Bókastaðir

Menn mæltu allmisjafnt til Rǫgnvaldz jarls; tǫlðu sumir, at hann væri sannr vinr Óláfs konungs, en sumum þótti ekki trúligt, ok kváðu hann ráða mundu því við Svía-konung, at hann heldi orð sín ok sáttmál þeira Óláfs konungs digra. Sigvatr skáld var vinr mikill Rǫgnvaldz jarls í orðum ok talaði opt um þat fyrir Óláfi konungi; hann bauð konungi at fara á fund Rǫgnvaldz jarls ok njósna, hvers hann yrði varr frá Svía-konungi, ok freista, ef hann mætti nǫkkurri sætt við koma; konungi líkaði þat vel, þvíat honum þótti gott, fyrir trúnaðarmǫnnum sínum at tala optliga um Ingigerði konungsdóttur. Ǫndurðan vetr fór Sigvatr skáld ok þeir iii. saman ór Borg ok austr um Markir ok svá til Gautlandz. En áðr þeir skilðusk, Óláfr konungr ok Sigvatr, þá kvað hann vísu:

Síðan fara þeir austr til Eiða ok fengu ilt far yfir ána, eikjukarfa nǫkkurn, ok kómusk nauðuliga yfir ána; Sigvatr kvað:

Síðan fóru þeir um Eiðaskóg; Sigvatr kvað vísu:

Síðan fóru þeir um Gautland ok kómu at kveldi á þann bœ, er Hof heitir; þar var byrgð hurð, ok kómusk þeir eigi inn; hjónin segja, at þar var heilagt; braut hurfu þeir þaðan; Sigvatr kvað:

Þá kom hann at ǫðrum garði; stóð þar húsfreyja í durum ok bað hann ekki þar inn koma, segir, at þau ætti álfablót; Sigvatr kvað:

Annat kveld kom hann til iii. bóanda, ok nefndisk hverr þeira Ǫlvir, ok ráku hann allir út; Sigvatr kvað:

Þá fóru þeir enn um kveldit ok hittu inn fjórða bóanda ok var sá kallaðr beztr þegn þeira; út rak sá hann; Sigvatr kvað:

En er þeir kómu til Rǫgnvaldz jarls, þá segir jarl, at þeir hefði haft erfiða ferð; Sigvatr kvað:

Rǫgnvaldr jarl gaf Sigvati gullhring. Ein kona mælti, at hann hafði gengit til nǫkkurs með þau in svǫrtu augu; Sigvatr kvað:

En er Sigvatr kom heim til Óláfs konungs ok hann gekk inn í hǫllina, hann kvað ok sá á veggina:

Síðan segir hann frá ferðum sínum ok kvað vísur þessar:

Sigvatr skáld kom til Rǫgnvaldz jarls ok var þar í góðum fagnaði langa hríð. Þá spurði hann þat af ritsendingum Ingigerðar konungsdóttur, at til Óláfs Svía-konungs hǫfðu komit sendimenn Jarizleifs konungs austan ór Hólmgarði, at biðja Ingigerðar, dóttur Óláfs Svía-konungs, til handa Jarizleifi, ok þat með, at Óláfr konungr tók þessu allvænt. Þá kom ok til hirðar Rǫgnvaldz jarls Ástríðr, dóttir Óláfs konungs; var þar þá gǫr veizla mikil. Gerisk Sigvatr brátt málkunnigr konungsdóttur; kannaðisk hon við hann ok kynferði hans, þvíat Óttarr skáld, systurson Sigvats, hann hafði þar lengi verit í kærleikum með Óláfi Svía-konungi. Var þá mart talat; spurði Rǫgnvaldr jarl, hvárt Óláfr Nóregs-konungr myndi fá vilja Ástríðar — "ok ef hann vill þat, segir hann, þá vætti ek þess, at um þetta ráð spyrim vér ekki Svía-konung eptir". Slíkt sama mælti Ástríðr konungsdóttir.

Eptir þat fóru þeir Sigvatr heim ok kómu lítlu fyrir jól til Borgar á fund Óláfs konungs. Brátt segir Sigvatr Óláfi konungi þau tíðendi, sem hann hafði spurt; var konungr fyrst allókátr, er Sigvatr segir honum bónorð Jarizleifs konungs; ok segir Óláfr konungr, at honum var illz eins ván at Svía-konungi — "nær sem vér fám honum goldit með nǫkkurum minningum". En er frá leið, spurði konungr Sigvat margra tíðenda austan af Gautlandi. Sigvatr segir honum mikit frá fríðleik ok málsnild Ástríðar konungsdóttur, ok svá, at þat mæltu allir menn þar, at hon væri at engum hlut verr um sik en Ingigerðr, systir hennar. Konungi felzk þat vel í eyru. Sagði Sigvatr honum allar rœður þær, er þau Ástríðr hǫfðu mælt sín í millum, ok fanzk konungi mart um þetta ok mælti þat: "eigi mun Svía-konungr þat hyggja, at ek myna þora at fá dóttur hans fyrir útan hans vilja". En ekki var þetta mál borit fyrir fleiri menn. Óláfr konungr ok Sigvatr skáld tǫluðu opt um þetta mál. Konungr spurði Sigvat vandliga at, hvat hann kannaði af um Rǫgnvald jarl — "hverr vinr hann er várr" segir hann. Sigvatr segir svá, at jarl væri inn mesti vinr Óláfs konungs. Sigvatr kvað þá:

Eptir jólin fóru þeir Þórðr skotakollr, systurson Sigvats skáldz, ok annarr skósveinn Sigvats leyniliga frá hirðinni; þeir fóru austr á Gautland; þeir hǫfðu farit áðr um haustit austr þangat með Sigvati. En er þeir kómu til hirðar jarls, þá báru þeir fram fyrir jarl jartegnir þær, er Óláfr konungr sjálfr hafði sent jarli af trúnaði. Þegar jamskjótt býsk jarl til ferðar ok með honum Ástríðr konungsdóttir, ok hǫfðu nær c. manna, ok valit lið bæði af hirðinni ok af ríkum bóndasonum, ok vandaðan sem mest allan búnað, bæði vápn ok klæði ok hesta; riðu síðan norðr til Nóregs til Sarpsborgar, kómu þar at kyndilmessu.

Óláfr konungr hafði þar látit við búask; var þar allz konar drykkr, er beztan mátti fá, ok ǫll ǫnnur fǫng váru þar in beztu; hann hafði þá ok til sín stefnt ór heruðum mǫrgu stórmenni. En er jarl kom þar með sínu liði, þá fagnar konungr honum forkunnar vel, ok váru jarli fengin herbergi stór ok góð ok búin ítarliga ok þar með þjónostumenn ok þeir, er fyrir sá, at engan hlut skyldi skorta, þann er veizlu mætti prýða. En er sú veizla hafði staðit nǫkkura daga, þá var konungr ok jarl ok konungsdóttir á málstefnu; en þat kom upp af tali þeira, at sú var ráðagørð, at Rǫgnvaldr jarl fastnaði Ástríði, dóttur Óláfs Svía-konungs, Óláfi Nóregs-konungi með þeiri heimanfylgju, sem áðr hafði skilit verit, at Ingigerðr, systir hennar, skyldi hafa heiman haft. Konungr skyldi ok veita Ástríði þvílíka tilgjǫf, sem hann skyldi hafa veitt Ingigerði, systur hennar. Var þá sú veizla aukin, ok var þá drukkit brullaup Óláfs konungs ok Ástríðar drótningar með mikilli vegsemð. Eptir þat fór Rǫgnvaldr jarl aptr til Gautlandz, ok at skilnaði veitti konungr jarli góðar gjafir ok stórar, ok skilðusk inir kærstu vinir ok heldu því, meðan þeir lifðu báðir.

