Bókastaðir

Eysteinn ok Sigurðr hǫfðu verit ósáttir fyrir þá sǫk, at Sigurðr konungr hafði vegit hirðmann Eysteins konungs, Harald inn víkverska, er hús átti í Bjǫrgyn, ok annan Jón prest tábarð, son Bjarna Sigurðarsonar. Fyrir þá sǫk lǫgðu þeir með sér sættarstefnu um vetrinn á Uplǫndum. Þeir sátu lengi ii. á máli, en þat kom upp ór hjali þeira, at þeir skyldu hittask í Bjǫrgyn allir brœðr eptir um sumarit; þat fylgði því máli, at þeir vildu, at Ingi konungr hefði bú ii. eða iii. ok svá mikil ǫnnur auðœfi, at hann hefði xxx. manna með sér, ok lézk þykkja hann eigi hafa heilsu til at vera konungr. Ingi ok Grégóríús spurðu þessi tíðendi ok fóru til Bjǫrgynjar ok fjǫlmentu mjǫk. Sigurðr kom lítlu síðarr, ok hafði hann lið sýnu minna. Þá hǫfðu þeir Ingi ok Sigurðr verit xix. vetr konungar yfir Nóregi. Eysteinn var seinni austan ór Víkinni en þeir norðan. Þá lét Ingi konungr blása til þings í Hólm, ok koma þeir þar Sigurðr ok Ingi konungr ok fjǫlmenni mikit. Grégóríús hafði ii. skip, ok vel lxxxx. manna, er hann fekk allar vistir; hann helt betr húskarla sína en aðrir menn lendir, þvíat hann drakk aldri svá í skytningum, at eigi drykki húskarlar hans allir með honum. Hann gekk með hjálm gullroðinn á þingit, ok alt hans lið var hjálmat. Ingi konungr stóð upp ok segir mǫnnum frá, hvat hann hafði spurt, hvernug brœðr hans vildu við hann skipa, ok bað sér liðs, en alþýða manna gerði góðan róm at máli hans ok létusk honum vilja fylgja.

Þá stóð Sigurðr konungr upp ok talar, segir þat ósatt, er Ingi kendi þeim, kvað Grégóríúm slíkt upp setja, ok kvað eigi skyldu langt til, at sá fundr þeira skyldi verða, ef hann mætti ráða, at hann myndi steypa hjálminum þeim inum gullroðna, ok lauk svá sínu máli, at hann kvað þá eigi lengi ganga báða. Grégóríús svarar, kvazk þat ætla, at hann þyrpti lítt at fýsask þess, ok lézk við því búinn. Fám dǫgum síðarr var veginn húskarl Grégóríí úti á stræti, ok vá húskarl Sigurðar konungs. Þá vildi Grégóríús ganga at þeim Sigurði konungi, en Ingi konungr latti ok mart annarra manna. En er Ingiríðr, móðir Inga konungs, gekk frá aptansǫng, þá kom hon at, þar er veginn var Sigurðr skrúðhyrna; hann var hirðmaðr Inga konungs ok var gamall ok hafði mǫrgum konungum á hǫndum verit; en þeir hǫfðu vegit hann menn Sigurðar konungs, Hallvarðr Gunnarsson ok Sigurðr, sonr Eysteins trafala, ok kendu menn ráðin Sigurði konungi. Þá gekk hon þegar til Inga konungs ok segir honum, kvað hann lengi mundu lítinn konung, ef hann vildi ekki at fœrask, þótt hirðmenn hans væri drepnir, annarr at ǫðrum, svá sem svín. Konungr reiddisk við átǫlur hennar, ok er þau hnipðusk við, kom Grégóríús inn gangandi, hjálmaðr ok brynjaðr, bað konung eigi reiðask, kvað hana satt mæla — "en ek em hér kominn til liðs við þik, ef þú vilt veita Sigurði konungi atgǫngu, ok hér er meirr en c. manna út í garðinum, húskarla minna, hjálmaðir ok brynjaðir, ok munu vér þaðan at þeim sœkja, er ǫðrum þykkir verst". En flestir lǫttu ok kváðu Sigurð mundu vilja bœta óhapp sitt. En er hann sá, at letjask myndi, mælti Grégóríús við Inga konung: "svá bleðja þeir af þér, drápu minn húskarl fyrir skǫmmu, en nú hirðmann þinn, en þeir mundu vilja veiða mik eða annan lendan mann, þann er þeim þykkir þér mest afnám at vera, en þeir sjá, at þú fœrisk ekki at, en taka þik af konungdóminum, eptir þat er vinir þínir eru teknir. Nú hverngan veg sem aðrir lendir menn þínir vilja, þá vil ek eigi bíða nauthǫggsins, ok skulu vit Sigurðr kaupa saman þessa nótt, at því kaupi, sem þá má verða; en þat er bæði, at þú ert illa at tekinn fyrir vanheilsu sakir, enda ætla ek lítinn viljann at halda vini þína; en ek em nú albúinn at ganga til fundar við Sigurð heðan, þvíat hér er merki mitt úti". Ingi konungr stóð upp ok kallaði til klæða sinna, bað hvern mann búask, er honum vildi fylgja, ok kvað ekki tjá at letja sik, lézk lengi hafa undan ært, lét þá verða sverfa til stáls með þeim.

