Bókastaðir

Þat sumar, er Þórarinn fór með Hrœrek til Íslandz, þá fór Hjalti Skeggjason ok til Íslandz, ok leiddi Óláfr konungr hann í brot með vingjǫfum, er þeir skilðusk. Þat sama sumar fór Eyvindr úrarhorn í vestrvíking ok kom um haustit til Írlandz til Konofogor Íra-konungs. Þeir hittusk um haustit í Úlfreksfirði Íra-konungr ok Einarr jarl ór Orkneyjum, ok varð þar orrosta mikil; hafði Konofogor konungr lið miklu meira ok fekk sigr, en Einarr jarl flýði einskipa ok kom svá um haustit aptr til Okneyja, at hann hafði látit flest alt lið ok herfang alt, þat er þeir hǫfðu fengit, ok unði jarl stórilla ferð sinni ok kendi ósigr sinn Norðmǫnnum þeim, er verit hǫfðu í orrostu með Íra-konungi.

Nú er þar til máls at taka, er áðr var frá horfit, at Óláfr konungr inn digri fór brúðferð ok at sœkja festarkonu sína, Ingigerði, dóttur Óláfs Svía-konungs. Konungr hafði lið mikit ok valit svá mjǫk, at honum fylgði alt stórmenni, þat er hann mátti ná, ok hverr ríkismanna hafði með sér valit lið bæði at ættum ok þat er gørviligast var. Lið þat var búit með inum beztum fǫngum bæði at skipum ok vápnum ok klæðum. Þeir heldu liði sínu austr til Konungahellu. En er þeir kómu þar, þá spurðu þeir ekki til Svía-konungs, váru þar ok engir menn komnir af hans hendi. Óláfr konungr dvalðisk við Konungahellu lengi um sumarit ok leiddi mjǫk atspurningum, hvat menn kynni at segja til um ferðir Svía-konungs eða ráðaætlan; en engi kunni honum þar víst af at segja. Þá gerði hann menn sína upp í Gautland til Rǫgnvaldz jarls ok lét hann spyrja eptir, ef hann vissi, hvat til bar, er Svía-konungr kom eigi til stefnu, sem mælt var. Jarl segir, at hann vissi þat eigi — "en ef ek verð þess varr, segir hann, þá mun ek þegar senda menn mína til Óláfs konungs ok láta hann vita, hvert efni í er, ef þessi dvǫl er fyrir nǫkkurs sakir annars en af fjǫlskyldum þeim, er opt kann til bera, at ferðir Svía-konungs dveljask meirr, en hann ætlar".

Óláfr Svía-konungr Eiríksson átti fyrst friðlu, er Eðla hét, dóttir jarls af Vindlandi; hon hafði fyrir þat verit hertekin ok kǫlluð konungs ambótt; bǫrn þeira váru Emundr, Ástríðr, Hólmfríðr..... Enn gátu þau drótning son, ok var fœddr Jákobsvǫkudag; en er skíra skyldi sveininn, þá lét byskup hann heita Jákob; þat nafn líkaði Svíum illa ok kǫlluðu, at aldrigi hefði Svía-konungr Jákob heitit. Ǫll váru bǫrn Óláfs konungs fríð sýnum ok vel viti borin. Drótningin var ríklunduð ok ekki vel til stjúpbarna sinna; konungr sendi Emund, son sinn, til Vindlandz, ok fœddisk hann þar upp með móðurfrændum sínum, ok helt hann ekki kristni langa hríð. Ástríðr konungs-dóttir fœddisk upp í Vestra-Gautlandi at gǫfugs mannz, er Egill hét; hon var kvinna fríðust ok bezt orðum farin, glaðmælt ok lítillát, mild af fé, en er hon var fulltíða at aldri, var hon optliga með feðr sínum ok þokkaðisk hverjum manni vel. Óláfr konungr var ríklundaðr ok óþýðr í máli; honum líkaði stórilla þat, er landzherr hafði gǫrt þys at honum á Upsala-þingi ok heitit honum afarkostum, ok kendi þat mest Rǫgnvaldi jarli. Engi tilbúnað lét hann hafa um brúðferðina, svá sem mælt hafði verit um vetrinn, at hann skyldi gipta Ingigerði dóttur sína Óláfi digra, Nóregs konungi, ok fara þá um sumarit til landamæris. En er á leið, gerðisk mǫrgum mǫnnum forvitni á, hverja ætlan konungr myndi hafa, eða hvárt hann myndi halda sáttmáli við Nóregs-konung, eða myndi hann rjúfa sáttina ok svá friðinn; margir váru um þetta hugsjúkir, en engi var svá djarfr, at þørði konung at spyrja máls um þetta; en margir kærðu þetta fyrir Ingigerði konungsdóttur ok báðu hana til at verða vísa, hvernug konungr myndi vilja. Hon svarar: "ófús em ek til rœðu við konung, at tala um skipti þeira Óláfs digra, þvíat þar er hvárgi annars vin; hefir hann mér þá einu sinni illa svarat, er ek flutta mál Óláfs digra". Ingigerði konungsdóttur fekk þetta mál áhyggju mikillar; var hon hugsjúk ok ókát, ok gerðisk henni forvitni mikil, hvat konungr myndi til taka; grunaði hana þat meirr, at hann myndi eigi orð sín efna við Nóregs-konung, þvíat þat fanzk á, at í hvert sinni varð hann reiðr, er Óláfr digri var konungr kallaðr.

