Bókastaðir

Þórarinn gekk annan dag til lǫgbergs ok mælti þá enn ørendi ok hóf svá: "Óláfr konungr sendi orð vinum sínum hingat til landz, nefndi til þess Guðmund Eyjólfsson, Snorra goða, Þorkel Eyjólfsson, Skapta lǫgsǫgumann, Þorstein Hallzson; hann sendi yðr til þess orð, at þér skylduð fara á fund hans ok sœkja þangat vináttuboð; mælti hann þat, at þér skylduð þessa ferð eigi undir hǫfuð leggjask, ef yðr þœtti nǫkkuru varða um hans vináttu". Þeir svǫruðu því máli, þǫkkuðu konungi boð sitt, kváðusk þetta segja mundu Þórarni síðarr um ferðir sínar, þá er þeir hefði ráðit fyrir sér ok við vini sína. En er þeir hǫfðingjar tóku rœður sín í milli, þá sagði hverr sem sýndisk um ferð þessa. Snorri goði ok Skapti lǫttu þess, at leggja á þá hættu við Nóregs-menn, at allir senn fœri af Íslandi ok þangat, þeir menn er mest réðu fyrir landi; sǫgðu þeir, at af þessi orðsending þótti þeim heldr grunir á dregnir um þat, er Einarr hafði getit, at konungr myndi ætla til pyndinga nǫkkurra við Íslendinga, ef hann mætti ráða. Guðmundr ok Þorkell Eyjólfsson fýstu mjǫk at skipask við orðsending Óláfs konungs ok kǫlluðu þat sœmðarferð mikla mundu. En er þeir knjáðu þetta mál milli sín, þá staðfestisk þat helzt með þeim, at þeir sjálfir skyldu eigi fara, en hverr þeira skyldi gera mann af hendi sinni, þann er þeim þœtti bezt til fallinn — ok skilðusk á því þingi við svá búit, ok urðu engar útanferðir á því sumri. En Þórarinn fór tvívegis um sumarit ok kom um haustit á fund Óláfs konungs ok segir honum sitt ørendi, slíkt er orðit var, ok svá þat með, at hǫfðingjar mundu koma af Íslandi, svá sem hann hafði orð til sent, eða synir þeira elligar.

Þat sama sumar kómu útan af Færeyjum til Nóregs at orðsending Óláfs konungs Gilli lǫgsǫgumaðr, Leifr Ǫzurarson, Þórálfr ór Dímon ok margir aðrir bóndasynir; en Þrándr í Gǫtu bjósk til ferðar, en er hann var búinn mjǫk, þá tók hann fellisótt þá, er hann var hvergi fœrr, ok dvalðisk hann eptir. En er þeir Færeyingar kómu á fund Óláfs konungs, þá kallaði hann þá á tal ok átti stefnu við þá; lauk hann þá upp við þá ørendi þau, er undir bjoggu ferðinni, ok segir þeim, at hann vildi hafa skatt af Færeyjum ok þat með, at Færeyingar skyldu hafa þau lǫg, sem Óláfr konungr setti þeim. En á þessi stefnu fanzk þat á orðum konungs, at hann myndi taka festu til þessa máls af þeim færeyskum mǫnnum, er þá váru þar komnir, ef þeir vildi þat sáttmál svardǫgum binda; bauð þeim mǫnnum, er honum þóttu þar ágæztir, at þeir skyldu gerask honum handgengnir ok þiggja af honum metorð ok vináttu, en þeim inum færeyskum virðisk svá orð konungs, sem grunr myndi á vera, hvernug þeira mál myndi snúask, ef þeir vildi eigi undir þat alt ganga, sem konungr beiddi þá. En þó at til þessa máls yrði fleiri stefnulǫg, áðr en þat lykðisk, þá varð þat framgengt alt, er konungr beiddisk. Gengu þeir til handa konungi ok gerðusk hirðmenn hans, Leifr ok Gilli ok Þórálfr, en allir þeir fǫrunautar veittu svardaga Óláfi konungi til þess, at halda í Færeyjum þau lǫg ok þann landzrétt, sem hann setti þeim, ok skattgildi þat, er hann kvað á. Síðan bjoggusk þeir inir færeysku til heimferðar. En at skilnaði veitti konungr þeim vingjafir; en þeir, er honum hǫfðu handgengnir gǫrzk, fara þeir ferðar sinnar, þá er þeir váru búnir. En konungr lét búa skip ok fekk manna til ok sendi þá menn til Færeyja, at taka þar við skatti þeim, er Færeyingar skyldu gjalda honum. Þeir urðu ekki snembúnir; ok er frá ferð þeira þat at segja, at þeir koma eigi aptr ok engi skattr á því sumri, er næst var eptir, þvíat þeir hǫfðu ekki komit til Færeyja; hafði þar engi maðr skatt heimtan.

