Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 31

Magnús konungr helt þegar sunnan sínu liði til Sjálandz eptir Sveini. En þegar er Magnús lið kom at, þá flýði Sveinn þegar á land upp ok alt lið hans; en Magnús konungr sótti eptir þeim ok rak flóttann, drap slíkt, er þeir náðu; svá segir Þjóðólfr:

Spurði einu orði
(ǫld blóðroðna skjǫldu)
satt ' s at svá mǫrg (átti)
Selunds mær, hverr vé bæri;
auðtróðu varð auðit
yfir of skóg at spróga;
títt bar týmargr flótti
til Hringstaða iljar.
Saurstokkinn bar svíra
snarr Skǫnunga harri,
undr ' s nema allvaldr Lundar
aldrprúðr fyrir haldi;
gær flugu mold ok mýrar,
merki jarls ens sterkja
slóð drap framm at flóði,
flaugar dǫrr, of hauga.

Sveinn flýði þá yfir á Fjón; en Magnús konungr fór þá herskildi yfir Sjáland ok brendi víða fyrir þeim mǫnnum, er um haustit hǫfðu slegizk í flokk með Sveini; svá segir Þjóðólfr:

Náði jarl at eyða
jǫfra setr á vetri;
lézt eigi þú lítla
landvǫrn af þér standa;
máttir, Magnús, hætta,
mildr, í fólk und skildi;
nefa Knúts vas þá nýtum
nær, sem ráðinn væri.
Rǫnd (lézt) ræsir Þrœnda
(reiðr) þorðir (bú) meiða,
hús namt hvert ok eisu
(hyrfeld) gefa eldi;
grǫ́u vildir þú gjalda,
gœðinga vinr, skœðar
(ǫrt rendu þeir undan)
jarls fylgjorum dylgjur.
Chapter 32

Þegar er Magnús konungr spurði til Sveins, þá helt hann sínu liði yfir til Fjóns. En þegar er Sveinn spurði þat, þá gekk hann á skip ok siglði ok kom fram á Skáni, fór þaðan í Gautland ok síðan á fund Svía-konungs. En Magnús konungr gekk upp á Fjóni, lét þar ræna ok brenna fyrir mǫrgum. Allir Sveins menn, þeir sem þar váru, flýðu brot víðz vegar; svá segir Þjóðólfr:

Hrindr af hróka landi
hregg af eikiveggjum
sunnr (leikr eldr of unninn
óðr) í lopt upp glóðum;
bœr logar hǫlfu hæra
(hjónum nær) á Fjóni,
(ræfr þola nauð ok næfrar)
Norðmenn sali brenna.
Menn eigu þess minnask,
manna Sveins, at kanna,
víga Freys, sízt vǫru,
vefgefn, þríar stefnur;
vǫn es fagrs á Fjóni
fljóðs (dugir vǫpn at rjóða),
verum með fylkðu folki
framm í vápna glammi.

Eptir þetta gekk alt fólk undir Magnús konung í Danmǫrk. Þá var þar friðr góðr inn øfra hlut vetrar; setti þá Magnús konungr sína menn til landstjórnar um alt land þar í Danmǫrk. En er á leið várit, þá fór hann herliði sínu norðr í Nóreg ok dvalðisk þar mjǫk lengi um sumarit.

Chapter 33

En er Sveinn spurði þat, þá reið hann þegar út á Skáni ok hafði lið mikit ór Svía-veldi. Tóku Skánungar vel við honum; eflðisk hann þá at liði; fór síðan út í Sjáland ok lagði þar undir sik, svá Fjón ok allar eyjar. En er þat spurði Magnús konungr, þá eflðisk hann at liði ok at skipum ok helt síðan suðr til Danmarkar.

Hann spurði, hvar Sveinn lá með her sinn; helt Magnús konungr þá til móts við hann; varðr fundr þeira þar sem Helganes heitir, ok var þat at kveldi dags. En er orrosta tóksk, hafði Magnús konungr lið minna ok skip stœrri ok skipuð betr; svá segir Arnórr jarlaskáld:

Vítt hefk heyrt at heiti
Helganes, þars elgi
vágs enn víða frægi
vargteitir hrauð marga;
røkr ǫndurt bað randir
reggbúss saman leggja,
rógskýja helt, Rygja,
regni haustnǫtt gegnum.

Orrosta var in snarpasta, en er á leið nóttina, gerðisk mikit mannfall. Magnús konungr skaut alla nóttina handskoti; þess getr Þjóðólfr:

Hizig laut, es heitir
Helganes, fyr kesjum
(sukku sárir rekkar)
Sveins ferð (bana verðir);
mætr helt mǫrgu spjóti
Mœra gramr í snœri;
odd rauð aski studdan
ǫrr landreki dǫrrum.

Þat er skjótast at segja af orrostu þessi, at Magnús konungr hafði sigr, en Sveinn flýði; var skip hans hroðit með stǫfnum, ok ǫll skip Sveins ǫnnur váru hroðin. Svá segir Þjóðólfr:

Flýði jarl af auðu,
ótvínn, skipi sínu
morð, þars Magnús gerði
meinfœrt, þaðan, Sveini;
réð herkonungr hrjóða
hneitis egg í sveita;
sprændi blóð á brýndan
brand; vá gramr til landa.

Ok enn segir Arnórr:

Skeiðr tók Bjarnar bróður
ballr Skǫnunga allar
(þjóð røri þeirar tíðar
þingat) gramr með hringum.

