasti. Hárekr lét búa um várit snekkju tvítøgsessu ok skipaði húskǫrlum sínum; ok var þat skip allvel búit bæði at mǫnnum ok ǫllum reiða. Fór Hárekr um várit í leiðangr. En er hann fann Óláf konung, þá var ok þar fyrir Ásmundr Grankelsson. Þá kom konungr á stefnulagi með Ásmundi ok Háreki ok sætti hann þá; var festr á konungs dómr. Síðan lét Ásmundr fram flytja vitni til þess, at Grankell hafði átt verit; dœmði konungr eptir því; váru þá skǫkk málaefni; urðu bótalausir húskarlar Háreks, en dœmt verit til handa Grankeli. Hárekr segir, at honum var skammlaust, at hlíta konungs dómi, hvernug er mál þat skipaðisk síðan.