Bókastaðir

Knútr inn ríki sendi menn vestan af Englandi til Nóregs, ok var þeira ferð búin allvegliga; hǫfðu þeir bréf ok innsigli Engla-konungs Knúts. Þeir kómu á fund Óláfs Haraldzsonar Nóregs-konungs um várit í Túnsbergi. En er konungi var sagt, at þar váru komnir sendimenn Knúts ins ríka, þá varð hann styggr við, segir svá, at Knútr myndi enga menn þangat senda með þeim ørendum, er honum eða hans mǫnnum myndi gagn í vera, ok var þat nǫkkura daga, er sendimenn náðu ekki fundi konungs. En er þeir fengu lof til at mæla við hann, þá gengu þeir fyrir konung ok báru fram bréf Knúts konungs ok segja ørendi þau, sem fylgðu, at Knútr konungr kallar sína eign á Nóregi ǫllum ok telr, at hans forellrar hafa þat ríki haft fyrir honum; en fyrir þeim sǫkum, at Knútr konungr vill frið bjóða til allra landa, þá vill hann eigi herskildi fara til Nóregs, ef annars er af kostr; en ef Óláfr konungr Haraldzson vill vera konungr yfir Nóregi, þá fari hann á fund Knúts konungs ok taki landit í lén af honum ok gerisk hans maðr ok gjaldi honum skatta slíka, sem jarlar guldu fyrr. Síðan báru þeir bréf fram ok sǫgðu þau alt slíkt it sama. Þá svarar Óláfr konungr: "þat hefi ek heyrt sagt í fornum frásǫgnum, at Gormr, konungr Dana, þótti vera gildr þjóðkonungr ok réð hann fyrir Danmǫrku einni; en þessum Dana-konungum, er síðarr hafa verit, þykkir þat ekki einhlítt. Er nú svá komit, at Knútr ræðr fyrir Danmǫrku ok fyrir Englandi, ok hefir hann þó nú undir sik brotit mikinn hluta Skotlandz. Nú kallar hann til ættleifðar minnar í hendr mér. Kunna skyldi hann hóf at um síðir um ágirni sína, eða mun hann einn ætla at ráða fyrir ǫllum Norðrlǫndum?, eða mun hann einn ætla at eta kál alt á Englandi? Fyrr mun hann því afla, en ek fœra honum hǫfuð mitt eða veita honum lotning né eina. Nú skuluð þér segja honum þau mín orð, at ek mun verja oddi ok eggju Nóreg, meðan mér endask lífdagar til, enda gjalda engum manni skatt af ríki mínu". Eptir þenna órskurð bjoggusk á brot sendimenn Knúts konungs, ok váru eigi ørendi fegnir.

Sigvatr skáld hafði verit með Knúti konungi, ok gaf Knútr konungr honum gullhring, þann er stóð hálfa mǫrk. Þá var ok þar með Knúti konungi Bersi Skáldtorfuson, ok gaf Knútr konungr honum tvá gullhringa, ok stóð hvárr hálfa mǫrk, ok þar með sverð búit; svá kvað Sigvatr:

Sigvatr gerði at athvarfi við sendimenn Knúts konungs ok spurði þá margra tíðenda. Þeir sǫgðu honum slíkt, er hann spurði, af viðrœðum þeira Óláfs konungs ok svá frá ørendislokum; þeir segja, at hann hefði þungliga tekit þeira málum — "ok vitum vér eigi, segja þeir, af hverjum hann hefir traust til slíks, at neita því at gerask maðr Knúts konungs ok fara á fund hans; ok myndi sá hans kostr beztr, þvíat Knútr konungr er svá mildr, at aldri gera hǫfðingjar svá stórt til við hann, at eigi gefi hann þat alt upp, þegar er þeir fara á fund hans ok veita honum lotning; var þat nú fyrir skǫmmu, er til hans kómu ii. konungar norðan af Skotlandi af Fífi ok gaf hann þeim upp reiði sína ok lǫnd þau ǫll, er þeir hǫfðu áðr átt, ok þar með stórar vingjafir; þá kvað Sigvatr:

Sendimenn Knúts konungs fóru aptr leið sína, ok byrjaði þeim vel um hafit; fóru þeir síðan á fund Knúts konungs ok sǫgðu honum ørendislok sín ok svá þau álykðarorð, er Óláfr konungr mælti síðarst við þá. Knútr konungr svarar: "eigi getr Óláfr konungr rétt, ef hann ætlar, at ek myna einn vilja eta kál alt á Englandi; ek munda vilja heldr, at hann fynni þat, at mér býr fleira innan rifja en kál eitt; þvíat heðan skulu honum kǫld ráð koma undan hverju rifi". Þat sama sumar kómu af Nóregi til Knúts konungs Áslákr ok Skjálgr, synir Erlings af Jaðri, ok fengu þar góðar viðtǫkur, þvíat Áslákr átti Sigríði, dóttur Sveins jarls Hákonarsonar; váru þau brœðrabǫrn ok Hákon jarl Eiríksson. Fekk Knútr konungr þeim brœðrum veizlur stórar þar með sér.

Óláfr konungr stefndi til sín lendum mǫnnum sínum ok fjǫlmentisk mjǫk um sumarit, þvíat þau fóru orð um, at Knútr inn ríki myndi fara vestan um sumarit. Þóttusk menn þat spyrja af kaupskipum þeim, er vestan kómu, at Knútr myndi saman draga her mikinn á Englandi. En er á leið sumarit, þá sannaði annarr, en annarr synjaði, at herr myndi koma. En Óláfr konungr var um sumarit í Víkinni ok hafði menn á njósn, ef Knútr konungr kvæmi til Danmerkr. Óláfr konungr sendi menn um haustit austr til Svíþjóðar á fund Ǫnundar konungs, mágs síns, ok lét segja honum orðsendingar Knúts konungs ok tilkall þat, er hann hafði við Óláf konung um Nóreg, ok lét þat fylgja, at hann hygði, ef Knútr legði Nóreg undir sik, at Ǫnundr mynði lítla hríð þaðan í frá í friði hafa Svíaveldi, ok kallar þat ráð, at þeir byndi saman ráð sín ok risi í móti, ok segir, at þá skorti eigi styrk til at halda deilu við Knút konung. Ǫnundr konungr tók vel orðsending Óláfs konungs ok sendi þau orð í mót, at hann vill leggja félagskap af sinni hendi við Óláf konung, svá at hvárr þeira veitti ǫðrum styrk til af sínu ríki, hvárr sem fyrr þarf. Þat var ok í orðsending milli þeira, at þeir skyldu finnask ok ætla ráð fyrir sér. Ætlaði Ǫnundr konungr at fara um vetrinn eptir yfir Vestra-Gautland; en Óláfr konungr efnaði sér til vetrsetu í Sarpsborg. Knútr inn ríki kom þat haust til Danmerkr ok sat þar um vetrinn með fjǫlmenni mikit. Honum var sagt, at menn ok orðsendingar hefði farit milli Nóregs-konungs ok Svíakonungs ok þar myndi stórræði undir búa. Knútr konungr sendi menn um vetrinn til Svíþjóðar á fund Ǫnundar konungs, sendi honum stórar gjafir ok vinmæli, segir svá, at hann mætti vel kyrr sitja um deilur þeira Ólafs digra — "þvíat Ǫnundr konungr, segir hann, ok ríki hans skal í friði vera fyrir mér". En er sendimenn kómu á fund Ǫnundar konungs, þá báru þeir fram gjafir þær, er Knútr konungr sendi honum, ok vináttu hans með. Ǫnundr konungr tók þeim rœðum ekki fljótt, ok þóttusk sendimenn þat á finna, at Ǫnundr konungr myndi vera mjǫk snúinn til vináttu við Óláf konung; fóru þeir aptr ok segja Knúti konungi ørendislok sín ok þat með, at þeir báðu hann engrar vináttu vænta af Ǫnundi konungi.

Vetr þann sat Óláfr konungr í Sarpsborg ok hafði fjǫlmenni mikit. Þá sendi hann Karla inn háleyska norðr í land með ørendum sínum. Fór Karli fyrst til Uplanda, síðan norðr um fjall, kom fram í Niðarósi, tók þar fé konungs, svá mikit sem hann hafði orð til send, ok skip gott, þat er honum þótti vel til fallit ferðar þeirar, er konungr hafði fyrir ætlat, en þat var at fara til Bjarmalandz norðr; var svá ætlat, at Karli skyldi hafa félag konungs ok eiga hálft fé hvárr við annan. Karli helt skipinu norðr á Hálogaland snimma um várit; rézk þá til ferðar með honum Gunnsteinn, bróðir hans, ok hafði hann sér kaupeyri; þeir váru nær hálfum þriðja tigi manna á skipi því. Fóru þegar um várit snimmendis norðr á mǫrkina. Þórir hundr spurði þetta; þá gerði hann menn ok orðsending til þeira brœðra ok þat með, at hann ætlar at fara um sumarit til Bjarmalandz; vill hann, at þeir hafi samflot ok hafi at jafnaði þat, er til fengjar verðr. Þeir Karli senda þau orð at móti, at Þórir skyli hafa xxv. menn, svá sem þeir hǫfðu; vilja þeir þá, at af fé því, er fæsk, sé skipt at jafnaði milli skipanna, fyrir útan kaupeyri þann, er menn hǫfðu. En er sendimenn Þóris kómu aptr, þá hafði hann fram látit setja langskipsbúzu mikla, er hann átti, ok látit búa. Hann hafði til skips þess húskarla sína, ok váru á skipinu nær lxxx. manna. Hafði Þórir einn forráð liðs þess ok svá aflan þá alla, er fengisk í ferðinni. En er Þórir var búinn, helt hann skipi sínu norðr með landi ok hitti þá Karla norðr í Sandveri. Síðan fóru þeir allir saman, ok byrjaði vel. Gunnsteinn rœddi við Karla, bróður sinn, þegar er þeir Þórir hittusk, at honum þótti Þórir vera hølzti fjǫlmeðr — "ok ætla ek, segir hann, at þat væri ráðligra, at vér snørim aptr ok fœrim ekki svá, at Þórir ætti alla kosti við oss, þvíat ek trúi honum illa". Karli segir: "eigi vil ek aptr hverfa; en þó er þat satt, ef ek hefða vitat, þá er vér várum heima í Langey, at Þórir hundr myndi koma í ferð vára með lið svá mikit, sem hann hefir, at vér myndim hafa haft fleiri manna með oss". Þeir brœðr rœddu þetta við Þóri, spurðu, hverju þat gegndi, er hann hafði menn miklu fleiri með sér, en svá sem orð hǫfðu um farit. Hann svarar svá: "vér hǫfum skip mikit ok liðskýflt; þykki mér í háskafǫrum slíkum eigi góðum dreng of aukit". Fóru þeir um sumarit optast þannug, sem skipin gengu til. Þá er byrlétt var, gekk meira skipit þeira Karla, siglðu þeir þá undan, en þá er hvassara var, sóttu þeir Þórir þá eptir; váru þeir sjaldan allir saman, en vissusk þó til jafnan. En er þeir kómu til Bjarmalandz, þá lǫgðu þeir til kaupstaðar; tóksk þar kaupstefna; fengu þeir menn allir fullræði fjár, er fé hǫfðu til at verja. Þórir fekk óf grávǫru ok bjór ok safala. Karli hafði ok allmikit fé, þat er hann keypti, skinnavǫru marga. En er þar var lokit kaupstefnu, þá heldu þeir út eptir ánni Vínu; var þá sundr sagt friði við landz-menn. En er þeir koma til hafs út, þá eigu þeir skiparastefnu; spyrr Þórir, ef mǫnnum sé nǫkkurr hugr á at ganga upp á land ok fá sér fjár; menn svǫruðu, at þess váru fúsir, ef féfǫng lægi brýn við. Þórir segir, at fé myndi fásk, ef ferð sú tœkisk vel — "en eigi óvænt, at mannhætta gerisk í fǫrinni". Allir sǫgðu, at til vildu ráða, ef fjárván væri. Þórir segir, at þannug væri háttat, þá er auðgir menn ǫnduðusk, at lausafé skyldi skipta með inum dauða ok ǫrfum hans; skyldi hann hafa hálft eða þriðjung, en stundum minna; þat fé skyldi bera út í skóga, stundum í hauga, ok ausa við moldu; stundum váru hús at gǫr; hann segir, at þeir skyldi búask til ferðarinnar at kveldi dags. Svá var mælt, at engi skyldi renna frá ǫðrum, engi skyldi ok eptir vera, þá er stýrimenn segði, at í brot skyldi. Þeir létu menn eptir at gæta skipa, en þeir gengu á land upp. Váru fyrst vellir sléttir, en þar næst mǫrk mikil. Þórir gekk fyrr en þeir brœðr, Karli ok Gunnsteinn. Þórir bað menn fara hljóðsamliga — "ok hleypið af trjánum berki, svá at hvert tré sé frá ǫðru". Þeir kómu fram í rjóðr eitt mikit, en í rjóðrinu var skíðgarðr hár, hurð fyrir ok læst. Vi. menn af landzmǫnnum skyldu vaka yfir skíðgarðinum hverja nótt, sinn þriðjung hverir ii. Þá er þeir Þórir kómu til skíðgarðsins, váru vǫkumenn heim gengnir, en þeir, er þar næst skyldu vaka, váru eigi komnir á vǫrðinn. Þórir gekk at skíðgarðinum ok krœkði upp á øxinni, las sik upp eptir; fór svá inn um garðinn ǫðrum megin hliðsins.

