Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 41
Im anuuordeda thuoerthuungan gumo,
Symon Petrusendi seggian bad
lieban herron:'Huat sculun uui thes te lone niman ' quathie,
guodes te geldethes uui thuru thin iungarduom
egan endi erƀiall forlietun,
hoƀos endi hiuuiskiendi thi te herren gicurun,
folgodun thinero ferdi:huat scal us thes ti frumu uuerthan
langes te lone?'Liudeo drohtin
sagda im thuo selƀo suno drohtines:'Than ik sittean cumu ' quathie,
'an thia mikulun mahtan them mariun dage,
thar ik allon scalirmintheodon
duomos adelean,than muotun gi mid iuuuon drohtine thar
selƀon sitteanendi muotun thera saca uualdan,
muotun gi Israheloedilifolcon
adelean after iro dadeon:so muotun gi thar gidiurida uuesan.
Than seggiu ik iu te uuaron:so huie so that an thesaro uueroldi giduot
that hie thuru mina minneamago gisidli,
liob forlatit,thes scal hie hier lon niman
tehan sithon tehanfald,ef hie it mid treuuon duot,
mid hluttru hugiu.Oƀar that haƀit hie ok himiles leoht,
opan euuig lif.'Bigan im thuo after thiu
allaro barno bestenn bilithi seggian,
quat that thar enn odag manan erdagon
uuari under them uuerode:'Hie habda uuelono genoh,
sinkes gisamnotendi im sinnon uuas
garo midi golduendi mid goduuuebbiu,
fagaron fratohonendi im so filo habda
guodes an is gardonendi im at is gomon sat
allaro dago gihuilikes:habda im diurlic liƀ,
blizza an is benki.Than uuas thar eft en biddandi man,
gileƀod an is lichamon:Lazarus uuas hie hetan,
lag im dago gihuilikesat them duron foran
thar hie thena odagan maninna uuissa
an is gastseliegoma thiggian,
sittean at is sumble,endi hie sinnon bed
giaromod thar ute:ni muosta thar inn cuman,
ne hie ni mohta gibiddeanthat man im thes brodes tharod
gidragan uueldithes thar fan them disce nither
antfell under iro fuoti:ne mohta im thar enig froma uuerthan
fon them herrosten them thes huses giuueld,neuan that thar gengun is hundos tuo,
leccodun is likuundunthar hie liggeandi
hungar tholoda:ne quam im thar te helpu uuiht
fan them rikeon man.Thuo gifran ik that ina reganugiscapu
thena armon manis endago
gimanoda magtig mahtiom suith suhtthat hie manno drom
ageƀan scolda.Godes engilos
antfengun is ferahendi leddun ina forth thanan,
that sia an Habrahames barmthes armon mannes
seola gisettun:thar muosta hie simle forth
uuesan an uunnion.Thuo quamun ok uurdigiscapu
them odagen manorlaghuila,
that hie thit leoht forliet:letha uuihti
bisenkidun is seolaan thena suarton hell,
ant that fern innanfiondon te uuilleon,
bigruobun ina an gramono hem.Thanan mohta hie thena guodon scauuon,
Habrahame gisehan,thar hie uppe uuas
libes an luston,endi Lazarus satt
bliđi an is barme:bereht lon antfeng
allaro is aramuodio,endi lag thie odago man
heto an thero helliu,hriep upp thanan:
'Fader Habraham ' quathie,'mi ist firinon tharf
that thu mi an thinon muodsebonmildi uuerthes,
lithe an thesaro lognu:sendi mi Lazarusan herod,
that hie mi gifuorean thit fern innan
caldes uuateres.Ik hier quik brinnu
heto an thesaro helliu:nu is mi thinero helpono tharf,
that hie mi aleskiemid is lutticon fingru
tungun mina,nu siu tecan haƀit,
uƀil araƀediinuuidrado,
letharo spraka:alles ist mi nu thes lon cuman. '
Im anduuordida thuo Abraham– that uuas aldfader –: 'Gihugi thu an thinemo herten ' quathie,'huat thu habdos iu
uuelono an uueroldi.Huat, thu thar alla thina uunnia forsliti
godes an gardon,so huat so thi gibidig forth
uuerthan scoldi.Uuiti tholoda
Lazarus an them leohte,habda thar lethes filo,
uuities an uueroldi.Bithiu scal hie nu uuelono egan,
