Bókastaðir

Þrándr gjalkeri hét maðr, er stýrði skipi í Inga liði. En þá var svá komit, at Inga menn røru á smábátum at þeim mǫnnum, er á sundi váru, ok drápu hvern, er þeir náðu. Sigurðr slembidjákn hljóp á kaf af skipi sínu, þá er hroðit var, ok steypði brynjunni af sér í kafi, svam síðan ok hafði skjǫld yfir sér; en menn nǫkkurir af skipi Þrándar tóku á sundi mann einn ok vildu drepa hann, en sá bað sik undan ok lézk mundu segja þeim, hvar Sigurðr slembir var, en þeir vildu þat; — en skildir ok spjót ok menn dauðir ok klæði flutu víða hjá skipunum —, "sjá munuð þér, segir hann, hvar flýtr einn rauðr skjǫldr; þar er hann undir". Síðan røru þeir þannug ok tóku hann ok fluttu til skips Þrándar, en Þrándr gerði orð Þjóstólfi ok Óttari ok Ámunda. Sigurðr slembir hafði haft á sér eldzvirki, ok var fnjóskrinn í valhnotarskurn innan, ok steypt um útan vaxi. Því er þess getit, at þat þótti hugkvæmligt at búa svá um, at aldri vættisk. Því hafði hann skjǫld yfir sér, er hann svam, at þá vissi engi, hvárt sá skjǫldr var eða annarr, er margir flutu á sænum. Svá sǫgðu þeir, at aldri mundu þeir hitta hann, ef eigi væri þeim sagt til hans. Þá er Þrándr kom til landz með hann, þá var sagt liðsmǫnnum, at hann var tekinn; þá sló ópi á herinn af fagnaðinum. En er Sigurðr heyrði þat, þá mælti hann: "margr vándr maðr mun hér verða feginn af hǫfði mínu í dag". Þá gekk Þjóstólfr Álason til, þar er hann sat, ok strauk af hǫfði honum silkihúfu, hlǫðum búna; þá mælti Þjóstólfr: "hví vartu svá djarfr, þrælssonrinn, at þú þorðir at kallask sonr Magnús konungs?". Hann segir: "eigi þarftu jafna fǫður mínum við þræl, þvíat lítils var þinn faðir verðr hjá mínum fǫður".

Hallr, sonr Þorgeirs læknis Steinssonar, var hirðmaðr Inga konungs ok var við staddr þessi tíðendi; hann sagði Eiríki Oddzsyni fyrir, en hann reit þessa frásǫgn; Eiríkr reit bók þá, er kolluð er Hryggjarstykki; í þeiri bók er sagt frá Haraldi gilla ok tveimr sonum hans ok frá Magnúsi blinda ok frá Sigurði slembi, alt til dauða þeira. Eiríkr var vitr maðr ok var í þenna tíma lǫngum í Nóregi. Suma frásǫgn reit hann eptir fyrirsǫgn Hákonar maga, lendz mannz þeira Haraldzsona. Hákon ok synir hans váru í ǫllum þessum deilum ok ráðagørðum. Enn nefnir Eiríkr fleiri menn, er honum sǫgðu frá þessum tíðendum, vitrir ok sannreyndir, ok váru nær, svá at þeir heyrðu eða sá atburðina, en sumt reit hann eptir sjálfs sín sýn eða heyrn.