Þar fell mikit lið af Sveins mǫnnum; fekk Magnús konungr ok hans menn mjkit hlutskipti; svá segir Þjóðólfr:

Skjǫld bark heim frá hjaldri
(hlauzk mér til þess) gauzkan,
ramr vas suðr á sumri
sverðdynr, ok þó brynju;
vǫpn gatk fríð, en fljóði
fyrr sagðak þat kyrru,
þar fekk ek hjalm, es hilmir
harðfengr Dani barði.

Sveinn flýði þá upp á Skáni ok alt lið hans, þat er undan komsk, en Magnús konungr ok hans lið ráku flóttann langt á land upp, ok varð þá lítil viðrtaka af Sveins mǫnnum eða bóndum; svá segir Þjóðólfr:

Bauð Áleifs sonr áðan
upp á land at standa,
gekk með manndýrð mikla
Magnús reiðr af skeiðum;
snarr bað hilmir herja,
(hér ' s skark í Danmǫrku)
fleygir hvast of hauga
hestr, of Skáney vestan.

Síðan lét Magnús konungr fara herskildi alt um byggðina; svá segir Þjóðólfr:

Nú taka Norðmenn knýja,
nær gǫngum vér stǫngum,
(berkak) Magnús merki
(minn skjǫld á hlið) sjaldan;
skýtra skeifum fœti
Skáney yfir sláni
(fár vegr es mér fegri
fundinn) suðr til Lundar.

Síðan tóku þeir at brenna byggðina; flýði þá fólk alt víz vegar undan; svá segir Þjóðólfr:

Bǫrum járn at œrnu
ískǫld á lið vísa,
skjótt ríða nú skreyttar
Skǫnunga lokvánir;
rauðr leikr of bœ breiðan
bráðr at óru ráði
eldr, en œrnir valda
atblásendr því vási.
Svíðr of seggja búðir
(siklingr) í (her miklum)
(eyðir byggð) sem bráðast
bjartr eldr Danaveldi;
móðr berr halr of heiði
hjaldrs Danmarkar skjǫldu,
vér hlutum sigr en sárir
Sveins menn fyrir renna.
Fjǫrð lét fylkir verða
forntraddan mó spornat
(leynumk lítt) á Fjóni
(liðs skjǫldunga á miðli);
muna fyr Magnús synja
menn Sveins, þeirs nú renna,
(upp fara mǫrg í morgin
merki) stórra verka.

Sveinn flýði þá austr á Skáni. Magnús konungr fór þá til skipa sinna ok helt síðan austr fyrir Skáneyrarsíðu ok varð mjǫk búizk af skyndingu. Þá kvað Þjóðólfr þetta:

Ek hef ekki at drekka
annars, nema sæ þenna,
(sýgk ór sǫltum ægi
sylg) es jǫfri fylgik;
liggr fyr oss, en ugga
alllítt Svía kǫllumk,
(drýgt hǫfum vás fyr vísa)
við Skáneyrar síða.

Sveinn flýði upp á Gautland ok sótti síðan á fund Svía-konungs ok dvaldisk þar um vetrinn í góðu yfirlæti.

Chapter 34

Magnús konungr snøri aptr ferð sinni, þá er hann hafði undir sik lagt Skáni; helt þá fyrst í Falstr, veitti þar upgǫngu ok herjaði þar, drap hann mikit lið, þat er áðr var gengit undir Svein; þess getr Arnórr:

Svik réð eigi eklu
allvaldr Dǫnum gjalda;
lét fullhugaðr falla
Falstrbyggva lið tyggi;
hlóð, en hála téðu
hirðmenn ara grenni,
auðar þorn fyr ǫrnu
ungr valkǫstu þunga.

Síðan helt Magnús konungr liði sínu til Fjóns ok herjaði ok vann þar þá mikit hervirki; svá segir Arnórr jarlaskáld:

Enn rauð frǫn á Fjóni,
fold sótti gramr dróttar,
(ráns galt herr frá hǫnum)
hringserks lituðr merki;
minnisk ǫld, hverr annan
jafnþarfr blǫum hrafni
(ǫrt gat hilmir hjarta)
herskyldir tøg fyldi.
Chapter 35

Magnús konungr sat þann vetr í Danmǫrk, ok var þá góðr friðr. Hann hafði átt í Danmǫrk orrostur margar ok haft í ǫllum sigr. Oddr kíkinaskáld segir svá:

Vas fyr Mikjálsmessu
malmgrimm háið rimma;
fellu Vinðr, en vǫnðusk
vápnhljóði mjók þjóðir;
en fyr jól vas ǫnnur
óhlítulig lítlu
(upp hófsk grimm með gumnum
gunnr) fyr Árós sunnan.

Enn segir Arnórr:

Hefnir, fenguð yrkis efni,
Áleifs, gervik slíkt at mǫlum;
hlakkar lætr þú hrælǫg drekka
hauka; nú mun kvæði aukask;
fjórar hefr þú, randa rýrir
reyrar setrs, á einum vetri
allvaldr, est þú ofvægr kallaðr)
ǫrva hríðir frœkn of gǫrvar.

Þrjár orrostur átti Magnús konungr við Svein Úlfsson; svá segir Þjóðólfr:

Háðisk heilli góðu
hildr, sem Magnús vildi;
selr of sigr at þylja
sóknstœrir mér fœri;
brand rauð buðlungr Þrœnda,
berr, íðula, síðan
hann ept hervíg þrennin
hæra skjǫld at gjǫldum.