Bókastaðir

En um sumarið ríður Þorbjörn til þings með menn sína úr Ísafirði.

Það er þá enn einn dag að Bjargey gengur til máls við Hávarð. Hann spurði þá hvað hún vildi.

Hún svarar: " Nú ætla eg að þú skulir ríða til þings og vita ef nokkuð skipast um mál þitt. "

Hann svarar: " Þetta er mér mjög í móti skapi. Eða þykir þér eg ekki helst til hraktur af Þorbirni sonarbana mínum þó að eigi hrekti hann mig meir þar sem allir höfðingjar koma saman? "

" Eigi mun svo fara, " sagði hún. " Þess get eg að nú verði nokkurir veitandi að þínu máli og mun það gera Gestur Oddleifsson. Og ef svo fer sem eg get að hann komi sættum á með ykkur Þorbirni og hljóti hann að gjalda þér fé mikið þá get eg að hann láti margt manna hjá vera og mun hringur sleginn um yður og munuð þér fáir vera innan í hringnum þá er Þorbjörn greiðir féið. Og ef svo ber til áður greitt er féið að Þorbjörn gerir það nokkuð er þér er í móti skapi eða raun að þá skaltu skunda á brott sem mest máttu. Og ef þér verður þá léttara en þér þætti von á þá skaltu ekki sættast á þetta mál því að þá er von þó að ólíklegt sé að hefnt verði Ólafs sonar okkars. En ef þér léttist þá ekki þá skaltu ekki ósáttur fara af þinginu því að þá mun ekki hefndin verða. "

Hann kvaðst ekki vita til hvers þetta kæmi " en ef eg vissi að hefndin mætti verða eftir Ólaf son minn þá hirði eg aldrei hvað eg ynni þar til. "

Eftir það býr hún ferð hans og ríður hann leið sína. Var karl heldur bjúgur og kemur hann á þing. Voru þá tjaldaðar búðir og menn allir komnir. Hann reið að einni mikilli búð en þá búð átti Steinþór af Eyri, ríkur maður og höfðingi mikill og hinn mesti garpur og fullhugi. Hann stígur af baki og gengur inn í búðina. Sat Steinþór og menn hans hjá honum þar. Hávarður gekk fyrir hann og kvaddi hann vel. Hann tók vel kveðju hans og spurði hver hann væri. Hávarður sagði til sín.

Steinþór mælti: " Ertu sá sem frægastan áttir son þann er Þorbjörn drap og menn ágættu mest vörn hans? "

Hann sagði að sá er hinn sami " og vildi eg bóndi að þú leyfðir mér að vera í búð þinni um þingið. "

Hann svarar: " Það lofa eg víst. Og ver hljóður og fáskiptinn. Eru þeir sveinarnir jafnan glensmiklir og þér harmur mjög í hug. Ertu lítt við kominn, gamall og til einskis fær. "

Það er sagt að Hávarður karl tekur sér einhvers staðar rúm í búðinni, leggst þar niður og gengur aldrei úr rúmi sínu. Aldrei kemur hann á mál sitt við nokkurn mann og líður mjög á þingið.

Það var einhvern morgun að Steinþór gengur að Hávarði og mælti: " Hví fórstu hingað þar sem þú liggur hér sem arftökukarl eða ófær maður? "

Hávarður svarar: " Hitt hafði eg ætlað að leita bóta eftir Ólaf son minn en eg em ófús til mjög. Er Þorbjörn óspar til illyrða og ódrengskapar. "

Steinþór mælti: " Haf ráð mitt, gakk til funda við Þorbjörn og kær mál þitt. Vænti eg ef Gestur fer með þér að þú fáir rétt af Þorbirni. "

Hann stóð þá upp og gekk út mjög bjúgur. Fór hann til búðar þeirra Gests og Þorbjarnar og inn í búðina. Var Þorbjörn þar en eigi Gestur. Þorbjörn heilsaði Hávarði og spurði hví hann væri þar kominn.