Eptir um várit kómu til Svíþjóðar sendimenn Jarizleifs konungs austan ór Hólmgarði ok fóru at vitja mála þeira, er Óláfr konungr hafði áðr um sumarit heitit at gipta Ingigerði, dóttur sína, Jarizleifi konungi. Óláfr konungr rœddi þetta mál við Ingigerði ok segir, at þetta var hans vili, at hon giptisk Jarizleifi konungi. Hon svarar: "ef ek skal giptask Jarizleifi konungi, þá vil ek, segir hon, í tilgjǫf mína Aldeigjuborg ok jarlsríki þat, er þar liggr til". En sendimenn inir gerzku játuðu þessu af hendi konungs síns. Þá mælti Ingigerðr: "ef ek skal fara austr í Garðaríki, þá vil ek ok kjósa mann ór Svíaveldi, er mér þykkir bazt til fallinn at fara með mér; vil ek ok þat til skilja, at hann hafi austr þar eigi minni nafnbót en hér, ok í engan stað verra rétt eða minna, eða metorð, en hann hefir hér". Þessu játaði konungr, ok slíkt it sama sendimenn; seldi konungr trú sína ok svá sendimenn til þessa máls. Þá spurði konungr Ingigerði, hverr sá maðr er í hans ríki, er hon vill kjósa til fylgðar við sik. Hon svarar: "sá maðr er Rǫgnvaldr jarl Úlfsson, frændi minn". Konungr svarar: "annan veg hefi ek hugat at launa Rǫgnvaldi jarli dróttinsvikin, þau er hann fór til Nóregs með dóttur mína ok seldi hana þar til frillu þeim inum digra manni ok þeim, er hann vissi várn óvin mestan, ok skal hann fyrir þá sǫk þetta sumar uppi hanga". Ingigerðr bað fǫður sinn þá at halda trú sína, er hann hafði selt henni; ok kom svá af bœn hennar, at konungr segir, at Rǫgnvaldr skyldi fara í griðum á brot ór Svíaveldi ok koma eigi í augsýn konungi ok eigi til Svíþjóðar, meðan Óláfr væri konungr. Ingigerðr sendi þá menn á fund jarls ok lét segja honum þessi tíðendi ok gerði honum stefnulag, hvar þau skyldu hittask. En jarl bjósk þegar til ferðar ok reið upp í Eystra-Gautland ok fekk sér þar skip ok helt þá liði sínu til fundar við Ingigerði konungsdóttur. Fóru þau ǫll saman um sumarit austr í Garðaríki. Þá giptisk Ingigerðr Jarizleifi konungi. Váru þeira synir Valdamarr, Vissivaldr, Holti inn frœkni. Ingigerðr drótning gaf Rǫgnvaldi jarli Aldeigjuborg ok þess jarls ríki, er þar fylgði. Var Rǫgnvaldr jarl þar lengi ok var ágætr maðr. Sønir Rǫgnvaldz jarls ok Ingibjargar váru þeir Úlfr jarl ok Eilífr jarl.

