Bókastaðir

Þar er nú til að taka að Þorgrímur vaknar. Var honum orðið heitt.

Hann mælti þá: " Heima hefi eg verið um hríð á bænum og er svo villt fyrir mér að eg veit eigi frá mér en þó munum vér heim ganga að bænum. Ætla eg að vér skulum brenna þá inni. Þykir mér það skjótast mega yfir taka. "

Taka þeir nú vopn sín og ganga heim á völlinn.

Og er þeir Atli sjá mennina þá mælti Atli: " Það er ætlan mín að þeir séu hér komnir Dýrfirðingarnir og sé fyrir þeim Þorgrímur Dýrason er verstur maður er í öllum Dýrafirði og fjölkunnigastur. Eru þeir hinir mestu vinir Þórarins er eftirmál á um bræður sína. Ætla eg mér, þó að ólíklegt sé, að ganga á móti Þorgrími en þér Hávarður ætla eg að ganga í móti tveimur. Ertu reyndur og kappi mikill. Hallgrími frænda þínum ætla eg og tvo þá sem gildastir eru. Valbrandssonum, Torfa og Eyjólfi, ætla eg fjóra og þeim Þorbrandssonum, Oddi og Þóri, ætla eg fjóra. Þorbjarnarsonum, Grími og Þorsteini, ætla eg þrjá en þá ætla eg sinn mann hverjum þeirra Þórhalls og húskarls míns. "

Og er Atli hafði til skipað sem hann vildi þá gengu þeir Þorgrímur sunnan að húsum, sjá nú að þar er öðruvís fyrir búið en þeir ætluðu. Standa þar menn með vopnum og búnir til viðtöku.

Þá mælti Þorgrímur: " Hver veit nema Atli hinn ragi sé brögðóttari en vér ætlum en þó skulum vér á móti þeim allt að einu. "

Hlaupast menn nú að svo sem ætlað var. Það var hið fyrsta athlaup að Atli hinn litli hljóp að Þorgrími og hjó til hans tveim höndum með sverðinu og beit eigi á. Þeir hjuggust til nokkura stund og beit ekki á Þorgrím.

Þá mælti Atli: " Trölli líkur ertu Þorgrímur en eigi manni er þig bíta engi járn. "

Þorgrímur svaraði: " Hví dirfist þú að tala um slíkt því að eg hjó til þín áðan svo sem mér var hægast og beit eigi á þinn vonda skalla. "

Atli sér að eigi mun svo búið hlýða, kastar síðan sverðinu og hleypur undir Þorgrím og rekur hann niður við völlinn. Nú er eigi vopnið hjá honum en hann veit að liðsmunur er mikill. Verður honum það fyrir að hann greyfist niður að honum Þorgrími og bítur sundur í honum barkann, dregur hann síðan þangað til er sverð hans var og sníður af honum höfuðið. Eftir það rekur hann upp skyggnurnar og sér að Hávarður hefir fellt annan þeirra er hann átti við. Hleypur Atli þar fyrst að og skipta þeir eigi lengi höggum við hann áður hann fellur. Hallgrímur hafði drepið báða þá er hann átti við og svo Torfi. Eyjólfur hafði drepið annan þann er hann átti við. Þórir og Oddur höfðu drepið þrjá en eftir var einn. Þorsteinn og Grímur höfðu fellda tvo en einn var eftir. Þórhallur hafði drepið þann er hann átti við. Húskarl hafði eigi drepið þann er honum var ætlaður. Hávarður bað að hætta skyldi.

Þá mælti Þorsteinn Þorbjarnarson: " Eigi skal faðir minn það spyrja vestur á Rauðasand að við bræður vinnum eigi hlutverkum okkrum sem aðrir menn. "

Hann hleypur að einum þeirra með reidda öxi og rekur í höfuð honum svo að þegar fékk hann bana.

Atli spurði hví hann skyldi eigi alla drepa. Hávarður kvað það til einkis vera. Atli settist niður og bað þá leiða fyrir sig. Hann rak af þeim hárið og gerði þeim koll og bar í tjöru eftir. Síðan tók hann hníf sinn úr skeiðum og rak af þeim öllum eyrun og bað þá svo markaða fara á fund Dýra og Þórarins, kvað þá heldur muna mega að þeir hefðu fundið Atla hinn litla. Eftir það fara þeir þaðan þrír en komu átján saman, allir frækilegir og vel búnir.

Hávarður kvað þá vísu:

Eftir það snúa þeir áleiðis og jarða þá er drepnir voru, taka síðan á sig náðir og frelsi slíkt sem þurfti.

