Bókastaðir

Nú telr Styrr fullar sakir á þá báða, Þórhalla ok hinn, er haldit hafa áðr greindan mann; áttu margir hlut þar at til friðstillingar; verðr hinn bóndinn fyrir fjárútlátum; enn af því Styrr þótti Þórhalli hafa átt hér meiri hlut í, þá krefr hann af honum meiri bóta; gerist sá sami á máli þeira, at Þórhalli skal standa honum fyrir kosti, þá Styrr vill hjá honum gista, hvárt sem hann ferr frá eða til, eða hvat marga menn sem hann með sér hefir. Heitr Þórhalli þessu, því honum leizt þungt at etja kappi við Styr. Líða nú nǫkkur misseri, at svá stendr, enn Styrr þóttist hafa þeim í veitt, at hann lét þá lífi halda.Líða nú nökkur misseri, at svá stendr, enn Styrr þóttist hafa þeim í veitt, at hann lét þá lífi halda.

Þat bar til nýlundu eitt haust, at miðr heimtist af fjǫllum enn vant var, þó vandlega væri leitat;Þat bar til nýlundu eitt haust, at miðr heimtist af fjöllum enn vant var, þó vandlega væri leitat; kendu menn þessar illar fjárheimtur útilegubjófum, nema ef einhverir væri í bygð, er þessu ylli, enn þat varð þó eigi uppvíst. Styrr var þar mestr sveitarhǫfðingi, ok setti þau lǫg með fremstu bœndum, at hverr maðr skyldi eitt auðkenni brúka á fé sínu, ok sýna nágrönnum sínum.Styrr var þar mestr sveitarhöfðingi, ok setti þau lög með fremstu bændum, at hverr maðr skyldi eitt auðkenni brúka á fé sínu, ok sýna nágrönnum sínum.

Sumarit eftir berr svá við eitt sinn, at ván er Styrs til Jǫrfa.Sumarit eftir berr svá við eitt sinn, at ván er Styrs til Jörfa.

Þar var einn alinn hrútr, sem á sumrum gekk í tǫðum ok túnum, ómarkaðr, því hann var alltíð heima við bæ, ok gekk eigi með ǫðru fé;Þar var einn alinn hrútr, sem á sumrum gekk í töðum ok túnum, ómarkaðr, því hann var alltíð heima við bæ, ok gekk eigi með öðru fé; hann var glettinn við vinnukonur ok spilti oft mjólk; lǫgðu þær til hann væri slátraðr at fagna Styr með, því at hann var vel feitr;lögðu þær til hann væri slátraðr at fagna Styr með, því at hann var vel feitr; þat þótti hendi næst, ok á þat felst húsfreyja, sem Þorgerðr hét; var nú svá gert.

Styrr kemr ok gistir þar um nótt; er honum gerðr góðr beini, sem vant var. At morgni, áðr Styrr vill burt, ganga þeir til dagverðar; er nú slátrit af hrútnum borit fram, ok fylgdi þar hǫfuðit með.er nú slátrit af hrútnum borit fram, ok fylgdi þar höfuðit með. Ok þá þeir sitja at borðum, tekr einn Styrs manna hǫfuðit upp, ok segir þetta sé geisifeitr sauðr.Ok þá þeir sitja at borðum, tekr einn Styrs manna höfuðit upp, ok segir þetta sé geisifeitr sauðr.

Styrr lítr til ok skoðar hǫfuðit ok mælir: "Þetta er furðu mikit hǫfuð, eða sýnist ǫðrum sem mér, at ekkert er auðkenni á eyrum?"Styrr lítr til ok skoðar höfuðit ok mælir: "Þetta er furðu mikit höfuð, eða sýnist öðrum sem mér, at ekkert er auðkenni á eyrum?"

Þeir segja svá vera.

Styrr mælti: "Veiztu eigi, Þórhalli, at vér sveitarhǫfðingjar hǫfum í lǫg sett, at hverr maðr hafi eitt mark á fé sínu, enn þetta er ómerktr sauðr?"Styrr mælti: "Veiztu eigi, Þórhalli, at vér sveitarhöfðingjar höfum í lög sett, at hverr maðr hafi eitt mark á fé sínu, enn þetta er ómerktr sauðr?"

Þórhalli kveðst þat vel vita, enn segir, at sauðr þessi hafi gengit heima í tǫðum síðan hann var lamb, ok hafi menn því eigi hirt at marka hann.Þórhalli kveðst þat vel vita, enn segir, at sauðr þessi hafi gengit heima í töðum síðan hann var lamb, ok hafi menn því eigi hirt at marka hann. Styrr mælti, at samt hefði honum borit at sýna hann nágrönnum sínum, svá þeir beri viti hér um. Þórhalli segir, at hvárki þeim né ǫðrum sé þat dult, því sauðrinn hafi helgat sik hans eign, þar hann hafi heima við bœinn gengit fyrir allra augum óátalit.Þórhalli segir, at hvárki þeim né öðrum sé þat dult, því sauðrinn hafi helgat sik hans eign, þar hann hafi heima við bæinn gengit fyrir allra augum óátalit. Styrr segir, at þat hœfi þó eigi bœndum, at kasta orðum sveitarhǫfðingja undir fœtr sér svo gálauslega, ok hafi hann oftsinnis eigi látit minni sakir óhegndar.Styrr segir, at þat hæfi þó eigi bændum, at kasta orðum sveitarhöfðingja undir fætr sér svo gálauslega, ok hafi hann oftsinnis eigi látit minni sakir óhegndar.

Þorgerðr kemr at í þessu, ok segir, at þat sé ójǫfnuðr stór, at Styrr kenni bónda sínum þjófnað, ok launi þeim þannig góðan greiða, sem menn hans hafi margoft illa þegit;Þorgerðr kemr at í þessu, ok segir, at þat sé ójöfnuðr stór, at Styrr kenni bónda sínum þjófnað, ok launi þeim þannig góðan greiða, sem menn hans hafi margoft illa þegit; verðr hon óðamálug mjǫk.verðr hon óðamálug mjök. Enn Styrr svarar fáu, enn safnar reiði, ok segir, hann muni eigi líða bœndum lagabrot órefst, ok svá kunni hér at verða.Enn Styrr svarar fáu, enn safnar reiði, ok segir, hann muni eigi líða bændum lagabrot órefst, ok svá kunni hér at verða. Skiljast þeir síðan, ok líkar hvárumtveggjum allilla.

