Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 51
Giuuet im thuo that barn godesinnan Bethaniu
sehs nahton erthan thiu samnunga
thar an HierusalemIudeo liudio
an thei uuihdagonuuerthan scoldi,
that sia scoldin haldanthia helagun tidi,
Iudeono pascha.Bed thie godes suno
mahtig undar thero menegi:uuas thar manno craft
uuerodes bi them is uuordon.Thar gengun ina tue uuiƀ umbi,
Maria endi Martha,mid mildu hugiu,
thienodun im thiolico.Thiodo drohtin
gaf im langsam lon:liet sia lethes gihues,
sundiono sicoraendi selƀo gibod
that sia an frithe fuorinuuither fiondo nith
thia idisi mid is orloƀu guodu:habdun iro ambahtscipi
biuuendid an is uuilleon.Thuo giuuet im uualdan Crist
forth mid thiu folcufiriho drohtin
innan Hierusalem,thar Iudeono uuas
hetilic hardburi,thar sia thia helagun tid
uuarodun an them uuihe.Uuas thar uuerodes so filo
craftigero cunnio,thia ni uuoldun Cristes uuord
gerno gihorianni te them godes barne
an iro muodsebenminnia ni habdun,
ac uuaron im so uurethauulanca thiodo,
muodag mancunni,habdun im morthhugi,
inuuid an innan:an auoh farfengun
Cristes lera,uueldun ina craftigna
uuitnon thero uuordo;ac uuas thar uuerodes so filo
umbi erlscipiantlangana dag:
habda ina thiu smala thiodthuru is suotiun uuord
uuerodu biuuorpan,that ina thia uuidersacon
under them folcscipefahan ne gidorstun,
ac mithun es bi thero menigi.Than stuod mahti Crist
an themo uuihe innan,sagda uuord manag
firiho barnon te frumu.Uuas thar folc umbi
allan langan dag,antthat thie liohto giuuet
sunno te sedle.Thuo te selithon fuor
mancunnies manag.Thann uuas thar en mari berg
bi thero burg utan,the uuas bred endi ho,
gruoni endi skoni:heton ina Iudeo barn
Oliuueti bi namen.Thar im upp giuuet
neriendo Crist,so thiu naht bifeng,
uuas im thar mid is iungron,so ina thar Iudeono negen
ni uuissa te uuaren,huand hie an them uuihe stuod
liudio drohtin,so lioht ostana quam,
antfieng that folcscipiendi im filo sagda
uuararo uuordo,so nist an thesaro uuerold enig
an thesaro middilgardmanno so spahi
liudeo barno nigen,that thero lerono mugi
enndi gitellianthi hie thar an them alahe gisprac
uualdand an them uuihie,endi sinnon mid is uuordon gibod
that sia sia geridinte godes rikie
allaro manno gihuilic,that sia muostin an them marien dage
iro drohtinesdiuritha antfahan.
Sagda im huat sia te sundiun frumidunendi sinnon gibod
that sia thia aleskidin;hiet sia lioht godes
minnion an iro mode,men farlatan,
auoh oƀarhugdi,odmuodi niman,
hladan that an iro herta;quat that im thann uuari hebanriki
garo guoda mesta.Thuo uuarth thar gumono so filo
giuuendid after is uuillien,sithor sia that uuord godes
helag gihordunhebancuninges,
antkendun craft mikil,cumi drohtines,
herren helpa,ge that hebanriki uuas,
neriand ginahidendi natha godes
manno barnon.Sum so muodag uuas,
Iudeo folkes,hadun grimman hugi,
slidmuodean seƀon…,
ni uueldun is uuorde gihorian,ac habdun im giuuin mikil
uuid thia Cristes craft:ni uueldun thar tuo cuman
thia liudi thuru lethan strid,that sia gilobon te im
fasto gifengin:ne uuas im thiu fruma gibithig
that sia hebanrikihebbian muostin.