Nú er þar til að taka er menn komu á þing. Var þar fjölmenni mikið. Voru þar höfðingjar miklir og mikils verðir. Þar var Gestur Oddleifsson, Steinþór af Eyri og þeir Dýri og Þórarinn. Var þá talað um mál þeirra öll saman. Var Steinþór fyrir hönd þeirra Hávarðar. Bauð hann sættir fyrir þá og gerð Gests Oddleifssonar, kvað honum kunnigast um málið. Og með því að þeir vissu áður hversu þeir höfðu undir búið þá gengu þeir að þessu allgleðilega.

Þá mælti Gestur: " Með því að það er vilji hvorratveggja að eg tali hér nokkuð um þá skal eigi seint til láta. Mun eg þar fyrst til taka sem hið fyrra sumar var talað um víg Ólafs Hávarðssonar að eg geri það þrenn manngjöld. Skulu þar niður falla víg Sturlu og Þjóðreks og Ljóts er mjög voru saklausir drepnir. En Þorbjörn Þjóðreksson skal hafa fallið ógildur fyrir ójafnað sinn og fyrir marga óheyrilega tiltekt þá er hann hefir haft við Hávarð og marga aðra. Svo og þeir Vakur og Skarfur bræður skulu hafa fallið óhelgir. En víg þeirra skulu jöfn vera Brands hins sterka og Áns fóstra Hallgríms, gjalda ein manngjöld fyrir fylgdarmann Ljóts að Mánabergi er þeir Hávarður höfðu drepið. Svo og um víg Ljóts kann eg eigi fé að gera. Er það öllum auðsætt ójafnaður sá er Ljótur hefir haft við Þorbjörn og alla aðra þá er hann hefir mátt. Gekk það eftir málefnum að tvö börn skyldu drepa þvílíkan kappa sem Ljótur var. Skal og Þorbjörn hafa engi það allt frjálslega er þeir áttu báðir saman áður. En til huggunar við Þórarin þá skulu þessir menn fara utan: Hallgrímur Ásbrandsson, Torfi og Eyjólfur Valbrandssynir, Þórir og Oddur Þorbrandssynir, Þorsteinn og Grímur Þorbjarnarsynir. Með því að þú ert gamlaður mjög þá skulu þeir eigi koma út fyrr en þeir spyrja að þú ert allur. En Hávarður skal færa bústað sinn og vera ekki í þessum landsfjórðungi og svo Þórhallur frændi hans. Vil eg að þér sættist heilum sáttum og sé þetta prettalaust af hvorumtveggjum. "

Eftir það gengur Steinþór að og tekur sætt fyrir Hávarð og þá alla félaga með því skilorði sem Gestur hafði fyrir sagt. Steinþór geldur og hundrað silfurs það er gjalda átti. Gengu þeir Þórarinn og Dýri að öllu drengilega og létu sér vel líka það er gert var.

Og er þessum málum var lokið þá komu þar þeir afeyringar á þingið og segja þessi tíðindi að öllum áheyröndum sem gerst höfðu í ferð þeirra. Þótti öllum þetta mikil tíðindi og þó farið maklega. Þótti mönnum Þorgrímur hafa dregist til fjandskapar við þá en orðin umskipti jafnleg.

Þá mælti Gestur: " Það er þó sannast að segja að þér frændur eruð ólíkir öðrum mönnum að illsku og ódrengskap. Eða hví varð þér þetta fyrir Þórarinn að láta sem þú skyldir sættast en fara með slíka prettvísi? Nú með því að eg hefi hér nokkuð um talað áður það er til vægðar mætti komast þitt mál þá læt eg nú þó standa svo eftir því sem áður var gert og talað en hins væruð þið verðir Þórarinn og Dýri að ykkur mál væru mjög spjölluð fyrir ykkra undirhyggju. En það skal þar fyrir koma að eg skal aldrei að ykkrum málum veita. En þú Steinþór, lát þér þetta vel líka fyrir því að héðan af skal eg veita þér að málum þínum við hvern sem þú átt um. Hefir þér þetta vel farið og drengilega. "

Steinþór sagði að Gestur skyldi þá mestu um ráða: " Þykir mér þeir nú hafa af hinn versta, látið menn sína marga og þar með drengskap sinn. "

Eftir þetta slíta þeir þingið. Skilja þeir Gestur og Steinþór með mikilli vináttu en þeir Þórarinn og Dýri undu við stórilla.

Og er Steinþór kom heim á Eyri sendir hann eftir þeim í Otradal. Og er þeir finnast segja hvorir öðrum sem farið hafði. Þótti þeim allvel farið hafa úr því sem ráða var. Þökkuðu þeir Steinþóri fyrir forganginn, sögðu og að Atli mágur hans hefði vel við þá gert eða hversu hraustlega hann hefði fram gengið og sögðu hann hinn hraustlegasta dreng. Gerðist þá hin besta vinátta með þeim mágum. Var Atli þaðan af haldinn hinn besti drengur hvar sem hann kom.