Maðr er nefndr Emundr af Skǫrum; hann var þar lǫgmaðr í Gautlandi vestra ok var manna vitrastr ok orðsnjallastr; hann var ættstórr ok frændmargr, stórauðigr; hann var kallaðr undirhyggjumaðr ok meðallagi trúr; hann var maðr ríkastr í Vestra-Gautlandi, þá er jarl var á brot farinn. Þat vár, er Rǫgnvaldr jarl fór af Gautlandi, þá áttu Gautar þing sín í milli ok kærðu þeir meðal sín optliga, hvat Svía-konungr myndi til taka; þeir spurðu þat, at hann var þeim reiðr fyrir þat, er þeir hǫfðu vingazk við Óláf, Nóregs konung, heldr en haldit deilu við hann. Hann bar ok sakir á þá menn, er fylgt hǫfðu Ástríði, dóttur hans, til Nóregs. Mæltu þat sumir, at þeir skyldu leita sér trausts til Nóregs-konungs ok bjóða honum sína þjónostu; sumir lǫttu þess ok sǫgðu, at Vestrgautar hǫfðu eigi styrk til þess at halda deilu í móti Svíum — "en Nóregs-konungr verðr oss fjarri, segja þeir, þvíat landzmegin hans er oss fjarri, ok er sá til fyrst, at gera menn til Svíakonungs ok freista, at vér komimk í sætt við hann. En ef þat fæsk eigi, þá er sá kostr, at leita sér trausts til Nóregs-konungs". Báðu þá bœndr Emund at fara þessa sendifǫr; en hann kvað já við ok fór með xxx. manna ok kom fram í Eystra-Gautlandi; váru þar margir frændr hans ok vinir; fekk hann þar góðar viðrtekjur; hann átti þar tal við ina vitrustu menn um þetta vandmæli, ok kom þat alt ásamt með þeim, ok þótti mǫnnum þat siðlausa ok lǫglausa, er konungr gerði við þá. Fór þá Emundr upp í Svíþjóð ok átti þar tal við marga ríkismenn, ok kom þar alt í einn stað niðr. Hann helt þá fram ferð sinni til þess, er hann kom aptan dags til Upsala; tóku þeir sér þar gott herbergi ok váru þar um nóttina. Eptir um daginn gekk Emundr á konungs fund, þá er konungr sat á stefnu ok fjǫlment um hann. Emundr gekk fyrir hann ok hneig honum ok kvaddi hann. Konungr sá í móti honum ok heilsaði honum ok spurði hann at tíðendum. Emundr svarar: "smá ein tíðendi eru með oss Gautum; en þat þykkir oss nýnæmi, er Atti inn dœlski á Vermalandi fór í vetr upp á markir með skíð sín ok boga; hann kǫllum vér mestan veiðimann. Hann hafði fengit á fjalli svá mikla grávǫru, at hann hafði fylt skíðsleða sinn, svá sem mest gat hann flutt eptir sér. Þá snøri hann heim af mǫrkinni; hann sá einn íkorna í viðinum ok skaut at honum ok misti; þá varð hann reiðr ok lét lausan sleðann ok rendi eptir íkornanum, en íkorninn fór jafnan þar, sem þrǫngstr var skógrinn, en stundum í viðarrœtrnar, stundum í limar upp; þá siglði hann milli limanna í annat tré; en er Atti skaut at honum, þá fló æ fyrir ofan eða neðan; en aldri fór íkorni svá, at eigi sá Atti hann. Honum gerðisk svá mikit kapp á þessi veiði, at hann skreið þar eptir allan dag, en eigi at heldr gat hann veitt þann íkorna. En er myrkva tók, kastaði hann sér niðr á snæ, sem hann var vanr, ok lá þar um nóttina; veðr var drífanda. Eptir um daginn fór Atti at leita skíðsleða síns ok fann aldrigi síðan ok fór heim við svá búit. Slík eru mín tíðendi herra". Konungr segir: "lítil tíðendi, ef ekki er meira frá at segja". Emundr svarar: "var enn fyrir skǫmmu þat er tíðendi má kalla, at Gauti Tófason fór með v. herskipum út eptir Gautelfi, en er hann lá í Ekreyjum, þá kómu þar Danir v. kaupskipum stórum. Þeir Gauti unnu skjótt iv. kaupskipin ok létu enga menn, en fengu óf fjár, en it v. skip komsk á haf undan, ok kómu þeir segli við. Gauti fór eptir þeim einskipa, dró fyrst eptir þeim; þá tók veðrit at vaxa, gekk þá meira kaupskipit, sóttisk þá hafit; vildi þá Gauti aptr snúa; þá gerði storm veðrs; braut hann skipit við Hlésey, týndisk fé alt ok meiri hlutr manna, en hans fǫrunautar skyldu bíða í Ekreyjum. Þá kómu at þeim Danir xv. kaupskipum ok drápu þá alla, en tóku alt fé, þat er þeir hǫfðu áðr fengit; svá gafsk þeim ágirnin". Konungr svarar: "þetta eru mikil tíðendi ok frásǫgulig; en hvert er þitt ørendi hingat?". Emundr svarar: "ek fer, herra, at leita órlausnar um vandmæli þau, er lǫg vár greinir ok Upsala-lǫg". Konungr spyrr: "hvat er þat, er þú vilt kæra?". Emundr segir: "þar váru tveir menn øðli bornir, jafnir at ætt, en ójafnir at eignum ok skaplyndi; þeir deildu um jarðir ok gerði hvárr ǫðrum skaða ok sá meira, er ríkari var, áðr en þeira deila var niðr sett ok dœmt um á allzherjarþingi. Hlaut sá at gjalda, er ríkari var áðr; en at fyrsta sali galt hann gagl fyrir gás, grís fyrir gamalt svín; en fyrir mǫrk gullz brendz reiddi hann hálfa mǫrk gullz, en aðra hálfa mǫrk af leiri ok móðu, ok enn umfram hét hann hinum afarkostum, er þetta fé tók í sína skuld. Hvat dœmið þér hér um, herra?" Konungr segir: "gjaldi fullum gjǫldum þat, er dœmt var, en konungi sínum þrjú slík. En ef þat er eigi goldit fyrir jamlengð, þá fari hann útlagr af allri eigu sinni, falli fé hans hálft í konungsgarð, en hálft til þess, er hann átti sǫk at bœta". Emundr skírskotaði þessum órskurði undir þá menn alla, er þar váru ríkastir, ok skaut til þeira laga, er gengu á Upsalaþingi. Eptir þat heilsaði hann á konung ok gekk út síðan. En þá hófu aðrir menn sínar kærslur fyrir konungi. En er konungr kom til borðz, þá spurði hann, hvar Emundr lǫgmaðr væri; honum var sagt, at hann var heima í herbergi. Þá mælti konungr: "gangi eptir honum, hann skal vera í boði mínu í dag". Því næst kómu inn sendingar, ok þar eptir fóru inn leikarar með hǫrpur ok gígjur ok sǫngtól, ok þar næst skenkingar. Var konungr allkátr ok hafði marga ríka menn í boði sínu, ok gáði þá ekki Emundar. Drakk konungr þann dag allan ok svaf eptir um nóttina. En at morni, er konungr vaknaði, þá hugsaði hann, hvat Emundr hafði talat um daginn. En er hann var klæddr, lét hann kalla til sín spekinga sína. Óláfr konungr hafði með sér xii. ina spǫkustu menn, þeir sátu yfir dómum með honum ok réðu um vandamál; en þat var eigi vandalaust, þvíat konungi líkaði illa, ef dómum var hallat frá réttu, en eigi hlýddi at mæla á móti honum. Á þeiri málstefnu tók konungrinn til orða ok bað þangat kalla Emund lǫgmann. En er sendimaðr kom aptr: "herra, segir hann, Emundr lǫgmaðr reið í brot gær dags, þegar er hann hafði snætt". Þá mælti konungr: "segið þat, góðir hǫfðingjar, hvat vissi sú lagafrétt, er Emundr spurði í gær?". Þeir svǫruðu: "herra, þér munuð þat hugsat hafa, ef þat kom til annars en hann mælti". Konungrinn mælti: "þeir ii. øðli bornir menn, er hann sagði þá frá er ósáttir hǫfðu verit ok þó annarr ríkari ok gerði hvárr ǫðrum skaða, þar sagði hann frá okr Óláfi digra". "Svá er, herra, sǫgðu þeir, sem þér segið". Konungr segir: "dómr var á váru máli