Geng im thuo the godes sunoendi is iungron mid im
uualdand fan them uuihe,all so is uuillio geng,
iac im uppan thena berg gistegbarn drohtines: sat im thar mid is gisithonendi im sagda filo
uuararo uuordo.Sia bigunnun im thuo umbi thena uuih sprecan
thia gumon umbi that godes hus,quathun that ni uuari guodlicoro
alah oƀar erthuthie io thuru erlo hand,
thuru mannes giuuercmid megincraftu
racod arihtid.Thuo thie rikeo sprak,
her hebancuning– hordun thia ođra –:
'Ik mag iu tellian ' quathie,'that noh uuirđit thiu tid cuman
that is afstandan ni scalsten oƀar ođron,
ac it fellit te folduendi it fiur nimit,
gradag logna,thoh it nu so guodlic si,
so uuislico giuuaraht,endi so duot all thesaro uueroldes giscapu,
teglidit gruoni uuang.'Thuo gengun im is iungron tuo, fragodun ina so stillo:'Huo lango scal standan noh ' quathun sia,
'thius uuerold an uuunnion,er than that giuuand cume,
that thie lezto dagliohtes scine
thuru uuolcansceon,eftha huann ist thin eft uuan cuman
an thesan middilgard,manno cunnie
te adelianne,dodon endi quicon,
fruo min the guodo:us is thes firiuuitt mikil,
uualdandie Crist,huann that giuuerthan sculi. '
Chapter 52
Thuo im anduuurdialouualdo Crist
guodlico fargafthem gumon selƀo:
'That habit so bidernit ' quathie,'drohtin thie guodo
iac so hardo farholanhimilrikies fader,
uualdand thesaro uueroldes,so that uuitan ni mag
enig mannes suno,huann thiu maria tid
giuuirthit an thesaro uueroldi,ne it oc te uuaren ni cunnun
godes engilosthia for im genginuuarda
sinnon sindun:sia it oc seggian ni mugun
te uuaren mid iro uuordonhuand it giuuerthan sculi,
that hie uuillie an thesan middilgardmahtig drohtin
firiho fandon.Fader uuet im eno
helag an himile:elcor is it biholan allon,
quicon endi dodon,huann is cumi uuerthat.
Ik mag iu thoh gitellianhuilic err tecan biforan
giuuerthat uundarlic,er than hie an thesa uueruld cume
an them marien dage:that uuirthit hier err an themo manen scin
iac an thero sunnun so samo:gisuercat siu bethiu,
mid finistriu uuerthend bifangan;fallat steorron,
huit hebantunglas,endi hrisid ertha,
biƀot thiu breda uueruld– uuirthit sulikero bocno filo –: grimmid thie groto seu,uuirkit thie gebanes strom
egison mid is uthionerthbuendeon.
Than tharod thiu theodathuru that githuing mikil,
folc thuru thia farahte;thann nist fritho huergin,
ac uuirthit uuig so managoƀar thesa uuerold alla
hetilic ahaban,endi heri ledit
cunni oƀar ođer:uuirthit cuningo giuuinn,
meginfard mikil:uuirthit managero qualm,
opan urlogi– that ist egislic thing
that io sulic morth sculunman afheffian –:
uuirthit uuol so mikiloƀar thesa uuerold alla,
manstereƀono mestthero thie gio an thesaro middilgard
suulti thuru suhti:liggient seoca man,
dreosat endi doiatendi iro dag endiot, fulleat mid iro ferahu;ferid unmet grot
hungar hetigrimoƀar helitho barn,
metigedono mest:nist that minnista
thero uuiteo an thesaro uueroldithi err giuuerthan scal
er duomes dage.So huann so gi thia dadi gisehan
giuuerthan an thesaro uueruldi,so mugun gi than te uuaren farstandan
thatt than thie lezto dagliudion nahid
mari te mannonendi maht godes,
himilcraftes hruoraendi thes helagen cumi
drohtines mid is diurithun.Huat, gi thesaro dadio mugun
bi theson bomonbilithi antkennian:
Than sia brusteat endi bloatendi bladu togiat,
loƀ antlukit,thann uuitun liudeo barn
that than ist san after thiusumer ginahid
uuaram endi uunsamendi uueder sconi.
So uuitin gi oc bi theson teknonthia ik iu talda hier,
huann thie lezto dagliudeon nahid.
Thann seggio ik iu te uuarenthat err thit uuerod ni mot
tefaran thit folcscipi,er than uuirdit gifullid so,
mina uuord giuuarod.Noh giuuand cumid
himiles endi erthun,endi stet min helag uuord
fast foruuardesendi uuirthit all gifullid so,
gilestid an theson liohteso ik furu theson liudion gispricu.
