Bókastaðir

Sigurðr slembidjákn siglði síðan suðr til Danmerkr, ok týndisk maðr af skipi hans, sá er hét Kolbeinn Þorljótsson ór Bataldri; hann var á eptirbáti, er bundinn var við skipit, en þeir siglðu mikinn. Sigurðr braut skipit, er þeir kómu suðr, ok var hann um vetrinn í Álaborg. En um sumarit eptir þá fóru þeir Magnús sunnan vii. skipum, ok kómu á Lista á óvart um nótt ok lǫgðu skipum sínum at landi. Þar var fyrir Benteinn Kolbeinsson, hirðmaðr Inga konungs ok inn hraustasti maðr. Þeir Sigurðr gengu þar upp í elding nætr ok kómu á óvart ok tóku hús á þeim ok vildu leggja eld í býinn, en Benteinn komsk út í búr nǫkkut með herklæðum ok vel búinn at vápnum, ok stóð fyrir innan dyrrin við brugðit sverð ok hafði skjǫld fyrir sér ok hjálm á hǫfði, var þá búinn til varnar; dyrrnar váru heldr lágar. Sigurðr spurði, hví þeir gengi eigi inn; þeir svǫruðu, at engi var einn fúss til; en þá er þeir rœddu þetta tíðast, hljóp Sigurðr inn í húsit um hann. Benteinn hjó eptir honum ok misti; síðan snørisk Sigurðr at honum, ok skiptusk þeir fám hǫggum við, áðr Sigurðr drap hann ok bar hǫfuð hans út í hendi sér. Tóku þeir fé alt, þat er var í býnum; fóru síðan til skipa sinna. En er Ingi konungr ok hans vinir spyrja dráp Benteins ok þeir Kolbeinssynir, Sigurðr ok Gyrðr, brœðr Benteins, þá gerði konungr lið at þeim Sigurði, ok fór sjálfr ok tók skip undan Hákoni pungeltu Pálssyni ok dóttursyni Ásláks Erlingssonar af Sóla, systrungi Hákonar maga. Ingi elti Hákon á land upp ok tók hvert fat þeira. Þeir flýðu í fjǫrðinn undan Sigurðr storkr, sonr Eindriða í Gautdali, ok Eiríkr hæll, bróðir hans, ok Andrés kelduskítr, sonr Gríms ór Visti; en Sigurðr ok Magnús ok Þorleifr skjappa sigldu norðr it ýtra v. skipum á Hálogaland. Var Magnús um vetrinn í Bjarkey með Víðkunni Jónssyni; en Sigurðr hjó stafna af skipi sínu ok hjó á raufar ok søkði niðr í Ægisfirði innanverðum; en Sigurðr sat um vetrinn í Tjaldasundum í Hinn, þar sem heitir Gljúfrafjǫrðr. Í innanverðum firðinum er hellir í bjarginu; þar sátu þeir Sigurðr um vetrinn meirr en xx. menn, ok settu fyrir hellisdyrrnar, svá at eigi mátti sjá dyrrnar ór fjǫru. Þeir fengu Sigurði vistir um vetrinn Þorleifr skjappa ok Einarr, sonr Ǫgmundar af Sandi ok Guðrúnar Einarsdóttur Arasonar af Reykjahólum. Þann vetr er sagt at Sigurðr léti Finna gera sér skútur ii. inn í fjǫrðum, ok váru sini bundnar ok engi saumr í, en viðjar fyrir kné, ok røru xii. menn á borð hvárri. Sigurðr var með Finnum, þá er þeir gerðu skúturnar, ok hǫfðu Finnar þar mungát ok gerðu honum þar veizlu. Síðan kvað Sigurðr þetta:

Skútur þær váru svá skjótar, at ekki skip tók þær á vatni, svá sem kveðit er:

En um várit fóru þeir Sigurðr ok Magnús norðr með skútur þær ii., er Finnar hǫfðu gǫrt; en er þeir kómu í Vága, drápu þeir Svein prest ok sonu hans tvá.