Sigurðr konungr drakk í garði Sigríðar sætu ok bjósk við ok ætlaði, at ekki myndi af atgǫngunni verða. Síðan gengu þeir at garðinum, Ingi konungr ofan frá smiðabúðum, Árni konungsmágr útan frá Sandbrú, Áslákr Erlendzson ór garði sínum, en Grégóríús af strætinu, ok þótti þaðan verst. Þeir Sigurðr skutu mjǫk ór loptgluggum ok brutu ofna ok báru grjótit á þá. Þeir Grégóríús brutu upp garðzhliðit, ok fell þar Einarr, sonr Laxapáls, í hliðinu af liði Sigurðar konungs ok Hallvarðr Gunnarsson; hann var skotinn í loptit inn, ok harmaði hann engi maðr. Þeir hjoggu húsin, ok gekk lið Sigurðar af hendi honum til griða. Þá gekk Sigurðr á loptit eitt ok vildi beiða sér hljóðs, en hann hafði gullroðinn skjǫld, ok kendu menn hann ok vildu eigi hlýða honum; menn skutu at honum, svá sem í drífu sæi, ok mátti hann eigi þar vera. En þá er liðit var gengit af hendi honum ok menn hjoggu húsit mjǫk, þá gekk hann út, Þórðr húsfreyja með honum, hirðmaðr hans, víkverskr maðr, ok vildu þannug, sem Ingi konungr var fyrir, ok kallaði Sigurðr á Inga, bróður sinn, at hann skyldi selja honum grið; en þeir váru þegar hǫggnir báðir, Þórðr húsfreyja með orðlofi miklu. Þar fell mart manna, þótt ek nefna fátt, af liði Sigurðar, ok svá af Inga liði, en iv. menn af Grégóríús liði ok svá þeir, er með hvárigum váru, ok urðu þeir fyrir skotum á bryggjum niðri eða á skipum úti. Þeir bǫrðusk xiiii. nóttum fyrir Jónsmessu baptista, en þat var fǫstudagr. Sigurðr konungr var jarðaðr at Kristskirkju inni fornu í Hólmi út. Ingi konungr gaf Grégóríó skip þat, er Sigurðr konungr hafði átt. En tveim nóttum eða þrimr síðarr kom Eysteinn konungr austan með xxx. skipa ok hafði þar Hákon bróðurson sinn í ferð með sér ok fór eigi til Bjǫrgynjar ok dvalðisk í Flóruvágum, en menn fóru í meðal ok vildu sætta þá; en Grégóríús vildi, at þeir legði út at þeim, ok kvað eigi síðarr betra, kvazk hann mundu vera hǫfðingi at því — "en þú, konungr, far eigi; er nú eigi vant liðs til". En margir lǫttu, ok tóksk af því eigi ferðin. Eysteinn konungr fór austr í Víkina, en Ingi konungr norðr í Þrándheim, ok váru þeir þá sáttir at kalla ok hittusk eigi sjálfir.

