Bókastaðir

Barði hafði verksmíð mikinn, ok þeir brœðr, sumar þat, ok fóru vel verk fram um sumarit, er nú var betr tilskipat enn fyrr. Nú er þar komit sumri, at sjau vikur lifa sumars; þá ferr Barði at hitta Þórarin, fóstra sinn, til Lœkjamóts; þeir hjǫluðusk oft lǫngum viðr, ok vissu menn óglǫgt, hvat þeir mæltu.

"Nú mun vera mannamót", segir Þórarinn, "á milli Hóps ok Húnavatns, þar sem heitir Þingeyrar, enn ek hefir því ráðit er engin váru hér til; nú skaltu þangat fara, ok reyna vini þína, fyrir því, at nú vættir mik, at menn sé forkunnar margir, er lengi hefir dvalizk; mun nú þar vera fjǫlment; vættir mik, at þar komi Halldórr, fóstbróðir þinn; bið hann fǫruneytis ok brautargengis, ef þér er nǫkkurr hugr á at fara ór heraði á braut ok hefna bróður þíns.

Bær heitir á Bakka; hann er fyrir utan Húnavatn; þar bjó kona sú, er Þórdís hét, ok var kǫlluð gefn, ok var ekkja. At ráðum var með henni maðr, sá er Oddr hét; hann var gildr maðr fyrir sér; ekki var hann einskostar fégǫfugr eða ættstórr; þó var hann frægr maðr; hann skaltu biðja fylgdar með þér; hann ræðr svǫrum.

Þar er kallat í sveit þeiri á Kólgumýrum, ok eru þar bæir margir, ok heitir einn bær á Meðalheimi; þar bjó sá maðr, er Þorgisl hét; hann var systrungr Gefnar-Odds at frændsemi, ok var hraustr maðr, ok skáld gott, ok átti góða kosti fjár, ok gildr maðr fyrir sér; kveð þú hann til farar með þér.

Bær heitir at Búrfelli, miðlum Svínavatns ok Blǫndu; þat er á Hálsum út; þar bjó sá maðr, er Eiríkr hét, ok var kallaðr Eiríkr víðsjá; hann var skáld, ok eigi lítill fyrir sér; hann skaltu kveðja til fǫruneytis með þér.

Í Langadal heitir bær á Auðólfsstǫðum; þar bjó sá maðr, er Auðólfr hét; hann var góðr drengr, ok mikill fyrir sér; bróðir hans er Þorvaldr ok er eigi hans við fǫrina getit; hann bjó þar sem heitir í Sléttadal; þat er upp frá Svínavatni; þeir eru tveir bæir, er svá heita; hann var sterkastr maðr at afli fyrir norðan land; ekki skaltu hann kveðja til þessar ferðar, ok kemr til þess skapferði hans.

Bœr heitir at Svínavatni, ok bjó þar sá maðr, er Sumarliði hét, ok kallaðr gjallandi, auðigr at fé ok góðum virðingum; með honum var heima dótturson hans, ok hét Þorljótr gjallandafóstri, hraustr maðr; bið hann til fǫruneytis með þér.

Eyjólfr hét maðr, er bjó at Ásmundargnúpi, þat er milli Vatns ok Víðidals; hann skaltu hitta, ok bið hann fara með þér; hann er vinr várr.

Nú vættir mik", segir hann, "at lítt verði í ráðit ef þetta flytr þú fram á mannamótinu, ok leitar þar við þá um þetta mál, ok segir svá, at þeir skulu eigi skyldir til farar með þér, ef eigi kemr þú þann næsta laugardag til hvers þeira, er fim vikur eru til vetrar, ok þann skaltu eigi hafa með þér, er þá er eigi búinn, því at sá er engi øruggr. Því skaltu þessa menn heldr velja til farar með þér, enn aðra sveitarmenn, at þessir eru nauðleytamenn hverr annars, ok eigu allgóða kosti, ok svá frændr þeira eigi síðr, ok er þat þvílíkt, sem þeir eru sjálfir, ok þessir eru rǫskvastir af ǫllum þeim, er hér eru í Víðidal ok ǫllum várum sveitum, ok þeir munu yðr bezt viljaðir, er várir vinir eru mestir. Nú er óglíkt hvárt er, at hafa með sér góða drengi ok hrausta, eða einhleypinga óreynda, þá er sér eiga einskis góðs kosti, ef nǫkkut hendir til vandræða. Nú eru ok ráðnir til farar með þér heimamenn þínir ok nábúar, er bæði eru frændr þínir ok tengdamenn: Eyjólfr mágr þinn frá Borg; hann er hraustr maðr ok góðr drengr.

Bær heitir í Vestrhópi á Þernumýri; þar búa brœðr tveir; heitir annarr Þóroddr, Þorgils annarr, ok váru Hermundarsynir, ok brœðrungar Barða at frændsemi, ok áttu góða kosti fjár, ok miklir kappsmenn ok góðir árædis; þeir eru ráðnir til farar með þér.

Nú eru þeir ráðnir brœðr til farar þrír.