libban an luston:thu scalt thia logna tholon,
brinnandi fiur:ni mag es thi enig buota cuman
hinana te helliu:it habit the helago god
so gifastnot mid is fathmon:ni mag thar faran enig
thegno thuru that thiustria:it ist hier so thikki undar us. '
Thuo sprac eft Abrahamethie erl tegegnes
fan thero hetun hellendi helpono bad,
that hie Lazarusean liudo drom
selban sandi:'that hie giseggie thar
bruothron minonhuo ik hier brinnandi
thrauuerc tholon:sia thar under thera thieda sind,
sia fiui under them folce:ik an forohton biun
that sia im thar foruuirkean,that sia sculin oc an thit uuiti te mi,
an so gradog fiur.'Thuo im eft tegegnes sprak
Abraham aldfader,quat that sia thar eu godes
an them landscipeliudi habdin
' Moyseses gobodendi thar manegero tuo
uuarsagono uuord:Ef sia is uuilliga sind
that sia that bihaldan,than ni thurƀun sia an thena hell innan
an that fern faran,ef sia frummian so
so thia gibiodatthie the buok lesat
them liudion te leru.Ef sia thes than ni uuelliat lestean uuiht,
than ni horiat sia octhem the hinan astet
man fan dode.Lata man sia an iro muodsebon
selƀon keosanhueder im suotera thunke
te giuuinnanneso lango so sia an thesaro uueroldi sind,
that sia eft uƀil eftha guodafter hebbian. '
Chapter 42
So lerda hie tho thia liudiliohton uuordon
allaro barno bestendi bilithi sagda
manag mancunniemahtig drohtin,
quat that im en salig gumosamnon bigunni
man an moraganendi im meda gihet
the herrosto thes hiuuiskes,suitho holdlic lon,
quat that hie iro allaro gihuemenna gabi
silofrinna scat.Thuo samnodun managa
uueros an is uuingardon,endi hie im uuerc bifalah
adro an uhtan.Sum quam thar oc an undorn tuo,
sum quam thar an middian dagman te them uuerke, sum quam thar te nonu,thuo uuas thiu niguđa tid
sumarlanges dages;sum thar oc sithor quam
an thia elliftun tid.Thuo geng thar aƀand tuo,
sunna ti sedle.Thuo hie selbo gibod
is ambahtionerlo drohtin
that man thero manno gihuemis meoda forguldi,
them erlon arbiđlon;hiet thiem at erist geban
thia that lezt uuarunliudi cumana
uueros te them uuirke,endi mid is uuordon gibod
that man them mannoniro mieda forguldi
alles at aftanthem thar quamun at erist tuo
uuillendi te them uuerke.Uuandun sia suitho
that man im mera longimacod habdi
uuid iro arabedie.Than man im allon gaf
them liudeon gilico;leth uuas that suitho
allon them andothem thar quamun at erist tuo:
'Uui quamun hier an moragan ' quathun sia,'endi tholodun hier manag te dage
arabiđuuerco,huilon unmet het,
scinandia sunna:nu ni gibis thu us scattes than mer
thie thu them ođron duos,thia hier ena huila
uuaron an thinon uuerke.'Thuo habda eft is uuord garo
thie herrosto thes hiuuiskes,quat hie im ni habdi gihetan than mer
uuerthes uuid iro uuerke:'Huat, ik giuuald hebbiu ' quathie,
that ik iu allon gilico muotlon forgeldan,
iuues uuerkes uuerth.'Than uualdandi Crist
menda im thoh mera thing,thoh hie obar that manno folc
fan them uuingardon souuordon spraki,
huo thar unefnuerlos quamun
uueros te them uuerke:so sculun fan thero uueroldi duon
mancunnies barnan that mario lioht,
gumon an godes uuang:Sum biginnit ina giriuuan san
an is kindiski:haƀit im gicoran an muod
uuillion guodan,uueroldsaca mithit,
farlatit is lusta:ni mag ina is likhamo
an unspuod forspanan:spahitha linot,
godes eu,gramono forlatit
uuretharo uuillion,duot im so te is uueroldi forth,
lestit so an theson liohteantthat im is liƀes cumit
aldres aƀand:giuuitit im than uppuuego,
that uuirthit im is araƀediall gilonot,
fargoldan mid guoduan godes rikie.