Grégóríús Dagsson fór austr lítlu síðarr en Eysteinn konungr ok var uppi á Hǫfundi á Bratsbergi at búi sínu. Eysteinn konungr var inn í Ósló ok lét draga skip sín meirr en ii. vikur sjávar at ísi, þvíat íslǫg váru mikil inn í Víkinni. Hann fór upp á Hǫfund ok vildi taka Grégóríúm, en hann varð varr við ok fór undan upp á Þelamǫrk með xc. manna ok þar norðr um fjall ok kom ofan í Harðangri ok fór síðan í Eðni til Stuðlu; þar átti Erlingr skakki bú, en hann var farinn norðr til Bjǫrgynjar, en Kristín, kona hans, dóttir Sigurðar konungs, var heima ok bauð Grégóríó slíkt, er hann vildi hafa þaðan. Fekk Grégóríús þar góðar viðtǫkur; hann hafði langskip þaðan, er Erlingr átti, ok alt þat, er hann þurpti. Grégóríús þakkaði henni vel ok lét henni hafa orðit stórmannliga, sem ván var at.

Þeir fóru síðan til Bjǫrgynjar ok funnu Erling, ok þótti honum hon vel hafa gǫrt.

Síðan fór Grégóríús Dagsson norðr til kaupangs ok kom þar fyrir jól. Ingi konungr varð inn fegnasti honum ok bað hann hafa slíkt alt af sinni eign, sem hann vildi. Eysteinn konungr brendi bœ Grégóríí ok hjó búit; en naust þau, er Eysteinn konungr inn ellri hafði gera látit norðr í kaupangi, er mestar gørsimar váru, þá váru brend um vetrinn ok skip góð með, er Ingi konungr átti, ok var þat verk it óvinsælsta, en ráðin váru kend Eysteini konungi ok Philippó Gyrðarsyni, fóstbróður Sigurðar konungs. Um sumarit eptir fór Ingi norðan ok gerðisk inn fjǫlmennasti, en Eysteinn konungr austan, ok samnaði hann sér ok liði. Þeir hittusk í Seleyjum fyrir norðan Líðandisnes, ok var Ingi konungr miklu fjǫlmennari; var við sjálft, at þeir mundu berjask. Þeir sættusk, ok varð þat at sætt, at Eysteinn skyldi festa, at gjalda hálfan v. tøg marka gullz; skyldi Ingi konungr hafa xxx. marka fyrir þat, er Eysteinn hafði ráðit skipabrunanum ok svá naustanna, en þá skyldi Philippús vera útlagr ok svá þeir allir, er at brennunni hǫfðu verit, þar er skipin váru brend; þeir menn skyldu ok vera útlagir, er sannir váru at áverkum við Sigurð konung, þvíat Eysteinn konungr kendi þat Inga konungi, at hann heldi þá menn; en Grégóríús skyldi hafa xv. merkr fyrir þat, er Eysteinn konungr brendi upp fyrir honum. Eysteini konungi líkaði illa ok þótti nauðungarsætt vera. Ingi konungr fór austr í Vík frá stefnunni, en Eysteinn norðr í Þrándheim. Síðan var Ingi konungr í Víkinni, en Eysteinn konungr norðr, ok hittusk þeir ekki; en þau ein fóru orð í milli, er ekki váru til sætta, ok svá lét hvártveggi drepa vini annars, ok varð ekki af fégjaldinu af Eysteins hendi; kendi ok hvárr ǫðrum, at ekki heldi þat, er mælt var. Ingi konungr ok þeir Grégóríús spǫnðu mjǫk lið undan Eysteini konungi, Bárð standala Brynjólfsson ok Símun skálp, son Hallkels húks, ok mart annat lendra manna, Haldór Brynjólfsson ok Jón Hallkelsson.