Bókastaðir

Magnús konungr spurði þessi tíðendi ok þat með, at Vinðr hǫfðu her úti. Síðan stefndi Magnús konungr liði til sín, ok drósk honum brátt herr um alt Jótland. Þá kom til hans Ótta hertogi af Saxlandi ór Brúnsvík; hann átti þá Ulfhildi, dóttur Óláfs konungs ins helga, systur Magnús konungs; hertoginn hafði mikla sveit manna. Dana-hǫfðingjar eggjuðu Magnús konung at fara í móti Vinða-herinum ok láta eigi heiðit fólk ganga þar yfir land ok eyða; ok var þat ráð tekit, at konungr snýr her sínum suðr á leið til Heiðabýjar. En er Magnús konungr lá við Skotborgará á Hlýrskógsheiði, þá kom honum njósn af her Vinda ok þat með, at þeir hǫfðu svá mikinn her, at engi fekk talt, ok Magnús konungr hafði engan hlut við fjǫlmennis ok honum væri sá einn til at flýja undan. Magnús konungr vildi þó berjask, ef mǫnnum þœtti nǫkkur fǫng á, at hann mætti sigrask; en flestir lǫttu ok sǫgðu allir eitt til, at Vinðr hǫfðu óflýjanda her, en Ótta hertogi fýsti heldr at berjask. Lét konungr þá blása saman ǫllum herinum ok lét alla menn herklæðask, ok lágu þeir úti um nóttina undir skjǫldum sínum, þvíat þeim var sagt, at herr Vinða var kominn nærr þeim, ok var konungr mjǫk hugsjúkr; þótti honum ilt, ef hann skyldi flýja verða, þvíat hann hafði þat aldri reynt, svaf hann lítit um nóttina ok sǫng bœnir sínar.

Eptir um daginn var Mikjálsmessu-aptann. En er komit var at degi, þá sofnaði konungr ok dreymði, at hann sá inn helga Óláf konung, fǫður sinn, ok mælti við hann: "ertu nú mjǫk hugsjúkr ok óttafullr, er Vinðr fara móti þér með her mikinn; ekki skaltu hræðask heiðinn her, þótt þeir sé margir saman; ek mun fylgja þér í orrostu þessi; ráðið þér þá til bardaga við Vinðr, er þér heyrið lúðr minn". En er konungr vaknaði, þá segir hann draum sinn. Tók þá at lýsa af degi; þá heyrði alt fólk í lopt upp klukkuhljóð, ok kendu Magnús konungs menn, þeir er verit hǫfðu í Niðarósi, at svá þótti, sem Glǫð væri hringt; þá klukku hafði Óláfr konungr gefit til Klemenskirkju í kaupangi.

Þá stóð upp Magnús konungr ok kallaði, at blása skyldi herblástr. Fór þá Vinða-herrinn sunnan yfir ána at þeim; hljóp þá upp allr konungsherrinn ok stefndi í móti heiðingjum. Magnús konungr steypði af sér hringabrynju ok hafði yzta rauða silkiskyrtu ok tók í hǫnd sér øxina Hel, er átt hafði Óláfr konungr. Magnús konungr rann fyrir ǫllum mǫnnum ǫðrum í móti herinum ok hjó þegar tveim hǫndum hvern mann at ǫðrum; svá segir Arnórr jarlaskáld:

Orrosta þessi var ekki lǫng; váru konungs menn inir ákǫfustu; en hvar sem þeir kómu saman, fellu Vinðr svá þykt sem unnvǫrp lægi; en þeir, er síðarr stóðu, snøru á flótta, ok váru þeir þá hǫggnir niðr sem búfé. Rak konungr sjálfr flóttann austr yfir heiðina, ok fell flokkum um alla heiðina; svá segir Þjóðólfr:

Þat er alþýðu mál, at ekki mannfall hafi orðit jafnmikit á Norðrlǫndum í kristnum sið sem þat, er varð á Hlýrskógsheiði af Vinðum. En af liði Magnús konungs fell ekki mart, en fjǫlði varð sárt. Eptir orrostu lét Magnús konungr binda sár sinna manna, en læknar váru ekki svá margir í herinum, sem þá þurfti; þá gekk konungr til þeira manna, er honum sýndisk, ok þreifaði um hendr þeim, en er hann tók í lófana ok strauk um, þá nefndi hann til xii. menn, þá er honum sýndisk sem mjúkhenztir mundu vera, ok segir, at þeir skyldu binda sár manna, en engi þeira hafði fyrr sár bundit; en allir þessir urðu inir mestu læknar. Þar váru ii. íslenzkir menn, var annarr Þorkell Geirason af Lyngum, annarr Atli, faðir Bárðar svarta í Selárdal, ok kómu frá þeim margir læknar síðan. Eptir þessa orrostu varð frægt mjǫk víða um lǫnd jartegn sú, er gǫrt hafði inn helgi Óláfr konungr; ok var þat alþýðu mál, at engi maðr myndi þurfa at berjask við Magnús konung Óláfsson, ok Óláfr konungr, faðir hans, væri honum svá nákvæmr, at óvinir hans mætti enga mótstǫðu veita honum fyrir þá sǫk.