Nú hugsar Þórhalli um þetta mál, ok þykkir þungs at ván, þar sem Styrr er; mágar ok frændr hans váru í Borgarfirði; ferr hann suðr um haustit seint, ok spyrr þá ráða, Kleppjárn, Illuga svarta ok Þorstein Gíslason, mág sinn. Þeir ráða honum til at fœra sik burt ór heraðinu, ok sæta eigi lengr álǫgum Styrs, því eigi megi vita, nema hann bíði líftjón af hans vǫldum, ok bjóða honum þangat suðr til sín, svá at hann sé óhultari fyrir Styr, ok skuli hann flytja sik at vári.Þeir ráða honum til at færa sik burt ór heraðinu, ok sæta eigi lengr álögum Styrs, því eigi megi vita, nema hann bíði líftjón af hans völdum, ok bjóða honum þangat suðr til sín, svá at hann sé óhultari fyrir Styr, ok skuli hann flytja sik at vári. Þetta boð þekkist Þórhalli ok þykkir allgott ráð; ferr heim til sín vestr ok lætr eigi á þessu bera, ok líðr nú svá af vetrinn.

Várit var kalt ok vindasamt, ok víða hart milli fólks; var því ilt til hesta, ok kómu grǫs seint upp.var því ilt til hesta, ok kómu grös seint upp. Lætr Þórhalli ekkert á sínu áformi brydda, ok bíðr fram til alþingis, þar til Styrr er riðinn heiman, ok vill þá flytja alt sitt suðr; enn Styrr fær þó njósnir hér um. Nú spyrr Þórhalli, at Styrr er heiman farinn; ok hér um eftir tvá daga tekr hann sik upp, ok flytr nú fyrst búsgǫgn sín;ok hér um eftir tvá daga tekr hann sik upp, ok flytr nú fyrst búsgögn sín; hefir hann meðferðis níu klyfjaða hesta ok einn húskarl með, sem Ingjaldr hét; ætlar hann í næstu ferð at flytja sik alfarit með konu ok bǫrnum.hefir hann meðferðis níu klyfjaða hesta ok einn húskarl með, sem Ingjaldr hét; ætlar hann í næstu ferð at flytja sik alfarit með konu ok börnum.

Styrr hefir fengit grun af fyrirætlun Þórhalla; snýr af vegi sínum ok sezt í veg fyrir hann sunnan í heiðarbrekkunum, þar hann veit at leið Þórhalla liggr um; Styrr reið við fimta mann.

Nú kemr Þórhalli með húskarli sínum vestan af fjallinu ofan í brekkurnar; húskarlinn var betr skygn enn Þórhalli, ok segist sjá þar menn í einni brekku, ok segist ugga, hvárt alt muni trútt, ok mætti vel ske at hér væri Styrr. Þórhalli segist vera fyrir því óhræddr. Þá þeir koma nǫkkuru nær;Þá þeir koma nökkuru nær; segist Ingjaldr þekkja, at þetta er Styrr, ok muni hann nú hafa eitthvað ilt í sinni, þar hann hagi svá ferðum sínum, ok segir þat sé bezta ráð, at þeir snúi aftr, því þó þeir hefði hesta lúnari, þá megi enn vel takast at ríða undan þeim vestr af fjallinu, ok þá verði þeim nóg til manna styrks.

Þórhalli vill þat eigi, ok segist aldri skuli svá hræddr, at hann renni undan mǫnnum, þó fleiri sé, ok bindi svá með hræðslu sakir at sjálfum sér;Þórhalli vill þat eigi, ok segist aldri skuli svá hræddr, at hann renni undan mönnum, þó fleiri sé, ok bindi svá með hræðslu sakir at sjálfum sér; viti hann eigi heldr. at hann hafi gert þær sakir við Styr, at þess sé verðar, at hann leiti eftir bana sínum. Ingjaldr vill samt til baka ríða, því hann hafi skjótari hest, ok afla sér manna, ef þeira kunni at þurfa, sem sér sýnist, ok viðskifti þeira yrði eigi svá skjót. Þórhalli segir hann megi því ráða, því ef Styrr hafi víg í hug, muni hann eftir sér sœkja heldr enn honum.Þórhalli segir hann megi því ráða, því ef Styrr hafi víg í hug, muni hann eftir sér sækja heldr enn honum. Ríðr nú Ingjaldr til baka þat hraðasta hann getr, enn Þórhalli rekr áfram hestana sína leið, ok lætr sem hann verði eigi þeira varr.

Þegar þeir sjá Þórhalla, skunda þeir á hesta sína ok ríða í veg fyrir hann; mætast þeir Styrr ok heilsar Þórhalli honum vingjarnlega. Styrr spyrr, hvat valdi þessum tiltektum hans, at sér lítist hann vili flytja sik ór heraðinu. Þórhalli segist því sjálfr ráða, þó hann leiti sér betri bólfestu, enn kveðst eigi kunna skil á, því hann mœti Styr hér.Þórhalli segist því sjálfr ráða, þó hann leiti sér betri bólfestu, enn kveðst eigi kunna skil á, því hann mæti Styr hér. Styrr segist svá hafa til ætlat, at þeir fyndust hér, ok at þat yrði fundr þeira enn seinasti. Þórhalli segist eigi vita sik hafa þat til saka gert, at hann þurfi at banna sér leið sína, og eigi vænti hann þess, at hann siti eftir lífi sínu. Styrr mælti, at svá mintist hann seinasta viðtals á Jǫrfa, at eigi þyldi hann honum lagabrot eða nǫkkura skapraun við sik, ok sé nú eigi annars kostr enn verja sik.Styrr mælti, at svá mintist hann seinasta viðtals á Jörfa, at eigi þyldi hann honum lagabrot eða nökkura skapraun við sik, ok sé nú eigi annars kostr enn verja sik. Þórhalli segist eigi undan flýja mundu.

