Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 6

Nú víkr sögunni til Bjartmars jarls, at sem hann frétti fall Arngríms sona, þótti honum þat mikill skaði.Nú víkr sögunni til Bjartmars jarls, at sem hann frètti fall Arngríms sona, þótti honum þat mikill skaði. Svafa, dóttir hans, var þá með barni; hún harmaði mjök fall Ángantýrs, bónda síns, en jarl huggaði hana jafnan; en er stundir liðu fram, fæddi hún meybarn mikit ok fríðt, ok bað þess margr, at þat væri af dögum ráðit, ok kváðu varla kynni kvenna skap í verða. Bjartmar leit á meyjuna, ok kvaðst vona, at betr gegndi, at hún næði lífi at halda; er mér skildt at stoða Arngríms sonu eptir megni, sagði hann;er mèr skildt at stoða Arngríms sonu eptir megni, sagði hann; mun sú raun á verða, ef hún kemst til aldrs, at Arngríms synir séu eigi með öllu dauðir, þvíat ek hygg, at af henni muni fæðast stórar ættir ok göfugmenni;mun sú raun á verða, ef hún kemst til aldrs, at Arngríms synir sèu eigi með öllu dauðir, þvíat ek hygg, at af henni muni fæðast stórar ættir ok göfugmenni; var hún síðan vatni ausin, ok kölluð Hervör. Hún fæddist upp með jarli, ok var sterk sem karlmenn; ok sem hún mátti sér nokkut, samdist hún meirr skoti, skildi ok sverði, enn við sauma ok borða;ok sem hún mátti sèr nokkut, samdist hún meirr skoti, skildi ok sverði, enn við sauma ok borða; hún gjörði ok optarr ílt, enn gott, en er jarlinn fann at slíku, hljóp hún á skóga, ok gjörði sér þar skála, ok drap menn til fjár sér.hún gjörði ok optarr ílt, enn gott, en er jarlinn fann at slíku, hljóp hún á skóga, ok gjörði sèr þar skála, ok drap menn til fjár sèr. Ok er jarl spyrr til þessa, fór hann á skóg með liði sínu, ok tók Hervöru höndum; varð hún þó áðr margs manns bani í liði hans; hafði jarl hana heim með sér, ok dvaldist hún með honum um hríð.hafði jarl hana heim með sèr, ok dvaldist hún með honum um hríð. Þat var eitt sinn, at Hervör var úti stödd þar, er þrælar nokkrir voru, ok gjörði hún þeim ílt, sem öðrum. Þá mælti þrællinn einn: þú Hervör! villt ílt eitt gjöra, ok ílls er at þér von, ok því bannar jarl öllum at segja þér þitt faðerni, at honum þikkir skömm ein, at þú vitir þat, þvíat menn vita, at svínahirðir lagðist með dóttur hans, ok ertu þeirra barn.Þá mælti þrællinn einn: þú Hervör! villt ílt eitt gjöra, ok ílls er at þèr von, ok því bannar jarl öllum at segja þèr þitt faðerni, at honum þikkir skömm ein, at þú vitir þat, þvíat menn vita, at svínahirðir lagðist með dóttur hans, ok ertu þeirra barn. Hervör varð við þessi orð afar reið, gengr þegar fyri jarlinn, ok kvað:

Áka ' ek vorri
vegsemd hrósa,
þótt hún Froðmar
fengist ' hylla;
föður hugðumst ek
frægan ' eiga,
nú er sagðr fyri mér
svínahirðir.
Áka ' ek vorri
vegsemd hrósa,
þótt hún Froðmar
fengist ' hylla;
föður hugðumst ek
frægan ' eiga,
nú er sagðr fyri mèr
svínahirðir.

Jarl kvað:

Logit er margt at þér
lýti of frétt,
frækinn með firðum
faðir þinn taldr;
stendr Ángantýrs
ausinn moldu
salr í Sámsey
sunnanverðri.
Logit er margt at þèr
lýti of frètt,
frækinn með firðum
faðir þinn taldr;
stendr Ángantýrs
ausinn moldu
salr í Sámsey
sunnanverðri.

Hún kvað:

Nú fýsir mik,
fóstri! at vitja
framgenginna
frænda minna;
auð mundu þeir
eiga nógan,
þann skal ek eignast,
nema áðr förumst.