Sigurðr helt þá suðr í Víkar ok tók þar Viljálm skinnara — hann var lendr maðr Sigurðar konungs —, annan Þóralda kept, ok drápu þá báða. Þá fór Sigurðr suðr með landi ok hitti þar Styrkár glæsirófu suðr við Byrðu, þá er hann fór sunnan ór kaupangi, ok drápu hann. En er Sigurðr kom suðr til Valsness, þá hitti hann Svína-Grím ok lét hǫggva af honum hǫnd. Þá fór hann suðr á Mœri fyrir útan Þrándheims-mynni ok tók þar Heðin harðmaga ok Kálf kringluauga, ok lét hann Heðin undan ganga, en þeir drápu Kálf. Sigurðr konungr ok Sáða-Gyrðr, fóstri hans, spurðu til fara Sigurðar ok hvat hann hafðisk at. Þá sendu þeir menn at leita hans; fengu þeir þá til forráða Jón kǫðu, son Kálfs ins ranga, bróður Ívars byskups, ok annan Jón prest smyril. Þeir skipuðu Hreininn, er var xxii. rúm ok allra skipa skjótast. Þeir fóru at leita Sigurðar ok funnu hann eigi ok fóru aptr við lítinn orðztír, þvíat menn segja svá, at þeir sæi þá ok þørði eigi at leggja at þeim. Sigurðr fór suðr á Hǫrðaland ok kom í Herðlu. Þar átti bú Einarr, sonr Laxa-Páls, ok var hann farinn í Hamarsfjǫrð inn til gagndagaþings. Þeir tóku fé alt, er heima var, ok langskip hálfþrítøgt, er Einarr átti, ok son hans iiii. vetra gamlan, er lá hjá verkmanni hans; vildu sumir drepa sveininn, en sumir hafa brot með sér; verkmaðrinn segir þeim: "ekki mun yðr happ at drepa svein þenna, ok engi tilslœgja er yðr at hafa hann í brot; þetta er minn sonr, en eigi Einars" — ok af hans orðum létu þeir eptir sveininn, en þeir fóru brot. En er Einarr kom heim, þá gaf hann verkmanninum fé til ii. aura gullz ok þakkaði honum sitt tiltœki ok lézk skyldu vera vinr hans jafnan síðan.

Svá segir Eiríkr Oddzson, er fyrsta sinn reit þessa frásǫgn, at hann heyrði í Bjǫrgyn segja frá þessum atburðum Einar Pálsson.

Sigurðr fór þá suðr með landi ok alt í Vík austr ok hitti Finn Sauða-Ulfsson austr á Kvildum, er hann fór heimta landskyldir Inga konungs, ok létu hengja hann. Þeir fóru síðan suðr til Danmerkr.

Víkverjar ok Bjǫrgynjar-menn mæltu, at þat var ósómi, er Sigurðr ok vinir hans sátu kyrrir norðr í kaupangi, þótt fǫðurbanar hans fœri þjóðleið fyrir útan Þrándheims-mynni, en Ingi konungr ok hans lið sat í Vík austr við háskann ok varði landit ok hafði átt margar orrostur. Þá sendi Ingi konungr bréf norðr til kaupangs; þar stóðu þessi orð á: "Ingi konungr, sonr Haraldz konungs, sendir kveðju Sigurði konungi, bróður sínum, ok Sáða-Gyrð, Ǫgmundi svipti, Óttari birtingi ok ǫllum lendum mǫnnum, hirðmǫnnum ok húskǫrlum ok allri alþýðu, sælum ok veslum, ungum ok gǫmlum, guðs ok sína. Ǫllum mǫnnum eru kunnug vandræði þau, er vér hǫfum, ok svá œska, at þú heitir v. vetra gamall, en ek þrévetr. Megum vit ekki at fœrask, nema þat, er vit njótum vina okkarra ok góðra manna. Nú þykkjumk ek ok mínir vinir vera nær staddir vannkvæði ok nauðsyn beggja okkarra, en þú eða þínir vinir. Nú gerðu svá vel, at þú far til fundar míns sem fyrst ok fjǫlmennastr, ok verum báðir saman, hvat sem í gerisk. Nú er sá okkarr mestr vinr, er til þess heldr, at vit sém æ sem sáttastir ok jafnast haldnir í ǫllum hlutum; en með því at þú afrœkisk ok vill eigi fara at nauðsynligri orðsending minni enn sem fyrr hefir þú gǫrt, skaltu við því búask, at ek mun fara á hendr þér með lið; skipti þá guð með okr, þvíat eigi megum vér hafa lengr svá búit, at sitja með svá miklum kostnaði ok fjǫlmenni, sem hér þarf fyrir ófriðar sakir, en þú tekr hálfar allar landskyldir ok aðrar tekjur í Nóregi. Lif í guðs friði". Þá svarar Óttarr birtingr ok stóð upp á þinginu ok mælti.