Sœkja nú menn Styrs at honum í ákafa, enn Styrr gefr sik eigi at;Sækja nú menn Styrs at honum í ákafa, enn Styrr gefr sik eigi at; verst Þórhalli vasklega ok veitir þeim mǫrg sár, enn verðr ákaflega móðr, því maðrinn var við aldr;verst Þórhalli vasklega ok veitir þeim mörg sár, enn verðr ákaflega móðr, því maðrinn var við aldr; gengr svá nǫkkura stund, at þeir sœkja, enn vinna hann þó eigi, ok verða allir móðir.gengr svá nökkura stund, at þeir sækja, enn vinna hann þó eigi, ok verða allir móðir. Þá kalla þeir at Styr, at hann komi ok siti eigi hjá, enn seli sik í hættu. Hleypr nú Styrr at, ok skiftast þeir eigi mǫrgum hǫggum, áðr Styrr hǫggr með øxi aftan í hǫfuð Þórhalla ok fellir hann þar;Hleypr nú Styrr at, ok skiftast þeir eigi mörgum höggum, áðr Styrr höggr með öxi aftan í höfuð Þórhalla ok fellir hann þar; ríðr þaðan burt sem skjótast, enn lætr reka alla hestana heim at Hrauni, ok ferr leið sína til þings, ok gerir ekki orð á þessu.

Fréttist þetta nǫkkuru síðar um sumarit í Borgarfjǫrð, ok þótti vinum ok mágum Þórhalla sér nærri hǫggvit, ok fara stór orð frá þeim um haustit.Fréttist þetta nökkuru síðar um sumarit í Borgarfjörð, ok þótti vinum ok mágum Þórhalla sér nærri höggvit, ok fara stór orð frá þeim um haustit. Enn þá er Styrr heyrir þat, kvað hann vísu, í hverri innihaldit var orðtœkit: Eigi verðr þat alt at regni, er røkkr í lofti, ok svá mundi fara um hótanir Borgfirðinga.Enn þá er Styrr heyrir þat, kvað hann vísu, í hverri innihaldit var orðtækit: Eigi verðr þat alt at regni, er rökkr í lofti, ok svá mundi fara um hótanir Borgfirðinga.

Í þann tíma gerðust þau góð tíðendi á landi hér, at forn trúa var niðr lǫgð, enn réttir siðir upp teknir;Í þann tíma gerðust þau góð tíðendi á landi hér, at forn trúa var niðr lögð, enn réttir siðir upp teknir; létu þá margir ríkir bœndr byggja kirkju á bæ sínum;létu þá margir ríkir bændr byggja kirkju á bæ sínum; þeira einn var Styrr, ok lét hann kirkju reisa at Hrauni. Sú var trúa á tímum þeim, at sá er kirkju lét gera ætti ráð á svá mǫrgum mǫnnum at kjósa til himnaríkis, sem margir gætu staðit innan kirkju hans.Sú var trúa á tímum þeim, at sá er kirkju lét gera ætti ráð á svá mörgum mönnum at kjósa til himnaríkis, sem margir gætu staðit innan kirkju hans.

Þórhalli lét tvau bǫrn eftir sik;Þórhalli lét tvau börn eftir sik; hét annat Gestr, enn annat Áslaug; þau váru bæði ung, þá er faðir þeira var veginn; varð því eigi af eftirmálum; ok líða nú svá tímar fram.

Gestr var smár vexti ok seinþroska, ok þótti því mǫnnum lítil þreks ván at honum.Gestr var smár vexti ok seinþroska, ok þótti því mönnum lítil þreks ván at honum. Kom nú sá bóndi at Jǫrfa, sem Þorleikr hét, ok helt hann samt uppi gistingu við Styr;Kom nú sá bóndi at Jörfa, sem Þorleikr hét, ok helt hann samt uppi gistingu við Styr; óx þar Gestr upp með honum.

Eftir nǫkkur misseri berr svá við, at bœndr tveir í Borgarfirði fyrir sunnan Hvítá verða missáttir af hestagǫngu;Eftir nökkur misseri berr svá við, at bændr tveir í Borgarfirði fyrir sunnan Hvítá verða missáttir af hestagöngu; hét annarr Halldórr, er bjó á Ferjubakka; hinn hét Hǫskuldr, er bjó á næsta bæ.hinn hét Höskuldr, er bjó á næsta bæ. Hestar Halldórs gengu oft í hǫgum Hǫskuldar, og eitt sinn, er þeir hǫfðu gert þar nǫkkurn usla, varð Hǫskuldr afarreiðr, ok hljóp heim á bæ Halldórs ok illyrtist við hann;Hestar Halldórs gengu oft í högum Höskuldar, og eitt sinn, er þeir höfðu gert þar nökkurn usla, varð Höskuldr afarreiðr, ok hljóp heim á bæ Halldórs ok illyrtist við hann; var við sjálft búit þeir mundu berjast, enn Hǫskuldr drepa hestana, því þeir gengi sér til óhelgis.var við sjálft búit þeir mundu berjast, enn Höskuldr drepa hestana, því þeir gengi sér til óhelgis.