That mendun thia uuuruhteonthia an them uuingardon
adro an uhtaarbidlico
uuerc bigunnunendi thuruuuonodun forth
erlos unt aband. –Sum thar oc an undern quam,
habda thuo farmerridthia moraganstunda
thes daguuerkes forduolon:so duot doloro filo,
gimedaro manno:dribit im mislic thing
gerno an is iuguthi,habit im gelpquidi
letha gilinotendi losuuord manag,
antthat is kindiskifarcuman uuirđit,
that ina after is iuguthigodes anst manot
blithi an is brioston:fahit im te beteron than
uuordon endi uuercon,ledit im is uuerold mid thiu,
is aldar ant thena endi:cumit im alles lon
an godes rikiegodaro uuerko. –
Sum mann thann midfirimen farlatid,
suara sundiun,fahit im an salig thing,
biginnit im thuru godes craftguodaro uuerco, buotit balospraka,latit im is bittrun dad
an is hugie hreuuan:cumit im thiu helpa fon gode
that im gilestid thie giloƀoso lango so im is liƀ uuarod;
farit im forth mid thiu,antfahit is mieda,
guod lon at gode:ni sindun eniga geƀa beteran. –
Sum biginnit thann oc furthor,than hie ist fruodot mer,
is aldares afheldit:than biginnat im is uƀilon uuerc
lethon an theson liohte,than ina lera godes
gimanod an is muode:uuirđit im mildera hugi,
thurugengit im mid guoduendi geld nimit,
hoh himilriki,than hie hinan uuendit,
uuirđit im is mieda so samaso them mannon uuarth
thia thar te noon dagesan thia nigunda tid
an thena uingardonuuirkean quamun. –
Sum uuirđid than so suitho gifruodot,so hie ni uuili is sundia buotan, ac hie okit sia mid uƀilu gihuilicu,antthat im is aƀand nahit,
is aldres endi is uuunnia forslitit:than biginnit he im uuiti andradan,
is sundion uuerthat im soroga an muode:gihugit huat hie selƀo gifrumida
grimmes thann lang the hie muosta is iuguthi niotan;ni mag than mid ođru guodu gibuotian
thia dadi thia hie so dereuia gifrumida,ac hie slahit allaro dago gihuilikes
an is briost mid bethion handonendi uuopit sia mid bittron trahnion,
hludo hie sia mid hofno cumit,bidit thena helagan drohtin,
mahtigna that hie im mildi uuerthe:ni latit im sithor is muod gituiflian.
So egrohtfull ist thie thar alles giuualdit:hie ni uuili enigon irminmanno
faruuernian uuillion sines:forgiƀit im uualdand selƀo
helag himilo riki:than is im giholpan sithor.
Alla sculun sia thar era antfahan,thoh sia tharod te enero tidi
ne cuman that mancunni,thoh uuill im thie craftigo drohtin
gilonon allero liudioso huilicon so hier is giloƀon antfahit:
endi himilriki giƀit hieallon thiodon,
mannon te miedu.That menda mahtig Crist,
barno that bestathuo hie that bilithi sprak,
huo thar te them uuingardonuuurohtion quamin,
man mislico:thoh nam is mieda gihuie
fulla te is frohen.So sculun firio barn
at gode selƀongeld antfahan,
suitho lioblic lon,thoh sia suma lata uuerthan.
Chapter 43
Hiet im thuo thia is guoduniungron nahor
tuelifi gangan– thia uuarun im triuuistun
man oƀar erthu –,sagda im mahtig self
othier sithu,huilic im thar arbedi
tuouuard uuarun:'Thes ni mag enig tueho uuerthan ' quathie,
quat that sia thuo te Ierusaleman that Iudeono folc
lithan scoldin:'Thar uuirđit all gilestid so,
gifrumit under them folkeso it an furndagon
uuisa man bi miuuordon gisprakun.
