Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 16

Ingiríðr drótning gat son við Ívari sneis; sá hét Ormr, er síðan var kallaðr konungsbróðir; hann var inn fríðasti sýnum ok gerðisk mikill hǫfðingi, sem enn mun síðarr getit verða. Ingiríðr drótning var gipt Árna á Stoðreimi; hann var síðan kallaðr konungsmágr; váru þeira bǫrn Ingi, Níkolás, Philippús í Herðlu, ok Margrét, er átti Bjǫrn bukkr, en síðan Símun Kárason.

Chapter 17

Erlingr hét sonr Kyrpinga-Orms ok Ragnhildar, dóttur Sveinka Steinarssonar. Kyrpinga-Ormr var sonr Sveins Sveinssonar, Erlendzsonar ór Gerði. Móðir Orms var Ragna, dóttir Orms jarls Eilífssonar ok Sigríðar, dóttur Finnz jarls Árnasonar. Móðir Orms jarls var Ragnhildr, dóttir Hákonar jarls ins ríka. Erlingr var vitr maðr ok var vinr mikill Inga konungs, ok með hans ráði fekk Erlingr Kristínar, dóttur þeira Sigurðar konungs ok Málmfríðar drótningar. Erlingr átti bú á Stuðlu á Sunn-Hǫrðalandi. Erlingr fór ór landi ok með honum Eindriði ungi ok enn fleiri lendir menn, ok hǫfðu frítt lið. Þeir bjoggusk til Jórsalaferðar ok fóru vestr um haf til Orkneyja. Þaðan fór Rǫgnvaldr jarl, er Kali var kallaðr, ok Viljálmr byskup; þeir hǫfðu allz af Orkneyjum xv. langskip ok sigldu til Suðreyja ok þaðan vestr til Vallandz ok þá leið síðan, er farit hafði Sigurðr konungr Jórsalafari, út til Nǫrvasunda ok herjuðu víða út um Spán heiðna. Litlu síðarr en þeir sigldu um sundin, skildisk brot Eindriði ungi ok þeir, er honum fylgðu, með vi. skipum, ok fóru síðan sér hvárir. En Rǫgnvaldr ok Erlingr skakki hittu á drómund einn í hafi ok lǫgðu til ix. skipum ok bǫrðusk við þá; en at lykðum lǫgðu þeir snekkjurnar undir drómundinn; báru þá heiðnir menn ofan á þá bæði vápn ok grjót ok grýtur fullar af vellanda biki ok viðsmjǫrvi. Erlingr lá sínu skipi næst þeim, ok bar fyrir útan þat skipit vápnaburðinn heiðinna manna. Þá hjoggu þeir Erlingr raufar á drómundinum, sumar í kafi niðri, sumar uppi á borðunum, svá at þeir fóru þar inn; svá segir Þorbjǫrn Skakkaskáld í Erlingsdrápu:

Hjoggu øxar eggjum
ugglaust hvatir glugga
(því vas nent) á nýju
Norðmenn í kaf borði;
eyðendr sǫu yðrar
arnar hungrs á, jǫrnum,
vágfylvingi, vélar,
vígskǫrð ofan bǫrðuð.

Auðun rauði hét sá maðr, stafnbúi Erlings, er fyrst gekk upp á drómundinn; þeir unnu drómundinn ok drápu þar ógrynni manna, tóku þar ófamikit fé ok unnu þar fagran sigr. Rǫgnvaldr jarl ok Erlingr skakki kómu í þeiri ferð til Jórsala-landz ok út til árinnar Jórðánar; snøru þá aptr fyrst til Miklagarðz, létu þar eptir skip sín, fóru útan landveg ok heldu heilu ǫllu, þar til er þeir kómu í Nóreg, ok var þeira ferð allmjǫk lofuð. Þótti Erlingr nú miklu meiri maðr en áðr, hvártveggja af ferð sinni ok kvánfangi sínu; var hann ok spekingr at viti, auðigr ok ættstórr, snjallmæltr ok var mest hallr at allri vináttu til Inga þeira brœðra.

