Bókastaðir

Eiríkssynir váru mjǫk í hernaði í Austrvegi, en stundum herjuðu þeir í Nóreg, svá sem fyrr er ritat, en Hákon konungr réð Nóregi; var þá ok árferð góð í landi ok góðr friðr; hann var ok inn vinsælasti.

Þá er Hákon hafði verit konungr í Nóregi xx. vetr, kómu sunnan ór Danmǫrk synir Eiríks ok hǫfðu allmikit lið. Þat var mikit lið, er þeim hafði fylgt í hernaði, en þó var miklu meiri Dana-herr, er Haraldr Gormsson hafði fengit þeim í hendr. Þeir fengu hraðbyri mikit ok siglðu út af Vendli ok kómu útan at Ǫgðum, heldu síðan norðr með landi, ok siglðu síðan dag ok nótt, en vitum var ekki upp skotit, fyrir þá sǫk, at sú var siðvenja, at vitar fóru austan eptir landi, en austr þar hafði ekki orðit vart við ferð þeira. Þat bar ok enn til, at konungr hafði viðrlǫg mikil, ef vitar væri rangt upp bornir, þeim mǫnnum, er kunnir ok sannir urðu at því, fyrir þá sǫk, at herskip ok víkingar fóru um úteyjar ok herjuðu, ok hugðu landzmenn, at þar mundu fara synir Eiríks; var þá vitum upp skotit ok varð herhlaup um land alt. En Eiríkssynir fóru aptr til Danmerkr ok hǫfðu engan Dana-her haft, nema sitt lið, en stundum váru þat annars konar víkingar. Varð Hákon konungr þessu mjǫk reiðr, er starf ok fékostnaðr varð af þessu, en ekki gagn; bœndr tǫlðu ok at fyrir sína hǫnd, er svá fór, ok var þessi sǫk til, er engi njósn fór fyrir um ferð Eiríkssona, fyrr en þeir kómu norðr í Úlfasund; þeir lágu þar vii. nætr, fór þá sǫgn it øfra um eiðit norðr um Mœri, en Hákon konungr var þá á Sunn-Mœri í ey þeiri, er Fræði heitir, þar sem heitir Birkistrǫnd at búi sínu, ok hafði ekki lið nema hirð sína ok bœndr þá, er verit hǫfðu í boði hans.

Njósnarmenn kómu til Hákonar konungs ok sǫgðu honum erendi, at Eiríkssynir váru með her mikinn fyrir sunnan Stað; þá lét hann kalla til sín þá menn, er þar váru vitrastir, ok leitaði ráðs við þá, hvárt hann skal berjask við sonu Eiríks, þótt liðsmunr sé mikill, eða skal hann fara norðr undan ok fá sér lið meira. Egill ullserkr er nefndr bóndi einn, er þar var þá, gamlaðr mjǫk ok hafði verit meiri ok sterkari hverjum manni, ok inn mesti orrostumaðr. Hann hafði lengi borit merki Haralds konungs ins hárfagra. Egill svaraði rœðu konungs: "var ek í nǫkkurum orrostum með Haraldi konungi, feðr yðrum, barðisk hann stundum við meira liði, stundum við minna; hafði hann jafnan sigr; aldri heyrða ek hann leita þess ráðs, at vinir hans skyldu kenna honum at flýja. Munum vér ok eigi þér þat ráð kenna, konungr, þvíat vér þykkjumk eiga hǫfðingja rǫskvan; þér skuluð ok eiga trausta fylgð af oss". Margir aðrir studdu ok þá þetta mál. Konungr sagði ok svá, at hann var þess fúsari at berjask með þat, er til fengisk. Var þat þá ráðit. Lét konungr þá skera upp herǫr ok senda alla vega frá sér ok lét draga lið saman, slíkt er hann fekk. Þá mælti Egill ullserkr: "þat óttuðumk ek um hríð, er friðr þessi inn mikli var, at ek mynda verða ellidauðr inni á pallstrám mínum; en ek vilda heldr falla í orrostu ok fylgja hǫfðingja mínum; kann nú vera, at svá megi verða".

Sønir Eiríks heldu norðr um Stað, þegar er leiði gaf. En er þeir kómu norðr um Stað, þá spyrja þeir, hvar Hákon konungr var, ok halda til móts við hann. Hákon konungr hafði ix. skip; hann lagðisk norðr undir Fræðarberg í Féeyjar-sundi, en Eiríkssynir lǫgðu at fyrir sunnan bergit. Þeir hǫfðu meirr en xx. skip. Hákon konungr sendi þeim boð ok bað þá á land ganga, segir, at hann hafði þeim vǫll haslat á Rastarkálf; þar eru sléttir vellir ok miklir, en fyrir ofan gengr brekka lǫng ok heldr lág. Gengu Eiríkssynir þar af skipum sínum ok norðr yfir hálsinn fyrir innan Fræðarberg ok svá fram á Rastarkálf. Egill mælti þá til Hákonar konungs, bað hann fá sér x. menn ok x. merki; konungr gerði svá; gengr þá Egill með menn sína upp undir brekkuna, en Hákon konungr gekk upp á vǫllinn með sitt lið, setti upp merki ok fylkði ok sagði svá: "vér skulum hafa fylking langa, svá at þeir kringi eigi um oss, þótt þeir hafi lið meira". Gerðu þeir svá, varð þar orrosta mikil ok in snarpasta. Egill lét þá setja upp merki þau x., er hann hafði, ok skipaði svá mǫnnum þeim, er báru, at þeir skyldu ganga sem næst brekkunni ok láta stundarhríð í millum hvers þeira. Þeir gerðu svá ok gengu fram með brekkunni sem næst, svá sem þeir mundu vilja koma á bak þeim Eiríkssonum. Þat sá þeir, er øfstir stóðu í fylkingu Eirikssona, at merki mǫrg fóru óðfluga ok gnæfuðu fyrir ofan brekkuna, ok hugðu, at þar myndi fylgja lið mikit, ok myndi vilja koma á bak þeim milli ok skipanna. Gerðisk þar þá kall mikit, sagði hverr ǫðrum, hvat títt var. Því næst kom flótti í lið þeira; en er þat sá konungarnir, þá flýðu þeir; Hákon konungr sótti þá hart fram, ok ráku þeir flóttann ok feldu lið mikit.

Gamli Eiríksson, þá er hann kom upp á hálsinn fyrir ofan bergit, þá snørisk hann aptr ok sá þá, at ekki lið fór eptir, meira en þat, er þeir hǫfðu áðr barzk viðr, ok þetta var prettr einn; þá lét Gamli konungr blása herblástr ok setja upp merki, ok skaut á fylking; hurfu at því allir Norðmenn, en Danir flýðu til skipanna; en er Hákon konungr ok hans lið kom at, þá varð þar orrosta í annat sinn in snarpasta. Hafði þá Hákon konungr meira lið. Lauk svá, at Eiríkssynir flýðu; sóttu þeir þá suðr af hálsinum, en sumt lið þeira opaði suðr á bergit, ok fylgði Hákon konungr þeim. Vǫllr sléttr er austan af hálsinum ok vestr á bergit, ok þá hamrar brattir vestr af. Þá opuðu menn Gamla upp undan á bergit, en Hákon konungr sótti at þeim svá djarfliga, at hann drap suma, en sumir hljópu vestr af berginu ok váru hvárirtveggju drepnir, ok skilðisk konungr svá fremi við, er hvert barn var dautt.