Bókastaðir

Baldvini konungr gerði veizlu fagra Sigurði konungi ok liði miklu með honum. Þá gaf Baldvini konungr Sigurði konungi marga helga dóma, ok þá var tekinn spánn af krossinum helga at ráði Baldvina konungs ok pátríarka, ok sóru þeir báðir at helgum dómi, at þetta tré var af inum helga krossi, er guð sjálfr var píndr á. Síðan var sá heilagr dómr gefinn Sigurði konungi, með því at hann sór áðr ok xii. menn aðrir með honum, at hann skyldi fremja kristni með ǫllum mætti sínum ok koma í land erkibyskupsstóli, ef hann mætti, ok at krossinn skyldi þar vera, sem inn helgi Óláfr konungr hvílði, ok hann skyldi tíund fremja ok sjálfr gera. Sigurðr konungr fór síðan til skipa sinna í Akrsborg; þá bjó ok Baldvini konungr her sinn at fara til Sýrlandz til borgar þeirar, er Sæt heitir; sú borg var heiðin. Til þeirar ferðar rézk Sigurðr konungr með honum. Ok þá er þeir konungarnir hǫfðu litla hríð setit um borgina, gáfusk heiðnir menn upp, ok eignuðusk konungarnir borgina, en liðsmenn annat herfang. Sigurðr konungr gaf Baldvina konungi alla borgina; svá segir Haldórr skvaldri:

Einarr Skúlason segir ok hér frá:

Eptir þat fór Sigurðr konungr til skipa sinna ok bjósk brot af Jórsala-landi; þeir siglðu norðr til eyjar þeirar, er Kípr heitir, ok dvalðisk Sigurðr konungr þar nǫkkura hríð; fór síðan til Griklandz ok lagði ǫllu liðinu út við Engilsnes ok lá þar hálfan mánuð, ok var hvern dag hraðbyri norðr eptir hafinu, en hann vildi bíða þess byrjar, er þverskytningr væri, ok seglum mætti aka at endilǫngu skipi, þvíat ǫll segl hans váru sett pellum, bæði þat er fram vissi ok aptr, fyrir því at hvárirtveggju, frambyggjar ok þeir er aptr váru, vildu eigi sjá it ófegra seglanna.

Þá er Sigurðr konungr siglði inn til Miklagarðz, siglði hann nær landi; þar eru alt á land upp borgir ok kastalar ok þorp, svá at hvergi slítr. Þá sá af landi í bug allra seglanna ok bar hvergi í milli, svá sem einn garðr væri. Alt fólk stóð úti, þat er sjá mátti sigling Sigurðar konungs. Spurt hafði ok Kirjalax keisari til ferðar Sigurðar konungs ok lét hann upp lúka borghlið þat á Miklagarði, er heitir Gullvarta; þat hlið skal inn ríða keisari, þá er hann hefir lengi áðr í brot verit af Miklagarði ok hafi vel sigrazk; þá lét keisari breiða pell um ǫll stræti borgarinnar frá Gullvǫrtu ok til Laktjarna; þar eru keisara hallir inar ágæztu. Sigurðr konungr mælti við sína menn, at þeir skyldu ríða drambsamliga í borgina ok láta sér lítit um finnask alla nýbreytni, er þeir sá, ok svá gerðu þeir. Reið Sigurðr konungr ok allir hans menn með þvílíkan prís til Miklagarðz ok svá til innar ágæztu konungs hallar, ok var þar fyrir þeim alt búit. Sigurðr konungr dvalðisk þar nǫkkura hríð. Þá sendi Kirjalax konungr menn sína til hans, hvárt hann vildi þiggja af keisara sex skippund af gulli eða vildi hann, at konungr léti efna til leiks þess, er keisari var vanr at láta leika á paðreimi. Sigurðr konungr kaus leikinn, ok sendimenn sǫgðu, at keisarann kostaði eigi minna leikinn, en þetta gull. Þá lét konungr efna til leiksins, ok var þá leikit at vanða, ok veittu allir leikar betr konungi þat sinn. Drótning á hálfan leikinn, ok keppask í ǫllum leikum menn þeira; ok segja Grikir, at þá er konungr vinnr fleiri leika á paðreimi en drótning, þá mun konungr vinna sigr, ef hann ferr herferð.