á Upsala-þingi. En hvar kom þat til, er hann sagði frá, at vangoldit var, er gagl var fyrir gás, en gríss fyrir gamalt svín, en leir hálft fyrir gull?". Arnviðr blindi svarar: "herra, segir hann, þat er ólíkast, segir hann, rautt gull ok leir, en meira skilr konung ok þræl. Þér hétuð Óláfi digra dóttur yðvarri, Ingigerði, er hon konungborin í allar álfur, af Upsvía ætt, er tígnust er á Norðrlǫndum, þvíat sú ætt er komin frá goðunum sjálfum; en nú hefir Óláfr konungr fengit Ástríðar, en þó at hon sé konungs barn, þá er ambótt móðir hennar, ok þó vindversk. Mikill munr er þeira konunga, er annarr þiggr slíkt með þǫkk, ok er þat með ván, at ekki megi jafnask einn Norðmaðr við Upsala-konung. Gjǫldum þar allir þǫkk fyrir, at þat haldisk, þvíat goðin hafa lengi haft rœkð mikla á ástmǫnnum sínum, þótt nú órœki margir þann átrúnað". Þeir váru brœðr iii, Arnviðr blindi — hann var sýndr svá lítt, at varla var hann herfœrr, ok manna snjallastr; annarr var Þorviðr stami — hann fekk eigi mælt ii. orðum lengra samt; hann var þar maðr djarfastr ok einarðastr; þriði hét Freyviðr daufi — hann heyrði illa. Þeir brœðr allir váru menn ríkir ok auðgir, kynstórir ok forvitra ok allir kærir konungi. Þá mælti Óláfr konungr: "hvat veit þat, er Emundr sagði frá Atta dœlska?". Þá svarar engi, ok sá hverr til annars. Konungr mælti: "segið nú". Þá mælti Þorviðr stami: "Atti atssamr, ágjarn, illgjarn; dœlskr, fólskr". Þá mælti konungr: "hverr á þessa sneið?". Þá svarar Freyviðr daufi: "herra, mæla munu menn berara, ef þat skal vera í yðru orlofi". Konungr mælti: "tala nú, Freyviðr, í orlofi þat, er þú vill mæla". Freyviðr tók þá til máls: "Þorviðr bróðir minn, er vár er vitrastr kallaðr, kallar þann allan einn Atta ok atssaman; dœlskan ok fólskan, þann kallar hann svá, er leiðr er friðrinn, svá at hann keppisk til smára hluta ok fær þó eigi, en lætr fyrir þá sǫk farsælliga hluti stóra. Nú em ek svá daufr, en svá hafa nú margir mælt, at ek hefi mátt skilja, at mǫnnum líkar illa, bæði ríkum ok alþýðu, þat er þér, herra, haldið eigi orð yður við Nóregs-konung; en hitt enn verr, er þér rjúfið dóm allz-herjar, þann er gǫrr var á Upsala-þingi. Eigi þurfi þér at hræðask Nóregs-konung eða Dana-konung ok engan annan, meðan Svía-herr vill fylgja yðr; en ef landzfólkit snýsk á hendr yðr með einu samþykki, þá sjám vér, vinir yðrir, eigi ráð til, þau er víst er at duga myni". Konungr spyrr: "hverir gerask hǫfuðsmenn at því, at ráða land undan mér?" Freyviðr svarar: "allir Svíar vilja hafa forn lǫg ok fullan rétt sinn. Lítið á hitt, herra, hversu margir hǫfðingjar yðrir sitja hér nú yfir ráðagørðinni með yðr. Ek ætla hitt satt at segja, at vér sém hér vi., er þér kallið ráðgjafa yðra, en allir aðrir hygg ek at á brot sé riðnir ok farnir í herað, ok eigu þar þing við landzfólkit, ok yðr satt at segja, þá er herǫr upp skorin ok send um land alt, ok stefnt refsiþing. Allir vér brœðr hǫfum verit til beðnir at eiga hlut í þessi ráðagørð, en engi várr vill eiga þat nafn, at heita dróttinsviki, þvíat eigi var svá várr faðir". Konungr tók þá til máls: "hvert órráð skulu vér nú hafa?; vandi mikill er nú til handa borinn; gefið nú ráð til, góðir hǫfðingjar, at ek fá haldit konungdóminum ok fǫðurarfi mínum, en ekki