Styrr var mikill vinr Halldórs; hann skaut þessu máli undir hans gerð, ok því sampyktist hinn. Sendir Halldórr boð vestr Styr vin sínum um haustit, at semja þessa deilu þeira á millum. Styrr segist koma vilja, enn verða þó at bíða þess, at vatnavextir minki ok ísa leggi. Ferr hann nú at heiman um vetrnætr; fylgir honum Þorsteinn son hans, sem þá var fullorðinn at aldri, ok nǫkkurir menn fleiri;fylgir honum Þorsteinn son hans, sem þá var fullorðinn at aldri, ok nökkurir menn fleiri; gistir hann á Jǫrfa, sem hann var fyrri vanr, þá hann ferr suðr um;gistir hann á Jörfa, sem hann var fyrri vanr, þá hann ferr suðr um; tekr Þorleikr vel við honum, ok yfir borðum mælti hann til Styrs: "Þat virðist mǫnnum þú hafir fyrir litlar sakir vegit Þórhalla;tekr Þorleikr vel við honum, ok yfir borðum mælti hann til Styrs: "Þat virðist mönnum þú hafir fyrir litlar sakir vegit Þórhalla; stóð hann þér jafnan fyrir kosti, ok vissu allir, at sú sǫk, er þú feldir á hann, var af einfeldni hans, enn engri tilverknan;stóð hann þér jafnan fyrir kosti, ok vissu allir, at sú sök, er þú feldir á hann, var af einfeldni hans, enn engri tilverknan; nú eru hér bǫrn hans ung ok munaðarlaus eftir;nú eru hér börn hans ung ok munaðarlaus eftir; væri því hǫfðingsskapr at hugga þau í nǫkkuru".væri því höfðingsskapr at hugga þau í nökkuru".

Styrr segist vilja sjá sveininn; er hann nú leiddr fyrir Styr, ok lízt honum sveinninn smár í augum sér ok óvænlegr til hefnda.

Styrr mælti: "Eigi hefi ek bœtt víg mín hingat til dags, ok verðr þat nú et fyrsta sinn sem ek þat geri;Styrr mælti: "Eigi hefi ek bætt víg mín hingat til dags, ok verðr þat nú et fyrsta sinn sem ek þat geri; í sumar sǫgðu griðkonur mínar þar vera hrútlamb eitt, grátt at lit, ullarrýjat, er eigi vildi þrífast;í sumar sögðu griðkonur mínar þar vera hrútlamb eitt, grátt at lit, ullarrýjat, er eigi vildi þrífast; nú sýnist mér þat rétt á komit, at sveinn þessi hafi lambit í fǫðurgjǫldin, enn eigi mun hann frekara af mér fá".nú sýnist mér þat rétt á komit, at sveinn þessi hafi lambit í föðurgjöldin, enn eigi mun hann frekara af mér fá".

Þorleikr mælti: "Þetta er hvárki góðmannlega né hǫfðinglega mælt, ok hefða ek annarra orða vænt af þér;Þorleikr mælti: "Þetta er hvárki góðmannlega né höfðinglega mælt, ok hefða ek annarra orða vænt af þér; er sveininum lítil huggun í þessum svǫrum".er sveininum lítil huggun í þessum svörum".

Styrr biðr hann at þegja, ok segir honum muni hentast at skifta sér eigi meir af þessu; muni svá hljóta at standa sem hann mælt hefir. Þorleiki þykkir ráðlegast at fella þessa rœðu.Þorleiki þykkir ráðlegast at fella þessa ræðu.

Ríðr nú Styrr þaðan suðr á leið; enn er ván hann muni þar gista, þá hann ferr heimleiðis. Kemr Styrr á Ferjubakka til Halldórs vinar síns, ok semr með þeim Hǫskuldi hestadeiluna bótalaust;Kemr Styrr á Ferjubakka til Halldórs vinar síns, ok semr með þeim Höskuldi hestadeiluna bótalaust; lætr Hǫskuldr svá standa; enn Halldórr gefr Styr at skilnaði góðan hest gráan, er þeir Hǫskuldr hǫfðu mest um deilt, ok skiljast þeir með vináttu; ferr Styrr leið sína vestr.lætr Höskuldr svá standa; enn Halldórr gefr Styr at skilnaði góðan hest gráan, er þeir Höskuldr höfðu mest um deilt, ok skiljast þeir með vináttu; ferr Styrr leið sína vestr.

Gestr sitr nú hugsi um sitt mál; var hann lítill at vexti ok frár á fœti;var hann lítill at vexti ok frár á fæti; geymdi hann fjár fóstra síns; dag þann, er ván var Styrs at sunnan, sat hann at fé ok skefti øxi sína;dag þann, er ván var Styrs at sunnan, sat hann at fé ok skefti öxi sína; varð þá sá atburðr, at blóðdropar nǫkkurir fellu á skaftit;varð þá sá atburðr, at blóðdropar nökkurir fellu á skaftit; hann kvað þá vísu; kemr heim síðan ok hittir systur sína úti ok segir frá; hon segir sér þykki líkast, at einhverjum tíðendum gegni, ok vildi hon þat kœmi niðr í maklegum stað.hon segir sér þykki líkast, at einhverjum tíðendum gegni, ok vildi hon þat kæmi niðr í maklegum stað. Hann kvað enn vísu.

Þá þau eru þetta at mæla, berr þar menn at garði; eru þat Styrr ok fylgdarmenn hans; hǫfðu þeir vǫknat í Hítará;höfðu þeir vöknat í Hítará; enn Styrr hafði skúaðan hest, ok var því eigi vátr; frost var um daginn; var þeim beini gerðr, dregnar af þeim brækr ok skóklæði ok kyndr eldr upp. Styrr sat við eldinn.

Þar hafði verit hǫfð soðning daginn sama, ok stóðu hitukatlar utar á gólfinu, sem soð var í.Þar hafði verit höfð soðning daginn sama, ok stóðu hitukatlar utar á gólfinu, sem soð var í. Áslaug systir Gests rekr þar í brækrnar ok berr út á vegg. Eldahúsit var svá lagat, at handraðar váru innan veggja, svá at ganga mátti á milli þeira ok veggjanna á baki mǫnnum;Eldahúsit var svá lagat, at handraðar váru innan veggja, svá at ganga mátti á milli þeira ok veggjanna á baki mönnum; tvær dyr váru á húsinu; lágu aðrar dyr út, ok váru þat laundyr.