Magnús konungr snøri þegar herinum móti Sveini, er hann kallaði jarl sinn, þótt Danir kallaði hann konung. Réð Magnús konungr sér til skipa ok bjó herinn, fjǫlmentu þá hvárirtveggju mjǫk. Váru þá margir hǫfðingjar í liði Sveins, Skánungar, Hallandzfarar, Fjónbúar; en Magnús konungr hafði mest Norðmenn ok Jóta, helt hann þá liði sínu til móts við Svein. Varð fundr þeira fyrir Vestlandi á Ré, varð þar orrosta mikil, ok lauk svá, at Magnús konungr hafði sigr, en Sveinn kom á flótta ok lét lið mikit, flýði hann þá aptr á Skáney, þvíat hann átti hœli uppi á Gautlandi, ef hann þurfti til at taka. En Magnús konungr fór þá aptr til Jótlandz ok sat þar um vetrinn fjǫlmennr ok hafði gæzlu á skipum sínum; þessa getr Arnórr jarlaskáld:

Sveinn Úlfsson fór þegar á skip sin, er hann spurði, at Magnús konungr var genginn af skipum. Dró Sveinn lið at sér, alt þat er hann fekk, ok fór þá um vetrinn um Sjáland ok um Fjón ok um eyjar; ok er dró at jólum, helt hann suðr til Jótlandz, lagði fyrst til Limafjarðar, ok gekk þar mart fólk undir hann, en hann tók gjǫld af sumum; sumir fóru á fund Magnús konungs. En er þetta spurði Magnús konungr, hvat Sveinn hafðisk at, þá fór hann til skipa sinna ok hafði með sér Norðmanna lið þat, er þá var í Danmǫrk, en sumt Dana lið; helt þá sunnan fyrir land. Sveinn var þá í Árósi ok hafði mikit lið; en er hann spurði til hers Magnús konungs, þá lagði hann sínu liði ór bœnum ok bjósk til orrostu. En er Magnús konungr hafði spurt, hvar Sveinn var, ok hann vissi, at þá myndi vera skamt millim þeira, þá átti hann húsþing ok talaði við lið sitt, segir svá: "nú hǫfum vér spurt, at jarl með lið sitt mun hér nú liggja fyrir oss; er mér svá sagt, at þeir hafi lið mikit; ok vil ek gera yðr kunnigt um ætlan mína; vil ek leggja til fundar við jarl ok berjask við hann, þótt vér hafim lið nǫkkuru færa; munu vér traust várt eiga enn sem fyrr, þar er guð sjálfr er ok inn helgi Óláfr konungr, faðir minn, hefir hann oss nǫkkurum sinnum fyrr sigr gefit, þá er vér hǫfum barzk, ok hǫfum vér opt haft lið minna en óvinir várir. Nú vil ek, at menn búisk svá við, at vér skulum leita þeira, ok þegar er fund várn berr saman, þá skulum vér at róa ok taka þegar til bardaga; veri þá allir búnir mínir menn at berjask". Síðan herklæddusk þeir, ok bjó hverr sik ok sitt rúm; røru þeir Magnús konungr fram, þar til er þeir sá lið jarls; greiddu þegar atróðrinn. En Sveins menn vápnuðusk ok tengðu saman skip sín; tóksk þá þegar hǫrð orrosta; svá segir Þjóðólfr:

Þeir bǫrðusk um stafna, ok máttu þeir einir hǫggum við koma, er í stafni váru, en þeir lǫgðu kesjum, er í fyrirrúmi váru, en allir þeir, er aptarr váru, skutu snœrispjótum eða gaflǫkum eða vígǫrum, en sumir bǫrðu grjóti eða skeptiflettum, en þeir, er fyrir aptan siglu váru, skutu bogaskotum; þess getr Þjóðólfr:

Hér segir þat, hvernig var ákǫf skothríðin. Magnús konungr var fyrst ǫndverða orrostu í skjaldborg, en er honum þótti seint á orkask, þá hljóp hann fram ór skjaldborginni ok svá eptir skipinu ok kallaði hátt ok eggjaði sína menn ok gekk alt fram í stafninn í hǫggorrostu. En er þat sá hans menn, þá eggjaði hverr annan; var þá kall mikit um allan herinn; svá segir Þjóðólfr:

Gerðisk þá in ákafasta orrosta. Í þeiri hríð hrauzk skip Sveins framan um stafninn ok sǫxin; þá gekk sjálfr Magnús konungr með sína sveit upp á skipit Sveins, ok síðan hans maðr hverr at ǫðrum; gerði þá svá harða atgǫngu, at Sveins menn hrukku fyrir, ok hrauð Magnús konungr þat skip ok síðan hvert at ǫðru. Flýði þá Sveinn ok mikill hluti liðs hans, en fjǫlði fell hans manna, ok mart fekk grið; svá segir Þjóðólfr:

Þessi orrosta var dróttinsdag inn næsta fyrir jól; svá segir Þjóðólfr:

Magnús konungr tók þar vii. skip af Sveins mǫnnum; svá segir Þjóðólfr:

Ok enn kvað hann:

Sveinn flýði þegar um nóttina til Sjálandz með því liði, sem undan hafði komizk ok honum vildi fylgja, en Magnús konungr lagði at landi skip sín ok lét þegar um nóttina lið sitt fara á land; en snimma um morgininn kómu þeir ofan með strandhǫgg mikil; þess getr Þjóðólfr skáld: