Bókastaðir

Nú er þar til at taka, at Atli liggr undir kleggjanum, ok er hann sér, at þeir eru undan landi, skríðr hann undan kleggjanum, ok er hann svá stirðr, at hann má varla upp standa; dragnar síðan heim at búrinu; glamrar í honum hver tǫnn ok gnǫtrar. Hann rekr upp sjónirnar, ok sér at rutt er búrit.

Hann mælti þá: "Hvaða ránsmenn hafa hér komit"?

Þórdís svaraði: "Engir hafa hér rænt, enn þó kom hér Steinþórr bróðir minn með menn sína, ok gaf ek honum þat er þú kallar rænt".

Atli svaraði: "Þess mun ek mest iðrask, er ek hefi þik fengit, ok em ek vesall eigu; veit ek eigi hverr verri maðr er, enn Steinþórr bróðir þinn, eða hverir meiri ránsmenn eru, enn þeir sem með honum eru, enn tekit nú frá mér ok stolit ok rænt hér ǫllu, svá at vit munum brátt á húsgang".

Þá mælti Þórdís: "Aldri mun okkr fé skorta; ok far í sæng þína, ok lát mik verma þik nǫkkut, þykkir mér sem þú sért stórlega kalinn".

Ok þat verðr, at hann hokrar undir klæðin hjá henni. Þykkir Steinþóri mágr sinn alllítilfjǫrlegr vera; hefir ekki á fótum, enn steypt stakki á hǫfuð sér, ok tók hvergi ofan. Atli smýgr þá undir klæðin hjá henni ok er málóði; ámælir jafnan Steinþóri ok kallar ránsmann. Eftir þat þagnar hann nǫkkura stund.

Ok er honum hitnar, þá mælti hann: "Þat er þó at segja, at mikla gersimi á ek þar sem þú ert; er þat ok satt at segja, at slíkr rausnarmaðr mun eigi finnask sem Steinþórr mágr minn er; er þat ok vel sem hann hefir haft; er þat sem ek varðveitti".

Gengr þetta nú lengi, at hann lofar Steinþór. Steinþórr gengr þá fram at sænginni, ok er Atli sér hann, stendr hann upp ok fagnar honum.

Þá mælti Steinþórr: "Hvárt þykkir þér, Atli mágr, ruzt hafa búrit"?

Atli svárar: "Þat er nú sannast, at mér þykkir þat alt bezt komit, er þú hefir; vil ek ok þat bjóða þér, at þú hafir þat alt af mínu gózi, sem þú vilt, því at ekki skortir til; hefir þú hit hǫfðinglegasta ráð upp tekit; tekit við þeim mǫnnum, er rekit hafa harma sinna; muntu þá ætla út at leysa stórmannlega".

Þá mælti Steinþórr: "Þess vil ek biðja þik, Atli mágr, at þú gerir þik eigi jafnvesalan sem þú hefir gert þik áðr; tak þik upp vel ok haf vinnumenn fyrir þik ok ver siðblandinn við aðra menn; veit ek at þú ert eigi lítilmenni, þó at þú gerir þik svá fyrir skaplyndar sakir".

Atli hét nú þessu. Ferr Steinþórr heim um daginn. Skilja þeir mágar með mikilli blíðu, ok kemr svá heim á Eyri, ok þykkisk vel farit hafa. Sitja bú heima, ok leið á vetrinn. Váru þar skinnleikar knáir ok knattleikar.

Svartr hét maðr; hann var þræll þar á Eyri, mikill ok sterkr, svá hann hafði fjogurra manna megin; var hann þarfr búi; vann hann mikit.

Þat var einn dag, at Steinþórr lét kalla til sín þrælinn, ok mælti við hann: "Þeir vilja, at þú værir í leik með oss í dag, því at oss vantar einn mann".

Svartr svaraði: "Eigi þarf at biðja mik til þess, því at ek á mart at vinna; get ek ok, at kappar þínir vili eigi vinna fyrir mik; enn þó skal ek þetta veita þér ef þú vilt".

Svá er frá sagt, at Hallgrímr skyldi í mót Svarti; er þar ok bezt frá at segja, at í hvert sinn, er þeir takask á, þá fellr Svartr, ok eftir hvert fall þá fara af honum skórnir, ok tefsk hann þar af lǫngum at binda á sik skóna. Ferr svá lengi dags, ok gerðu menn hér at mikit óp ok hlátr, enn Hávarðr kvað vísu:

Leikrinn var hinn bezti. Var Hallgrímr þá átján vetra gamall, ok þótti líklegr til afreksmanns þá er væri fullþroskaðr.

Svá er sagt, at af leið vetrinn ok varð ekki til tíðenda, ok alt þar til er þeir bjoggusk til þings. Steinþórr lézk eigi vita, hvert ráð hann skyldi sjá fyrir þeim félǫgum; vildi hann eigi hafa þá til þings með sér, enn þótti eigi gott at láta þá vera heima um þingit; ok fám dǫgum fyrir þingit fundusk þeir Atli. Atli spurði, hvat hann mundi sjá fyrir vistarmǫnnum sínum um þingit.

Steinþórr kvaðsk eigi víst vita, hvar hann mundi þeim svá koma, at hann væri óhræddr um þá, — "nema þú takir þá".

Atli mælti: "Bindask mun ek í at taka við þessum mǫnnum".

"Þá gerir þú vel", sagði Steinþórr.

Atli mælti: "Eftir megni mun ek veita þér þat er þú vilt".

Steinþórr mælti: "Þar treysti ek þér allvel til".

Eftir þetta ferr Hávarðr brott með Atla, ok hans félagar. Koma þeir í Otradal. Tekr hann við Hávarði báðum hǫndum. Skorti þar ekki þat er hafa þurfti; gerði hann þeim hina beztu veizlu. Váru þar tíu karlar vígir. Lét Atli ryðja búrit ok gerði þar sængr þeira, ok festi þar upp vápn þeira, ok var þar búit um hit bezta.

Enn Steinþórr boðar at sér mǫnnum; skorti þar eigi vini né frændr; var hann ok mægðr við hǫfðingja. Reið hann á þing við þrjú hundruð manna; váru þat alt hans þingmenn, vinir, frændr ok mágar.

Þórarinn hét maðr; hann var goðorðsmaðr vestr um Dýrafjǫrð, hǫfðingi mikill ok nǫkkut við aldr; hann var bróðir þeira Þjóðreks sona; var hann miklu hygnastr ok spakastr. Hann hafði spurt þessi tíðendi, ok víg brœðra sinna ok frænda, ok þótti sér nær hǫggvit vera, ok þóttisk eigi sitja mega hjá málum þar sem mest kom til hans eftirmálit. Ok áðr til þings væri riðit, stefnir hann at sér mǫnnum um Dýrafjǫrð, ok þar sem váru vinir ok frændr.

Dýri hét maðr, er þar var annarr mestr hǫfðingi; hann var vinr mikill Þórarins goða. Þorgrímr hét son hans; var hann fullþroska maðr þá er þetta var tíðenda. Svá er frá honum sagt, at hann var mikill ok sterkr, fjǫlkunnigr ok hinn margvísasti, ok gerði mart með gǫldrum.

Bar Þórarinn þetta mál upp fyrir vini sína, ok var þat ráð þeira allra saman at þessu, at Þórarinn ok Dýri ríða á þing við tvau hundruð manna, enn Þorgrímr Dýrason bauzk til at drepa Hávarð ok þá alla saman frændr ok félaga. Kveðsk spurt hafa, at Steinþórr á Eyri hefði haldit þá um vetrinn, ok heitit at halda þeira málum til fullra laga við þá sem eftirmálsmenn væri við þá frændr. Kveðsk Þorgrímr vita, at Steinþórr væri heiman riðinn með mikit fjǫlmenni, enn þeir frændr ok félagar væri komnir í Otradal til Atla veslingsins, mágs Steinþórs, — "ok mun ekki fyrir verða, at drepa hvern á fœtr ǫðrum".

Var þetta ráð tekit, at Þorgrímr ríðr heiman við átjánda mann. Er ekki sagt frá þeira ferð, fyrr enn þeir koma til bœjar Atla í Otradal; var þat einn morgin snemma, ok ríða í dalverpi, þat er eigi mátti sjá frá bœnum. Bað Þorgrímr þá stíga af baki; kvað sik svá syfja, at hann mátti engan veg upp sitja. Þeir gera nú svá; létu hestana bíta, enn Þorgrímr sofnaði ok breiddi feld á hǫfuð sér ok lét illa í svefni.

Nú er þar til máls at taka, hvat þeir hafask at heima í Otradal. Þeir sofa í útibúrinu um náttina, sem þeir áttu vanda til. Um morgininn vakna þeir við þat, at Atli lét illa í svefni, svá at engi þeira mátti fyrir sofa, því at hann brauzk um ok blés ok barði bæði hǫndum ok fótum í sænginni, þar til er Torfi Valbrandsson hljóp upp ok vakti hann ok sagði, at engi mátti sofa fyrir honum ok látum hans. Atli sezk upp, ok strauk um skallann. Hávarðr spyrr, hvárt nǫkkut hefði borit fyrir hann.

Hann kvað heldr þat vera, — "ek þóttumk ganga út ór útibúrinu, ok sá ek at vargar runnu sunnan á vǫllinn átján saman, enn fyrir vǫrgunum rann refkeila ein; þat var svá slæglegt kvikindi, at slíkt hefi ek aldri sét fyrri; þat var ógurlegt mjǫk ok illilegt; þat skygndisk víða ok á ǫllu vildi þat auga hafa, ok ǫll sýndusk mér dýrin grimmleg. Enn er þau váru komin heim at bœnum, þá vakti Torfi mik, ok veit ek víst, at þat er manna hugir; skulum vit þegar upp standa".

Atli hafnaði eigi vanda sínum; sprettr upp, ok steypir á sik stakki sínum, ok svá út sem kólfi skyti; enn þeir taka vápn sín ok klæði ok búask sem skǫrulegast. Ok er þeir váru mjǫk búnir, kom Atli inn aftr ok var þá kominn í sterka brynju ok brugðit sverð í hendi.

Þá mælti Atli: "Þat er líkast, at þetta fari svá sem margr hefir getit til, at Steinþóri mági mínum mundi þat eigi vel duga at láta yðr hér niðr koma; nú beiðumk ek þess, at þér látit mik ráða tilskipun fyrir oss; er fyrst mitt ráð, at vér gangim út undir hússvegginn ok látum eigi stanga oss inni, get ek ok yðr þat í hug at flýja eigi, hvat sem at hǫndum kemr".

Þeir segja svá vera.