Uuacot gi uuaralico:iuu ist uuisscumo
duomes dag thie marioendi iuuues drohtines craft,
thiu mikila meginstrengiendi thiu maria tid,
giuuand thesaro uueroldes.Furi thiu gi uuardon sculun,
that hie iuu slapandiaan suefrastu
farungo ne bifahean firinuuercon,
menes fulla.Mutspelli cumid
an thiustria naht,all so thiof farit
darno mid is dadion,so cumit thie dag mannon,
thie lezto theses liohtes,so it err thesa liudi ni uuitun,
so samo so thiu fluod dedaan furndagon,
thiu thar mid lagostromonliudi farterida
bi Noees tideon,neuan that ina nerida god
mid is hiuuiskiehelag drohtin
uuid thes fluodes farm:so uuarth oc that fiur cuman
het fan himilethat thia hohun burgi
umbi Sodomalandsuart logna bifeng
grimm endi gradag,that thar enig gumono ne ginass
botan Loth eno:ina antleddun thanan
drohtines engilosendi is dohter tua
an enna berg uppan:that oƀar al brinnandi fiur
gie land gie liudilogna farterida:
so farungo uuarth that fiur cuman:so uuarth err thiu fluod so samo, so uuirdit thie lezto dag.For thiu scal allaro leodo gihuilic
gethenkean for them thinge:– thes ist tharf mikil
manno gihuilicon –:Bethiu latat iu an iuuuan muod sorga.
Chapter 53
Huand so huann so that giuuirthitthat uualdand Crist,
mari mannes sunomet thera maht godes
cumit mid thiu craftucuningo rikost
sittian an is selbes mahtendi samod mid im
alla thia engilosthia thar uppa sind
helaga an himile,thann sculun tharod helitho barn,
elithioda cumanalla tesamne
libbiandero liudio,so huat so gio an theson liohte uuarth
firiho afuodit.Thar hie thiem folke scal
allon mancunniemari drohtin
adelian after iro dadeon.Than scedit hie thia farduanun mann,
thia faruuarahtun uuerosan thia uuinistrun hand:
so duot hie oc thia saligunan thia suiđrun half; gruote hie than thia guodunendi im tegegnes sprikit: 'Kumet gi ' quithit hie, 'thie thar gicorana sindunendi antfahent thit craftiga riki,
thit guoda, that hierr gigeruuid stendit,that thar uuarth gumono barnon
giuuaraht fan thesaro uueruldes endie:iuu habit giuuihid selƀo
fader allero firio barno:gi muotun thera fruma niotan,
giuualdan thieses uuidion rikies,huand gi oft minan uuilleon gifrumidun,
fulgengun mi gernoendi uuarun mi iuuuera geba mildi,
than ik bithuungan uuasthurstu endi hungru,
frostu bifanganeftha ik an feteron lag
beclemmid an carcre:oft uurthun mi cumana tharod
helpa fan iuuuon handon:gi uuarun mi an iuuuon huge milda,
uuisodun min uuerthlico.'Thann sprikit im eft that uuerod angegin: 'Fro min thie guodo ', quethat sia,'huan uuari thu bifangan so,
bithuungan an sulicon tharƀonso thu for thesaro thieda telis,
mahtig menis?Huann gisah thi mann enig
bithuungan an sulicon tharƀon?Huat, thu habis allaro thiodo giuuald
gie so samo thero methmothero the io manno barn
giuuunnun an thesaro uueruldi.'Thann sprikit im eft uualdand god:
'So huat so gi dadun ' quithit hie,'an iuuues drohtines namon,
godes fargabunan godes era
them mannon thia hier minnistun sindun,thia nu undar thesaro menigi standat
endi thuru odmuodiarma uuarun
uueros, huand sia minan uuilleon frumidun:so huat so gi im iuuuaro uuelono forgabun,
gidadun thuru diuritha mina,that antfeng iuuua drohtin selƀo,
thiu helpa quam te hebancuninge.Bithiu uuill iu the helago drohtin
lonon iuuuan gilobon:gibit iuu liƀ euuig. '
Uuendit ina thann uualdandan thia uuinistrun hand
drohtin te them farduanon mannon,sagit im that sia sculin thia dad angeldan
