Bókastaðir

Eysteinn, sonr Erlendz hímalda, var kosinn til erkibyskups eptir andlát Jóns erkibyskups. Eysteinn var vígðr á sama ári ok Ingi konungr fell. En er Eysteinn erkibyskup kom til stóls, var hann vel þokkaðr ǫllu landzfólki; hann var skǫrungr mikill, maðr ættstórr; tóku Þrœndir vel við honum, þvíat flest stórmenni í Þrœndalǫgum var bundit í frændsemi eða í nǫkkurum tengðum við erkibyskup, en allir fullkomnir í vináttu. Erkibyskup hóf þá málaleitan við bœndr, talaði fyrst um fjárþurpt staðarins ok þat með, hversu mikla upreist staðrinn þurpti at hafa, ef hann skyldi þá vera þeim mun sœmiligarr haldinn en áðr, sem hann var þá tígnari en áðr, er þar var erkibyskupstóll settr; hann beiddi þess bœndr, at þeir skyldu veita honum silfrmetinn eyri í sinn sakeyri, en áðr hafði hann sakmetinn eyri, sem gekk í konungs sakeyri; en þess auralags er helmingsmunr, at meiri er sá, er hann vildi hafa, silfrmetinn eyrir. En við styrk frænda erkibyskups ok vina, en framkvæmð hans sjálfs, þá gekk þetta við, ok var þat dœmt at lǫgum um ǫll Þrœndalǫg, ok þetta gekk við um fylki þau, er í hans erkibyskupsríki váru.

Sigurðr ok Markús, þá er þeir hǫfðu látit skip sín í Elfinni, sá þat, at þeir fengu ekki fang á Erlingi, þá snørusk þeir til Uplanda ok svá it øfra norðr til Þrándheims; var þeim þar vel fagnat; var Sigurðr þar til konungs tekinn á Eyraþingi. Réðusk þar til floksins margir góðra manna synir; réðu þeir þar til skipa ok bjoggusk skyndiliga, fóru, er sumraði, suðr á Mœri, ok tóku allar konungstekjur, hvar sem þeir fóru. Þeir váru í Bjǫrgyn lendir menn til landvarnar Níkolás Sigurðarson, Nǫkkvi Pálsson ok enn fleiri sveitarhǫfðingjar, Þórólfr dryllr, Þorbjǫrn gjaldkeri ok margir aðrir. Þeir Markús siglðu norðan ok spurðu, at Erlings menn hǫfðu fjǫlment í Bjǫrgyn, siglðu þar útleið ok suðr um. Þat hǫfðu menn á máli, at þat sumar hǫfðu Markús menn byr, hvar sem þeir vildu fara.

Erlingr skakki, þegar hann spurði, at þeir Markús hǫfðu norðr snúit, þá helt hann norðr í Víkina, ok dró at sér lið ok varð brátt fjǫlmennr ok hafði skip stór ok mǫrg; en er hann sótti út í Víkina, fekk hann andviðri ok lá lengi hér ok hvar í hǫfnum alt þat sumar. En er þeir Markús kómu austr á Lista, þá spurðu þeir, at Erlingr hafði her óvígjan í Víkinni, vendu þá aptr norðr; en er þeir kómu á Hǫrðaland, þá ætluðu þeir til Bjǫrgynjar, en er þeir koma fyrir býinn, þá róa þeir Níkolás innan í móti þeim ok hǫfðu lið miklu meira ok skip stœrri. Sá þeir Markús þá engi annan sinn kost, en róa suðr undan, stefna sumir til hafs út, sumir suðr í sund, sumir í fjǫrðu inn, en Markús ok sumt lið með honum hljóp upp í ey þeiri, er Skarpa heitir. Þeir Níkolás tóku skip þeira, gáfu grið Jóni Hallkelssyni ok nǫkkurum mǫnnum ǫðrum, en drápu flest þat, er þeir náðu. Nǫkkurum dǫgum síðarr fann Eindriði heiðafylja þá Sigurð ok Markús; váru þeir fluttir til Bjǫrgynjar; var Sigurðr hǫggvinn út frá Grafdali, en Markús hengðr við annan mann á Hvarfsnesi; en þat var Mikjálsmessu. Flokr sá, er þeim hafði fylgt, dreifðisk þá.

Frírekr kœna ok Bjarni inn illi, Ǫnundr Símunarson, Ǫrnólfr skorpa, þeir hǫfðu róit á haf út með nǫkkurum skipum ok heldu it ýtra með hafi austr fyrir land; en hvar sem þeir kómu við land, ræntu þeir ok drápu vini Erlings. En er Erlingr spurði dráp þeira Markús, þá gaf hann heimleyfi lendum mǫnnum ok leiðangrsmǫnnum, en hann sjálfr helt þá sínu liði austr yfir Foldina, þvíat hann spurði þar til Markús manna. Erlingr helt til Konungahellu, ok dvalðisk þar um haustit. Á fyrstu viku vetrar fór Erlingr út í eyna Hísing með miklu liði ok krafði þar þings. Hísingsbúar kómu ofan ok heldu upp þingi. Erlingr bar sakir á hendr þeim um þat, er þeir hǫfðu hlaupit í flokk með Markús mǫnnum ok fylkt liði í móti honum. Ǫzurr hét sá maðr, er ríkastr var bónda, er talaði af þeira hendi. Var þingit langt, en at lykðum festu bœndr dóm Erlingi, en hann gerði þeim stefnulag á viku fresti í bœnum, ok nefndi til xv. menn af bóndum at koma þar. En er þeir kómu, dœmði Erlingr á hǫnd þeim at gjalda ccc. nauta. Fóru bœndr heim ok unðu illa sínum hluta. Lítlu síðarr lagði ís á ána ok fraus inni skip Erlings; þá heldu bœndr gjaldinu ok lágu í samnaði um hríð. Erlingr bjó þar til jólaveizlu, en Hísingsbúar hǫfðu samburðarǫl ok heldu sveit um jólin. Um nóttina eptir fimta dag jóla, fór Erlingr út í eyna ok tók hús á Ǫzuri ok brendi hann inni, ok allz drap hann lxxxxx. manna ok brendi iii. bœi; fór síðan aptr í Konungahellu. Síðan kómu bœndr til hans ok guldu gjaldit.

Erlingr skakki bjósk þegar um várit, er hann mátti flota skipum sínum fyrir ísum, ok fór ór Konungahellu. Hann spurði, at þeir herjuðu norðr í Víkinni, er verit hǫfðu fyrr Markús menn. Erlingr helt til njósnum um farar þeira, ok fór at leita þeira ok hitti þá, er þeir lágu í hǫfn nǫkkurri. Ǫnundr Símunarson ok Ǫrnólfr skorpa kómusk undan, en Frírekr kœna ok Bjarni inn illi urðu handteknir, ok drepit mart af sveitum þeira. Erlingr lét binda Frírek við akkeri ok kasta fyrir borð; var Erlingr af því verki it mesta óþokkaðr í Þrœndalǫgum, þvíat Frírekr átti þar ina beztu ætt. Bjarna lét Erlingr hengja ok mælti hann þá, sem hann var vanr, in mestu orðskrœpi, áðr hann var hengðr; svá segir Þorbjǫrn skakkaskáld:

Ǫnundr ok Ǫrnólfr ok þær sveitir, er undan hǫfðu komizk, flýðu til Danmerkr, en váru stundum á Gautlandi eða í Víkinni.