Óláfr konungr fór um haustit inn í Víkina ok gerði orð fyrir sér til Uplanda ok lét boða veizlur; ok er hann ætlar sér um vetrinn at fara um Uplǫnd, síðan byrjar hann ferðina ok fór til Uplanda. Dvalðisk Óláfr konungr þann vetr á Uplǫndum, fór þar at veizlum ok leiðrétti þá hluti þar, er honum þótti ábóta vant; samði þá þar enn kristnina, er honum þótti þurfa. Þat gerðisk til tíðenda, þá er konungr var á Heiðmǫrk, at Ketill kálfr af Hringunesi hóf upp bónorð sitt; hann bað Gunnhildar, dóttur Sigurðar sýrs ok dóttur Ástu; var Gunnhildr systir Óláfs konungs; átti konungr svǫr ok forráð máls þess; hann tók þvi vænliga; var þat fyrir þá sǫk, at hann vissi um Ketil, at hann var ættstórr ok auðigr, vitr maðr, hǫfðingi mikill; hann hafði ok lengi áðr verit vinr Óláfs konungs mikill, svá sem hér er fyrr sagt; þat alt saman bar til þess, at konungr unni ráðs þessa Katli; var þetta framgengt, at Ketill fekk Gunnhildar; var Óláfr konungr at þessi veizlu. Óláfr konungr fór norðr í Guðbrandzdala, tók þar veizlur. Þar bjó sá maðr, er hét Þórðr Gothormsson, á bæ þeim, er á Steig heitir. Þórðr var maðr ríkastr í inn nørðra hlut Dala. En er þeir konungr hittusk, þá hóf Þórðr upp bónorð sitt ok bað Ísríðar Guðbrandzdóttur, móðursystur Óláfs konungs; átti þar konungr svǫr þessa máls; en er at þeim málum var setit, þá var þat af ráðit, at þau ráð tókusk, ok fekk Þórðr Ísríðar; gerðisk hann síðan ǫlúðarvinr Óláfs konungs ok þar með margir aðrir frændr Þórðar ok vinir, þeir er eptir honum hurfu. Fór Óláfr konungr þá aptr suðr um Þótn ok Haðaland, þá á Hringaríki ok þaðan út í Víkina. Fór hann um várit til Túnsbergs ok dvalðisk þar lengi, meðan þar var kaupstefna mest ok tilflutning; lét hann þá búa skip sín ok hafði með sér fjǫlmenni mikit.

Sumar þetta kom af Íslandi at orðsending Óláfs konungs Steinn, sonr Skapta lǫgsǫgumannz, Þóroddr, sonr Snorra goða, Gellir, sonr Þorkels, Egill, sonr Síðu-Hallz, bróðir Þórsteins. Guðmundr Eyjólfsson hafði andazk áðr um vetrinn. Þeir inir íslenzku menn fóru þegar á fund Óláfs konungs, er þeir máttu við komask. En er þeir hittu konung, fengu þeir þar góðar viðtǫkur ok váru allir með honum. Þat sama sumar spurði Óláfr konungr, at skip þat var horfit, er hann hafði sent til Færeyja eptir skatti it fyrra sumar ok þat hafði hvergi til landa komit, svá at spurt væri. Konungr fekk þá til skip annat ok þar menn með ok sendi til Færeyja eptir skatti; fóru þeir menn ok létu í haf, en síðan spurðisk ekki til þeira heldr en til inna fyrri, ok váru þar margar getur á, hvat af skipum þeim myndi orðit.