Þat var einn dag snimma, at konungr reið út með hauka sína ok hunda ok með honum menn hans. En er þeir fleygðu haukunum, þá drap konungshaukr í einu renzli ii. orra; ok þegar eptir þat rendi hann enn fram ok drap þá iii. orra; hundarnir hljópu undir ok tóku hvern fuglinn, er á jǫrð kom. Konungr hleypði eptir ok tók sjálfr veiði sína ok hœlðisk mjǫk, segir svá: "langt mun yðr flestum til, áðr þér veiðið svá". Þeir sǫnnuðu þat ok segja, at þeir ætluðu, at engi konungr myndi svá mikla gæfu til bera um veiði sína. Reið þá konungr heim ok allir þeir; var hann þá allglaðr. Ingigerðr konungsdóttir gekk út ór herberginu; en er hon sá, at konungr reið í garðinn, snørisk hon þannug ok heilsaði honum. Hann fagnaði henni hlæjandi ok bar þegar fram foglana ok segir frá veiði sinni ok mælti: "hvar veiztu þann konung, er svá mikla veiði hafi fengit á svá lítilli stundu?". Hon svarar: "góð morginveiðr er þetta, herra, er þér hafið veitt v. orra; en meira er þat, er Óláfr, Nóregs konungr, tók á einum morni v. konunga ok eignaðisk alt ríki þeira". Ok er hann heyrði þetta, þá hljóp hann af hestinum ok snørisk viðr ok mælti: "vittu þat, Ingigerðr, at svá mikla ást sem þú hefir lagt við þann inn digra mann, þá skaltu þess aldrigi njóta, ok hvárki ykkat annars; skal ek þik gipta nǫkkurum þeim hǫfðingja, er mér sé eigandi vinátta við; en ek má aldrigi vera vinr þess mannz, er ríki mitt hefir tekit at herfangi ok gǫrt mér skaða margan í ránum ok manndrápum". Skilðu þau svá sína rœðu, ok gekk leið sína hvárt þeira.

Ingigerðr konungsdóttir var nú vís orðin ins sanna um ætlan Óláfs konungs ok gerði þegar menn ofan í Vestra-Gautland til Rǫgnvaldz jarls ok lét segja honum, hvat þá var títt með Svíakonungi ok brugðit var ǫllu sáttmáli við Nóregs-konung, ok bað jarl við varask ok aðra Vestr-Gauta, at þeim myndi þá ósýnn friðr af Nóregs-mǫnnum. En er jarl spurði þessi tíðendi, sendir hann boð um alt sitt ríki ok bað þá við varask, ef Nóregs-menn vildi herja á þá. Jarl gerði ok sendimenn til Óláfs konungs digra ok lét segja honum þau orð, er hann hafði spurt, ok svá þat, at hann vill halda sætt ok vináttu við Óláf konung, ok beiddi þess með, at konungr skyldi eigi herja á ríki hans. En er þessi orðsending kom til Óláfs konungs, varð hann reiðr mjǫk ok hugsjúkr, ok var þat nǫkkura daga, er engi maðr fekk orð af honum. Eptir þat átti hann húsþing við lið sitt; þá stóð fyrst upp Bjǫrn stallari, hóf þar fyrst mál sitt, er hann hafði farit áðr um vetrinn austr til friðgørðar, ok segir, hversu Rǫgnvaldr jarl hafði honum vel fagnat; hann segir ok, hversu þverliga ok þungliga Svía-konungr hafði tekit í fyrstu þeim málum — "en sú sætt, er gǫr var, segir hann, var meirr af styrk fjǫlmennis ok ríki Þorgnýs ok liðveizlu Rǫgnvaldz jarls, en af góðvilja Svía-konungs; ok þykkjumk vér fyrir þá sǫk vita, at konungr mun því valda, er sættinni er brugðit, en þat mun ekki jarli at kenna; hann reyndum vér sannan vin Óláfs konungs. Nú vill konungr vita af hǫfðingjum ok af ǫðrum liðsmǫnnum, hver ráð hann skal upp taka, hvárt hann skal ganga upp á Gautland ok herja með þat lið, sem nú hǫfum vér, eða sýnisk yðr annat ráð upp at taka?". Hann talaði bæði langt ok snjalt. Eptir þat tǫluðu ríkismenn margir, ok kom þat mjǫk í einn stað niðr at lykðum, at allir lǫttu hernaðar ok mæltu svá: "þótt vér hafim lið mikit, þá er hér saman samnat ríkmenni ok gǫfugmenni, en til herfara eru eigi verr fallnir ungir menn, þeir er gott þykkir at afla sér fjár ok metnaðar. Er þat ok háttr ríkismanna, ef þeir skulu fara í bardaga eða orrostu, at þeir hafa með marga menn til forgǫngu ok hlífðar sér, en eigi berjask opt verr þeir menn, er lítit eigu fé, heldr en þeir, er auðgir eru upp fœddir". Ok af fortǫlum þeira var þat ráð konungs, at rjúfa leiðangrinn, ok gaf þá hverjum leyfi heim at fara ok lýsti því, at annat sumar skyldi hann leiðangr úti hafa af ǫllu landi ok halda þá til móts við Svía-konung ok hefna þessa lausmælis; þat líkaði ǫllum vel. Fór þá Óláfr konungr norðr í Víkina ok settisk um haustit í Borg ok lét þangat draga ǫll fǫng, þau er hann þurpti til vetrvistar, ok sat þar fjǫlment um vetrinn.