Bókastaðir

Þat haust barðisk Óláfr við Sótasker ina fyrstu orrostu; þat er í Svíaskerjum. Þar barðisk hann við víkinga, ok er sá Sóti nefndr, er fyrir þeim réð; hafði Óláfr lið miklu minna ok skip stœrri. Hann lagði sín skip milli boða nǫkkura, ok var víkingunum óhœgt at at leggja; en þau skip, er næst lágu þeim, þá kómu þeir á stafnljám ok drógu þau at sér ok hruðu þá skipin. Víkingarnir lǫgðu frá ok hǫfðu látit lið mikit. Sigvatr skáld segir frá þessarri orrostu í því kvæði, er hann talði orrostur Óláfs konungs:

Óláfr konungr helt þá austr fyrir Svíþjóð ok lagði inn í Loginn ok herjaði á bæði lǫnd. Hann lagði alt upp til Sigtúna ok lá við fornu Sigtúnir. Svá segja Svíar, at þar sé enn grjóthlǫð þau, er Óláfr lét gera undir bryggjusporða sína. En er haustaði, þá spurði Óláfr konungr til þess, at Óláfr Svía-konungr dró saman her mikinn, ok svá þat, at hann hafði járnum komit yfir Stoksund ok sett lið fyrir. En Svía-konungr ætlaði, at Óláfr konungr myndi þar bíða frøra, ok þótti Svía-konungi lítils vert um her Óláfs konungs, þvíat hann hafði lítit lið. Þá fór Óláfr konungr út til Stokssunda ok komsk þar eigi út. Kastali var fyrir austan sundit, en herr mannz fyrir sunnan. En er þeir spurðu, at Svía-konungr var á skip kominn ok hafði her mikinn ok fjǫlða skipa, þá lét Óláfr konungr grafa út í gǫgnum Agnafit til hafs. Þá váru regn mikil. En um alla Svíþjóð fellr hvert rennanda vatn í Lǫginn, en einn óss er til hafs ór Leginum ok svá mjór, at margar ár eru breiðari. En þá er regn eru mikil ok snjánám, þá falla vǫtnin svá œsiliga, at forsfall er út um Stoksund, en Lǫgrinn gengr svá mjǫk upp á lǫndin, at víða flóar. En er grǫptrinn kom út í sjáinn, þá hljóp vatnit ok straumrinn út; lét þá Óláfr konungr á skipum sínum leggja ǫll stýri ór lagi ok draga segl við hún. Byrr var á blásandi. Þeir stýrðu með árum ok gengu skipin mikinn út yfir grunnit ok kómu ǫll heil á hafit. En Svíar fóru þá á fund Óláfs Svía-konungs ok sǫgðu honum, at Óláfr digri var þá kominn út á haf. Svía-konungr veitti þeim stórar átǫlur, er gætt skyldu hafa, at Óláfr kvæmisk eigi út. Þat er nú síðan kallat Konungssund, ok má þar ekki stórskipum fara, nema þá er vǫtn œsask mest. En þat er sumra manna sǫgn, at Svíar yrði varir við, þá er þeir Óláfr hǫfðu út grafit fitina ok vatnit fell út, ok svá, at Svíar fóru þá til með her mannz ok ætluðu at banna Óláfi, at hann fœri út, en er vatnit gróf út tveggja vegna, þá fellu bakkarnir ok þar fólkit með, ok týndisk þar fjǫlði liðs; en Svíar mæla þessu í mót ok telja hégóma, at þar hafi menn farizk. Óláfr konungr siglði um haustit til Gotlandz ok bjósk þar at herja. En Gotar hǫfðu þar samnað ok gerðu menn til konungs ok buðu honum gjald af landinu; þat þekðisk konungr ok tekr gjald af landinu; ok sat þar um vetrinn. Svá segir Óttarr:

Hér segir svá, at Óláfr konungr fór, er váraði, austr til Eysýslu ok herjaði, veitti þar landgǫngu, en Eysýslir kómu ofan ok heldu orrostu við hann; þar hafði Óláfr konungr sigr, rak flótta, herjaði ok eyddi landit. Svá er sagt, at fyrst er þeir Óláfr konungr kómu í Eysýslu, þá buðu bœndr honum gjald; en er gjaldit kom ofan, þá gekk hann í móti með liði alvápnuðu; ok varð þá annan veg en bœndr ætluðu, þvíat þeir fóru ofan með ekki gjald, heldr með hervápnum, ok bǫrðusk við konung, sem fyrr var sagt. Svá segir Sigvatr skáld:

Síðan siglði hann aptr til Finnlandz ok herjaði þar ok gekk á land upp, en lið alt flýði á skóga ok eyddi byggðina at fé ǫllu. Konungr gekk upp á landit langt ok yfir skóga nǫkkura; þar váru fyrir dalbyggðir nǫkkurar; þar heita Herdalar. Þeir fengu lítit fé, en ekki af mǫnnum. Þá leið á daginn, ok snøri konungr ofan aptr til skipa. En er þeir kómu á skóginn, þá dreif lið at þeim ǫllum megin ok skaut á þá ok sóttu at fast; konungr bað þá hlífa sér. En áðr konungr kvæmi af skóginum, lét hann marga menn, ok margir urðu sárir; kom síðan um kveldit til skipa. Þeir Finnar gerðu um nóttina œðiveðr með fjǫlkyngi ok storm sjávar. En konungr lét upp taka akkerin ok draga segl, ok beittu um nóttina fyrir landit; mátti þá enn sem optarr meira hamingja konungs en fjǫlkyngi Finna; fengu þeir beitt um nóttina fyrir Bálagarðz-síðu ok þaðan í hafit út. En herr Finna fór it øfra, svá sem konungr siglði it ýtra. Svá segir Sigvatr:

Þá siglði Óláfr konungr til Danmerkr; hitti hann þar Þorkel inn háva, bróður Sigvalda jarls, ok rézk Þorkell til ferðar með honum, þvíat hann var þá búinn áðr at fara í hernað. Siglðu þeir þá suðr fyrir Jótlandz-síðu ok þar sem heitir Suðrvík, ok unnu þeir víkingaskip mǫrg. En víkingar þeir, er jafnan lágu úti ok réðu fyrir liði miklu, létu sik konunga kalla, þótt þeir ætti engi lǫnd til forráða. Lagði Óláfr konungr þar til bardaga; varð þar orrosta mikil, fekk þar Óláfr konungr sigr ok fé mikit. Svá segir Sigvatr: