Bókastaðir

Það er upphaf þessarar sögu að Þorbjörn hét maður. Hann var Þjóðreksson. Hann bjó í Ísafirði á þeim bæ er heitir að Laugabóli. Hann hafði goðorð um Ísafjörð. Hann var stórættaður maður og höfðingi mikill og hinn mesti ójafnaðarmaður svo að engir menn þar um Ísafjörð báru styrk til neitt í móti honum að mæla. Hann tók dætur manna eða frændkonur og hafði við hönd sér nokkura stund og sendi síðan heim. Fyrir sumum tók hann bú upp eða rak brott af eignum sínum.

Þorbjörn hafði tekið þá konu fyrir bú sitt er Sigríður hét. Hún var ung kona og stórrar ættar. Hún átti fé mikið og skyldi það standa fyrir henni og ekki fram ganga meðan hún væri með Þorbirni.

Hávarður var maður nefndur. Hann bjó þar sem heitir á Blámýri. Hann var ættstór maður og var þá hniginn á hinn efra aldur. Hann hafði verið víkingur mikill hinn fyrra hluta ævi sinnar og hinn mesti kappi. Og í einhverjum bardaga hafði hann orðið sár mjög og fengið eitt sár undir knéskelina og þaðan af gekk hann jafnan haltur síðan. Hávarður var kvongaður og hét Bjargey kona hans. Hún var af góðum ættum og hinn mesti skörungur. Þau áttu son einn er Ólafur hét. Hann var á ungum aldri og manna gervilegastur. Hann var mikill vexti, fríður sýnum. Þau Hávarður og Bjargey unnu Ólafi mikið. Hann var þeim og hlýðinn og auðráður.

Þormóður hét maður. Hann bjó á þeim bæ er heitir á Bakka í Ísafirði. Þorgerður hét kona hans. Þormóður var lítt við alþýðuskap manna. Hann var þá hniginn nokkuð á hinn efra aldur. Var það kallað að hann væri eigi einhamur. Þótti hverjum þeirra og verst við hann að eiga.

Ljótur hét maður er bjó á Mánabergi í Ísafirði. Ljótur var mikill maður og sterkur. Hann var bróðir Þorbjarnar og honum líkastur um alla hluti.

Þorkell hét maður er bjó í ey þeirri er Æðey heitir. Hann var vitur maður og þó lítilmenni en þó af góðum ættum og manna óeinarðastur. Þorkell var lögmaður þeirra Ísfirðinga.

Tveir menn eru nefndir til sögunnar. Annar hét Brandur en annar Vakur. Þeir voru heimamenn Þorbjarnar á Laugabóli. Brandur var mikill vexti og rammur að afli. Það var iðja Brands að hann hafði ferðir á sumrum og flutti að búi það er þurfti en á vetrum gætti hann gamals fjár. Var hann vinsæll og óáleitinn. Vakur var systursonur Þorbjarnar. Var hann maður lítill og smáskitlegur, vígmáligur og títtmáligur, fýsti Þorbjörn frænda sinn jafnan þess er þá var verr en áður. Varð hann af því óvinsæll og unnu menn honum sannmælis. Hann vann ekki annað en gekk með Þorbirni út og inn eða fór sendiferðir hans og þá er hann vildi ill verk gera láta.

Þórdís hét kona er bjó á Hvoli í Ísafirði. Hún var systir Þorbjarnar en móðir Vakurs. Hún átti og annan son er Skarfur hét. Hann var bæði mikill og sterkur. Var hann með móður sinni og sá um bú þeirra.

Þórálfur hét maður er bjó þar sem heitir á Lónseyri. Hann var vinsæll maður og ekki mikilmenni. Hann var mjög skyldur bústýru Þorbjarnar. Þórálfur hafði boðist til að taka við Sigríði og ávaxta fé hennar en Þorbjörn vildi það ekki og sýndi þar um enn ójafnað sinn og bað hann ekki orð til leggja.

Þar er nú til máls að taka að Ólafur vex upp á Blámýri. Hann gerist efnilegur maður. Svo segja menn að Ólafur Hávarðsson hafi haft bjarnyl því að aldrei var það frost eða kuldi að Ólafur færi í fleiri klæði en eina brók og skyrtu gyrða í brækur. Aldrei fór hann svo af bæ á brott að hann hefði fleiri klæði.

Þórhallur hét maður. Hann var frændi þeirra Hávarðar og heimamaður, ungur maður og hinn frálegasti. Hafði hann aðdrátt að búi þeirra.

Það var eitthvert haust að Ísfirðingar gengu afréttir sínar og heimtu menn lítt. Þorbirni á Laugabóli var vant sex tigu geldinga. Liðu veturnætur og fannst ekki. Nokkuru fyrir vetur fer Ólafur Hávarðsson heiman og gengur afréttir og öll fjöll, leitar fjár manna og finnur fjölda fjár, bæði það er Þorbjörn átti og þeir feðgar og svo aðrir menn, rekur síðan heim fénaðinn og færði hverjum það er átti. Verður Ólafur af þessu vinsæll svo að hver bað honum góðs.

Einn dag snemma rekur Ólafur geldinga Þorbjarnar ofan á Laugaból. Hann kom í þann tíma er menn sátu yfir borðum og voru engir menn úti. Ólafur drepur á dyrnar og gekk kona ein til dyranna. Það var Sigríður bústýra Þorbjarnar og heilsaði hún honum vel. Hún spurði hvað hann vildi.

