Óláfr, sonr Guðbrandz Skafhǫggssonar ok sonr Máríu Eysteinsdóttur konungs Magnússonar, var at fóstri með Sigurði agnhǫtt á Uplǫndum. En er Erlingr var í Danmǫrk, þá hófu þeir fóstrar flokk Óláfr ok Sigurðr, ok réðusk til margir Uplendingar. Var þar Óláfr til konungs tekinn. Þeir fóru með flokkinn um Uplǫnd, en stundum í Víkina, stundum austr á Markir; ekki váru þeir á skipum. En er Erlingr jarl spurði til floks þessa, þá fór hann liði sínu í Víkina ok var á skipum um sumarit ok um haustit í Ósló ok veitti þar um jólin. Hann lét halda njósnum upp á landit til floksins, ok fór sjálfr upp á land at leita þeira ok með honum Ormr konungsbróðir; en er þeir kómu til vats þess, er heitir....., þá tóku þeir skip ǫll, þau er váru við vatnit.
Prestr sá, er sǫng á Ryðjǫkli, — þat er við vatnit —, bauð þeim jarli til veizlu ok at koma þar at kyndilmessu. Jarl hét fǫrinni, þótti þat gott at hafa þar tíðir; røru þeir þannug yfir vatnit um kveldit fyrir messudaginn. En prestr sá hafði annat ráð með hǫndum; hann sendi menn at bera njósn þeim Óláfi um farar Erlings; hann gaf þeim Erlingi sterkan drykk um kveldit ok lét allmjǫk drekka. En er jarl fór at sofa, þá váru rekkjur þeira búnar í veizlustofunni; en er þeir hǫfðu lítla hríð sofit, vaknaði jarl ok spurði, ef þá myndi vera óttusǫngsmál. Prestrinn segir, at lítit var af nótt, bað þá sofa í ró. Jarl svarar: "mart dreymir mik í nótt, ok illa sef ek". Hann sofnaði síðan. Annat sinn vaknaði hann ok bað prest upp standa ok syngva tíðir. Prestr bað jarl sofa, segir, at þá var mið nótt. Lagðisk jarl niðr ok svaf lítla hríð ok hljóp upp ok bað menn sína klæðask. Þeir gerðu svá ok tóku vápn sín, gengu til kirkju ok lǫgðu úti vápnin, meðan prestr sǫng óttusǫnginn.
Óláfi kom njósn um kveldit, en þeir gengu um nóttina vi. rastir gǫtu, ok þótti mǫnnum þat furðumikit farit. Þeir kómu á Ryðjǫkul um óttusǫng; niðamyrkr var sem mest. Þeir Óláfr gengu at stofunni ok œpðu þá heróp, drápu þar inni nǫkkura menn, er eigi hǫfðu gengit til óttusǫngs. En er þeir Erlingr heyrðu ópit, hljópu þeir til vápna sinna ok stefndu síðan ofan til skipanna. Þeir Óláfr mœttu þeim við garð nǫkkurn, varð þar bardagi; óku þeir Erlingr undan ofan með garðinum, ok hlífði garðrinn þeim; þeir hǫfðu lið miklu minna, ok fell mart af þeim ok mart varð sárt. Þat hjálp þeim mest, er þeir Óláfr kendu þá eigi; svá var myrkt; en Erlings menn leituðu einart til skipanna.
Þar fell Ari Þorgeirsson, faðir Guðmundar byskups, ok mart annarra hirðmanna Erlings. Erlingr varð sárr á vinstri síðu, ok segja sumir menn, at hann sjálfr drœgi sverðit á sik, þá er hann brá; Ormr var ok mjǫk sárr. Nauðuliga kómusk þeir á skipin ok létu þegar frá landi. Þat var kallat, at þeir Óláfr hefði ina mestu óhamingju borit til fundarins, svá sem þeir Erlingr váru fram seldir, ef þeir Óláfr hefði meirum ráðum fram farit. Síðan kǫlluðu menn hann Óláf ógæfu, en sumir kǫlluðu þá Hettusveina. Fóru þeir með flokk þann enn sem áðr uppi um land, en Erlingr jarl fór út í Víkina til skipa sinna ok var eptir um sumarit í Víkinni, en þeir Óláfr á Uplǫndum en stundum austr á Mǫrkum; hǫfðu þeir flokk þann svá annan vetr.
Eptir um várit fóru þeir Óláfr út í Víkina ok tóku þar konungsskyldir, dvǫlðusk þar langa hríð um sumarit. Erlingr jarl spurði þat ok helt liði sínu austr til móts við þá, ok varð fundr þeira austan fjarðar, þar sem heitir á Stǫngum. Varð þar orrosta mikil, ok hafði Erlingr sigr. Þar fell Sigurðr agnhǫttr ok mart af Óláfs mǫnnum, en Óláfr kom á flótta; fór hann síðan suðr til Danmerkr ok var inn næsta vetr eptir á Jótlandi í Álaborg. En eptir um várit fekk Óláfr sótt, þá er hann leiddi til bana, ok er hann þar jarðaðr at Máríukirkju, ok kalla Danir hann helgan.
Níkolás kúfungr, sonr Páls Skoptasonar, var lendr maðr Magnús konungs; hann tók hǫndum Harald, er sagt var at væri sonr Sigurðar konungs Haraldzsonar ok Kristínar konungsdóttur, bróðir Magnús konungs sammœðri. Níkolás flutti Harald til Bjǫrgynjar ok fekk í hendr Erlingr jarli. Þat var háttr Erlings, ef óvinir hans kómu fyrir hann, at hann mælti ekki eða fátt við þá, ok stilliliga þat er var, ef hann var ráðinn at drepa, en hina hrakði hann sem mest í orðum, er hann vildi, at lífit hefði. Erlingr mælti fátt við Harald, ok var mǫnnum grunr á, hvat hann myndi fyrir ætla. Þá báðu menn Magnús konung, at hann skyldi friða fyrir Haraldi við jarl. Konungr gerði svá. Jarl svárar: "slíkt ráða þér vinir þínir; en þú munt lítla hríð ráða ríkinu í frelsi, ef þú skalt heilhugaráðum einum fram fara". Síðan lét Erlingr Harald flytja yfir í Norðnes, ok var hann þar hǫggvinn.