Síðan mælti Hervör við móður sína, ok kvað:

Skal skjótliga
um skör búa
blæis lín,
áðr braut fari;
mikit býr í því,
er á morgun skal
skera bæði mér
skyrtu ok ólpu.
Skal skjótliga
um skör búa
blæis lín,
áðr braut fari;
mikit býr í því,
er á morgun skal
skera bæði mèr
skyrtu ok ólpu.
Bú þú mik at öllu,
sem þú bráðast kunnir,
sannprúð kona!
sem þú son mundir;
mun fátt eitt
mér í svefn bera,
fæ ek ekki hér
yndis et nærsta.
Bú þú mik at öllu,
sem þú bráðast kunnir,
sannprúð kona!
sem þú son mundir;
mun fátt eitt
mèr í svefn bera,
fæ ek ekki hèr
yndis et nærsta.
Chapter 7

Síðan bjóst hún í burt einsaman, ok tók sér karlmanns gjörfi ok vopn, ok sókti þar til, er víkíngar nokkrir voru, nefndist hún þá Hjörvarðr;Síðan bjóst hún í burt einsaman, ok tók sèr karlmanns gjörfi ok vopn, ok sókti þar til, er víkíngar nokkrir voru, nefndist hún þá Hjörvarðr; kom hún sér í sveit með þeim, ok tók litlu síðarr forræði liðsins.kom hún sèr í sveit með þeim, ok tók litlu síðarr forræði liðsins. Herjaði nú Hjörvarðr þessi víða um lönd, ok heldt at lyktum til Sámseyjar.Herjaði nú Hjörvarðr þessi víða um lönd, ok hèldt at lyktum til Sámseyjar. Ok sem víkíngar höfðu höfn tekit, beiddist Hjörvarðr at fara uppá eyna, ok sagði, at þar mundi vera fjár von í haugi. Allir liðmenn mæla ímóti, ok segja, at svá miklar meinvættir gángi þar öll dægr, at þar er verra um daga, enn víða um nætr annarstaðar.Allir liðmenn mæla ímóti, ok segja, at svâ miklar meinvættir gángi þar öll dægr, at þar er verra um daga, enn víða um nætr annarstaðar.

En þó fekkst þat um síðir, at akkerum var í grunn kastat, en Hjörvarðr tók sér bát, ok reri til lands, ok lendti í Munavogi, í þann tíma, er sól settist;En þó fèkkst þat um síðir, at akkerum var í grunn kastat, en Hjörvarðr tók sèr bát, ok rèri til lands, ok lendti í Munavogi, í þann tíma, er sól settist; gekk hann síðan á land upp, þar hitti hann einn mann, þann er hjörðu heldt;gekk hann síðan á land upp, þar hitti hann einn mann, þann er hjörðu hèldt; sá kvað:

Hvörr ertu íta
í ey kominn?
gáktu sýsliga
gistíngar til!

[Hjörvarðr kvað:

Munka ' k gánga
gistíngar til,
því ek engi kann
eyjarskeggja;
seg þú elligar,
áðr skiljum,
hvar eru Hjörvarðs
haugar kendir.

Hann kvað:

Spyrir þú at því,
spakr ert eigi,
vinr víkínga!
ertu vanfærinn?
förum fráliga,
sem fætr toga,
allt er úti
á náttförum.

Hjörvarðr kvað:

Þeigi hirðum fælast
við þrösun slíka,
þótt um alla ey
eldar brenni;
látum okkr ei
lítit hræða
rekka slíka,
ræðumst fleira við!
Heimskr þikki mér
sá, er heðan ferr,
maðr einnsaman
myrkvar grímur;
hyrr leikr um mann,
haugar opnast,
brennr fold ok fen,
förum harðara!
Þeigi hirðum fælast
við þrösun slíka,
þótt um alla ey
eldar brenni;
látum okkr ei
lítit hræða
rekka slíka,
ræðumst fleira við!
Heimskr þikki mèr
sá, er hèðan ferr,
maðr einnsaman
myrkvar grímur;
hyrr leikr um mann,
haugar opnast,
brennr fold ok fen,
förum harðara!

Hann kvað:

Heimskr þikki mér
sá, er heðan ferr,
maðr einnsaman
myrkvar grímur;
hyrr leikr um mann,
haugar opnast,
brennr fold ok fen,
förum harðara!
Heimskr þikki mèr
sá, er hèðan ferr,
maðr einnsaman
myrkvar grímur;
hyrr leikr um mann,
haugar opnast,
brennr fold ok fen,
förum harðara!

Enda tók hann þá hlaup heim til bæjar, ok skildi þar með þeim. Nú sér Hervör þvínærst útá eyna, hvar hauga-eldarnir brenna, ok gengr hún þángat til, ok hræðist þat ekki, þótt eldar brenni á götu hennar, ok óð hún þá fram, sem myrkva þoku, þartil hún kom at haugum berserkjanna;Nú sèr Hervör þvínærst útá eyna, hvar hauga-eldarnir brenna, ok gengr hún þángat til, ok hræðist þat ekki, þótt eldar brenni á götu hennar, ok óð hún þá fram, sem myrkva þoku, þartil hún kom at haugum berserkjanna; snýr hún þá fram at hinum stærsta haugnum, ok kvað:

Vakna þú, Ángantýr!
vekr þik Hervör,
einkadóttir
ykkar Sváfu;
seldu úr haugi
hvassan mæki,
þann er Svafrlama
slóu dvergar.
Vakna þú, Ángantýr!
vekr þik Hervör,
einkadóttir
ykkar Svâfu;
seldu úr haugi
hvassan mæki,
þann er Svafrlama
slóu dvergar.
Hjörvarðr! Hervarðr!
Hrani! Ángantýr!
vek ek yðr alla
undir viðar rótum,
hjálmi ok brynju
ok hvössu sverði,
röndum skrýddir
ok roðnum geiri.
Mjök eruð orðnir,
Arngríms synir!
megin-meingjarnir
at moldar auka,
er engi gjörir
sona Eyfuru
við mik mæla
í Munarvogi.
Hjörvarðr! Hervarðr!
Hrani! Ángantýr!
svá sé yðr öllum
innan rifja,
sem þér í maura
mornið haugi,
nema sverð sellð,
þat er sló Dvalinn;
sæmir ei draugum
dýrt vopn bera.
Hjörvarðr! Hervarðr!
Hrani! Ángantýr!
svâ sè yðr öllum
innan rifja,
sem þèr í maura
mornið haugi,
nema sverð sellð,
þat er sló Dvalinn;
sæmir ei draugum
dýrt vopn bera.

Þá kvað Ángantýr:

Hervör dóttir!
hvat kallar þú svá
full feiknstafa,
ferr þú þér at illu;
ær ertu orðin
ok örvita,
vill-hyggjandi,
vekr menn dauða.
Hervör dóttir!
hvat kallar þú svâ
full feiknstafa,
ferr þú þèr at illu;
ær ertu orðin
ok örvita,
vill-hyggjandi,
vekr menn dauða.
Grófat mik faðir,
né frændr aðrir,
þeir höfðu Tyrfíng
tveir, er lifðu;
varð þó egandi
einn um síðir.
Grófat mik faðir,
nè frændr aðrir,
þeir höfðu Tyrfíng
tveir, er lifðu;
varð þó egandi
einn um síðir.

Hún kvað:

Segir þú ei satt mér;
svá láti Áss þik
heilan í haugi,
sem þú hefir
eigi Tyrfíng;
trauðr ertu
arf at veita
einu barni.
Segir þú ei satt mèr;
svâ láti Áss þik
heilan í haugi,
sem þú hefir
eigi Tyrfíng;
trauðr ertu
arf at veita
einu barni.

Þá opnast haugrinn, ok var at sjá, sem eldr ok logi væri um allan hauginn. Þá kvað Ángantýr:

Hnígin er helgrind,
haugar opnast,
allr er í eldi
eybarmr at sjá,
ok allt er úti
um at litast;
skyndtu, mær! ef þú mátt,
til skipa þinna.

Hún svarar:

Brenniðr eigi svá
bál á nóttu,
at ek við elda
ykkar hræðumst;
skelfrat meyju
munntún hugar,
þótt hún draug sjái
í dyrum standa.
Brenniðr eigi svâ
bál á nóttu,
at ek við elda
ykkar hræðumst;
skelfrat meyju
munntún hugar,
þótt hún draug sjái
í dyrum standa.

Þá kvað Ángantýr:

Segi ek þér, Hervör!
hlýð þú til meðan,
vísa dóttir!
þat er verða mun:
sjá mun Tyrfíngr,
ef þú trúa mættir,
ætt þinni, mær!
allri spilla.
Segi ek þèr, Hervör!
hlýð þú til meðan,
vísa dóttir!
þat er verða mun:
sjá mun Tyrfíngr,
ef þú trúa mættir,
ætt þinni, mær!
allri spilla.
Muntu son geta,
þann er síðarr mun
Tyrfíng bera,
ok trúa magni;
þann mun Heiðrek
heita lýðr,
sá mun ríkstr alinn
undir röðuls tjaldi.

Þá kvað Hervör:

Ek vígi svá
virða dauða,
at þér skuluð
aldregi liggja
dauðir með draugum
í dys fölvir;
[nema selir mér, Ángantýr!
út úr haugi
hlífum hættan
Hjálmars bana.
Ek vígi svâ
virða dauða,
at þèr skuluð
aldregi liggja
dauðir með draugum
í dys fölvir;
[nema selir mèr, Ángantýr!
út úr haugi
hlífum hættan
Hjálmars bana.

Hann kvað:

Hann kvað:
Kveðkat ek þik, mær úng!
mönnum líka,
er þú um hauga
hvarflar á nóttu
gröfnum geira,
ok með gota málmi,
hjálmi ok með brynju
fyrir hallar dyr.
Þá kvað Hervör:
Maðr þóttumst ek
mennskr til þessa,
áðr sali yðra
sækja réð ek;
sel þú mér or haugi,
þann er hatar brynjur,
dverga smíði,
dugir ei þér at leyna.
Þá kvað Hervör:
Maðr þóttumst ek
mennskr til þessa,
áðr sali yðra
sækja rèð ek;
sel þú mèr or haugi,
þann er hatar brynjur,
dverga smíði,
dugir ei þèr at leyna.
Þá kvað Ángantýr:
Liggr mér und herðum
Hjálmars bani,
allr er hann utan
eldi svifinn;
mey veit ek aunga
fyri mold ofan,
at hjör þann þori
í höndum nema.
Þá kvað Ángantýr:
Liggr mèr und herðum
Hjálmars bani,
allr er hann utan
eldi svifinn;
mey veit ek aunga
fyri mold ofan,
at hjör þann þori
í höndum nema.
Hún kvað:
Ek mun hirða
ok í hendr nema
hvassan mæki,
ef hafa mættak;
uggi ek eigi
eld brennanda,
þegar loga lægir,
er ek lýt yfir.
Þá kvað Ángantýr:
Heimsk ertu, Hervör!
hugar eganði,
er þú allgunn
í eld hrapar;
vil ek heldr selja þér
vopn úr haugi,
mær hin únga!
[mákat ek þér synja.
Þá kvað Ángantýr:
Heimsk ertu, Hervör!
hugar eganði,
er þú allgunn
í eld hrapar;
vil ek heldr selja þèr
vopn úr haugi,
mær hin únga!
[mákat ek þèr synja.
[Var þá kastat út sverðinu í hönd Hervarar.
Þá kvað hún:
Vel gjörðir þú,
víkínga niðr!
er þú seldir mér
sverð or haugi;
betr þikkjumst ek,
buðlúngr! hafa,
enn þó Noreg
næðak öllum.
[Var þá kastat út sverðinu í hönd Hervarar.
Þá kvað hún:
Vel gjörðir þú,
víkínga niðr!
er þú seldir mèr
sverð or haugi;
betr þikkjumst ek,
buðlúngr! hafa,
enn þó Noreg
næðak öllum.
Ángantýr kvað:
Veist eigi þú,
vesöl ertu máls
full feikn, kona!
hví þú fagna skalt;
sjá mun Tyrfíngr,
ef þú trúa mættir,
þinni ætt, mær!
allri spilla.

Hún svarar:

Ek mun gánga til
gjálfr-mara;
nú er hilmis mær
í huga góðum;
lítt hræðumst ek þat,
lofðúnga niðr!
hvat synir mínir
síðan deila.

Hann kvað:

Þú skalt eiga,
ok unna lengi,
haf þú á huldu
Hjálmars bana;
takattu á eggjum,
eitr er í báðum,
sá er manna mjötuðr
meini verri.
Far vel, dóttir!
fljótt gæfa ek þér
tólf manna fjör,
ef þú trúa mættir;
afl ok eljun,
allt hit góða,
þat er synir Arngríms
at sik leifðu.
Far vel, dóttir!
fljótt gæfa ek þèr
tólf manna fjör,
ef þú trúa mættir;
afl ok eljun,
allt hit góða,
þat er synir Arngríms
at sik leifðu.

Hún kvað:

Búi þér allir,
burt fýsir mik,
heilir í haugi!
heðan vil ek fara;
helzt þóttumst nú
heima á millum,
er mik umhverfis
eldar brunnu.
Búi þèr allir,
burt fýsir mik,
heilir í haugi!
hèðan vil ek fara;
helzt þóttumst nú
heima á millum,
er mik umhverfis
eldar brunnu.