thia mann iro menuuerc:'nu gi fan mi sculun ' quithit hie,
'faran so farfluocanaan that fiur euuig
that thar gigeriuuid uuarthgodes antsacon,
fiondo folkebi firinuuercon,
huand gi mi ni hulpunthan mi hungar endi thurst
uuegdun te uundroneftha ik giuuades los
geng iamormuod,uuas mi grotan tharf:
thann ni habda ik thar eniga helpa,thann ik giheftid uuas,
an lithocospon bilocan,eftha mi legar bifeng,
suara suhti:thann ni uueldun gi min seokes thar
uuison mid uuihti:ne uuas iu uuerth iouuiht
that gi min gihogdin.Bethiu gi an hellia sculun
tholon an thiustre.'Thann sprikit im eft thiu thiud angegin:
'Uuola, uualdand god ' quethent sia,'hui uuili thu so uuiđ thit uuerod sprecan,
mahlian uuid thesa menigi?Huann uuas thi gio manno tharf,
gumono guodes?Huat, sia it all be thinon gebon egun,
uuelono an thesaro uueroldi.'Than sprikit eft uualdand god:
'Than gi thia armostun ' quithit hie,'eldibarno,
manno thia minnistunan iuuuon muodsebon
helithos farhogdun,letun sia iu an iuuuon hugie letha,
bedeldun sia iuuuera diurtha,than dedun gi iuuuana drohtin so samo,
giuuernidun mi iuuuero uuelono:bethiu ni uuill iu uualdand god
antfahan fader iuuuer,ac gi an that fiur sculun
an thena diopon dođdiuƀlon thionon,
uurethon uuiđarsacon,huand gi so giuuarahtun biforan. '
Than after them uuordontefarid that uuerod an tue,
thia guodun endi thia uƀilun:farat thia forgripanun mann
an thea hetun hellhriuuigmuoda,
thia faruuarahtun uueros,uuiti antfahent,
uƀil endilos.Ledit upp thanan
her hebancuningthia hluttrun thioda
an that langsama lioht:thar ist liƀ euuig,
gigeriuuid godes rikiguodera thieda. '
Chapter 54
So gifran ik that them rincon thuoriki drohtin
umbi thesaro uueroldes giuuanduuordon talda,
huo thiu forth faridthan lang the sia firio barn
ardon muotungie huo siu an them endie scal
teglidan endi tegangan.Hie sagda oc is iungron thar
uuaron uuordon:'Huat, gi uuitun alla ' quathie,
'that nu oƀar tua naht sindtidi cumana,
Iudeono pascha,that sia sculun iro gode thienon
uueros an them uuihe.Thes nist giuuand enig,
that thar uuirthit mannes sunote thero meginthieda
craftag farcopotendi an cruci gislagan,
tholod thiodquala.'Thuo uuarth thar thegan manag
slithmuod gisamnod,sutherliudeo,
Iudeono gumscipi,thar sia scoldun iro gode thionon.
Uurđun eusagonalla cumana
an huarf uuerosthia sia thuo uuisostun
under thero menigimanno gitaldun,
craftig cuniburd.Thar Cayphas uuas,
biscop thero liudeo.Sia riedun thuo an that barn godes,
huo sia ina asloginsundia losan,
quathun that sia ina an them helagun dagehrinan ni scoldin
under thero manno menigi,'that ni uuerthe thius meginthioda,
helithos an hruoru,huand ina thit heriscipi uuili
farstandan mid stridu.Uui so stillo sculun
freson is ferahes,that that folc Iudeono
an theson uuihdagonuuroht ne afhebbian. '
Thuo geng im thar Iudas forth,iungro Cristes,
en thero tuelifio,thar that ađali satt,
Iudeono gumscipi;quat that hie is im guodan rad
seggian mohti:'Huat uuelliat gi mi sellian hier ' quathie,
'methmo te miedu,ef ik iuu thena man gibu
ano uuig endi ano uuroht?'Thuo uuarth thes uuerodes hugi
thero liudio an luston:'Ef thu uuilld gilestian so ' quathun sia,
'thin uuord giuuaron,than thu giuuald habis
huat thu at thesaro thiedathiggian uuellies
guodaro methmo.'Thuo gihiet im that gumscipi thar
an is selƀes duomsiloƀerscatto
thritig atsamne,endi hie te thero thieda gisprac
deruon uuordon,that hie gaui is drohtin te thiu.