Fǫrunautar Styrs segja, at sparaðr sé eldiviðrinn;Förunautar Styrs segja, at sparaðr sé eldiviðrinn; hleypr Gestr út ok sópar saman því eldiviðarsorpi, er hann finnr; berr inn fult fang sitt ok kastar ǫllu á eldinn, og jafnskjótt ǫðru fangi;berr inn fult fang sitt ok kastar öllu á eldinn, og jafnskjótt öðru fangi; lystr þá upp miklum reyk í húsin; hleypr Gestr þá í handraðana kring á bak til við Styr, ok hǫggr með øxi af ǫllu afli í hǫfuð honum bak við eyrat hœgra megin, svá í heila stóð, og mælti: "Þar launaða ek þér lambit grá" — hleypr út laundyrnar ok skellir í lás; enn Styrr hnígr fram á eldinn.hleypr Gestr þá í handraðana kring á bak til við Styr, ok höggr með öxi af öllu afli í höfuð honum bak við eyrat hægra megin, svá í heila stóð, og mælti: "Þar launaða ek þér lambit grá" — hleypr út laundyrnar ok skellir í lás; enn Styrr hnígr fram á eldinn. Þorsteinn hleypr undir hann, ok þá hann sér, at hann er hǫggvinn til bana ok ørendr, hleypr hann út ok þeir allir ásamt eftir Gesti.Þorsteinn hleypr undir hann, ok þá hann sér, at hann er höggvinn til bana ok örendr, hleypr hann út ok þeir allir ásamt eftir Gesti. Gestr rennr undan alt at Hítará; áin var rend, ok rann í streng á milli; enn með því Gestr var frár, þá støkkr hann yfir ána.enn með því Gestr var frár, þá stökkr hann yfir ána. Fǫrunautar Styrs komast sumir á miðja leið ok snúa heim aftr;Förunautar Styrs komast sumir á miðja leið ok snúa heim aftr; þykkir þeim ilt at etja berum fótum við klakann; enn Þorsteinn rennr alt at ánni; stendr Gestr ǫðrum megin ok varnar honum yfir at komast;stendr Gestr öðrum megin ok varnar honum yfir at komast; sér Þorsteinn at fjándmaðr sinn stendr hinum megin ok vofir yfir hǫfði sér;sér Þorsteinn at fjándmaðr sinn stendr hinum megin ok vofir yfir höfði sér; er þar vogun til at ráða; hitt er ok hætta, at hlaupa á ána, ok snýr við þat aftr.

Enn bóndi læsti Styr í húsi, þar til Snorri kœmi ok sæi sár hans, eftir því sem lǫg sǫgðu, ok fengu þeir hann eigi;Enn bóndi læsti Styr í húsi, þar til Snorri kæmi ok sæi sár hans, eftir því sem lög sögðu, ok fengu þeir hann eigi; váru þá send boð Snorra sem skjótast; hann kom, nefndi vátta at sárum Styrs, ok bjó um líkit; ferr síðan þaðan, ok kemr at kveldi til bónda þess er Snorri hét, ok bjó í Hrossholti; sagðist hafa með lík at fara ok beiddist greiða; honum var veittr hann eftir fǫngum;honum var veittr hann eftir föngum; líkit hafði dregizt nǫkkut ofan í Haffjarðará ok voknat til hǫfuðsins;líkit hafði dregizt nökkut ofan í Haffjarðará ok voknat til höfuðsins; var því kyntr eldr upp at þurka þat. Snorri bað fólk at hafa kyrt um sik um nóttina.

Bóndi átti dœtr tvær;Bóndi átti dætr tvær; hét ǫnnur Guðríðr;hét önnur Guðríðr; hon var sextán, enn hin fjórtán vetra; þær hvíldu báðar í einni rekkju. Þá fólk alt var í svefni ok góðr tími af nóttu, tók þeiri eldri svá mjǫk at óróast, at hon brauzt á hæl ok hnakka;Þá fólk alt var í svefni ok góðr tími af nóttu, tók þeiri eldri svá mjök at óróast, at hon brauzt á hæl ok hnakka; hin spyrr hvat veldr; hon segir, at hon hafi heyrt mikit sagt af víga-Styr, enn aldri sét hann meðan hann var á lífi; nú sé sér á engu meiri fýsu enn at sjá hann. Hin svarar, at hon skuli eigi mæla soddan heimsku, at vilja sjá hann nú dauðan, er mǫrgum stóð mikill ótti af í lífinu, ok biðr hana hætta þessu tali.Hin svarar, at hon skuli eigi mæla soddan heimsku, at vilja sjá hann nú dauðan, er mörgum stóð mikill ótti af í lífinu, ok biðr hana hætta þessu tali. Litlu síðar vekr hon sama mál, ok tekr nú meir at ókyrrast enn fyrri; segist aldrei fá betra fœri at sjá hann enn nú;segist aldrei fá betra færi at sjá hann enn nú; hin yngri vill hamla sem fyrr, enn sú eldri ræðr meir; fara nú báðar á fœtr: ræðr sú eldri ferðinni, enn hin ferr eftir.fara nú báðar á fætr: ræðr sú eldri ferðinni, enn hin ferr eftir. Styrr var rifaðr í húð, enn líkit hafði dregizt ofan í ána um daginn, ok var því sprett frá hǫfðinu;Styrr var rifaðr í húð, enn líkit hafði dregizt ofan í ána um daginn, ok var því sprett frá höfðinu; eldrinn var útbrunninn ok glæðr eftir: var ljóst et efra um húsit, enn dimt et neðra. Þær ganga hljóðlega inn í eldahúsit ok stilla nú hægt þangat sem Styrr liggr ok skygnast nú sem bezt at honum, ok var sú eldri nærgöngulari: sýnist þeim þá Styrr rísa við í húðinni ok kveða vísu.