Hann svarar: " Svo verður mér minnisamt dráp Ólafs sonar míns að mér þykir sem nýtt sé og er það erindi mitt að beiða þig bóta fyrir vígið. "

Þorbjörn svarar: " Hér kann eg gott ráð til. Kom til mín heim í héraði. Mun eg þá hugga þig að nokkuru en eg á nú margt að annast og vil eg að þú klymtir nú ekki á mér. "

Hann svarar: " Ef þú gerir nú engan veg á þá hefi eg reynt að eigi gerir þú heldur heima í héraði. Hafði eg ætlað að nokkurir mundu styrkja mál mitt. "

Þorbjörn mælti: " Heyrið fádæmi, " segir hann. " Hann ætlar að koma mönnum á hendur mér. Ver á brott og kom ekki á þetta mál við mig síðan ef þú vilt ómeiddur vera. "

Hávarður reiddist þá mjög og sneri út úr búðinni og mælti: " Urðum til gamlir og verið hefðu þeir mínir dagar að mér hefði ólíklegt þótt að eg mundi þola slíkan ójafnað. "

Og er hann gengur í brott þá gengu menn í móti honum. Var þar Gestur Oddleifsson og fylgdarmenn hans. Hávarður var svo reiður að hann hugði varla að hvar hann fór. Hann vill og ekki finna mennina. Gekk hann heim til búðar. Gestur leit til mannsins er gekk hjá honum.

Hávarður gekk til rúms síns og lagðist niður og blés við. Steinþór spurði hversu farið hefði. Hann sagði sem fór.

Steinþór svarar: " Slíkt er óheyrilegur ójafnaður og vænn til mikillar sneypu nær sem fram kemur. "

En er Gestur kom inn í búðina fagnaði Þorbjörn honum vel.

Þá mælti Gestur: " Hver gekk maður úr búðinni fyrir litlu? "

Þorbjörn svarar: " Hví spyrð þú svo undarlega, vitur maður? Ganga hér miklu fleiri út og inn en vér megum greina. "

Gestur svarar: " Þessi maður var ólíkur öðrum mönnum. Hann var mikill vexti og nokkuð við aldur og skaust á fótum og þó hinn karlmannlegasti og svo leist mér sem fullur væri upp harms og óyndis og skaprauna og svo var hann reiður að hann gáði eigi hvar hann fór. Mér leist og maðurinn giftusamlegur og eigi allra færi við að eiga. "

Þorbjörn svarar: " Þar mun verið hafa Hávarður karl þingmaður minn. "

Gestur spurði: " Var sá ekki hans son er þú drapst saklausan? "

" Það ætla eg víst, " sagði hann.

Gestur mælti: " Hversu þykist þú hafa efnt það er þú lofaðir mér þá er eg gifti þér systur mína? "

Þorgils hét maður og var kenndur við móður sína og kallaður Hölluson. Hann var hinn mesti ágætismaður og fullhugi. Var hann þá með Gesti frænda sínum og þá sem mestur uppgangur hans. Gestur bað Þorgils ganga eftir Hávarði og biðja hann þangað koma. Þorgils gekk til búðar Hávarðar og sagði honum að Gestur vildi finna hann.

Hávarður svaraði: " Ófús em eg að fara og verða að þola Þorbirni ójafnað og skemmileg orð. "

Þorgils bað hann fara, " mun Gestur styðja þitt mál. "

Hávarður fór og er þó tregur til. Koma þeir til Gests. Hann stendur upp í móti honum og fagnaði honum, setur hann niður hjá sér.

Þá mælti Gestur: " Nú skaltu Hávarður taka til að upphafi og segja frá skiptum ykkrum Þorbjarnar. "

Hann gerði nú svo. Og er hann hafði sagt spurði Gestur Þorbjörn hvort nokkuð væri svo. Þorbjörn kvað ekki hégómað frá.

Gestur mælti: " Hefir nokkur heyrt slíkan ójafnað? Eru hér tveir kostir til. Sá annar að eg rýf öll kaup ella lát mig einn skera og skipta um ykkur mál. "

Þorbjörn játar því.

Þeir gengu þá út úr búðinni. Kallaði Gestur til sín fjölda manna og stóðu menn í hring. En þar voru í hringnum nokkurir menn saman komnir og töluðu málið.