Síðan gekk hún til sjóar; ok er lýsti, sá hún, at skipin voru í burtu; höfðu víkíngar hræðst dunur ok eldíngar í eyjunni. Fær hún sér þá far þaðan, ok er ekki um getit ferð hennar, fyrr enn hún kemr á Glæsisvöllu til Goðmundar konúngs, ok var hún þar um vetrinn, ok nefndist enn Hjörvarðr;Fær hún sèr þá far þaðan, ok er ekki um getit ferð hennar, fyrr enn hún kemr á Glæsisvöllu til Goðmundar konúngs, ok var hún þar um vetrinn, ok nefndist enn Hjörvarðr; vantaði þá Goðmund konúng fátt á 5 hundruð ára, hafði Höfundr, son hans, öll forráð ríkisins. Einn dag, sem Goðmundr konúngr lék at skáktafli, [bar svá til, at honum gekk miðr, ok var búit við máti.Einn dag, sem Goðmundr konúngr lèk at skáktafli, [bar svâ til, at honum gekk miðr, ok var búit við máti. Konúngr spurði, ef nokkr kynni honum ráð tileggja [at hjálpa við taflinu; þá gekk til Hjörvarðr, ok lagði litla stund til, áðr Goðmundar var vænna. [Hjörvarðr hafði lagt Tyrfíng í sæti sitt, meðan hann gekk at taflinu. Einn maðr tók upp sverðit, ok brá, [ok fannst honum mikit um þat, lýsti af því, sem sólargeisla. Þetta sér Hjörvarðr, ok þreif af honum sverðit, ok drap hann, ok gekk út síðan;Þetta sèr Hjörvarðr, ok þreif af honum sverðit, ok drap hann, ok gekk út síðan; menn vildu hlaupa eptir honum. Þá mælti Goðmundr: verið kyrrir! ekki mun svá mikil hefnd í manninum, sem þér ætlið, þvíat þér vitið ekki, hverr hann er;Þá mælti Goðmundr: verið kyrrir! ekki mun svâ mikil hefnd í manninum, sem þèr ætlið, þvíat þèr vitið ekki, hverr hann er; mun þessi kvennmaðr yðr dýrkeyptr, áðr enn þér fáið lífi hans náð;mun þessi kvennmaðr yðr dýrkeyptr, áðr enn þèr fáið lífi hans náð; [var henni þá engin eptirför veitt. Kom hún sér þá enn í för til sjóvíkínga, ok nefndist samt Hjörvarðr;Kom hún sèr þá enn í för til sjóvíkínga, ok nefndist samt Hjörvarðr; var hún síðan í hernaði lángar stundir, ok var mjök sigrsæl; ok er henni leiddist þat, fór hún (heim) til móðurföður síns; fór hún þá fram, sem aðrar meyjar, at hún vandist við borða ok hannyrðir; [tók hún þá at gjörast vinsæl ok veitul af penfngum, fór ok mikit orð af fríðleik hennar. Þetta spyrr Höfundr, son Goðmundar konúngs, [ok þikkir mikils umverðt; eitt sinn kom hann at máli við föður sinn, ok segir sér hug at kvænast, ok biðr hann ráð tileggja, hvert leita skyldi.eitt sinn kom hann at máli við föður sinn, ok segir sèr hug at kvænast, ok biðr hann ráð tileggja, hvert leita skyldi. Konúngr mælti: þat er mitt ráð, at þú biðr Hervarar hinnar vænu, dóttur Ángantýrs, er hún nú beztr kostr þeirra, sem ek hefi spurn af. Síðan sendu þeir 12 menn á fund Bjártmars jarls, at biðja frúinnar. Jarl tók því vel, ok bar þetta mál upp fyrir Hervöru; en hún veitti engin afsvör, ok bað jarl sjá fyri sínum kosti; urðu þau málalok, at hún var fest Höfundi; heldt Goðmundr konúngr heima á Glæsisvöllum brullaup þeirra með mikilli rausn;hèldt Goðmundr konúngr heima á Glæsisvöllum brullaup þeirra með mikilli rausn; at þeirri veizlu gaf hann Höfundi konúngs nafn, gull ok ríki; voru þau síðan til hvílu leidd, stóð þetta hóf fullan mánuð. En at endaðri veizlunni fóru höfðíngjar heimleiðis með ágætum gjöfum burtleystir. Tókust nú upp góðar ástir með þeim Höfundi konúngi ok Hervöru; þau áttu 2 sonu, hét Ángantýr sá eldri, eptir móðurföður sínum, en hinn yngri Heiðrekr, voru þeir báðir miklir menn ok sterkir, vitrir ok vænir.þau áttu 2 sonu, hèt Ángantýr sá eldri, eptir móðurföður sínum, en hinn yngri Heiðrekr, voru þeir báðir miklir menn ok sterkir, vitrir ok vænir. Ángantýr var líkr föður sínum at skaplyndi, ok vildi hvörjum manni gott, ok unni konúngr honum mikit, ok þarmeð öll alþýða; en svá margt gott, sem hann gjörði, þá gjörði Heiðrekr þó meira illt; Hervör unni honum meirr; ok er hann var lítt af æsku aldri, sendi Höfundr hann til fóstrs þeim manni, er Gissr hét;ok er hann var lítt af æsku aldri, sendi Höfundr hann til fóstrs þeim manni, er Gissr hèt; hann var vitr maðr, ok mikill kappi, ok ólst konúngs son þar upp með honum þartil hann var 18 vetra gamall; ok lærði allskyns íþróttir ok þarmeð riddaraskap; var hann svá mikill hreystimaðr, at enginn fekkst sá, er hans jáfníngi væri;var hann svâ mikill hreystimaðr, at enginn fèkkst sá, er hans jáfníngi væri; en þó gekk Gissr honum nærst um allar íþróttir; en sömu heldt Heiðrekr á um skaplyndi sitt.en sömu hèldt Heiðrekr á um skaplyndi sitt.