Eptir þetta bjósk Sigurðr konungr til heimferðar. Hann gaf keisara ǫll skip sín, ok hǫfuð gullbúin váru á því skipi, er konungr hafði stýrt, þau váru sett á Pétrskirkju. Kirjalax keisari gaf Sigurði konungi marga hesta ok fekk honum leiðtoga um alt ríki sitt. Fór þá Sigurðr konungr brot af Miklagarði, en eptir dvalðisk mikill fjǫlði manna ok gekk á mála. Sigurðr konungr fór útan fyrst á Bolgaraland ok þá um Ungara-ríki, ok um Pannóníam ok um Sváfa ok um Býjaraland; þar fann hann Lózaríúm keisara af Rúmaborg, ok fagnaði hann honum forkunnar vel, fekk honum leiðtoga alt um sitt ríki ok lét halda þeim torg, svá sem þeir þurptu til allra kaupa. En er Sigurðr konungr kom í Slésvík á Danmǫrk, þá veitti Eilífr jarl honum dýrliga veizlu; þat var um miðsumarsskeið. Í Heiðabý fann hann Nikolás Dana-konung, ok fagnaði hann honum afarvel ok fylgði honum sjálfr norðr á Jótland ok gaf honum skip með ǫllum búnaði, þat er hann hafði í Nóreg. Fór þá Sigurðr konungr heim í ríki sitt, ok var honum vel fagnat, ok var þat mál manna, at eigi hafi verit farin meiri virðingarfǫr ór Nóregi, en þessi var, ok var hann þá xx. at aldri; hann hafði iii. vetr verit í þessarri ferð. Óláfr bróðir hans var þá xii. vetra gamall.

Eysteinn konungr hafði mart gǫrt í landinu, þat er nytsamligt var, meðan Sigurðr konungr var í ferð. Hann hóf munklífi í Bjǫrgyn í Norðnesi ok lagði hann þar mikit fé til; hann lét gera Mikjálskirkju, it vegligsta steinmusteri; hann lét ok gera í konungsgarði Postolakirkju, trékirkju; þar lét hann ok gera hǫll ina miklu, er vegligast tréhús hefir gǫrt verit í Nóregi; hann lét ok gera kirkju á Agðanesi, ok þar virki ok hǫfn, sem áðr var øræfi; hann lét ok gera í Niðarósi í konungsgarði Nikoláskirkju, ok var þat hús allmjǫk vandat at skurðum ok allri smíð; hann lét ok gera kirkju í Vágum á Hálogalandi ok lagði prófendu til.

Eysteinn konungr gerði orð inum vitrustum mǫnnum til Jamtalandz ok inum mestum, bauð þeim til sín, en fagnaði ǫllum, er kómu, með blíðu mikilli ok leiddi brot með vingjǫfum, en teygði þá svá til vináttu við sik. En er þeir vǫnðusk margir at fara til hans ok þágu gjafir hans, en sumum sendi hann gjafir, þeim er eigi kómu þar, þá kom hann sér í fullkomna vináttu við alla þá menn, er réðu fyrir landinu. Síðan talaði hann fyrir þeim ok segir, at Jamtr hǫfðu þat illa gǫrt, er þeir hǫfðu snúizk í brot frá Nóregs konungum í óhlýðni eða skattgjǫfum, tók þar til máls, er Jamtr hǫfðu gengit undir ríki Hákonar konungs Aðalsteinsfóstra ok verit síðan lengi undir Nóregs konungum, inti ok þat, hversu mǫrg þarfendi þeir máttu hafa af Nóregi, eða hversu mikill ómaki þeim væri, at sœkja til Svía-konungs þat, er þeir þurftu. Ok kom hann svá sínum rœðum, at Jamtr sjálfir buðu honum ok báðu hann, at þeir vildu snúask til hlýðni við Eystein konung, ok kǫlluðu þat þurft sína ok nauðsyn. Dró svá saman þeira félagsskap, at Jamtr gáfu land alt undir ríki Eysteins konungs. Tóku fyrst til þessa máls ríkismenn þar trúnaðareiða af ǫllu fólkinu; síðan fóru þeir til Eysteins konungs ok sóru honum land ok hefir þat haldizk jafnan síðan. Vann Eysteinn konungr Jamtaland með viti en eigi með áhlaupum sem sumir hans langfeðgar.