Snorri varð varr við, at einhverr var á fótum: kippir fljótlega skóm á fœtr sér ok gengr út til eldahússins, at forvitnast um, hvat þær hafist at: enn þegar hon heyrir vísuna, bregðr henni svá við, at hon œpir hástǫfum ok hleypr í fang Snorra;Snorri varð varr við, at einhverr var á fótum: kippir fljótlega skóm á fætr sér ok gengr út til eldahússins, at forvitnast um, hvat þær hafist at: enn þegar hon heyrir vísuna, bregðr henni svá við, at hon æpir hástöfum ok hleypr í fang Snorra; koma menn á fœtr ok halda henni: er hon þá svá ær, at fjórir hafa fult í fangi með hana: liuti hon aldri af ópi ok umbrotum alla nóttina, þar til undir dag, þá deyr hon.koma menn á fætr ok halda henni: er hon þá svá ær, at fjórir hafa fult í fangi með hana: liuti hon aldri af ópi ok umbrotum alla nóttina, þar til undir dag, þá deyr hon. Snorri segir við bónda, at nú sé verr launaðr greiðinn enn hann vildi, ok kveðr þat eigi sína skuld, þó sér hafi eigi hlýtt verit. Bóndi svarar, at hann hafi enga skuld í, þótt svá illa hafi til tekizt, heldr séu þat óskǫp dóttur sinnar.Bóndi svarar, at hann hafi enga skuld í, þótt svá illa hafi til tekizt, heldr séu þat ósköp dóttur sinnar.

Snorri býst burt et hraðasta ok ferr áleiðis með líkit; tekr þá at gera mikla snjódrífu á móti þeim með frosti; ok er á daginn líðr, tekr líkit at fara illa á hestinum ok snúast ǫfugt; gerist þat þá svá þungt, at þeir koma því eigi lengra enn at eyðihúsum nǫkkurum á melholti einu, ok þar bera þeir grjót at því ok dysja; fara þar eftir leið sína, ok er eigi annars getit enn þat gengi greitt.Snorri býst burt et hraðasta ok ferr áleiðis með líkit; tekr þá at gera mikla snjódrífu á móti þeim með frosti; ok er á daginn líðr, tekr líkit at fara illa á hestinum ok snúast öfugt; gerist þat þá svá þungt, at þeir koma því eigi lengra enn at eyðihúsum nökkurum á melholti einu, ok þar bera þeir grjót at því ok dysja; fara þar eftir leið sína, ok er eigi annars getit enn þat gengi greitt.

Um várit þá upp leysir snjó ferr Snorri eftir líkinu, ok er þá alt tíðendalaust í þeiri ferð; er þat jarðat at kirkjunni undir Hrauni, er Styrr hafði sjálfr gera látit; enn nǫkkurum tímum þar eftir, þá kirkjan brann, váru bein hans upp tekin ok flutt at Helgafelli.enn nökkurum tímum þar eftir, þá kirkjan brann, váru bein hans upp tekin ok flutt at Helgafelli.

Nú fréttist víða víg Styrs, ok þykkir mǫrgum mikils um vert, at Gestr, svá ungr maðr, er aldri hafði fyrr víg vegit, skyldi hafa vogat soddan stórræði við slíkan ofsamann, er Styrr var í lífinu, ok mǫrgum stóð ógn af, ok þótti þetta mjǫk hafa farit at málavǫxtum.Nú fréttist víða víg Styrs, ok þykkir mörgum mikils um vert, at Gestr, svá ungr maðr, er aldri hafði fyrr víg vegit, skyldi hafa vogat soddan stórræði við slíkan ofsamann, er Styrr var í lífinu, ok mörgum stóð ógn af, ok þótti þetta mjök hafa farit at málavöxtum.

Nú er þat at segja frá Gesti, at þeir Þorsteinn skilja þar við ána; rennr Gestr suðr á leið til Borgarfjarðar ok kemr at Mel; sá hét Halldórr, er þar bjó, enn kona hans var fǫðursystir Gests.sá hét Halldórr, er þar bjó, enn kona hans var föðursystir Gests. Halldórr spyrr, því svá víki við ferðum hans. Gestr greinir alt af vígi Styrs ok biðr hann liðsinnis. Halldórr bregzt stórlega reiðr við, ok skipar honum at dragast burt frá sínum augum et skjótasta, ok eigi sé honum at vænta liðs hjá sér, er svá mikit óhappaverk hafi unnit, at drepa Styr, slíkan hǫfðingja;Halldórr bregzt stórlega reiðr við, ok skipar honum at dragast burt frá sínum augum et skjótasta, ok eigi sé honum at vænta liðs hjá sér, er svá mikit óhappaverk hafi unnit, at drepa Styr, slíkan höfðingja; enn kona hans leggr beztu orð til við bónda sinn. Gestr verðr fár við, ok meinar hann muni þenkja sem hann talar, enn þat var þó reyndar eigi; er Gesti fenginn hestr á laun, ok þykkir honum nú betrast hagr sinn, at hann er kominn á hestbak; ríðr nú þaðan á leið til Borgarfjarðar slíkt er hann má, ok hefir eigi marga náttstaði áðr hann kemr suðr yfir ána; kemr nú síð um kveld at bæ Halldórs ok drepr á dyr; þar kom húskarl út; Gestr biðr hann at kalla Þórdísi konu Halldórs á tal við sik; hon var systrunga Gests; hon gengr út, ok kennir eigi Gest í fyrstu; Gestr segir henni, hvat hann á um at vera ok í hvaða vandræðum hann sé staddr; hon segir honum skuli til reiðu sín hjálp, enn hon sé uggandi, hversu bóndi sinn verði við, því hann hafi verit vinr Styrs, enn vili þó freista, hvers hon fái við hann orkat; lætr Gest vera í útibúri um nóttina, svá enginn veit af, nema hon ok húskarlinn.

Þórdís stendr snemma upp um morgininn áðr enn Halldórr; lætr hon allblítt at honum; hann mælir, at eitthvað muni undir þessu blíðlæti búa, ok muni hon vilja biðja sik einhvers; hon segir, at svá er, ok ef hann láti þessa bón eftir sér, vili hon í ǫllu geðþægja honum sem hon getr;hon segir, at svá er, ok ef hann láti þessa bón eftir sér, vili hon í öllu geðþægja honum sem hon getr; segir, at frændi sinn Gestr sé þar kominn ok leiti hans liðsemdar, ok segir hann hafi vegit Styr í hefnd eftir fǫður sinn.segir, at frændi sinn Gestr sé þar kominn ok leiti hans liðsemdar, ok segir hann hafi vegit Styr í hefnd eftir föður sinn. Halldórr verðr óðamála, ok segir, at ef hann fái fest hendr á Gesti, skuli hann eigi lífs frá sér komast, er slíkt óðáðaverk hafi gert, at drepa vin sinn ok mesta hǫfðingja.Halldórr verðr óðamála, ok segir, at ef hann fái fest hendr á Gesti, skuli hann eigi lífs frá sér komast, er slíkt óðáðaverk hafi gert, at drepa vin sinn ok mesta höfðingja.