Chapter 8

Eitt sinn heldt Höfundr konúngr veizlu mikla, ok bauð til öllu stórmenni í sínu ríki, utan þeim Heiðreki ok Gissuri, fóstrum.Eitt sinn hèldt Höfundr konúngr veizlu mikla, ok bauð til öllu stórmenni í sínu ríki, utan þeim Heiðreki ok Gissuri, fóstrum. Heiðreki líkaði þetta stórilla, ok kvað vænt, at gjöra veizluspjöll í höll föður síns; Gissr afréð honum þat, ok kvað annat vænligra, enn fara þángat til stríðs föður sínum;Gissr afrèð honum þat, ok kvað annat vænligra, enn fara þángat til stríðs föður sínum; fór hann þó allt at einu, ok kvaðst skyldi gjöra honum nokkut íllt. Ok er hann komí höllina, kvaddi hann föður sinn ok móður. Konúngr tók honum fáliga, en móðir hans fagnaði honum vel; Ángantýr stóð upp ímóti honum ok leiddi hann til hásætis hjá sér;Ángantýr stóð upp ímóti honum ok leiddi hann til hásætis hjá sèr; var þar listiliga drukkit. Höfundr konúngr gekk snemma til hvílu um kvöldit, en boðsmenn drukku eptir. Ok eitt sinn, er Ángantýr gekk burt, sté Heiðrekr úr hásæti, ok settist á hinn óæðra bekk, ok talaði við þá menn, er honum voru nærstir, ok kom svá sinni ræðu, at þeir urðu rángsáttir, ok mælti hvorr íllt við annann;Ok eitt sinn, er Ángantýr gekk burt, stè Heiðrekr úr hásæti, ok settist á hinn óæðra bekk, ok talaði við þá menn, er honum voru nærstir, ok kom svâ sinni ræðu, at þeir urðu rángsáttir, ok mælti hvorr íllt við annann; þá kom Angantýr apr, ok bað þá þegja, en leiddi Heiðrek til sætis síns. Ok í annat sinn, þá Ángantýr var útgenginn, minnti Heiðrekr þá á, hvat þeir höfðu viðmælzt; kom þá svá, at annar þeirra sló hinn hnefahögg;kom þá svâ, at annar þeirra sló hinn hnefahögg; þá kom Ángantýr ok bað þá sátta vera til morguns. Í þriðja sinn, sem Ángantýr gekk burt, spurði Heiðrekr þann, er höggit hafði fengit, hvort hann þyrði eigi at hefna sín, ok kvað eigi hæfa blauðum manni vín at drekka; kom hann þá svá sinni fortölu, at hinn lostni hljóp upp, ok drap sessunaut sinn.kom hann þá svâ sinni fortölu, at hinn lostni hljóp upp, ok drap sessunaut sinn. Heiðrekr hló at þessu, ok mælti, at veizlan væri at rausnarligri, er rauðr lögr rinni um dúka. Í því kom Ángantýr í höllina ok þótti stórilla; leiddi hann þá Heiðrek til sængr. Ok um morguninn, er konúngr fretti þenna atburð, varð hann ákafliga reiðr, ok mælti: eigi mun ek rétti halla, þóat Heiðrekr sé mér nákominn, ok skal hann útlægr gjörr sem hverr annar, er manndrápi veldr innan hirðar hjá oss.Ok um morguninn, er konúngr fretti þenna atburð, varð hann ákafliga reiðr, ok mælti: eigi mun ek rètti halla, þóat Heiðrekr sè mèr nákominn, ok skal hann útlægr gjörr sem hverr annar, er manndrápi veldr innan hirðar hjá oss. Ángantýr ok Hervör báðu fyrir Heiðrek, ok var þat sem ógjört; inntu þau Heiðreki þá útlegð sína; en hann brá sér lítt við þat.en hann brá sèr lítt við þat. Heiðrekr mælti þá: gángi þið fyri föður minn, ok segið, ek biði hann ráða mér heilræði nokkr;Heiðrekr mælti þá: gángi þið fyri föður minn, ok segið, ek biði hann ráða mèr heilræði nokkr; þau gjörðu svá.þau gjörðu svâ. Höfundr konúngr mælti: fá ráð mun ek kenna honum, því ek hygg honum muni þau illa í hald koma; en af því þið biðið þessa, þá ræð ek honum þat fyrsta ráð, at hann hjálpi aldrei þeim manni, sem svikit hefir lánardrottinn sinn: þat ræð ek honum annat, at hann gefi þeim mönnum aldrei frið, sem félaga sinn myrðt hafa: þat þriðja, at hann láti eigi konu sína vitja opt frænda sinna, þótt hún beiði þess: þat fjórða, at hann segi eigi frillu sinni allan trúnað sinn: fimta, at hann ríði eigi bezta hesti sínum, ef hann þarf skjótt at skunda: þat sjötta, at hann aldrei fóstri göfugra manns barn, enn hann er sjálfr: þat sjöunda, at hann gángi aldrei á grið sín: þat áttunda, at hann hafi aldrei marga hertekna þræla með sér;en af því þið biðið þessa, þá ræð ek honum þat fyrsta ráð, at hann hjálpi aldrei þeim manni, sem svikit hefir lánardrottinn sinn: þat ræð ek honum annat, at hann gefi þeim mönnum aldrei frið, sem félaga sinn myrðt hafa: þat þriðja, at hann láti eigi konu sína vitja opt frænda sinna, þótt hún beiði þess: þat fjórða, at hann segi eigi frillu sinni allan trúnað sinn: fimta, at hann ríði eigi bezta hesti sínum, ef hann þarf skjótt at skunda: þat sjötta, at hann aldrei fóstri göfugra manns barn, enn hann er sjálfr: þat sjöunda, at hann gángi aldrei á grið sín: þat áttunda, at hann hafi aldrei marga hertekna þræla með sèr; ok ef hann rækir öll þessi ráð, þikki mér von, at hann muni lukkumaðr verða, þótt hann gjaldi nú af mér lagabrotsins.ok ef hann rækir öll þessi ráð, þikki mèr von, at hann muni lukkumaðr verða, þótt hann gjaldi nú af mèr lagabrotsins. Síðan gekk drottníng til Heiðreks, sonar síns, ok sagði honum, hvat konúngr hafði honum ráðit. Heiðrekr kvað hann hafa ráðit af illum hug, ok sagði sér óskyldt at hafa;Heiðrekr kvað hann hafa ráðit af illum hug, ok sagði sèr óskyldt at hafa; bjóst hann nú á burt; drottníng gekk á veg með honum, ok Ángantýr, bróðir hans. Hervör tók þá sverðit Tyrfíng undan skykkju sinni, ok gaf Heiðreki; kvaddi hann síðan móður sína, en bað Ángantýr lengra gánga; hann gjörði svá, gaf hann þá Heiðreki fésjóð mikinn, fullan af gulli.hann gjörði svâ, gaf hann þá Heiðreki fèsjóð mikinn, fullan af gulli. Heiðrekr þáði gjöfina, ok mælti síðan: mikinn mun ætla ek Höfundar konúngs ok móður minnar, er hann gjörði mik útlægan, en hún gaf mér sverð þetta;Heiðrekr þáði gjöfina, ok mælti síðan: mikinn mun ætla ek Höfundar konúngs ok móður minnar, er hann gjörði mik útlægan, en hún gaf mèr sverð þetta; brá hann þá Tyrfíngi, ok hjó Ángantýr banahögg, ok vann hann fyrstr níðíngsverk með sverðinu. Ok er Höfundr konúngr frá þessi tíðendi, harmaði hann mjök Ángantýr, son sinn, var hann ok mörgum öðrum harmdauði; lét konúngr hann í haug setja eptir þeirra siðvenju;lèt konúngr hann í haug setja eptir þeirra siðvenju; biðr hann nú leita Heiðreks, svá hann mætti drepinn verða;biðr hann nú leita Heiðreks, svâ hann mætti drepinn verða; en Hervör latti þess, ok komst hann við þat undan á skóga.