vil ek deila kappi við allan Svía-her". Arnviðr blindi svarar: "herra, þat sýnisk mér ráð, at þér ríðið ofan í Árós með þat lið, er yðr vill fylgja, ok takið þar skip yður, ok farið svá út í Lǫginn, stefnið þá til yðar fólkinu, farið nú ekki með stirðlæti, bjóðið mǫnnum lǫg ok landzrétt, drepið niðr herǫrinni; mun hon enn ekki víða hafa farit yfir landit, þvíat stund hefir skǫmm verit; sendið menn yðra, þá er þér trúið, til fundar við þá menn, er þetta ráð hafa með hǫndum, ok freista ef þessi kurr mætti niðr setjask". Konungr segir, at hann vill þetta ráð þekkjask — "vil ek, segir hann, at þér brœðr farið þessa ferð, þvíat ek trúi yðr bezt af mínum mǫnnum". Þá mælti Þorviðr stami: "ek mun eptir vera, en Jákob fari; þess þarf". Þá mælti Freyviðr: "gerum svá, herra, sem Þorviðr mælir; hann vill eigi við yðr skiljask í þessum háska; en vit Arnviðr munum fara". Þessi ráðagørð varð framgeng, at Óláfr konungr fór til skipa sinna, helt út í Lǫginn, ok jók honum þá brátt fjǫlmenni. En Freyviðr ok Arnviðr riðu út á Ullarakr ok hǫfðu með sér Jákob konungsson ok drápu þó dul um hans ferð. Þeir urðu brátt varir við, at þar var fyrir samnaðr ok herhlaup, er bœndr áttu þing dag ok nótt. En er þeir Freyviðr hittu þar fyrir frændr sína ok vini, þá segja þeir þat, at þeir vili ráðask í flokkinn; en því taka allir feginsamliga. Var þá þegar ráðum skotit til þeira brœðra, ok dregsk þar til fjǫlmennit, ok mæla þó allir eitt ok segja svá, at þeir skulu aldri lengr hafa Óláf konung yfir sér ok eigi vilja þeir honum þola ólǫg ok ofdramb þat, er hann vill enskis mannz máli hlýða, þótt stórhǫfðingjar segi honum sannendi. En er Freyviðr fann ákafa lýðsins, þá sá hann, í hvert óefni komit var; hann átti þá stefnur við landzhǫfðingja ok talaði fyrir þeim ok mælti svá: "svá lízk mér, ef þetta stórræði skal fram fara, at taka Óláf Eríksson af ríkinu, sem vér Upsvíarnir mynim skulu vera fyrir; hefir hér svá jafnan verit, at þat er Upsvía-hǫfðingjar hafa staðfest sín í millum, þá hafa þeim ráðum hlýtt aðrir landzmenn. Eigi þurftu várir feðr at þiggja ráð at Vestr-Gautum um sína landstjórn. Nú verðum vér eigi þeir ættlerar, at Emundr þurfi oss ráð at kenna, vil ek, at vér bindim saman ráð vár, frændr ok vinir". Þessu játuðu allir, ok þótti vel mælt. Eptir þat snýsk allr fjǫlði lýðsins til þess sambandz, er Upsvía-hǫfðingjar tóku með sér; váru þeir þá hǫfðingjar fyrir liði Freyviðr ok Arnviðr. En er þat fann Emundr, þá grunaði hann, hvárt þetta ráð myndi framgengt verða. Fór hann þá til fundar við þá brœðr, ok áttu þeir tal saman; spyrr þá Freyviðr Emund: "hverja ætlan hafið þér um þat, ef Óláfr Eiríksson er af lífi tekinn, hvern konung vilið þér hafa?". Emundr segir: "þann, er oss þykkir bezt til fallinn, hvárt sem sá er af hǫfðingjaætt eða eigi". Freyviðr svarar: "eigi viljum vér Upsvíarnir, at korungdómr gangi ór langfeðgaætt inna fornu konunga á várum dǫgum meðan svá góð fǫng eru til, sem nú er. Óláfr konungr á ii. sonu, ok viljum vér annan hvárn þeira til konungs, ok er þó þeira mikill munr; annarr er øðli borinn ok sœnskr at allri ætt, en annarr er ambáttar sonr ok vindverskr at hálfri ætt". At þessum órskurð varð rómr mikill, ok vilja allir Jákob til konungs. Þá mælti Emundr: "þér