Þá mælti Gestur: " Eigi kann eg Þorbjörn að gera svo mikið sem vert væri fyrir því að þú hefir ekki til. Vil eg gera fyrir víg Ólafs þrenn manngjöld. En fyrir annan ójafnað þann sem þú hefir gert þeim Hávarði þá vil eg gera þér Hávarður, haust og vor, að þú komir til mín og skal eg sæma þig gjöfum og því heita þér að gera aldrei forverkum við þig meðan við lifum báðir. "

Þá mælti Þorbjörn: " Þessu vil eg játa og gjalda hæglega heima í héraði. "

Gestur svaraði: " Nú skal gjalda allt féið hér á þinginu og gjalda vel og skörulega. Mun eg svo leggja til ein manngjöld. "

Lét hann og þegar það fram allt vel goldið. Settist Hávarður þá niður og hellti í kápuskaut sitt. Þorbjörn gekk þá að og galt smám og smám og gat goldið ein manngjöld og kvað þá lokið því er hann hefði til. Gestur bað hann þá ekki undan draga.

Þorbjörn tekur þá einn knýtiskauta og leysir til, " það mun víst að þá mun honum ekki vangoldið þykja ef þetta fer til " - slær síðan á nasir Hávarði svo að þegar féll blóð um hann - " eru þar nú tennur og jaxlar, " segir Þorbjörn, " úr Ólafi syni þínum. "

Hávarður sér nú að það hrynur ofan á kápuskautið. Sprettur hann upp ákafareiður svo að sinn veg hrýtur hver peningurinn. Hann hafði einn staf í hendi og hleypur að hringnum og setur stafinn fyrir brjóst einum manni svo að þegar fellur hann á bak aftur svo að hann lá lengi í óviti. Hávarður stökk út yfir mannhringinn svo að hann kom hvergi við og kom hvar fjarri niður og svo heim til búðar sem ungur maður. Og er hann kom heim mátti hann við engan mann mæla og kastaði sér niður og lá sem sjúkur væri.

Eftir þetta mælti Gestur við Þorbjörn: " Engum manni ertu líkur að illmennsku og ójafnaði. Kann eg og eigi að sjá á manni ef eigi iðrast þú þessa nokkurt sinn eða þínir frændur. "

Gestur var þá svo reiður og óður að þegar ríður hann af þinginu til Ísafjarðar og gerir skilnað þeirra Þorbjarnar og Þorgerðar. Þykir Þorbirni nú hin mesta smán og öllum frændum hans en geta þó ekki að gert. Sagði Gestur að svo muni hann annarra skamma verri bíða og sér maklegri. Ríður Gestur á Barðaströnd með frændkonu sína og of fjár.

Svo er sagt að eftir þingið býst Hávarður karl heim. Var hann þá allstirður.

Þá mælti Steinþór: " Ef þú þarft Hávarður lítillar liðveislu við þá kom til mín. "

Hann þakkaði honum, reið síðan heim og lagðist niður í sæng sína og lá þar hina þriðju tólf mánuði. Var hann þá miklu stirðastur. Bjargey hélt hinu sömu fram um athöfn sína að hún reri á sjó hvern dag með Þórhalli.

Það var einn dag um sumarið þá er þau voru á sjó að þau sáu skip fara inn eftir firðinum. Kenndu þau og að þar var Þorbjörn og heimamenn hans.

Þá mælti Bjargey: " Nú skulum við hafa uppi færi okkur og róa í móti Þorbirni. Vil eg finna hann. Skaltu róa framan að barðinu skútunnar en eg skal tala við Þorbjörn nokkuð en þú skalt róa í hring um skútuna á meðan. "

Þau gera nú svo, róa að skútunni.

Bjargey kastar nú orðum á Þorbjörn. Heilsar hún honum og spyr hvert hann ætli að fara.

Hann kveðst skyldu fara vestur í Vaðil, " er þar kominn út Sturla bróðir minn og Þjóðrekur son hans. Skal eg flytja þá hingað til mín. "

Hún spurði: " Hversu lengi muntu vera á brott bóndi? " segir hún.

" Nær viku, " segir hann.

Þórhallur hafði þá róið umhverfis skútuna. Bjargey hafði poka nokkurn í hendi og veifði umhverfis skútuna. Og er hún hefir að gert slíkt er hún vildi þá fleyta þau í árum og róa í brott slíkt er þau mega.

Þá mælti Þorbjörn: " Kvenna örmust farandi. Og skulum vér þegar róa eftir þeim og drepa hann en meiða hana. "

Þá mælti Brandur: " Nú sannar þú enn það er mælt er til þín að þú munir eigi spara flest illt að gera enda skal eg veita þeim er eg má. Skaltu þá að keyptu komast. "

En við umtölur Brands og það er þau voru langt undan komin þá lét Þorbjörn vera kyrrt og fór leið sína.

Þá mælti Bjargey: " Eigi er það líklegt en er það þó ætlan mín að hefnt muni verða Ólafs sonar míns. Skulum við eigi heim. "

" Hvert viltu þá? " segir Þórhallur.

" Nú skal fara, " segir hún, " og finna Valbrand bróður minn. "

Hann bjó á Valbrandsstöðum. Hann var gamall maður mjög en hafði verið hinn ágætasti maður. Hann átti tvo sonu, hina vænlegustu menn. Hét annar Torfi en annar Eyjólfur. Voru þeir þá á ungum aldri.

Þau létta eigi fyrr en þau koma þangað. Valbrandur var úti á töðuvelli og margt manna með honum. Hann gekk þá í mót systur sinni og fagnaði henni vel og bauð henni þar að vera.

En hún kvað sér það eigi gegna, " verð eg heim í kveld. "

Hann spurði: " Hvað viltu þá systir? "

" Eg vildi að þú léðir mér nætur þínar. "

Hann svaraði: " Hér eru þrjár nætur og er ein forn mjög og nú ekki trúleg en hefir verið örugg en tvær eru nýjar og óreyndar. Haf þú hvort er þú vilt tvær eða þrjár. "

Hún svarar: " Þær vil eg hafa hinar nýju en eg vil eigi hætta til að hafa hina fornu. En lát þú búnar þessar nær er eg læt eftir koma. "

Hann kvað svo vera skyldu.

Eftir það fóru þau á brott.

Þá mælti Þórhallur: " Hvert skulum við nú fara? "

Hún svarar: " Nú skal fara og finna Þorbrand bróður minn. "

Hann bjó á Þorbrandsstöðum. Hann var þá gamall mjög. Hann átti tvo sonu unga. Hét annar Oddur en annar Þórir. Voru þeir vænlegir menn.

Og er þau komu þar fagnaði Þorbrandur þeim vel og bauð þeim þar að vera. Hún kvaðst það eigi mega.

" Hvað viltu þá systir? " segir hann.

" Eg vildi, " segir hún, " að þú léðir mér net þín. "

Hann svarar: " Eg hefi þrjú til og er eitt fornt mjög en tvö eru ný og hafa ekki höfð verið. Haf hvort er þú vilt tvö eða þrjú. "

Hún kvaðst þau nýju hafa vilja og skildu að því.

Síðan fara þau í brott.

Þórhallur spurði: " Hvert skulum við nú fara? "

" Nú skal, " segir hún, " fara að finna Ásbrand karl bróður minn. "

Hann bjó á Ásbrandsstöðum. Hann var þeirra bræðra elstur. Hann átti systur Hávarðar karls. Hann átti son er Hallgrímur hét. Hann var ungur aldri en bæði mikill og sterkur, ófríður sýnum en þó karlmannlegur.

Og er Bjargey kemur þar fagnar Ásbrandur henni vel og bað hana þar vera. Hún kvaðst skyldu heim um kveldið.

Hann spurði: " Hvað viltu þá og kemur þú þó sjaldan að finna frændur þína? "

" Lítið er erindið, " segir hún. " Vér erum svo óbirg um torffæri og vildi eg gjarna að þú léðir mér torföxi þína. "

Hann svarar brosandi: " Hér eru tvær til og önnur ryðfrakka mikil, forn og skörðótt, og þykir nú til einkis fær. Önnur er ný og mikil og hefir til einkis höfð verið. "

En hún kvaðst hafa vilja þá hina nýju " þá er eg læt vitja. "

Hann svarar að hún skal ráða.

Síðan fara þau heim á Hávarðsstaði um kveldið.

Líða nú nokkurir dagar þar til sem henni þótti von að Þorbjörn mundi vestan koma. Og einn dag gekk hún að sæng Hávarðar og spurði hvort hann svæfi.