Chapter 9

Þat bar til tíðenda einn dag, at Heiðrekr fór um braut nokkra, at menn komu á móti honum með einn mann fjötraðan, er til straffs var ætlaðr; Heiðrekr spurði um sök hans; þeir kváðu hann hafa svikit sinn lánardrottinn. Heiðrekr spurði, ef þeir vildu taka fé fyrir hann;Heiðrekr spurði, ef þeir vildu taka fè fyrir hann; en þeir játa því; hann fær þeim hálfa mörk gulls; en þeir láta bandíngjann lausan, ok býðr hann Heiðreki sína þjónustu; hann svarar: því muntu mér heldr trúrr, er þú sveikst þinn lánardrottinn? ok far þú frá mér burt!hann svarar: því muntu mèr heldr trúrr, er þú sveikst þinn lánardrottinn? ok far þú frá mèr burt! Litlu síðarr hitti Heiðrekr enn nokkra menn, ok einn bundinn; Heiðrekr spurði, hvat sá hefði rángt gjört; þeir sögðu, at hann hefði myrðt félaga sinn;þeir sögðu, at hann hefði myrðt fèlaga sinn; hann bað þá taka fé fyrir hann;hann bað þá taka fè fyrir hann; en þeir játa því; hann fekk þeim þá aðra hálfa mörk gulls, en tók við manninum;hann fèkk þeim þá aðra hálfa mörk gulls, en tók við manninum; sá býðr honum ok sína þjónustu, en hann neitar; gjörði hann þetta mest til þess, at ónýta ráð föður síns. Síðan hitti hann sjóvíkínga, ok réðst með þeim í hernað, ok gjörðist hinn grimmasti hervíkíngr, varð hann mjök víðfrægr af sigrsæld sinni ok orrostum.Síðan hitti hann sjóvíkínga, ok rèðst með þeim í hernað, ok gjörðist hinn grimmasti hervíkíngr, varð hann mjök víðfrægr af sigrsæld sinni ok orrostum.

Chapter 10

Í þann tíma réð fyri Reiðgotalandi konúngr sá, er Haraldr hét, hann var þá mjök gamáll ok hafði mikit ríki til forráða;Í þann tíma rèð fyri Reiðgotalandi konúngr sá, er Haraldr hèt, hann var þá mjök gamáll ok hafði mikit ríki til forráða; hann átti eina dóttur barna, er Helga hét, kvenna kurteisust.hann átti eina dóttur barna, er Helga hèt, kvenna kurteisust. Jarlar tveir herjuðu á ríki konúngs, átti hann við þá orrostur nokkrar, ok hafði jafnan ósigr; sættust þeir þá at því, at konúngr skyldi lúka þeim skatt á hvörjum 12 mánuðum. Nú heldr Heiðrekr skipum sínum til Reiðgotalands; ok þá konúngr frá þat, býðr hann honum heim til virðugligrar veizlu, ok bað hann hafa þar friðland; Heiðrekr tók því glaðliga, ok gekk til borgar með liði sínu, ok dvaldist þar um hríð. Svá bar til einn dag, at Haraldr konúngr taldi silfr mikit á borð;Svâ bar til einn dag, at Haraldr konúngr taldi silfr mikit á borð; ok er Heiðrekr sér þat, mælir hann: hvörr skal velja silfrit? herra! eðr hyggi þér, at selja þat fyri kost? ek mun sjálfr tilleggja skotpeninga fyri mik ok mína menn, á meðan vér dveljumst hér;ok er Heiðrekr sèr þat, mælir hann: hvörr skal velja silfrit? herra! eðr hyggi þèr, at selja þat fyri kost? ek mun sjálfr tilleggja skotpeninga fyri mik ok mína menn, á meðan vèr dveljumst hèr; konúngr kvað því á aðra leið varit: skal ek þetta fé í skatt gjalda.konúngr kvað því á aðra leið varit: skal ek þetta fè í skatt gjalda. Heiðrekr mælti: þetta lízt mér stór læging ríkum konúngi ok voldugum, at gjalda skatt leiðum ok lítilsháttar jörlum, væri hitt meira snjallræði, at halda við þá bardaga.Heiðrekr mælti: þetta lízt mèr stór læging ríkum konúngi ok voldugum, at gjalda skatt leiðum ok lítilsháttar jörlum, væri hitt meira snjallræði, at halda við þá bardaga. Konúngr kvaðst þat reynt hafa, ok fengit ósigr: eðr er nokkut svá, at þú vogir at berjast við þá, minna vegna, ok þiggja at launum gull ok silfr.Konúngr kvaðst þat reynt hafa, ok fengit ósigr: eðr er nokkut svâ, at þú vogir at berjast við þá, minna vegna, ok þiggja at launum gull ok silfr. Heiðrekr mælti: eigi veit ek um mik glöggt, en eigi hefði sú för ægt enum fyrri frændum mínum, ok mun ek gjöra yðr kost á því, at berjast við jarlana, ef þér villið gipta mér dóttur yðar;Heiðrekr mælti: eigi veit ek um mik glöggt, en eigi hefði sú för ægt enum fyrri frændum mínum, ok mun ek gjöra yðr kost á því, at berjast við jarlana, ef þèr villið gipta mèr dóttur yðar; konúngr tók því lígliga, ok varð sá endir á þeirra tölu, at júngfrúin var föstnuð Heiðreki; bjóst hann síðan til orrostu, ok fekk konúngr honum mikit lið ok fríðt;bjóst hann síðan til orrostu, ok fèkk konúngr honum mikit lið ok fríðt; fór hann þegar á mós við jarlana; ok er hann kom í ríki þeirra, tók hann at herja ok ræna. Ok er jarlarnir spurðu þetta, fóru þeir ímóti honum með miklum her; ok er þeir fundust, verðr orrosta allhörð. Heiðrekr var í öndverðri fylkíngu, ok bar Tyrfíng í hægri hendi, ok hjó niðr lið jarlanna, sem hráviði, ok stóð hvorki við honum hjálmr né brynja, drap hann þá alla, er honum voru nærstir;Heiðrekr var í öndverðri fylkíngu, ok bar Tyrfíng í hægri hendi, ok hjó niðr lið jarlanna, sem hráviði, ok stóð hvorki við honum hjálmr nè brynja, drap hann þá alla, er honum voru nærstir; gekk hann ígegnum liðit, ok feldi þat unnvörpum; lauk svá, at þar fellu jarlarnir ok mestr hluti liðs þeirra, en þat flýði, sem eptir var;lauk svâ, at þar fèllu jarlarnir ok mestr hluti liðs þeirra, en þat flýði, sem eptir var; fekk hann þar mikit herfáng.fèkk hann þar mikit herfáng. Síðan fór Heiðrekr yfir landit, ok skattaði þat undir Harald konúng, sem fyrr hafði verit, ok fór heim við svá búit;Síðan fór Heiðrekr yfir landit, ok skattaði þat undir Harald konúng, sem fyrr hafði verit, ok fór heim við svâ búit; hafði hann fengit ógrynni fjár ok mikinn sigr. Haraldr konúngr fagnaði honum afarvel, ok þakkaði honum með mörgum fögrum orðum. Var þá við brullaupi búizt, ok gekk Heiðrekr at eiga konúngs dóttur, veitti Haraldr konúngr brullaup þeirra með miklum sóma; gaf hann þá Heiðreki konúngs nafn ok helmíng ríkis síns til forráða; réð hann Reiðgotalandi lengi síðan, ok þótti spakr ok sigrsæll;rèð hann Reiðgotalandi lengi síðan, ok þótti spakr ok sigrsæll; hann átti son við konu sinni, þann er Ángantýr hét.hann átti son við konu sinni, þann er Ángantýr hèt. Haraldr konúngr gat ok son í elli sinni, þann er Hálfdan var nefndr; voru þeir báðir hinir efniligustu, ok þótti lángt fyrir öðrum mönnum á Re