Thar sculun mi farcopanundar thia craftigun thiod
helithos te thero heri;thar uuerthat mina hendi gibundan,
fathmos uuerthat mi thar gifastnod;filo scal ik thar githolon
hoskes gihorianendi harmquidi,
bismarsprakaendi bihetuuord manag;
sia uuegiat mi te uundronuuapnes eggion, bilosiat mi liƀu:ik te theson liohte scal
thuru drohtines craftfon dode astandan
an thriddion dage.Ne quam ik undar thesa thioda herod
te thiu that min eldibarnaraƀit habdin,
that mi thionodi thius theoda:ne uuelliu ik es sia thiggean nu,
fergon thit folcscipi,ac ik scal im te frumu uuerthan,
thionon im thiolicoendi for alla thesa thioda geƀan
seola mina.Ik uuelliu sia selƀo nu
losian mid minu liƀuthia hier lango bidun,
mancunnies managminera helpa. '
Fuor im thuo forthuuardes– habda im ferhtan hugi,
blithian an is briostonbarn drohtines –,
uuelda im te HierusalemIudeo folkes
uuilleon uuison:hie consta thes uuerodes so garo
hetigrimman hugiendi hardon strid,
uurethan uuilleon.Uuerod sithoda
furi Hierichoburg;uuas thie godes suno
mahtig undar thero menigi.Thar satun tuena man bi uuege,
blinda uuarun sia bethia:uuas im buotono tharf,
that sia giheldiheƀanes uualdand,
huand sia so langoleohtes tholodun,
managa huila.Sia gihordun thuo that megin faran
endi fragodun sanfiriuuitlico
reginiblindon,huilik thar riki mann
under them folcscipefurista uuari,
herrost an hoƀit.Thuo sprac im en helith angegin,
quat that thar Iesu Cristfan Galileo lande,
helendero bestherrost uuari,
fuori mid is folcu.Thuo uuarth fromod hugi
bethion them blindon mannon,thuo sia that barn godes
uuissun under them uueroda:hreopun im thuo mid iro uuordon tuo
hludo te them helagon Criste,badun that hie im helpa giredi:
'drohtin Dauides sunu:uuis us mid thinon dadion mildi, neri us af thesaro nodi,so thu ginuogia duos
manno cunnies:thu bist manogon guod,
hilpis endi helis.'Thuo bigan im that helitho folc
uuerian mid uuordon,that sia an uualdand Crist
so hludo ni hreopin.Sia ni uueldun es im horian te thiu,
ac sia simla mer endi meroƀar that manno folc
hludo hreopun.Heland gistuod,
allaro barno best,hiet sia thuo brengian te im,
ledean thuru thia liudi,sprak im listion tuo
mildo for thero menigi:'Huat uuelliat gi minero hier ' quathe,
'helpono biddean?'Sia badun ina helagna
that hie im iro ogunopana gidedi,
farliuui thieses leohtes,that sia liudio drom,
suigli sunnun scingisehan muostin,
uulitisconia uuerold.Uualdand frumida,
hren sia thuo mid is handon,deda is helpa thar tuo,
that them blindon thuobethion uurthun
ogun giopanod,that sia ertha endi himil
thuru craft godesantkennian mohtun,
lioht endi liudi.Thuo sagdun sia lof gode,
diuridun is dadithes sia dages liohtes
brucan mostun:giuuitun im bethia mid im,
folgodun is ferdi:uuas im thiu fruma giƀidig,
endi oc uualdandes uuercuuido gicuthit,
manogon gimarid.
Chapter 44
Thar uuas so mahtiglic
bilithi gibocnitthar thia blindun mann
bi them uuege satun,uuiti tholodun
leohtes losa:that menit thoh liudio barn,
all mancunni,huo sia mahtig god
an them anginnethuru is enes craft
sinhiuuun tueselƀo giuuarahta,
Adam endi Euun:forgaf im uppuuegos,
himilo riki;ac thuo uuarth im thie hatulo te nah,
fiond mid fecnuendi mid firinuuercon,
bisuek sia mid sundion,that sia sinsconi,
leoht forlietun:uurthun an letherun stedi,
an thesan middilgardmann foruuorpan,
tholodun hier an thiustrethiodaraƀedi, uunnun uuracsithos,uuelon tharƀodun: forgaton godes rikies,gramon thionodun,
fiondo barnon:sia guldun is im mid fiuru lon
an thero hetun hell.Bethiu uuarun sia an iro hugi blinda
an thesaro middilgardmenniscono barn,
huant sia ina ne antkenduncraftigna god,
himiliscan herron,thena the sia mid is handon giscuop,
giuuarahta an is uuilleon.Thius uuerold uuas thuo so farhueriƀid,
bithuungan an thiestrean thiodaraƀedi,
an dođes dalu:satun im thuo bi thero drohtines stratun
iamormuoda,godes helpa bidun:
siu ni mohta im thoh er uuerthaner than uualdand god
an thesan middilgardmahtig drohtin
is selƀes sunosendean uuelda,
that hie lioht antlukiliudio barnon,
opanodi im euuig lif,that sia thena alouualdon mahtin
antkennian uuel,craftigna god.