Hann settist upp við og kvað vísu:

" Það er víst, " segir hún, " að þetta er allmikil lygi að þú hafir aldrei sofið á þrem árum. En þó er nú upp að standa og gera sig sem vaskastan ef þú vilt hefna Ólafs sonar þíns því að eigi verður hans hefnt um aldur þinn ef eigi verður á þessari nátt. "

En er hann heyrði ummæli hennar spratt hann upp úr sænginni og fram á gólfið og kvað þá vísu:

Hávarður var þá hinn sprækasti og skorti ekki göngu. Hann gekk til kistu einnar mikillar, hún var full af vopnum, og lauk henni upp, tók hjálm á höfuð sér og fór í sterka brynju. Hann leit þá upp og sá að már einn fló yfir glugginn.

Hann kvað þá vísu:

Hann vopnaðist skjótt og fimlega. Hann bjó og Þórhall með góðum vopnum. Og er þeir voru búnir sneri hann að Bjargeyju og minntist við hana, kvað þá eigi sýnt vera nær þau fyndust.

Hún bað hann vel fara: " Þarf eigi að hafa eggjunarorð við þig um hefnd eftir Ólaf son okkarn með því að eg veit að þar fylgir kapp og hreysti er þú ert. "

Eftir það skildu þau. Gengu þeir ofan til sjávar, hrundu fram sexærum bát og taka til ára, léttu eigi fyrr en þeir komu fyrir bæ Valbrands. Þar var eyrartangi langur er gekk út í sjóinn. Lögðu þeir þar að bátinn. Bað Hávarður Þórhall að gæta bátsins en hann gekk upp til bæjarins. Hann hafði spjót í hendi. Var það ágætt vopn. Og er hann kom upp á völlinn voru þeir þar feðgar. Þeir bræður voru af klæðunum og rökuðu upp töðuna. Þeir höfðu tekið af sér skóna og sett á völlinn hjá sér. Voru það upphávir skór. Valbrandur gekk í móti Hávarði og fagnaði honum vel og bauð honum þar að vera.

Hann kveðst ekki þar vera mega: " Er eg kominn að vitja nóta þinna er þú léðir systur þinni. "

Hann gekk að sonum sínum og mælti: " Hér er kominn Hávarður mágur ykkar og er þann veg búinn sem þá er hann mundi ætla til stórræða nokkurra. "

Og er þeir heyra þetta kasta þeir hrífunum og hlaupa til klæða sinna. Og er þeir skyldu taka skóna höfðu þeir skorpnað í skininu. Þeir stigu í ofan sem skjótast svo að þegar gekk skinnið af hælunum. Og er þeir komu heim voru skórnir fullir af blóði.

Valbrandur fékk sonum sínum góð vopn og mælti: " Veitið Hávarði góða fylgd. Hyggið meir á hefnd en hvað eftir kemur. "

Eftir það fóru þeir á Þorbrandsstaði. Voru þeir og skjótt búnir, Oddur og Þórir. Fóru nú þar til er þeir komu á Ásbrandsstaði. Krafði Hávarður þar torföxarinnar. Bjóst Hallgrímur frændi hans þá til ferðar með honum.

Ánn er maður nefndur. Hann var heimamaður Ásbrands. Hafði hann húskarls verk. Hann var fóstri Hallgríms og bjóst til ferðar með þeim. Og er þeir voru búnir fara þeir þar til er báturinn var. Fagnaði Þórhallur þeim vel. Voru þeir þá átta saman og hver öðrum víglegri.

Þá mælti Hallgrímur við Hávarð frænda sinn: " Hví fórstu svo heiman frændi að þú hafðir hvorki sverð né öxi? "

Hann svarar: " Verði svo vel að vér finnum Þorbjörn Þjóðreksson eftir vorn skilnað skaltu annað mæla því að mér ætla eg sverðið Gunnloga er best vopn er. "

Þeir báðu hann lúka heilum munni í sundur, " væri oss nú mikið undir að oss tækist karlmannlega til handa. "

Það var mjög að áliðnum degi. Þeir hrinda þá fram bátnum og stigu þar á og tóku til ára. Þeir sáu að hrafnaflokkur mikill fló fyrir þeim og yfir eyrartangann er fyrir þeim var.