Chapter 18

Sigurðr konungr reið at veizlum í Vík austr með hirð sína ok reið um bý þann, er ríkr maðr átti, er Símun hét; en er konungr reið gǫgnum býinn, þá heyrði í hús nǫkkut kveðandi svá fagra, at honum fanzk um mikit, ok reið til hússins ok sá þar inn, at þar stóð kona ein við kvern ok kvað við forkunnar fagrt, er hon mól. Konungr sté af hestinum ok gekk inn til konunnar ok lagðisk með henni; en er hann fór í brot, þá vissi Símun bóndi, hvat ørendi konungr hafði þannug; en hon hét Þóra ok var verkakona Símunar bónda. Síðan lét Símun varðveita kost hennar. En eptir þat ól sú kona barn, ok var sá sveinn nefndr Hákon ok kallaðr sonr Sigurðar konungs; fœddisk Hákon þar upp með Símuni Þorbergssyni ok Gunnhildi, konu hans. Fœddusk þar ok upp synir þeira Símunar, Ǫnundr ok Andréás, ok unnusk þeir Hákon mikit, svá at þá skilði ekki nema hel.

Chapter 19

Eysteinn konungr Haraldzson var staddr austr í Vík nær landzenda; hann var ósáttr við bœndr, Reni ok Hísings-búa; gerðu þeir samnað at honum, en hann helt við þá orrostu ok hafði sigr. Þar heitir Leikberg, er þeir bǫrðusk; hann brendi ok mjǫk víða í Hísing. Síðan gengu bœndr til handa ok guldu gjǫld stór, en konungr tók gísla af þeim; svá segir Einarr Skúlason:

Víkverjum galt
(vas þannug halt)
gǫrræði gramr
gjǫfmildr ok framr;
flest fólk vas hrætt,
áðr fengi sætt,
en gísla tók
sás gjǫldin jók.
Vann siklingr sótt
við snarpa drótt
(leyfð es lýðum bær)
Leikbergi nær;
Renir flýðu ríkt;
ok reiddi slíkt,
ǫld festi auð,
sem ǫðlingr bauð.
Chapter 20

Lítlu síðarr byrjaði Eysteinn konungr ferð sína ór landi vestr um haf ok siglði til Kataness; hann spurði til Haraldz jarls Maddaðarsonar í Þórsá; hann lagði til með iii. smáskútur, ok kómu á þá óvara; en jarl hafði haft xxx. skip, ok á lxxx. manna. En er þeir váru óbúnir við, þá fengu þeir Eysteinn konungr þegar upgǫngu á skipit ok tóku hǫndum jarl ok hǫfðu með sér á skip; hann leysti sik út með iii. mǫrkum gullz, ok skilðusk þeir at svá búnu; svá segir Einarr Skúlason:

Váru (sogns) með (sára)
syni Maddaðar staddir
(mágrennir fremsk) manna
(máttigr) tigir átta;
þrimr skútum tók þreytir
þann jarl drasils hranna;
hraustr gaf hræskúfs nistir
hǫfuð sitt frǫmum jǫfri.

Eysteinn konungr siglði þaðan suðr fyrir austan Skotland ok lagði til kaupstaðar þess á Skotlandi, er heitir Apardjón, ok drap þar mart manna ok rænti staðinn; svá segir Einarr Skúlason:

Frétt hefk, at fell
(folk- brustu -svell),
jǫfurr eyddi frið,
Apardjónar lið.

Aðra orrostu átti hann suðr við Hjartapoll við riddaralið, ok kómu þeir á flótta; hruðu þeir skip nǫkkut þar; svá segir Einarr:

Beit buðlungs hjǫrr,
blóð fell á dǫrr,
hirð fylgðisk holl,
við Hjartapoll;
hugin gladdi heit,
hruðusk Engla beit,
(óx vitnis vín)
valbasta rín.

Þá helt hann enn suðr á England ok átti iii. orrostu við Hvítabý ok fekk sigr, en brendi býinn; svá segir Einarr:

Jók hilmir hjaldr,
þar vas hjǫrva galdr,
(hjósk hildar ský)
við Hvítabý;
ríkt lék við rǫnn,
(rauzk ylgjar tǫnn),
feksk fyrðum harmr,
fyriskógar garmr.

Eptir þat herjaði hann víða um England. Þá var Stefnir konungr á Englandi. Því næst átti Eysteinn konungr orrostu við Skarpasker við riddara nǫkkura; svá segir Einarr:

Drap dǫglingr gegn,
dreif strengjar regn,
við Skǫrpusker
skjaldkœnan her.

Þar næst barðisk hann í Pílavík ok fekk sigr; svá segir Einarr:

Rauð siklingr sverð,
sleit gylðis ferð
prútt Parta lík,
í Pílavík;
vann vísi alt,
fyr vestan salt
brandr gall í brún,
brent Langatún.

Þeir brendu þar Langatún, mikit þorp, ok segja menn, at sá býr hafi lítla upreist fengit síðan. Eptir þat fór Eysteinn konungr brot af Englandi ok um haustit aptr í Nóreg, ok rœddu menn um þessa ferð allmisjafnt.