Uuenda ina thuo fan them uuerode:uuas im uureth hugi, taloda im so treuloshuan err uuurthi imo thiu tid cuman
that hie ina mahtig faruuisianuuretharo thiedi,
fiondo folke.Thann uuissa that frithubarn godes,
uuar uualdand Crist,that hie thesa uuerold scolda
ageban thesa gardosendi suokean im godes riki,
gifaran is fader vođil.Thuo ni gisah enig firio barno
merun minniathann hie thuo te them mannon ginam,
te them is guodon iungron:goma uuarahta,
satta sia suaslicoendi im sagda filo
uuararo uuordo.Scred uuester dag,
sunna te sedle.Thuo hie selƀo gibod
uualdand mid is uuordon,hiet im uuater dragan
hluttar te handon,endi res thuo thie helago Crist
the godo an them gomonendi thar is iungrono thuog
fuoti mid is folmonendi suaraf sia mid is fanen after,
drucnida sia diurlico.Thuo uuid is drohtin sprac
Symon Petrus:'Ne thunkit mi thit so metlic thing ' quathie,
'fruo min the godo,that thu mina fuoti thuahes
mid them thinon helagon handon.'Thuo sprak im eft is herro angegin
uualdand mid is uuordon:'Ef thu is uuillion ni habis ' quathie,
'te antfahannethat ik thina fuoti thuahe
thuru sulica minniaso ik theson ođron mannon hier
duon thuru diuritha,than ni habis thu enigan dell mid mi
an hebanrike.'Hugi uuarth thuo giuuendit
Symon Petruse:'Thu haƀi thi selbo giuuald ' quathie,
'fro min thie guodo fuoti endi handoendi mines hoƀdes so samo,
thiedan, te thuahanne,te thiu that ik muoti thina forth
huldi hebbianendi hebanrikes
sulic gideliso thu mi, drohtin, uuili
fargeban thuru thina guodi.Iungron Cristes
thena ambahtscipierlos tholodun,
thegnos mid githuldeon,so huat so im iro thiedan deda
mahtig thuru thia minnia,endi menda im all mera thing
firihon te gifrummeanne.
Chapter 55
Frithubarn godes
geng im thuo eft gisittianunder that gisitho folc
endi im sagda filo langsamana rad.Uuarth eft lioht cuman,
moragan te mannon.Mahtigan Crist
gruottun is iungronendi fragodun huar sia is goma thuo
an them uuihdageuuirkean scoldin,
huar hie uueldi haldanthia helagun tidi
selƀo mid is gisithon.Thuo hie sia suokean hiet
thia gumon Hierusalem:'So gi thann gangan cuman ' quathie,
'an thia burg innan– thar ist braht mikil,
meginthiedo gimang –,thar mugun gi enna mann sehan
an is handon draganhluttres uuatares
full fat mid is folmon.Them gi folgon sculun
an so huilica gardosso gi ina gangan gisehan,
iac gi than them herrenthi thia hobos egi
selbon seggientthat ik iu sanda tharod
te gigeriuuanne mina goma.Than togid hie iuu en guodlic hus,
hohan solari,thie ist bihangan all
fagoron fratohon.Thar gi frummian sculun
uuerdscipi minan.Thar biun ik uuisscumo
selƀo mid minon gisithon.'Thuo uurthun san after thiu
thar ti Hierusalemiungron Cristes
forthuuard an ferdi,fundun all so hie sprac
uuordtecan uuar:ne uuas thes giuuand enig.
Thar geriuuidun sia thia goma.Uuarth thie godes suno,
helag drohtinan that hus cuman
thar sia thia landuuisalestian scoldun,
fulgangan godes gibode,all so Iudeono uuas
eu endi aldsidoan erdagon.