Eftir það fer Hávarður og þeir allir heim til Ísafjarðar. Verður Bjargey þeim stórlega fegin og svo feður þeirra bræðra og þykjast nú ungir orðnir í annan tíma.

Nú tekur Hávarður það til ráðs að hann býr til veislu mikillar. Var þar bær mikill og stórmannlegur. Skorti þar engan hlut til. Síðan býður hann Steinþóri af Eyri og Atla mági hans, Gesti Oddleifssyni og öllum mágum sínum og frændum. Verður þá fjölmenni mikið og hin vænsta veisla. Sitja þar viku allir saman glaðir og kátir.

Hávarður var stórauðigur maður að alls konar fé og að lyktum veislunnar gefur Hávarður Steinþóri þrjá tigu geldinga og fimm yxn, skjöld og sverð og gullhring, hina bestu gersemi. Gesti Oddleifssyni gaf hann tvo gullhringa og níu yxn. Atla bónda gaf hann og góðar gjafir. Valbrandssonum og Þorbrandssonum og Þorbjarnarsonum gaf hann og öllum hinar bestu gjafir, sumum vopn góð og aðra hluti. Hallgrími frænda sínum gaf hann sverðið Gunnloga og þar með öll hervopn, harla góð, þakkaði þeim öllum góða fylgd og drengilega framgöngu. Öllum gaf hann góðar gjafir þeim sem hann hafði þangað boðið því að hvorki skorti til gull né silfur.

Og eftir þessa veislu ríður Steinþór heim á Eyri en Gestur á Barðaströnd, Atli í Otradal. Skilja nú allir með hinum mestum kærleikum.

En þeir er utan skyldu, fara vestur í Vaðil og þar utan um sumarið. Gefur þeim vel, koma við Noreg. Réð þá Hákon jarl fyrir Noregi. Voru þeir þar um veturinn en um vorið fá þeir sér skip og leggja í hernað og verða hinir frægustu menn. Hafa þeir þá iðju nokkur misseri. Fara þeir nú út hingað og var Þórarinn þá dauður. Urðu þeir ágætir menn. Eru af þeim miklar sögur hér á landi og víðar annarstaðar. Lýkur nú hér frá þeim að segja.

Svo er sagt frá Hávarði að hann selur eignir sínar en þau ráðast norður til Svarfaðardals og upp í dal þann er Oxadalur heitir og reisir þar bústað sinn og bjuggu þar nokkura vetur og kallaði Hávarður þenna bæ á Hávarðsstöðum.

Og nokkurum vetrum síðar spurði Hávarður þau tíðindi að Hákon jarl var dauður en kominn í land Ólafur konungur Tryggvason og væri hann orðinn einvaldskonungur yfir Noregi og boðaði aðra trú sanna. Og er þetta spyr Hávarður bregður hann búinu og fer utan og Bjargey með honum og Þórhallur frændi hans. Koma þau á fund Ólafs konungs og tók hann vel við þeim. Var Hávarður þá skírður og öll þau og voru þau þar um veturinn í góðu yfirlæti með Ólafi konungi. Þann sama vetur andaðist Bjargey. En Hávarður og frændi hans Þórhallur fóru út til Íslands um sumarið.

Hávarður hafði út með sér kirkjuvið harla mikinn. Hann setti bústað sinn í neðanverðum Þórhallsdal og býr þar eigi lengi áður hann tekur sótt, kallar þá á Þórhall frænda sinn og mælti: " Svo er nú vexti að eg hefi sótt fengið þá er mig mun til bana leiða. Vil eg að þú takir fé eftir mig. Ann eg þér vel að njóta. Hefir þú mér vel þjónað og veitt mér góða fylgd. Skaltu færa bústað þinn í ofanverðan Þórhallsdal. Skaltu láta þar kirkju gera og vil eg að þeirri mig grafa láta. "

Og er hann hefir fyrir sagt slíkt er hann vill þá deyr hann litlu síðar. Þórhallur bregður við skjótt og færir bústað sinn upp í dalinn og gerir þar reisulegan bæ og kallar á Þórhallsstöðum. Fær hann kvonfang gott, og hefir margt manna frá honum komið, og býr þar til elli. Er og svo sagt að þá er kristni kom til Íslands að Þórhallur lét kirkju gera á bæ sínum af þeim viði er Hávarður flutti út hingað. Varð það hið skrautlegasta hús og var Hávarður að þeirri kirkju grafinn og þótti verið hafa hið mesta mikilmenni.

Og lúkum vér nú þar þessari sögu að sinni með þessu efni.