Enn eru nefndir brœðr tveir, er þar váru heima með honum, ok hét annarr Óláfr, enn annarr Dagr; þeir váru systrungar Barða, ok hǫfðu þar uppvaxit með Guðmundi; þeir eru ráðnir til farar með þér.

Enn eru nefndir tveir menn; hét annarr Gríss, ok var kallaðr koll-Gríss; hann var þar uppfœddr í Ásbjarnarnesi; hann maðr var hagr ok verkstjóri þeira, ok hafði þeim lengi verit velviljaðr; annarr hét Þórðr, ok var kallaðr melrakki; hann var fóstri þeira Þuríðar ok Guðmundar; hǫfðu þau hann tekit lítit barn af váladi ok fœtt upp; hann var alroskinn ok vel at sér gerr, ok þat segja menn, at fyrir hann var einskis ørvænt, orðs né verks, ok unnu þau honum mikit, ok virðu hann meira enn hann var verðr; hann er ráðinn til heimanfarar með þér".

Nú eru nefndir þeir menn, er fara skyldu með Barða. Nú er þeir hafa slíkt talat, skiljask þeir.

Drottinsdaginn kemr Barði til Lœkjamóts, ok ríðr þaðan til mannamóts; ok er hann kemr þar, þá er komit fjǫlmenni mikit, ok er þar skemtan góð; var mǫnnum nú forkuðr á skemtan, er lengi hǫfðu niðrlǫgð verit mannamót. Nú var lítt í ráðit, þótt mǫnnum væri tíðrœtt á þeim fundi.

Takask at orðum þeir Halldórr fóstbrœðr, ok Barði; spyrr Barði, hvárt hann vildi fara með honum nǫkkut um haustit ór heraði.

Halldórr segir, at "eigi man þat þykkja tekit minnar handar mikilmannlega til orðs, at ek þykkjumsk eigi búinn at fara; nú er ferð mín albúin á braut, enn ek hefi ætlat, at fara tvívegis; nú hefi ek ætlat, ef svá ferr sem ek vil, at koma þér at liði er meira væri, ef þú þyrftir í nǫkkura nauðsyn heðan frá, fyrir því at margir eru betr tilfallnir fararinnar, at því er ek hygg at þú vilir fara.

Barði lætr sér skiljask at svá er sem hann sagði, ok kveðsk honum mundi eigi verri vinr enn áðr.

"Enn ek mun biðja þik nǫkkurs hlutar", segir Halldórr; "þat var hér í sumar, at mik skildi á við mann þann, er heitir Þórarinn, ok varð hann fyrir áverka af mínu tilræði; hann er lítilsverðr fyrir sínar sakir, enn þeir menn beiða bóta fyrir er hann er í þingi með, ok eru þeir mikils verðir; nú hœfir mér eigi at varna þeim bóta, þeim Eilífi ok Hǫskuldi; vil ek at þú sættisk á fyrir mína hǫnd, enn ek get eigi at mér; þó hefi ek áðr synjat at bjóða þeim yfirbætr.

Barði gengr þegar at hitta þá Hǫskuld ok Eilíf, ok tekr máli þegar fyrir Halldór, ok leggja þeir fund með sér, at sættask á mál, er fjórar vikur væri til vetrar, at Klifum at búi Þórarins.

Nú kemr Barði á mál við Gefnar-Odd, at hann fari með honum til Borgarfjarðar suðr.

Oddr svarar brátt því máli: "Ok þótt þú hefðir kvatt vetri fyrr eða tveimr, þá mundi ek þó búinn þessarrar ferðar".

Þá hitti Barði Þorgils systrung Odds, ok talar hit sama mál.

Hann svarar: "Þat munu menn mæla, at eigi hafir þú þessa fyrr kvatt, enn ván var, ok mun ek fara, ef þú vill".

Hittir hann Arngrím, fóstra Auðólfs, ok spyrr, ef hann muni vera í fǫr með honum.

Hann svarar: "Búinn em ek, þegar er þú ert búinn".

Slíkt hit sama mælti hann við alla þá, er fyrr váru nefndir, ok tóku allir vel hans máli.

Nú mælti Barði: "Þér hafið haft drengilega af þessu við mik; nú mun ek koma laugardag til yðar, er fim vikur eru til vetrar, ok ef ek kem eigi svá, þá eruð þér einskis skyldir með mér at fara".

Ríða nú heim af mannamóti.

Hittask þeir nú fóstrarnir, Þórarinn ok Barði, ok segir Barði honum, hvat þeir Halldórr ræddusk við.

Þórarinn lætr vel yfir því, ok kvað eigi at síðr þessa fǫr mundu fram komask, at eigi fœri hann — "ok má hann enn vel koma þér at haldi ok því hefi ek fyrir svá skǫmmu gert vart við þessa fǫr, at ek vilda at sem sízt komi frétt áðr í herað þeira Borgfirðinga".

Nú líðr svá fram at fǫstudeginum í hinni séttu viku; ok at eykt dags þá kómu heim húskarlar Barða, ok hǫfðu þá lokit mjǫk svá heyverkum. Barði var úti ok þeir brœðr, er þeir kvámu heim verkmennirnir; heilsuðu þeir þeim vel; hǫfðu þeir með sér verksfœri sín, ok dregr Þórðr melrakki eftir sér ljáorf sitt.