Giuuet im thuo an them abanđealouualdo Crist
an thena seli sittean;hiet thar is gisithos te im
tuelifi ganganthia im gitriuuistun
an iro muodsebenmanno uuarun
be uuordon endi bi uuisun:uuissa im selbo
iro hugisceftihelag drohtin.
Gruotta sia thuo obar them gomon:'Gern biun ik suitho ' quathie,
'that ik samad mid iuusittean muoti,
guomono niotan,Iudeono pascha
delian mid iu so diurion.Nu ic iu iuuues drohtines scal
uuilleon seggian,that ik an thesaro uueroldi ni mot
mid mannon mermuoses anbitan
furthor mid firion,er than gifullid uuirthit
himilo riki.Mi ist an handon nu
uuiti endi uuunderquala,thia ik for theson uuerode scal
tholon furi thesa thieda.'So hie thuo so te them thegnon sprak
helag drohtin,so uuarth im is hugi druoui,
uuarth im gisuorcan sebo,endi eft te is gisithon sprac
thie guodo te them is iungron:'Huat, ik iuu godes riki ' quathie,
'gihiet himiles lioht,endi gi mi holdlico
iuuuan theganscipi.Nu ni uuelliat gi anthengian so,
ac uuenkeat thero uuordo.Nu seggiu ik iu te uuaren hier
that uuili iuuuer tuelifio enntreuuon gisuican,
uuili mi farcopanundar thit cunni Iudeono,
gisellian uuider silubre,endi uuil im thar sinc niman,
diuria methmosendi geban is drohtin uuid thiu,
holdan herron.That im thoh te harme scal
uuerthan te uuite;bi that hie thia uuurth gisihid
endi hie thes arƀedesendi scauuođ,
than uuet hie that te uuarenthat im uuari ođer thing,
betera mikiluthat hie gio giboran ni uuurthi
libbiandi te theson liohte.Than hie that lon nimid,
uƀil arabediinuuidrado. '
Thuo bigan thero erlo gihuilicte ođremo scauuon,
sorgondi sehan;uuas im ser hugi,
hriuuig umbi iro herta:gihordun iro herron thuo
gornuuord sprekan.Thia gumon sorgodun
huilican hie thero tuelifiote thiu tellian uuoldi,
sculdigna te scathen,that hie habdi thia scattos thar
githingot an thero thieda.Ne uuas thero thegno enigon
sulikes inuuiddiesothi te gehanne,
menngithahteo:antsuoc thero manno gihuilic,
uurthun alla an forohton,fragon ni gidorstun,
er than thuo gibuocnidabaruuirdig gumo
Symon Petrus– ne gidorsta it selƀo sprecan –
te Iohanne them guoden:hie uuas them godes barne
an then dagonthegno liobost,
mest an minnionendi muosta thar thuo an thes mahtiges Cristes
barme restianendi an is brioston lag,
hlinoda mid is hobdu:thar nam hie so manag helag giruni,
diopa githahti,endi thuo te is drohtine sprac,
bigann ina thuo fragon:'Hue scal that, fro min, uuesan ' quathie,
'thie thi farcopan uuili,cuningo rikeost,
under thinero fiondo folc?Us uuari thes firiuuit mikil,
uualdand, te uuitanne.'Thuo habda eft is uuord garo
helandi Crist:'Sih thi huem ik hier an hand geƀe
mines muoses for theson mannon:the habit mengithat,
briosthugi bittran;thie scal mi an banono giuuald
fiondon bifelahan,thar man mines ferahes scal
aldres ahtean.'Nam hie thuo after thiu
thes moses for them mannonendi gaf is themo mennscathen,
Iudase an handendi im tegegnes sprac
selƀo for them is gisithonendi ina sniumo het
faran fan them is folke:'Frumi so thu thenkis ' quathie,
'duo that thu duon scalt:thu ni maht bidernian leng
uuilleon thinon.Thiu uuurth ist at handon,
thia tidi sind nu ginahid.'So thuo thie treulogo
that muos antfengendi mid is muthu anbett,
so afgaf ina thuo thiu godes craft,gramon inn giuuitun
an thena lichamon,letha uuihti,
uuarth im Satanassero bitengi
hardo umbi is herta,sithor ina thiu helpa godes
farliet an theson liohte.So ist thena liudio uue
the so under theson himile scalherrono uuehslon.