Upsvíarnir hafið vald til at ráða þessu at sinni, en hitt segi ek yðr, sem eptir mun ganga, at þeir sumir, er nú vilja ekki annat heyra, en konungdómr í Svíþjóð gangi í langfeðgaætt, nú munu þeir sjálfir lifa ok játa, þá er konungdómr mun í aðrar ættir koma, ok mun þat betr hlýða". Eptir þat létu þeir brœðr, Freyviðr ok Arnviðr, leiða fram á þingit Jákob konungsson ok létu honum þar gefa konungsnafn, ok þar með gáfu Svíar honum Ǫnundar nafn, ok var hann svá síðan kallaðr, meðan hann lifði. Þá var hann x. vetra eða xii. Eptir þat tók Ǫnundr konungr sér hirð ok valdi með sér hǫfðingja, ok hǫfðu þeir allir saman lið svá mikit, sem honum þótti þurfa; en hann gaf þá heimfararleyfi ǫllum bóndamúgnum. Eptir þat fóru sendimenn í milli konunganna, ok því næst kom svá, at þeir hittusk sjálfir ok gerðu sætt sína; skyldi Óláfr vera konungr yfir landi, meðan hann lifði; hann skyldi ok halda frið ok sætt við Nóregskonung ok svá við þá menn alla, er í þeiri ráðagørð hǫfðu vafizk. Ǫnundr skyldi ok konungr vera ok hafa þat af landi, er semðisk með þeim feðgum, en vera skyldr til þess, at fylgja þá bóndum, ef Óláfr konungr gerir nǫkkura þá hluti, er bœndr vildi eigi þola honum. Eptir þat fóru sendimenn til Nóregs á fund Óláfs konungs með þeim ørendum, at hann skyldi fara í stefnuleiðangr til Konungahellu í móti Svía-konungi, ok þat með, at Svíakonungr vill, at þeir tryggvi sættir sínar. En er Óláfr konungr heyrði þessa orðsending, þá var hann enn sem fyrr gjarn til friðarins, ok ferr hann með liði sínu sem ákveðit var. Kom þar þá Svía-konungr; ok er þeir mágar hittusk, þá binda þeir sætt milli sín ok frið. Var þá Óláfr Svía-konungr góðr viðmælis ok mjúklyndr. Svá segir Þorsteinn fróði, at byggð sú lá í Hísing, er ýmist hafði fylgt til Nóregs eða Gautlandz. Þá mæltu þeir konungarnir sín í milli, at þeir skyldu hluta um eign þá ok kasta til tenningum; skyldi sá hafa, er stœrra kastaði. Þá kastaði Svía-konungr vi. tvau ok mælti, at Óláfr konungr þurpti þá eigi at kasta. Hann segir ok hristi tenningana í hendi sér: "enn eru vi. tvau á tenningunum, ok er guði drótni mínum enn lítit fyrir at láta þat upp horfa". Hann kastaði ok horfðu upp vi. tvau. Þá kastaði Óláfr Svía-konungr ok enn tvau vi. Þá kastaði Óláfr Nóregs-konungr, ok var vi á ǫðrum, en annarr hraut í sundr, ok váru þar á vii. Eignaðisk hann þá byggðina. Eigi hǫfum vér heyrt getit fleiri tíðenda á þeim fundi. Skilðusk konungar sáttir.

Eptir þessi tíðendi, er nú var frá sagt, snøri Óláfr konungr liði sínu aptr í Víkina; fór þá fyrst til Túnsbergs ok dvalðisk þar lítla hríð ok fór norðr í land ok um haustit alt norðr í Þrándheim ok lét þar búa til vetrvistar ok sat þar um vetrinn. Þá var Óláfr einvaldzkonungr yfir ǫllu því ríki, er haft hafði Haraldr inn hárfagri, ok því framarr, at hann var einn konungr yfir landi. Hann hafði þá fengit með friði ok sætt þann hluta landz, er áðr hafði haft Óláfr Svía-konungr; en þann hluta landz, er Dana-konungr hafði haft, tók hann með valdi ok réð fyrir þeim hluta slíkt sem annars staðar í landi. Knútr Dana-konungr réð í þann tíma bæði fyrir Englandi ok Danmǫrk ok sat hann sjálfr lengstum á Englandi, en setti hǫfðingja til landzstjórnar í Danmǫrk, ok veitti hann ekki tilkall í Nóreg í þann tíma.