Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 11

Sigurðr jarl fór með it fríðasta lið sitt um Víkina, ok gekk undir hann mart lið fyrir ofríkis sakir, en margir guldu fé; fór hann svá víða uppi á landi ok kom fram í ýmsum stǫðum; váru þeir sumir í flokkinum, er sér leituðu griða á laun til Erlings, en þar kómu þau svǫr í mót, at allir menn, þeir er þess leituðu, skyldu hafa lífsgrið, en þeir einir landzvist, er engi væri í stórsǫkum við hann. En er þat spurðu floksmenn, at menn skyldu eigi landzvistina hafa, þá helt þat mjǫk saman flokkinum, þvíat þeir váru margir, at sik vissu at því sanna, er Erlingi mundu þykkja mjǫk sakbitnir. Philippús Gyrðarson gekk til sætta við Erling ok fekk aptr eignir sínar ok fór aptr til búa sinna. Litlu síðarr kómu þar Sigurðar menn ok drápu hann. Mǫrg slǫg veittu hvárir ǫðrum í eltum eða í mannaaftǫkum, ok er þat ekki ritat, er eigi áttusk hǫfðingjar við.

Chapter 12

Þat var á ǫndverðri fǫstu, er njósn kom Erlingi, at Sigurðr jarl myndi koma á fund hans, ok var til hans spurt hér ok hvar, stundum nær, en stundum firr meirr. Erlingr gerði þá njósn frá sér, at hann skyldi varr verða, hvar sem þeir kvæmi fram; hann lét ok hvert kveld blása ǫllu liðinu upp ór býnum, ok lágu þeir um nætr í samnaði, ok var alt skipt liðinu í fylkingar. Þá kom Erlingi njósn, at þeir Sigurðr jarl váru þaðan skamt í brot upp á Ré. Erlingr byrjar þá ferðina ór bœnum ok hafði með sér alt bœjarfólk, þat er vígt var ok vápnat, ok svá kaupmenn, nema xii. menn, er eptir váru at gæta býjarins. Hann fór ór býnum týsdag í annarri viku langafǫstu eptir nón, ok hafði hverr maðr sér tveggja daga vist; fóru þá um nóttina, ok varð þeim seint at koma liðinu ór býnum; um einn hest ok einn skjǫld váru ii. menn. Þá er skorat var liðit, þá var nær xiii. hundruð manna. En er njósn kom í mót þeim, var þeim sagt, at Sigurðr jarl var á Ré á þeim bœ, er Hrafnsnes heitir, með d. manna. Lét þá Erlingr kalla saman liðit ok segir þau tíðendi, er hann hafði spurt, en allir eggjuðu, at þeir skyldu skunda ok taka hús á þeim eða berjask þegar um nóttina. Erlingr talaði ok mælti svá: "þat mun líkligt þykkja, at fundr várr Sigurðar jarls myni brátt at berask; eru í þeira flokki ok margir aðrir þeir menn, er oss mætti minnisamt vera þeira handaverk, er þeir hjoggu niðr Inga konung ok svá marga aðra vára vini, sem seint er tǫlu á at koma; gerðu þeir þau verk með fjánda krapti ok fjǫlkyngi ok níðingskap, þvíat þat stendr hér í lǫgum várum ok landzrétti, at engi maðr hefir svá fyrir gǫrt sér, at eigi heiti þat níðingsverk eða morðvíg, er menn drepask um nætr. Hefir þessi flokkr sér leitat þeira heilla at tilvísan fjǫlkunnigra manna, at þeir skyldu um nætr berjask en eigi undir sólu; hafa þeir ok með þvílíkri framkvæmð þann sigr unnit, at stíga yfir hǫfuð þvílíkum hǫfðingja, sem þeir hafa at jǫrðu lagt. Nú hǫfum vér þat optliga sagt ok sýnt, hvernug afleitt oss sýnisk um þeira hátt, er þeir hafa um nætr til bardaga ráðit; skulu vér fyrir því heldr hafa hinna hǫfðingja dœmi, er oss eru kunnari ok betra er eptir at líkja, at berjask um ljósa daga ok með fylking, en stelask um nætr á sofandi menn; hǫfum vér lið gott í móti, eigi meira her en þeir hafa; skulum vér bíða dags ok lýsingar ok haldask saman í fylkingu, ef þeir vilja nǫkkur áhlaup oss veita". Eptir þat settisk niðr alt liðit; tóku sumir í sundr heyhjálma nǫkkura ok gerðu sér af ból, sumir sátu á skjǫldum sínum, ok biðu svá lýsingar. Svalt var veðr ok vátadrífa.

Chapter 13

Sigurðr jarl hafði svá fremmi fengit njósnina, er liðit var komit nær at þeim; stóðu menn hans upp ok vápnuðusk ok vissu ógǫrla, hversu mikit lið þeir Erlingr hǫfðu; vildu sumir flýja, en flestir vildu bíða. Sigurðr jarl var vitr maðr ok snjallr í máli, en kallaðr ekki mikill áræðismaðr; var hann ok fúsari þá at flýja, ok fekk hann af því mikit ámæli af liðsmǫnnum. En er lýsa tók, tóku hvárirtveggju at fylkja liðinu; fylkði Sigurðr jarl á brekku nǫkkurri fyrir ofan brúna milli ok býjarins; þar fell lítil á; en þeir Erlingr fylkðu ǫðrum megin árinnar; á bak fylking þeira váru menn á hestum vel vápnaðir; þeir hǫfðu konung með sér. Jarls menn sá þá, at liðsmunr myndi vera mikill, ok tǫlðu þat ráð at leita á skóginn. Jarl svarar: "þat segið þér, at mér fylgi engi hugr, en nú skal þat reyna; ok gæti nú hverr sín, at eigi flýi eða fálmi fyrr en ek. Vér hǫfum vígi gott, látum þá ganga yfir brúna, en er merkit kømr yfir brúna, þá steypumk vér á þá fyrir brekkuna, ok flýi nú engi frá ǫðrum". Sigurðr jarl hafði brúnaðan kyrtil ok rauða skikkju ok drepit upp skautunum, fitskúa á fótum; hann hafði skjǫld ok sverð, er Bastarðr var kallat. Jarl mælti: "þat veit guð með mér, at heldr en þiggja mikit gull, þá vilda ek ná með Bastarði at koma einu hǫggvi við Erling skakka".

Chapter 14

Lið Erlings skakka vildi ganga fram at brúnni; hann mælti, bað þá venda upp með ánni — "er á þessi lítil ok engi torfœra, þvíat slétt er at". Var svá gǫrt. Jarls fylking fór upp eptir brekkunni gegnt til; en þá er þraut brekkuna ok slétt var yfir ána ok gott, þá mælti Erlingr, at hans menn skyldu syngva Pater noster ok biðja, at þeir hefði gagn, er betr gegndi. Þá sungu þeir kirjál allir hátt ok bǫrðu vápnum allir á skjǫldu sína; en við þann gný skutusk á brot ok flýðu ccc. manna af Erlings liði. Gekk Erlingr ok hans lið yfir ána, en jarls menn œpðu heróp; ok þeim brásk framhlaupit fyrir brekkuna at Erlings fylking; tóksk orrosta á framanverðri brekkunni; váru fyrst spjóta lǫg ok þegar brátt hǫggorrosta; fór á hæl jarls merki, svá at Erlingr ok hans menn kómusk upp á brekkuna. Varð þá skǫmm orrosta, áðr jarls lið flýði á skóginn, er at baki þeim var áðr. Þá var sagt Sigurði jarli ok báðu menn hann flýja. Hann segir: "fram vér nú, meðan vér megum". Gengu þeir þá fram allhraustliga ok hjoggu til beggja handa. Í þeiri hríð fell Sigurðr jarl ok Jón Sveinsson ok nær lx. manna. Þeir Erlingr létu fátt manna ok ráku flóttann at skóginum. Þá kannaði Erlingr liðit ok hvarf aptr; hann kom þar at er þrælar konungs vildu draga klæði af Sigurði jarli, ok var hann eigi með ǫllu ørendr ok vissi þó ekki. Hann hafði fólgit sverð sitt í umgørð, ok lá þat hjá honum. Erlingr tók þat upp ok laust með þrælana, bað þá braut skríða. Eptir þat hvarf Erlingr aptr með liði sínu ok settisk í Túnsbergi.

Vii. nóttum síðarr en jarl fell tóku þeir Erlings menn Eindriða unga, ok var hann drepinn.

Chapter 15

Markús af Skógi ok þeir Sigurðr fóstrar réðu ofan í Víkina, er váraði, ok fengu sér þar skip. En er Erlingr spurði þat, þá fór hann austr eptir þeim, ok hittusk þeir í Konungahellu. Flýðu þeir Markús út í eyna Hísing; dreif þar ofan landzfólk, Hísingsbúar, ok gengu í fylking með Markús mǫnnum. Þeir Erlingr røru at landi, en Markús menn skutu á þá. Þá mælti Erlingr við sína menn: "tǫkum skip þeira, ok gǫngum ekki upp at berjask við landzher; Hísingsbúar eru illir heimsóknar, harðir menn ok óvitrir; munu þeir lítla hríð hafa flokk þenna með sér, þvíat Hísing er lítit land". Svá var gǫrt, at þeir tóku skipin ok fluttu yfir til Konungahellu. Markús ok hans lið fóru upp á Markir ok ætluðu þaðan til áhlaupa; hǫfðu þá hvárir njósn af ǫðrum. Erlingr hafði fjǫlmenni mikit, nefndi þar til lið ór heruðum; veittu þá hvárigir ǫðrum árásir.