Knútr inn ríki, er sumir kalla inn gamla Knút, hann var konungr í þann tíð yfir Englandi ok yfir Danaveldi. Knútr ríki var sonr Sveins tjúguskeggs Haraldzsonar. Þeir langfeðgar hǫfðu ráðit langa ævi fyrir Danmǫrku. Haraldr Gormsson, fǫðurfaðir Knúts, hafði eignazk Nóreg eptir fall Haraldz Gunnhildarsonar ok tekit af skatta, sett þar til landzgæzlu Hákon jarl inn ríka. Sveinn Dana-konungr, sonr Haraldz, réð ok fyrir Nóregi ok setti yfir til landzgæzlu Eirík jarl Hákonarson. Réðu þeir brœðr þá landi ok Sveinn Hákonarson, til þess er Eiríkr jarl fór vestr til Englandz at orðsending Knúts ins ríka, mágs síns, en setti þá eptir til ríkis í Nóregi Hákon jarl, son sinn ok systurson Knúts ins ríka, mágs síns. En síðan er Óláfr digri kom í Nóreg, þá tók hann fyrst hǫndum Hákon jarl ok setti hann af ríki, svá sem fyrr er ritit. Fór þá Hákon til Knúts, móðurbróður síns, ok hafði verit síðan með honum alla stund, til þess er hér er komit sǫgunni. Knútr inn ríki hafði unnit England með orrostum ok barizk til ok hafði langt starf, áðr en landzfólkit hefði honum hlýðit orðit. En er hann þóttisk fullkominn þar til landzstjórnar, þá mintisk hann, hvat hann þóttisk eiga þess ríkis, er hann hafði eigi sjálfr varðveizlu yfir, en þat var í Nóregi; hann þóttisk eiga at erfðum Nóreg allan, en Hákon, systurson hans, þóttisk eiga suman, ok þat með, at hann þóttisk með svivirðing látit hafa; sá var einn hlutr til þess, er þeir Knútr ok Hákon hǫfðu kyrru haldit um tilkall í Nóreg, at þá fyrst, er ÓláfrHaraldzson kom í land, hljóp upp allr múgr ok margmenni ok vildi ekki heyra annat, en Óláfr skyldi vera konungr yfir landi ǫllu; en þá síðan, er menn þóttusk verða ósjálfráðir fyrir ríki hans, þá leituðu sumir í brot ór landi; hǫfðu farit mjǫk margir ríkismenn á fund Knúts konungs eða ríkra bónda synir ok gefit sér ýmist til ørenda; en hverr þeira, er kom á fund Knúts konungs ok hann vildi þýðask, þá fengu allir af honum fullar hendr fjár. Mátti þar ok sjá tígn miklu meiri en í ǫðrum stǫðum, bæði at fjǫlmenni því, er þar var sidœgris, ok umbúnaði þeim ǫðrum, er þar var í þeim herbergjum, er hann átti ok hann var sjálfr í. Knútr inn ríki tók skatt ok skyld af þeim þjóðlǫndum, er auðgust váru á Norðrlǫndum; en þeim mun ǫllum er hann átti meiri at taka en aðrir konungar, þá gaf hann ok því ǫllu meira en hverr konungr annarra. Í ǫllu ríki hans var friðr svá góðr, at engi þorði þar á at ganga; en sjálfir landzmenn hǫfðu frið ok fornan landzrétt. Af slíku feksk honum frægð mikil um ǫll lǫnd. En þeir, er af Nóregi kómu, kærðu ófrelsi sitt margir ok tjáðu þat fyrir Hákoni jarli, en sumir fyrir sjálfum konungi, at Nóregs-menn mundu þá vera búnir til at hverfa aptr undir Knút konung ok jarlinn ok þiggja af þeim frelsi sitt. Þessar rœður fellu jarli vel í skap, ok kærði þat fyrir konungi ok bað hann leita eptir, ef Óláfr konungr vildi upp gefa ríkit fyrir þeim eða miðla með sáttmáli nǫkkuru; váru hér margir flutningsmenn með jarli í sinni.