Þar mátti ganga í kringum innan veggja alt húsit, ok hengu tjǫld fyrir sænginni;Þar mátti ganga í kringum innan veggja alt húsit, ok hengu tjöld fyrir sænginni; Gestr stendr á bak við tjaldit at hǫfði honum ok heyrir alla þeira viðrœðu, ok kveðr þá vísu, þeirar meiningar, at hann væri búinn til at leika við hann sem Styr, ok rjóða báðar kiðr hans í blóði; hestr hans stóð sǫðlaðr úti fyrir; hleypr hann strax á bak ok ríðr at Gilsbakka til Illuga svarta; heilsar honum ok segir hverr maðr hann sé.Gestr stendr á bak við tjaldit at höfði honum ok heyrir alla þeira viðræðu, ok kveðr þá vísu, þeirar meiningar, at hann væri búinn til at leika við hann sem Styr, ok rjóða báðar kiðr hans í blóði; hestr hans stóð söðlaðr úti fyrir; hleypr hann strax á bak ok ríðr at Gilsbakka til Illuga svarta; heilsar honum ok segir hverr maðr hann sé. Illugi spyrr, hvat títt sé í ferðum hans. Gestr kvað vísu. Þá spurði Illugi hann, hversu mikinn áverka hann hefði veitt Styr; þá kvað Gestr:

Biðr hann Illuga ásjár; tekr hann því eigi fjarri, enn telr at sér sé svá mikil fjǫlskylda á hendi, at hann treystist varla at halda hann með slíkum mannfjǫlda, sem sér sýnist við þurfa, ok biðr hann fyrst at fara til Bæjar ok finna Þorstein Gíslason.tekr hann því eigi fjarri, enn telr at sér sé svá mikil fjölskylda á hendi, at hann treystist varla at halda hann með slíkum mannfjölda, sem sér sýnist við þurfa, ok biðr hann fyrst at fara til Bæjar ok finna Þorstein Gíslason.

Ferr nú Gestr þaðan ok til Þorsteins; kemr þar á áliðnum degi ok drepr á dyrr; húskarl einn kemr til dyra; þann biðr Gestr at kalla Þorstein út. Þorsteinn kemr út ok spyrr Gest at heiti ok tíðendum. Gestr kvað vísu þess innihalds, at hann hafi vegit Styr, ok biðr Gestr hann nú ásjár. Þorsteinn kveðr sér stóran vanda á þessu, þar svá margir ok miklir eftirmælendr sé, ok ilt eitt muni hann hljóta af slíkum óhappamanni, ok er heldr enn eigi styggorðr. Gestr kveðr vísu, ok enn aðra. Þorsteinn segir sér sé enginn þokki á vísum hans. Gestr kvað enn. Þorsteinn biðr hann hætta því, ok segir hann skuli þó vera hjá sér náttlangt.

Um morgininn sendir hann Gest til Reykja, ok biðr Kleppjárn taka við honum. Kleppjárn telr Þorsteini þat skyldara, ok hafi hann aldri heitit at taka við nǫkkurum vandræðamǫnnum af honum.Kleppjárn telr Þorsteini þat skyldara, ok hafi hann aldri heitit at taka við nökkurum vandræðamönnum af honum. Verðr Gestr þar þá nótt; ferr þaðan til Þorsteins aftr, ok tekr hann þá vel við honum. Var hann ýmist með Illuga, Kleppjárni eða Þorsteini um vetrinn, þó lengstum með Þorsteini, ok hǫfðu þeir øruggan vara á sér allan þann vetr;Var hann ýmist með Illuga, Kleppjárni eða Þorsteini um vetrinn, þó lengstum með Þorsteini, ok höfðu þeir öruggan vara á sér allan þann vetr; var hjá Þorsteini sjaldan færa enn sex tigir karla um vetrinn. Líðr nú at várdǫgum.Líðr nú at várdögum.

Maðr hét Teitr, at illu einu kendr, ok var kallaðr fjalla-Teitr, því hann lá á fjǫllum úti, ok lifði hann því líkara sem hann væri illdýri enn hann væri maðr.Maðr hét Teitr, at illu einu kendr, ok var kallaðr fjalla-Teitr, því hann lá á fjöllum úti, ok lifði hann því líkara sem hann væri illdýri enn hann væri maðr. Kleppjárn var þar sveitarhǫfðingi;Kleppjárn var þar sveitarhöfðingi; hann hafði nýbreytni þá, at hann gerði mannsǫfnuð at ná Teiti ok hafði hann í bǫndum;hann hafði nýbreytni þá, at hann gerði mannsöfnuð at ná Teiti ok hafði hann í böndum; vissi enginn, hvar til þat skyldi, því hann hafði áðr aldri látit hafa hendr á honum, þótt hann væri þrátt um beðinn.

Nú er at segja frá Snorra; hann býr málit á hendr Borgfirðingum, enn þeir hafa búit til liðs fyrir fram, ef hann kœmi.hann býr málit á hendr Borgfirðingum, enn þeir hafa búit til liðs fyrir fram, ef hann kæmi. Ferr Snorri heiman með flokk manna, enn gerir áðr orð vinum sínum, at koma til liðs við sik; ok þá þeir eru saman komnir, ríða þeir allir suðr í Borgarfjǫrð.ok þá þeir eru saman komnir, ríða þeir allir suðr í Borgarfjörð. Borgfirðingar hǫfðu njósn af ferðum hans ok hafa liðsafnað fyrir ǫllum vǫðum út til sjávar, at verja þeim ána.Borgfirðingar höfðu njósn af ferðum hans ok hafa liðsafnað fyrir öllum vöðum út til sjávar, at verja þeim ána. Snorri kemr at ánni vestan fram við Haugsenda; hefir hann átta hundruð manna, enn Borgfirðingar tólf hundruð. Gestr kvað vísu um morgininn, áðr hann ferr heiman.