Oc mag ik iu tellian,ef gi thar tuo uuelleant
huggean endi horean,that gi thes helandes mugun
craft ankennian,huo is cumi uurdun
an thesaro middilgardmanagon te helpon,
gie huuat hie mid them dadiondrohtin selƀo
maneges menda,gie bihui thiu maria burg
Hiericho hetitthiu thar an Iudeon stet
gimacod mid muron:thiu is after them manon ginamod,
after them torohton tungle:hie ni mag is tidi bimithan,
ac hie dago gihuilikesduot endihueđar, uuanot eftha uuahsit.So duot an thesaro uueroldi hier
an thesaro middilgardmenniscono barn:
farat endi folgot,fruoda sterebat, uuerthat eft iungaafter cumana,
uueros auuahsana,antthat sia eft uurth fornimid.
That menda that barn godes,thuo hie fan thero burgi fuor
thie guoduo fan Hiericho,that ni mohta er uuerthan gumono barnon
thiu blindi gibuotid,that sia that berahta lioht
gisauuin sinsconi,er than hie selbo hier
an thesaro middilgardmenniski antfeng,
flesk endi lichamon.Thuo uurthun thes firio barn
giuuaro an thesaro uueroldithia hier an uuitie er
satun an sundiongisiunies losa,
tholodun an thiustrie:siu afsuoƀun that uuas thero thieda cuman
heland te helpufan heƀanrikie,
Crist allaro cuningo best;sia mohtun is antkennian san,
gifuolian is ferdio.Thuo sia so filo hreopun
thia man te them mahtigon gode,that im mildi after thiu
uualdand uurđi.Than uueridun im suithuo
thiu suarun sundiunthia sia im err selƀon gidedun,
lietun sia thes giloƀen.Sia ni mohtun them liudion thoh
biuuerian iro uuillion,ac sia an uualdand god
hludo hreopun,antthat hie im iro heli forgaf,
that sia sinlibigisehan muostun,
opan euuig liohtendi an faran
an thia berahtun bu.That mendun thia blindun man
thia thar bi Hierichoburgte them godes barne
hludo hreopun,that hie im iro heli forliuui,
liohtes an theson liƀe:than im liudio so filo
uueridun met uuordonthia thar an them uuege fuorun
biforan endi bihindan:so duot thia firinsundiun
an thesaro middilgardmanno cunnie.
Horiat nu huo thia blindun,sithor im gibuotit uuarth,
that sia sunnun liohtgisehan muostun,
huo sia thuo dadun:giuuitun im mid uson drohtine samad,
folgodun is ferdi,sprakun filo uuordo
them landes hirdie to loƀe:so duot im noh liudio barn
uuido after thesaro uueroldi,sithor im uualdand Crist
geliuhta mid is lerunendi im lif euuig,
godes riki forgafguodon mannon,
hoh himiles leohtendi is helpa thar tuo,
so huem so that giuuercotthat hie muoti them is uuege folgon.