Hallr segir svá, at hǫfðingjar vildu drepa hann láta þegar, en þeir menn, er grimmastir váru ok þóttusk eiga at reka harma sinna á honum, réðu píslum hans, ok váru til þess nefndir þeir brœðr Benteins, Sigurðr ok Gyrðr Kolbeinssynir, ok Pétr byrðarsveinn vildi hefna Finnz, bróður síns, en hǫfðingjar ok flest fólk annat gekk frá. Þeir brutu fótleggi hans í sundr með øxarhǫmrum ok handleggi, þá flettu þeir hann af klæðum ok ætluðu flá hann kykvan ok klufu svǫrð í hǫfði honum; þat máttu þeir eigi gera fyrir blóðrás. Þá tóku þeir svarðsvipur ok bǫrðu hann lengi, svá at vandliga var ǫll húðin af, svá sem flegin væri. En síðan tóku þeir ok skutu stokki á hrygginn, svá at sundr gekk. Þá drógu þeir hann til trés ok hengðu ok hjoggu síðan af hǫfuðit ok drógu brot líkama hans ok reyrðu í hreysi nǫkkut. Þat er allra manna mál, vina hans ok óvina, at engi maðr í Nóregi hafi verit betr at sér gǫrr um alla hluti en Sigurðr í þeira manna minnum, er þá váru uppi, en ógæfumaðr var hann um suma hluti. Svá segir Hallr, at hann mælti fátt ok svaraði fá, þótt menn orti orða á hann; en þat segir Hallr, at hann brásk aldri við, heldr en þeir lysti á stokk eða á stein; en þat lét hann fylgja, at þat mátti vera um góðan dreng, þann er vel væri at þrek búinn, at sá mátti standask píningar at því, at maðr heldi munni sínum eða brygði sér lítt við, en þat sagði hann, at aldri brá hann máli sínu ok jafnlétt mæltr sem þá, at hann væri á ǫlbekk inni, hvárki mælti hann hæra né lægra, eða skjálfhendra, en sem vanði hans var til; mælti hann alt til þess, er hann andaðisk, ok sǫng þriðjung ór psalterió, ok lézk honum þat þykkja umfram eljan ok styrk annarra manna. En prestr sá, er þar hafði kirkju skamt frá, lét lík Sigurðar fœra þannug til kirkju; sá prestr var vinr þeira Haraldzsona. En er þetta spurðisk, þá kǫstuðu þeir reiði á hann ok létu aptr flytja líkit, sem áðr hafði verit, ok varð þó prestr fé fyrir gjalda. En vinir Sigurðar fóru síðan eptir líkinu ór Danmǫrk sunnan með skip ok fœrðu til Álaborgar ok grófu at Máríukirkju þar í býnum. Svá sagði Eiríki Ketill prófastr, er varðveitti Máríukirkju, at Sigurðr væri þar grafinn. Þjóstólfr Álason lét fœra lík Magnús konungs til Óslóar ok grafa at Hallvarðzkirkju hjá Sigurði konungi, fǫður hans. Loðin saupprúð fœrðu þeir til Túnsbergs, en alt annat lið grófu þeir þar.

Sigurðr ok Ingi hǫfðu ráðit Nóregi vi. vetr. Þat vár kom Eysteinn vestan af Skotlandi; hann var sonr Haraldz gilla. Árni sturla ok Þorleifr Brynjólfsson ok Kolbeinn hrúga, þeir hǫfðu farit vestr um haf eptir Eysteini ok fylgðu honum í land ok heldu þegar norðr til Þrándheims, ok tóku Þrœndir við honum, ok var hann til konungs tekinn á Eyraþingi um gagndaga, svá at hann skyldi hafa þriðjung Nóregs við brœðr sína. Sigurðr ok Ingi váru þá austr í landi; fóru þá menn í milli þeira konunganna ok sættu þá svá, at Eysteinn skyldi hafa þriðjung ríkis. Engi váru skírsli gǫr Eysteini til faðernis, nema því var trúat, er Haraldr konungr hafði til sagt. Bjaðǫk hét móðir Eysteins konungs, ok kom hon í Nóreg með honum.

Magnús hét inn iiii. sonr Haraldz konungs; hann fóstraði Kyrpinga-Ormr; hann var ok til konungs tekinn ok hafði sinn hluta af landi. Magnús var veill á fótum ok lifði lítla hríð ok varð sóttdauðr; hans getr Einarr Skúlason:

Eptir fall Haraldz konungs gilla var Ingiríðr drótning gipt Óttari birtingi; hann var lendr maðr ok hǫfðingi mikill, þrœnzkr at ætt; hann var mikill styrkðarmaðr Inga konungs, meðan hann var í barnœsku. Sigurðr konungr var ekki mikill vinr hans ok þótti hann alt hallr undir Inga konung, mág sinn. Óttarr birtingr var drepinn norðr í kaupangi í einvígi um kveld, er hann skyldi ganga til aptansǫngs; en er hann heyrði hvininn af hǫgginu, þá brá hann upp hendi sinni ok skikkju í móti ok hugði, at kastat væri snjákekki at honum, sem títt er ungum sveinum; hann fell við hǫggit; en Álfr hroði, sonr hans, kom þá gangandi í kirkjugarðinn; hann sá fall fǫður síns, ok svá, at maðr sá, er vegit hafði, hljóp austr um kirkjuna. Álfr hljóp eptir honum ok drap hann við sǫnghúshornit, ok mæltu menn, at honum hefði vel gefit hefndina, ok þótti hann miklu meiri maðr en áðr.

Eysteinn konungr Haraldzson var þá inn í Þrándheimi, er hann spurði fall Óttars, ok stefndi til sín bóndaliði; hann fór út til bœjar ok varð allfjǫlmennr. En frændr Óttars ok aðrir vinir kendu ráðin mest Sigurði konungi, en hann var þá í kaupangi, ok váru bœndr mjǫk geystir á hendr honum; en hann bauð fyrir sik skírslur ok festi járnburð, at svá skyldi sanna mál hans, ok varð þat at sætt. Fór Sigurðr konungr eptir þat suðr í land, ok urðu þessar skírslur aldrigi af hǫndum greiddar.