Hafði Karli þá ok komizk yfir garðinn ǫðrum megin hliðsins Kómu þeir jamsnimma til hurðarinnar, tóku þá frá slagbranda ok luku upp hurðina. Gengu menn þá inn í garðinn. Mælti Þórir: "í garði þessum er haugr, hrœrt alt saman gull ok silfr ok mold; skulu menn þar til ráða; en í garðinum stendr goð Bjarma, er heitir Jómáli; verði engi svá djarfr, at hann ræni". Síðan ganga þeir á hauginn ok tóku fé sem mest máttu þeir ok báru í klæði sín; fylgði þar mold mikil, sem ván var. Síðan mælti Þórir, at menn skyldu í brot fara; segir hann svá: "nú skuluð þit brœðr, Karli ok Gunnsteinn, fyrstir fara, en ek mun síðarst". Snøru þeir þá allir út til hliðsins. Þórir veik aptr til Jómála ok tók silfrbolla, er stóð í knjám honum; hann var fullr af silfrpenningum; steypði hann silfrinu í kilting sína, en dró á hǫnd sér hǫddu, er yfir var bollanum; gekk þá út til hliðsins. Þeir fǫrunautar váru þá komnir allir út ór skíðgarðinum; urðu þá varir við, at Þórir hafði eptir dvalizk. Karli hvarf aptr at leita hans, ok hittusk þeir fyrir innan hliðit; sá Karli, at Þórir hafði þar silfrbollann. Síðan rann Karli at Jómálanum; hann sá, at digrt men var á hálsi honum. Karli reiddi til øxina ok hjó í sundr tygilinn aptan á hálsinum, er menit var fest við; varð hǫgg þat svá mikit, at hǫfuðit hraut af Jómála; varð þá brestr svá mikill, at ǫllum þeim þótti undr at. Tók Karli menit; fóru þeir þá í brot. En jamskjótt sem brestrinn hafði orðit, kómu fram í rjóðrit varðmenninir ok blésu þegar í horn sín; því næst heyrðu þeir lúðragang alla vega frá sér; sóttu þeir þá fram at skóginum ok í skóginn, en heyrðu til rjóðrsins aptr óp ok kall; váru þar Bjarmar komnir. Þórir hundr gekk síðarst allra manna liðs síns; ii. menn gengu fyrir honum ok báru fyrir honum sekk; þar var í því líkast sem aska; þar tók Þórir í hendi sinni ok søri því eptir í slóðina; stundum kastaði hann því fram yfir liðit; fóru svá fram ór skóginum á vǫlluna. Þeir heyrðu, at herr Bjarma fór eptir þeim með kalli ok gaulun illiligri. Þustu þeir þá fram ór skóginum eptir þeim ok svá á tvær hliðar þeim; en hvergi kómu Bjarmar svá nær þeim eða vápn þeira, at mein yrði at; en þat kǫnnuðu þeir af, at Bjarmar sæi þá eigi; en er þeir kómu til skipanna, þá gengu þeir Karli fyrstir á skip, þvíat þeir váru fremstir áðr, en Þórir var lengst á landinu. Þegar er þeir Karli kómusk á skip sitt, kǫstuðu þeir tjǫldum af sér ok slógu festum; síðan drógu þeir segl sitt upp; gekk skipit brátt út á hafit. En þeim Þóri tóksk alt seinna; var skip þeira óauðráðnara; en er þeir tóku til segls, þá váru þeir Karli komnir langt undan landi. Sigldu þá hvárirtveggju yfir Gandvík; nótt var þá enn ljós; sigldu þeir þá bæði nætr ok daga, alt til þess, er þeir Karli lǫgðu aptan dags at eyjum nǫkkurum; lǫgðu þar segl ok kǫstuðu akkerum ok biðu þar straumfallz, þvíat rǫst mikil var fyrir þeim. Þá koma þeir Þórir eptir; leggjask þeir ok um akkeri. Síðan skutu þeir báti; gekk Þórir á ok menn með honum ok røru þeir þá til skips þeira Karla; gekk Þórir upp á skipit. Þeir brœðr heilsuðu honum vel. Þórir bað Karla selja sér menit — "þykkjumk ek makligastr at hafa kostgripi þá, er þar váru teknir, þvíat mér þóttuð þér mín njóta, er undankváma vár var með engum mannháska; en mér þóttir þú, Karli, stýra oss til ins mesta geigs". Þá segir Karli: "Óláfr konungr á fé þat alt at helmingi, er ek afla í ferð þessi; nú ætla ek honum menit; far þú á fund hans, ef þú vill, kann þá vera, at hann fái þér menit, ef hann vill fyrir því eigi hafa, er ek tók þat af Jómálanum". Þá svarar Þórir ok segir, at hann vill, at þeir fari upp á eyna ok skipti fengi sínu. Gunnsteinn segir, at þá skipti straumum ok mál væri at sigla. Síðan draga þeir upp strengi sína. En er Þórir sá þat, fór hann ofan í bátinn; røru þeir til skips síns. Þeir Karli hǫfðu þá dregit segl sitt ok váru langt komnir, áðr þeir Þórir hefði upp komit sínu segli. Fóru þeir þá svá, at þeir Karli sigldu ávalt fremri, ok hǫfðu við hvárirtveggju alt slíkt, er máttu. Þeir fóru svá til þess, er þeir kómu í Geirsver; þar er bryggjulægi fyrst er norðan ferr. Þar kómu þeir fyrst hvárirtveggju aptan dags ok lǫgðu þar til hafnar í bryggjulægi; lágu þeir Þórir inn í hǫfninni, en þeir Karli váru í útanverðri hǫfninni. En er þeir Þórir hǫfðu tjaldat, þá gekk hann á land upp ok þeir menn mjǫk margir saman; fóru þeir til skips Karla; hǫfðu þeir þá um búizk. Þórir kallaði út á skipit ok bað stýrimenn á land ganga. Þeir brœðr gengu á land ok nǫkkurir menn með þeim. Þá hóf Þórir ina sǫmu rœðu sem fyrr, at hann bað þá á land ganga ok bera fé til skiptis, er þeir hǫfðu tekit at herfangi. Þeir brœðr sǫgðu, at engi væri nauðsyn á því, fyrr en þeir kvæmi heim í byggð. Þórir segir, at þat var eigi siðvenja at skipta herfangi eigi fyrr en heima ok hætta svá til um einǫrð manna. Þeir rœddu um þetta nǫkkurum orðum, ok þótti sinn veg hvárum. Þá snøri Þórir í brot; ok er hann var skamt kominn, þá veik hann aptr ok mælti, at fǫrunautar hans skyldu bíða þar; hann kallar á Karla: "ek vil mæla við þik einmæli" segir hann. Karli gekk í móti honum. En er þeir hittusk, lagði Þórir spjóti til hans á honum miðjum, svá at í gǫgnum stóð. Mælti þá Þórir: "kenna máttu Karli þar einn Bjarkeyinginn; hugða ek ok, at þú skyldir kenna spjótit Selshefni". Karli dó þegar; en þeir Þórir gengu aptr til skipsins. Þeir Gunnsteinn sá fall Karla; runnu þeir þegar til ok tóku líkit, báru til skips síns, brugðu þegar tjǫldum ok bryggjum ok heimtusk út frá landi; síðan drógu þeir segl ok fóru leið sína. Þeir Þórir sá þat; þá reka þeir tjǫld af sér ok búask sem ákafligast; en er þeir drógu seglit, þá gekk í sundr stagit; fór seglit ofan þverskipa, varð þeim Þóri þat dvǫl mikil, áðr þeir kvæmi upp ǫðru sinni seglinu. Váru þeir Gunnsteinn þá langt komnir, er skriðr var at skipi Þóris. Gerðu þeir Þórir bæði, siglðu ok rœru undir; slíkt sama gerðu þeir Gunnsteinn. Fóru þá hvárirtveggju sem ákafligast dag ok nótt; dró seint saman með þeim, þvíat þegar er eyjasundin tóku til, þá varð mjúkara at víkja Gunnsteins skipi; en þó drógu þeir Þórir eptir, svá at þá er þeir Gunnsteinn kómu fyrir Lengjuvík, þá snúa þeir þar at landi ok hljópu upp af skipinu ok á land upp; en