Chapter 45
Thuo nahidaneriendo Crist
thie guodo te Hierusalem.Quam im thar tegegnes filo
uuerodes an uuillionuuel huggiandes,
antfiengun ina fagaroendi im biforan stroidun
thena uueg mid iro giuuadionendi mid uuurtiun so samo,
mid berehton bluomonendi mid buomo tuogon,
that feld mid fagaron palmon,all so is fard giburida,
that thie guodes sunogangan uuelda
te thero mariun burg.Huarƀ ina megin umbi,
liudi an luston,endi lofsang ahuof
that uuerod an uuilleon:sagdun uualdande thanc
thes thar selbo quamsuno Dauides
uuison thes uuerodes.Thuo gisah uualdand Crist
thie godo te Hierusalem,gumono besta
blican thena berges uualendi bu Iudeono,
hoha hornseliosendi oc that hus godes,
allaro uuiho uunsamost.Thuo uuell im an innon
hugi um is herta:thuo ni mohta that helaga barn
uuopu auuisian,sprac thuo uuordo filo
hriuuiglico– uuas im is hugi serag –:
'Uue uuarth thi, Hierusalem ' quathie,'thes thu te uuaron ni uuest
thia uuurđgiscaputhia thi noh giuuerthan sculun,
huo thu noh uuirdis bihaddheries craftu
endi thi bisitteatslidmuoddia man,
fiond mid folcon.Than ni haƀis thu fritho huergin,
munburd mid mannun:lediat thi hier managa tuo
ordos endi eggia,orlages uuord,
farfehod thin folcscipifiures lioman, thesa uuiki auuosteat,uuallos hoha
felliat te foldu:ne afstet is felis negen,
sten oƀar ođron,ac uuerthat thesa stedi uuostia
umbi HierusalemIudeo liudio,
huand sia ne antkenneatthat im cumana sind
iro tidi tuouuardes,ac sia hebbeat im tuiflian hugi,
ni uuitun that iro uuisoduualdandes craft. ' Giuuet im thuo mid thero menegimanno drohtin
an thia berehtun burh.So thuo that barn godes
innan Hierusalemmid thiu gumono folcu
segg mid thiu gisithu,thuo uuarth thar allaro sango mest,
hlud stemna ahaƀanhelagon uuordon,
lobodun thena landes uueardliudio menigi,
barno that besta;thiu burg uuarth an hruoru,
that folc uuarth an forohtonendi fragodun san
hue that uuarithat thar mid thiu uuerodu quam,
mid thero mikilun menigi.Thuo sprak im en man angegin,
quat that thar Iesus Cristfan Galileo lande,
fan Nazaretburgneriand quami,
uuitag uuarsagothem uuerode te helpu.
Thuo uuas them Iudeonthia im err grama uuarun,
unholda an hugie,harm an muode
that im thia liudi so filolofsang uuarahtun,
diuridun iro drohtin.Thuo gengun dolmuoda
that sia uuid uualdand Cristuuordon spracun,
badun that hie that gisithisuigon hieti,
letti thia liudi,that sia im lof so filo
uuordon ne uuarahtin:'It is theson uuerode leth ' quathun sia,
'theson burgliudion.'Thuo sprak eft thet barn godes:
'Ef gi sia amerriat ' quathie,'that hier ni muotun manno barn
uualdandes craftuuordon diurian,
than sculun it hruopan thohharda stenos
for theson folcscipie,felisos starca,
er than it io biliƀe,ni man is lof spreke
uuido after thesaro uueroldi.'Thuo hie an thena uuih innan
gieng an that godes hus:fand thar Iudeono filo,
mislica manmanaga atsamne,
thia im thar copstedigicoran habdun,
mangodun im thar mid maneges hui:muniterios satun
an them uuihe innan,habdun iro uuehsal gidago
garo te geƀanne.That uuas them godes barne
all an andon:dref sia ut thanan
rumo fan them racode,quat that uuari rehtera dad
that thar ti bedu fuorinbarn Israheles
' endi an theson minon husehelpono badin,
that sia sigidrohtinsundiono tuomie,
thon hier thiobos anthingstedi haldan,
thia foruuarahtun uuerosuuehsal driƀan,
unreht enuuald.Ne gi eniga era ni uuitun
thieses godes huses,Iudeo liudi. '
So rumda hie thuo endi recodariki drohtin
that helaga husendi an helpon uuas
managon mancunnie,them thie is mikilun craft
ferran gifrognunendi thar gifaran quamun
oƀar langan uueg.Uuarth thar lef so manag,
halt gihelidendi haf so samo,
blindon gibuotid.So deda that barn godes
uuilliandi te them uuerode,huand all an is giuueldi stet
umbi thesaro liudio lifendi oc umbi thit land so samo.