Hávarður kvað þá vísu:

Þeir fóru yfir sundið og var hvasst mjög á firðinum og fengu mjög framanvott. Sóttu þeir drengilega og léttu eigi fyrr en þeir komu fyrir Laugaból. Var þar gott að að leggja fyrir því að Þorbjörn hafði látið gera þar höfn góða. Hann hafði látið ryðja og hreinsa allt inn að landi. Var þar aðdjúp mikið. Mátti þar fljóta skúta eða stærri skip þó að vildi. Þar voru og grafin niður rif stór fyrir hlunna og festir endarnir grjóti. Þurfti þar engi maður votur að verða þó að af skipinu stigi eða á skip og hvort er var meira skip eða minna. En uppi yfir var malarkampur hár. Fyrir ofan kampinn stóð hurðanaust mikið og var vel um horfið. Til annarrar handar var lón mikið fyrir ofan kampinn. Frá naustinu sá engi í fjöruna en af malarkampinum mátti bæði sjá til naustsins og í fjöruna. Og er þeir koma að landi hlaupa þeir af bátinum.

Þá mælti Hávarður: " Nú skulum vér bera bátinn upp yfir kampinn á lónið. Vér skulum og vera fyrir ofan kampinn svo að þeir megi eigi þegar sjá oss. Verum og eigi of veiðibráðir. Hlaupi engi fyrr upp en eg segi fyrir. "

Var þá mjög dimmað.

Þar er nú til máls að taka að Þorbjörn og þeir félagar fóru vestan tíu saman á skútunni. Var Sturla þar og Þjóðrekur son hans, Þorbjörn og Vakur, Brandur hinn sterki og tveir húskarlar. Höfðu þeir hlaðið mjög skútuna. Og þetta hið sama kveld koma þeir við Laugaból fyrir myrkur.

Þá mælti Þorbjörn: " Vér skulum fara að engu ótt og skulum vér láta liggja skútuna hér í nátt og ekki af bera nema vopn vor og klæði. Er nú veður gott og þurrlegt. Skaltu Vakur bera upp vopn vor. "

Hann tók fyrst sverð þeirra og bar upp að naustinu.

Þá mælti Torfi: " Tökum fyrst sverð þeirra og þann sem fylgir. "

" Látum vera enn, " sagði Hávarður.

Hann bað Hallgrím fara og taka sverðið Gunnloga og færa sér. Og er Vakur gekk ofan hljóp Hallgrímur og tók sverðið og færði Hávarði. Hann brá á loft við og skók meðalkaflann.

Vakur gekk upp í annað sinn og hafði hlaðið á bak sér skjöldum en stálhúfum hafði hann hlaðið á handlegg sér. Hann hafði hjálm á höfði. Og er hann var kominn upp með lóninu þá hlupu þeir upp og ætluðu að taka hann. Og er hann heyrir harkið til þeirra þóttist hann vita að ófriður mundi vera. Ætlaði hann að skunda til þeirra með vopnin. Og er hann bregður við hart skruppu honum fæturnir við lónið svo að höfuðið kemur fyrst niður á honum. Var þar blautt mjög en vatnið grunnt en maðurinn þungur á sér með vopnum öllum. Getur hann og eigi upp staðið en engi þeirra vildi duga honum og lýkur svo ævi Vakurs að hann deyr þar.

Og er þeir sáu það hlaupa þeir ofan á malarkampinn. Og er þetta sér Þorbjörn kastar hann sér þegar á sund og leggst frá landi. Þetta sér fyrst Hávarður karl, skundar þegar og kastar sér á sund eftir Þorbirni.

Svo er sagt um Brand hinn sterka að hann hleypur að og rífur upp einn hlunn, það var hvalrif mikið, og rekur í höfuð fóstra Hallgríms. Hallgrímur var þá ofan kominn af mölinni og sá að Ánn féll. Hann hljóp að með reidda öxina og hjó í höfuð Brandi og klauf hann í herðar niður. Og í þessari svipan hlupu þeir á sund, Þorbjörn og Hávarður. Og er Hallgrímur sér það hleypur hann þegar eftir þeim. Torfi Valbrandsson hleypur í móti Sturlu. Var hann bæði mikill og sterkur og hverjum manni betur vígur. Hann var og með vopnum sínum öllum. Þeir börðust bæði lengi og drengilega.