lítlu síðarr koma þeir Þórir þar ok hlaupa upp eptir þeim ok elta þá. Kona ein gat hólpit Gunnsteini ok fólgit hann; ok er svá sagt, at sú væri fjǫlkunnig mjǫk; ok fóru þeir Þórir aptr til skips, tóku fé þat alt, er á var skipinu Gunnsteins, en báru grjót í staðinn; fluttu skipit út á fjǫrðinn, hjoggu á raufar ok søkðu niðr. Síðan fóru þeir Þórir heim til Bjarkeyjar. Þeir Gunnsteinn fóru fyrst mjǫk hulðu hǫfði; fluttusk á smábátum, fóru um nætr, en lágu um daga; fóru svá til þess, er þeir kómu fram um Bjarkey ok alt til þess, er þeir kómu ór sýslu Þóris. Fór Gunnsteinn fyrst heim í Langey ok dvalði þar skamma hríð; fór hann þá þegar suðr á leið; létti hann eigi fyrr en hann kom suðr í Þrándheim ok hitti þar Óláf konung ok segir honum tíðendi slík, sem orðin váru í Bjarmalandz-ferðinni. Konungr lét illa yfir þeira ferð, en bauð Gunnsteini með sér at vera ok segir þat, at hann skyldi leiðrétta mál Gunnsteins, þá er hann mætti við komask. Gunnsteinn þekðisk þat boð, ok dvalðisk hann með Óláfi konungi

Svá var sagt fyrr, at Óláfr konungr var þann vetr austr í Sarpsborg, er Knútr inn ríki sat í Danmǫrk. Ǫnundr Svíakonungr reið þann vetr yfir Vestra-Gautland, ok hafði meirr en xxx. hundraða manna. Fóru þá menn ok orðsendingar milli þeira Óláfs konungs; gerðu þeir sín í milli stefnulag, at þeir skyldu hittask um várit við Konungahellu. Frestuðu þeir fundinum fyrir þá sǫk, at þeir vildu vita, áðr þeir fynnisk, hverjar tiltekjur Knútr konungr hefði. En er á leið várit, bjósk Knútr konungr með liði sínu at fara vestr til Englandz; hann setti eptir í Danmǫrk Hǫrðaknút, son sinn, ok þar með honum Úlf jarl, son Þorgils sprakaleggs. Úlfr átti Ástríði, dóttur Sveins konungs, en systur Knúts ins ríka; þeira sonr var Sveinn, er síðan var konungr í Danmǫrk. Úlfr jarl var inn mesti merkismaðr. Knútr ríki fór vestr til Englandz. En er þat spurðu konungar, Óláfr ok Ǫnundr, þá fóru þeir til stefnunnar ok hittusk í Elfi við Konungahellu. Varð þar fagnafundr ok vináttumál mikil, svá at þat var bert fyrir alþýðu; en þó rœddu þeir marga hluti sín í milli, þá er þeir ii. vissu, ok varð þat sumt síðarr framgengt ok ǫllum augljóst. En at skilnaði konunga skiptusk þeir gjǫfum við ok skilðusk vinir. Fór þá Ǫnundr konungr upp á Gautland, en Óláfr konungr fór þá norðr í Víkina ok síðan út á Agðir ok þaðan norðr með landi, ok lá hann mjǫk lengi í Eikundasundi ok beið byrjar. Hann spurði, at Erlingr Skjálgsson ok Jaðarbyggjar með honum lágu í samnaði ok hǫfðu her mannz. Þat var einn dag, at menn konungs rœddu sín í milli um veðr, hvárt væri sunnan eða útsynningr, eða hvárt þat veðr væri segltœkt eða eigi fyrir Jaðar; tǫlðu þat flestir, at ósiglanda væri. Þá svarar Halldórr Brynjólfsson: "þat munda ek ætla, segir hann, at siglanda myndi þykkja þetta veðr fyrir Jaðar, ef Erlingr Skjálgsson hefði veizlu búit fyrir oss á Sóla". Þá mælti Óláfr konungr, at af skyldi láta tjǫldin ok leggja um skipunum; var svá gǫrt; siglðu þeir þann dag fyrir Jaðar, ok dugði veðr it bezta; lǫgðu at um kveldit í Hvítingsey. Fór konungr þá norðr á Hǫrðaland ok fór þar at veizlum.