"Þat er mál Sigurðar konungs at mæla til Inga konungs, bróður síns, at guð þakki honum góða kveðju ok svá starf ok torveldi, er þú hefir ok þínir vinir í ríki þessu at beggja okkarra nauðsyn. En þótt sumt þykki heldr ǫrðigt í orðum Inga konungs til Sigurðar konungs, bróður síns, þá hefir hann mikit til máls síns í marga staði. Nú vil ek lýsa yfir mínu skapi ok heyra, hvárt þar fylgi vili Sigurðar konungs eða annarra ríkismanna, at þú, Sigurðr konungr, búisk ok þat lið, er þér vill fylgja, at verja land þitt, ok far sem fjǫlmennastr á fund Inga konungs, bróður þíns, sem fyrst máttu, ok styrki hvárr ykkarr annan í ǫllum farsæligum hlutum, en almáttigr guð báða ykkr. Nú viljum vér heyra orð þín, konungr". Pétr, sonr Sauða-Úlfs, bar Sigurð konung á þingit, er síðan var kallaðr Pétr byrðarsveinn. Þá mælti Sigurðr konungr: "vitu þat allir menn, ef ek skal ráða, at ek vil fara á fund Inga konungs, bróður míns, sem fyrst má ek". En þar talaði annarr at ǫðrum ok hóf sinsig hverr, en lauk í sama stað sínu máli, sem svarat hafði Óttarr birtingr, ok var þá þat ráðit, at stefna liði saman ok fara austr í land. Síðan fór Sigurðr konungr austr í Vík ok hitti þar Inga konung, bróður sinn.

Sama haust kómu þeir Sigurðr slembidjákn ok Magnús blindi sunnan ór Danmǫrk með xxx. skipa, bæði Dana-lið ok Norðmanna; þat var nær vetrnóttum. En er þetta spyrja konungar ok þeira lið, fara þeir austr í móti. Þeir hittusk í Hvǫlum við Hólm inn grá; þat var inn næsta dag eptir Marteinsmessu; þá var sunnudagr. Ingi ok Sigurðr konungr hǫfðu xx. skip ok ǫll stór; var þar orrosta mikil, en eptir ina fyrstu hríð flýðu Danir með xviii. skipum heim suðr. Þá hruðusk skip þeira Sigurðar ok Magnús. En er mjǫk var hroðit skip Magnús, en hann hvílði í hvílu sinni, Hreiðarr Grjótgarðzson, er lengi hafði fylgt honum ok verit hirðmaðr hans, hann tók Magnús konung í fang sér ok vildi hlaupa á skip annat; þá var Hreiðarr skotinn spjóti milli herðanna ok þar í gǫgnum; en svá segja menn, at þar fengi Magnús konungr bana af því sama sári, ok fell Hreiðarr á bak aptr á þiljurnar, en Magnús á hann ofan; en þat mælir hverr maðr, at hann þœtti vel ok prúðliga hafa fylgt sínum lánardrótni; gott er hverjum, er slíkan orðróm getr. Þar fell Loðinn saupprúðr af Línustǫðum á skipi Magnús konungs ok Bersi Þormóðarson, stafnbúi Sigurðar slembidjákns, ok Ívarr Kolbeinsson ok Hallvarðr fægir, fyrirrúmsmaðr Sigurðar slembidjákns; sá Ívarr gekk inn at Haraldi konungi ok vann fyrstr á honum. Þá fell mikill hluti liðs þeira Magnús, þvíat Inga menn létu ekki undan ganga, þat er þeir máttu ná, þótt ek nefna fá menn til. Þeir drápu í einum hólma meirr en lx. manna; þar váru ii. íslenzkir menn drepnir, Sigurðr prestr, sonr Bergþórs Mássonar, ok annarr Klémet, sonr Ara Einarssonar. Ívarr skrauthanki, sonr Kálfs ins ranga, er síðan var byskup í Þrándheimi norðr, hann var faðir Eiríks erkibyskups; Ívarr hafði óvalt fylgt Magnúsi; hann komsk á skip Jóns kǫðu, bróður síns; en Jón átti Cecilíu, dóttur Gyrðar Bárðarsonar, ok váru þeir í liði Inga konungs ok Sigurðar, ok þeir kómusk á skip Jóns; ii. Arnbjǫrn ambi, er síðan átti dóttur Þorsteins í Auðsholti; iii. var Ívarr dynta Starason, hann var bróðir Helga Starasonar, en þrœnzkr at móðurkyni, inn vænsti maðr. En er liðsmenn urðu varir við þetta, at þeir váru þar, þá gripu þeir til vápna sinna ok gengu at þeim Jóni, en þeir bjoggusk við, ok var við sjálft, at þar myndi alþýða berjask. En þat var at sætt með þeim, at Jón leysti undan Ívar bróður sinn ok Arnbjǫrn ok festi fé fyrir þá, en þat fé var honum gefit síðan. En Ívarr dynta var leiddr á land upp ok hǫggvinn, þvíat þeir Sigurðr ok Gyrðr Kolbeinssynir vildu eigi taka fé fyrir hann, þvíat þeir kendu honum, at hann hefði verit at vígi Benteins, bróður þeira. Þat segir Ívarr byskup, at þat hefði svá yfir hann gengit, at honum hafði verst þótt, er Ívarr var leiddr á land upp undir øxi ok hvarf áðr til þeira ok bað þá heila hittask. Svá sagði Guðríðr Birgisdóttir, systir Jóns erkibyskups, Eiríki Oddzsyni, en hon lézk Ívar byskup heyra þat mæla.