Snorri ríðr at ánni, ok biðr þá fram selja vegandann. Þeir svara, at nú hafi þeir svá við búizt, at honum muni eigi kostr, at draga Gest ór greipum sér. Með Snorra eru taldir upp hverir helztir váru ofrkappsmenn, er mest á fýstu at berjast, svá ok af Borgfirðingum, at við sjálft lá, at þeir mundu berjast yfir um ána; áttu þá margir góðir menn hlut í, at eigi skyldi svá mikill mannfjǫldi berjast;áttu þá margir góðir menn hlut í, at eigi skyldi svá mikill mannfjöldi berjast; riðu hvárirtveggju fram í ána. Enn Snorri reið fram í eina eyri, sem í var miðri ánni, ok kvað þat lǫg, at tala þar máli sínu, sem maðr kœmist lengst at hættulauss, ok stefndi Gesti um víg Styrs;Enn Snorri reið fram í eina eyri, sem í var miðri ánni, ok kvað þat lög, at tala þar máli sínu, sem maðr kæmist lengst at hættulauss, ok stefndi Gesti um víg Styrs; hrjóta þá margar vísur ór flokki Borgfirðinga til Snorra, einna mest frá Gesti. Snorri kveðst eigi vilja gegna hákyrðum hans, ok sé eigi at undra, þó hann tali djarft ór flokki; sér hann þar áorkast ekkert í þetta sinn; snýr hann frá við svá búit, ok ferr vestr leið sína.

Nú líðr at alþingi. Stýrimaðr einn var þenna vetr í Reyðarfirði í Austfjǫrðum;Stýrimaðr einn var þenna vetr í Reyðarfirði í Austfjörðum; nafn hans var Helgi; ætlaði hann til Noregs um sumarit; sá var góðr vin Kleppjárns. Þeir Borgfirðingar taka þau ráð, at senda honum Gest til utanferðar. Þá váru hǫfðingjaskifti orðin í Noregi, ok Eiríkr jarl Hákonarson kominn í stað Óláfs Tryggvasonar;Þá váru höfðingjaskifti orðin í Noregi, ok Eiríkr jarl Hákonarson kominn í stað Óláfs Tryggvasonar; í hans hirð var Þorsteinn son Síðu-Halls; hann var vinr Kleppjárns. Kleppjárn sendir honum orð sín at taka við Gesti, ok lætr þar með fylgja hring til menja, ef hann vill eigi trúa orðum Gests; leggr Þorsteinn ok Kleppjárn honum fé til farningar, enn Þórdís varð eigi ørþrifráða;leggr Þorsteinn ok Kleppjárn honum fé til farningar, enn Þórdís varð eigi örþrifráða; gefr hon honum gullhring ok þrjár merkr silfrs; skal fjalla-Teitr fylgja honum austr, því honum váru allar leiðir kunnar; fara þeir austr fjǫll um alþingistíma fyrir ofan allar sveitir; verðr því engi maðr þeira varr.skal fjalla-Teitr fylgja honum austr, því honum váru allar leiðir kunnar; fara þeir austr fjöll um alþingistíma fyrir ofan allar sveitir; verðr því engi maðr þeira varr.

Kemr Gestr þá til Helga stýrimanns ok tjáir honum sitt erendi ok orð Kleppjárns; tekr hann við honum vel, ok á Teitr með at fara; býðr Helgi Gesti mestan varnað á, at láta nǫkkurn af skipverjum sínum verða varan við, hverr maðr hann sé, því þar sé nǫkkurir vinir Styrs á skipinu.býðr Helgi Gesti mestan varnað á, at láta nökkurn af skipverjum sínum verða varan við, hverr maðr hann sé, því þar sé nökkurir vinir Styrs á skipinu.

Lofar Gestr fǫgru um þat, ok svá gengr nǫkkura daga;Lofar Gestr fögru um þat, ok svá gengr nökkura daga; enn þat efndist þó eigi betr enn svá, at einn dag, er Gestr sat á bulka, kvað hann vísu, hvar af skilja mátti, at hann var vegandi Styrs; enn þá skipsmenn vissu þat, hlupu þeir upp ok ætluðu at honum, svá at Helgi varð at gefa þeim fé til að leggja ekki til hans ilt; var síðan alt kyrt í ferðum þeira; leggja þeir í haf ok gefr vel byri, ok koma til Noregs. Jarlinn var þá staddr í Þrándheimi og Þorsteinn þar með honum. Lætr Helgi Gest aldri við sik skilja; ferr et snarasta á fund Þorsteins ok fœrir honum Gest með orðum Kleppjárns.ferr et snarasta á fund Þorsteins ok færir honum Gest með orðum Kleppjárns. Þorsteinn tekr því seinlega, fyrr enn hann sér jartegnirnar; segist þó eigi voga, at láta hann þar lengi vera vegna vina Styrs. Skilst nú Helgi við Gest ok afsalar sér, enn Teitr ferr með Helga, ok er hann ór sǫgunni.Skilst nú Helgi við Gest ok afsalar sér, enn Teitr ferr með Helga, ok er hann ór sögunni.

Gestr er um vetrinn með Þorsteini; enn um várit sendir Þorsteinn hann til einnar ríkrar ekkju, er bjó norðr í Fjǫrðum, at menn yrðu hans síðr varir.enn um várit sendir Þorsteinn hann til einnar ríkrar ekkju, er bjó norðr í Fjörðum, at menn yrðu hans síðr varir. Eigi hreyfir Snorri þessu máli á alþingi.

Nú vita menn óglǫgt, hvat ór Gesti er orðit fyrst í bráð;Nú vita menn óglögt, hvat ór Gesti er orðit fyrst í bráð; var því eigi samsumars utan farit.