Vár þat hafði farit skip af Nóregi út til Færeyja; á því skipi fóru orðsendingar Óláfs konungs til þess, at koma skyldi útan af Færeyjum einn hverr þeira hirðmanna hans, Leifr Ǫzurarson eða Gilli lǫgsǫgumaðr eða Þórálfr ór Dímun. En er þessi orðsending kom til Færeyja ok þeim var sagt sjálfum, þá rœða þeir sín á milli, hvat undir mun búa orðsendingunni; ok kom þat ásamt með þeim, at þeir hugðu, at konungr myndi vilja spyrja eptir um þau tíðendi, er sumir menn hǫfðu fyrir satt, at þar myndi gǫrzk hafa í eyjunum um misfarar sendimanna konungs, þeira tveggja skipsagna, er engi maðr hafði af komizk. Þeir réðu þat af, at Þórálfr skyldi fara; rézk hann til ferðar ok bjó byrðing, er hann átti, ok aflaði þar til manna; váru þeir á skipi x. eða xii. En er þeir váru búnir ok biðu byrjar, þá var þat tíðenda í Austrey í Gǫtu at Þrándar, at einn góðan veðrdag gekk Þrándr í stofu, en þeir lágu í pǫllum bróðursynir hans ii., Sigurðr ok Þórðr, þeir váru Þorlákssynir; inn þriði hét Gautr inn rauði, hann var enn frændi þeira. Allir váru þeir fóstrar Þrándar gørviligir menn; var Sigurðr elztr þeira ok fyrir þeim mest í ǫllu. Þórðr átti kenningar-nafn, var hann kallaðr Þórðr inn lági; hann var þó manna hæstr, ok var hitt þó meirr, at hann var þrekligr ok ramr at afli. Þá mælti Þrándr: "mart skipask á mannz ævi; ótítt var þá þat, er vér várum ungir, at menn skyldu sitja eða liggja veðrdaga góða, þeir er ungir váru ok til allz vel fœrir; myndi þat eigi þykkja líkligt inum fyrrum mǫnnum, at Þórálfr ór Dímun myndi vera þroskamaðr meiri en þér; en byrðingr sá, er ek hefi átt ok hér stendr í nausti, ætla ek at nú gerisk svá forn, at fúni undir bráðinu; er hér hús hvert fult af ullu ok verðr ekki til verðz haldit; myndi eigi svá, ef ek væra nǫkkurum vetrum yngri". Sigurðr hljóp upp ok hét á þá Gaut ok Þórð, kvazk eigi þola frýju Þrándar. Ganga þeir út ok þar til, er húskarlar váru; ganga þeir til ok setja fram byrðinginn; létu þeir þá flytja til farm ok hlóðu skipit; skorti þar eigi heima farm til, svá reiði allr með skipi; bjoggu þeir þat á fám dǫgum; váru þeir ok menn x. eða xii. á skipi. Tóku þeir Þórálfr út eitt veðr allir, vissusk til jafnan í hafinu. Þeir kómu at landi í Hernu aptan dags; lǫgðu þeir Sigurðr útar við strǫndina, ok var þó skamt milli þeira. Þat varð til tíðenda um aptaninn, er myrkt var ok þeir Þórálfr ætluðu til rekna búask, þá gekk Þórálfr á land upp ok annarr maðr með honum; leituðu þeir sér staðar. Ok er þeir váru búnir ofan at ganga, þá segir sá svá, er honum fylgði, at kastat var klæði yfir hǫfuð honum; var hann tekinn upp af jǫrðu; í því bili heyrði hann brest; síðan var farit með hann ok reiddr til fallz; en þar var undir sær ok var hann keyrðr á kaf, en hann komsk á land; fór hann þar til er þeir Þórálfr hǫfðu skilizk; hitti hann þar Þórálf, ok var hann klofinn í herðar niðr ok var hann þá dauðr. Ok er þeir skipverjar urðu þessa varir, þá báru þeir lík hans út á skip ok náttsættu. Þá var Óláfr konungr á veizlu í Lygru; váru þangat orð gǫr. Var þá stefnt ǫrvarboð eða þing, ok var konungr á þingi. Hann hafði þangat stefna látit þeim Færeyingum af báðum skipum, ok váru þeir til þings komnir. En er þing var sett, þá stóð konungr upp ok mælti: "þau tíðendi eru hér orðin, er því er betr at slík eru sjaldgæt; hér er af lífi tekinn