Barði mælti: "Dregr melrakkinn eftir sér halann sinn nú".

"Svá er", segir hann Þórðr, "at ek dreg eftir mér halann minn, ok berr ek lítt upp eða ekki, enn þess varir mik, at þú dragir þinn hala mjǫk lengi áðr þú hefnir Halls, bróður þíns".

Enn Barði hefndi honum engu orði. Ganga menn til borða. Þeir brœðr matask skjótt, ok stíga undan borðinu þegar, ok gengr Barði fyrir Þórð melrakka, ok mælti við hann, leggr fyrir hann verk, hvat hann skal gera um aftaninn ok um daginn eftir, laugardaginn.

Fjórir tigir sátna váru ófœrðir saman í Ásbjarnarnesi, ok þat mælti Barði, at þat skal hann saman fœra, ok lúka því um aftaninn; — "enn þú skalt fara á morgin at sœkja forustugelding várn, er heitir Fleygir, því at geldingar eru gengnir ór afrétt ok heim í haga"; — því vísaði hann honum til þess, at hann var verra at henda enn aðra sauði ok var hann skjótari — "nú skaltu ok á morgin sœkja í Ambárdal yxni fim vetra gamalt, er vér eigum, ok drepa af, ok fœra slátrit alt til Borgar suðr laugardaginn; verkit er mikit, enn ef eigi er unnit, þá muntu reyna hvárr halann sinn berr brattara þaðan frá."

Þórðr svarar, ok kveðsk oft hafa heyrt hót hans digr, ok blotnar hann eigi við.

Nú ríðr Barði um aftaninn til Lœkjamóts ok þeir brœðr, ok hjala þeir Barði ok Þórarinn um aftaninn.

Nú er at segja frá sýslu Þórðar, hversu honum endisk; saman ók hann heyit, er staðit hafði miðr vel; enn þá er hann kemr heim, þá býsk smalamaðr at reka fé sitt út á Bjǫrg, ok ríðr Þórðr hesti þeim, er hann hafði ekit á um aftaninn, ok finnr hann geldingaflokk, sem honum hafði verit ávísat, ok fær eigi sótt, fyrr enn út at Hópsósi; nú gerir hann til geldinginn, ok ríðr heim með slátrit; nú hefir hann sprengdan hestinn; nú tekr hann annan hest, ok hleypir yfir dalinn sem leið liggr fram; ekki hirðir hann hvárt hann ferr á dǫgum eða nóttum.

Nú kemr hann árdegis þar ok fær yxnit, ok drepr af ok gerir til; bindr upp á hestinn ok ferr síðan leiðar sinnar, ok kemr heim, leggr af hestinum; tekr slátr geldingsins; ok er hann kemr aftr, þá var í brautu einn limr uxans. Þórðr mælti eigi gott. Maðr gengr í gegn at á braut kveðsk tekit hafa, ok bað hann eigi dirfa sik um at rœða, nema hann vildi hafa hǫgg. Tekr hann annat slátrit, ok ferr til Borgar suðr, sem honum var boðit.

Nú tekr Álǫf systir Barða ok fóstra hennar við slátrinu; sú hét ok Álǫf; hon var vitr kona ok fóstra Barða ok þeira Guðmundarsona; hon var kǫlluð kjannǫk, ok váru svá skilit nǫfn með þeim. Álǫf, fóstra Barða, var vitr mjǫk ok kunni mart gerla at sjá, ok þeim velviljuð Guðmundarsonum; hon var fróð ok forn í skapi.

Nú er frá því at segja, hvat þeir hjǫluðusk við fóstrar, Þórarinn ok Barði, áðr hann væri í braut búinn; þeir hjǫluðu mart. Þat var laugarmorgininn snemma; skyldi hann þá fara at finna fǫruneyti sitt, er með honum skyldi fara; ok þá er hann er búinn til brautferðar eru þar leiddir fram hestar tveir hvítir, ok svǫrt eyru á hvárumtveggja; þá hesta átti Þórðr frá Breiðavaði; þeir hǫfðu horfit um sumarit á þingi.

Nú mælti Þórarinn: "Hér eru hestar Þórðar; skaltu fara ok fœra honum, ok þiggja engin laun af honum fyrir, ok eigi er þess vert, því at ek réð, er þeir hurfu, ok hafa í minni varðveizlu verit; ok var torsætt at þeira hefði neytt verit, enn því lét ek hesta þessa taka, at mér þótti þetta merkilegra, at spyrja eftir hestum þessum enn dusilhrossum, ok hefi ek oft senda menn til Borgarfjarðar suðr í sumar, at spyrja eftir þeim; þótti mér þat vera merkilegt erendi, ok vættir mik, at eigi verði í þat ráðit; ok nú hefi ek sendan mann af nýju suðr, ok mun sá sunnan koma á morgin, ok segja tíðendi sunnan ór heraðinu".

Þá var kaupstefna á Hvítárvǫllum, ok váru skip komin af hafi litlu fyrr enn þat var.