góðr drengr, ok hyggju vér, at saklauss sé; eða er nǫkkurr sá maðr á þingi, er þat kunni at segja, hverr valdi er verks þessa?" — en þar gekk engi við — þá mælti konungr: "ekki er því at leyna, hverr minn áhugi er um verk þetta, at ek hygg á hendr þeim Færeyingum; þykki mér þannug helzt at unnit, sem Sigurðr Þorláksson myndi hafa vegit manninn, en Þórðr inn lági myndi hinn hafa fœrt á kaf; en þat fylgir, at ek mynda þess til geta, at þat myndi til saka vera funnit, at þeir myndi eigi vilja, at Þórálfr segði eptir þeim ódáðir þær, er hann myni vitat hafa, at satt er, en oss hefir verit grunr á, um morð þau ok illvirki, at sendimenn mínir hafi þar verit myrðir". En er konungr hætti rœðu sinni, þá stóð upp Sigurðr Þorláksson; hann mælti: "ekki hefi ek talat fyrr á þingum; ætla ek mik munu þykkja ekki orðfiman, en þó ætla ek œrna rauðsyn til vera at svara nǫkkuru; vil ek þess til geta, at rœða þessi, er konungr hefir uppi haft, myni vera komin undan tungurótum þeira manna, er miklu eru óvitrari en hann ok verri; en þat er ekki leynt, at þeir munu fullkomliga vilja vera várir óvinir. Er þat ólíkliga mælt, at ek mynda vera vilja skaðamaðr Þórálfs, þvíat hann var fóstbróðir minn ok góðr vinr; en ef þar væri nǫkkur ǫnnur efni í ok væri sakir milli okkar Þórálfs, þá em ek svá viti borinn, at ek mynda heldr til þessa verks hætta heima í Færeyjum, en hér undir handarjaðri yðrum, konungr. Nú vil ek þessa máls synja fyrir mik ok fyrir oss alla skipverja; vil ek þar bjóða fyrir eiða, svá sem lǫg yður standa til; en ef yðr þykkir hitt í nǫkkuru fullara, þá vil ek flytja járnburð; vil ek, at þér séð sjálfir við skírsluna". En er Sigurðr hætti rœðu sinni, þá urðu margir til flutningar ok báðu konung, at Sigurðr skyldi ná undanfœrslu, þótti Sigurðr vel hafa talat ok kváðu hann ósannan mundu at vera því, er honum var kent. Konungr segir: "um þenna mann mun stórum skipta; ok ef hann er loginn þessu máli, þá mun hann vera góðr maðr; en at ǫðrum kosti þá mun hann vera nǫkkuru djarfari, en dœmi munu til vera, ok er þat eigi miðr mitt hugboð; en get ek, at hann beri sér sjálfr vitni um". En við bœn manna, þá tók konungr festu af Sigurði til járnburðar; skyldi hann koma eptir um daginn til Lygru; skyldi byskup þar gera skírslu, — ok sleit svá þinginu. Fór konungr aptr til Lygru, en Sigurðr ok þeir fǫrunautar til skips síns. Tók þá brátt at myrkva af nótt. Þá mælti Sigurðr við þá fǫrunauta: "þat er þó satt at segja, at vér hǫfum komit í mikit vandkvæði ok orðit fyrir álygi mikilli, ok er konungr sjá brǫgðóttr ok vélráðr, ok mun auðsær várr kostr, ef hann skal ráða, þvíat hann lét fyrst drepa Þórálf, en hann vill nú gera oss at óbótamǫnnum; er honum lítit fyrir at villa járnburð þenna. Nú ætla ek þann verr hafa, er til þess hættir við hann; nú leggsk ok innan eptir sundinu fjallagol nǫkkut; ræð ek þat, at vér vindim segl várt ok siglim út á haf; fari Þrándr annat sumar með ull sína, ef hann vill selja láta; en ef ek komumk í brot, þá þykki mér þess ván, at ek koma aldri síðan til Nóregs". Þeim fǫrunautum þótti þetta snjallræði; taka þeir at setja upp segl sitt ok láta ganga um nóttina í haf út, sem mest megu þeir; þeir létta eigi fyrr, en þeir koma í Færeyjar ok heim í Gǫtu. Lét Þrándr illa yfir ferð þeira; þeir svǫruðu eigi vel ok váru þó heima með Þrándi.