Ólafur svarar: " Eg hefi rekið hingað geldinga Þorbjarnar er honum var vant í haust. "

Og er Þorbjörn heyrði að á dyrnar var drepið bað hann Vakur forvitnast hvað komið væri. Hann gerði svo og gekk að skellihurðinni. Hann sá þá að þau Sigríður töluðust við. Hann hljóp þá upp á okann og stóð þar meðan þau töluðu.

Þá mælti Ólafur: " Nú þarf eg ekki að fara lengra. Skaltu nú Sigríður segja til geldinganna. "

Hún segir að svo skyldi vera og bað hann vel fara. Vakur hljóp innar í stofuna æpandi. Þorbjörn spurði hví hann léti svo eða hvað komið hefði.

" Það ætla eg, " segir hann, " að Ólafur glópurinn af Blámýri son Hávarðar kæmi. Hefir hann rekið hingað geldinga þína þá er vant var í haust. "

" Það var vel gert, " segir Þorbjörn.

" Annað ætla eg verið hafa eigi síður undir ferðinni, " segir Vakur, " því að þau Sigríður hafa talað í allan morgun. Sá eg að henni þótti allgott að leggja hendur sínar um háls honum. "

Þorbjörn mælti: " Þó að Ólafur sé hraustur maður þá er honum það ofdirfð að fara óþokkaferðir til vor. "

Ólafur fer heim. Líða þau misseri og er svo sagt að Ólafur kemur jafnan á Laugaból og fann Sigríði og gerðist vel með þeim. Var þetta brátt orðað að Ólafur fífldi Sigríði.

Og annað haust gengu menn enn afréttir sínar og heimta lítt. Varð Þorbirni enn flest vant. Og er lokið var réttunum fer Ólafur heiman einn saman og gengur afréttirnar víða um fjöll og heiðar, finnur enn fjölda fjár og rekur í byggðina, færir enn hverjum það er á. Gerðist hann nú svo vinsæll af byggðarmönnum að allir biðja honum góðs utan Þorbjörn. Hann grimmast við hann fyrir allt saman það er aðrir lofa hann og það er hann heyrir talað um byggðina um þangaðkomur hans til fundar við Sigríði. Vakur sparir nú ekki af að rægja þau við Þorbjörn.

Nú er svo komið að Ólafur er kominn á Laugaból með geldingana svo marga sem fyrr. Og er hann kom voru engir menn úti. Gengur hann nú inn og til stofu. Var þar Þorbjörn bóndi í stofunni og frændi hans Vakur og margt heimamanna. Ólafur gengur innar á gólfið. Hann hefir öxina fyrir sér. Og er hann kemur innar mjög að pallinum stingur hann niður öxarskaftinu og styðst á en engi heilsaði honum og þögðu allir.

Og er hann sér að engi æmti honum þá kveður hann vísu:

Þá mælti Ólafur: " Það er mitt erindi hingað Þorbjörn bóndi að eg hefi rekið hingað geldinga þína. "

Þá mælti Vakur: " Kunnigt er mönnum það nú Ólafur að þú gerist sauðreki um Ísafjörð. Vitum vér og erindi þitt hingað, það að þú ferð að heimta hlut af sauðunum. Er það og stafkarla hlutur og er einsætt að minnast hans þó að lítið sé. "

Ólafur svaraði: " Ekki er það mitt erindi. Mun eg og ekki reka hið þriðja sinn. "

Snýr hann þá í brott en Vakur hleypur upp og æpir að honum. Ólafur gaf engan gaum að því og gekk heim og líða þau misseri.

Og um haustið heimta menn vel utan Þorbjörn. Honum var vant sex tigu geldinga og fundust ekki. Létu þeir frændur þau orð um fara að Ólafur mundi enn ætla að heimta til hlutar eða stela ella.

Það var eitt kveld að þeir feðgar sátu yfir borðum og á diskinum fyrir þeim lá langleggjarstykki.

Ólafur tók upp og mælti: " Þetta er furðu mikill leggur og digur. "

Hávarður mælti: " Það ætla eg þó frændi að hann sé af okkrum sauðum en eigi Þorbjarnar bónda. Og mikið er að þola slíkan ójafnað. "

Ólafur leggur niður legginn á borðið og roðnaði við og þótti þeim er hjá sátu sem hann þrýsti við borðinu en þó brast sundur leggurinn og svo snart að annar hluturinn stökk utar í bjórinn svo að þar var fastur. Hávarður leit upp og mælti ekki en brosti þó að.

Og í því gekk kona í stofuna og var þar komin Þorgerður af Bakka. Hávarður fagnaði henni vel og spurði tíðinda.

Hún segir andlát Þormóðar bónda síns: " Erum vér þó ekki vel við komin því að hann vitjar hverja nátt sængur sinnar. Því vildi eg þiggja bóndi að þér veittuð mér nokkuð lið því að fólki mínu þótti ódælt við Þormóð en nú er svo komið að það ætlar allt í brott. "

Hávarður svarar: " Eg er nú af léttasta skeiði og ekki til slíks fær eða hví ferð þú ekki á Laugaból? Er þess von um höfðingja að þeir láti skjótt til slíkrar héraðsstjórnar koma sitt sveitargengi. "

Hún svarar: " Einskis góðs vænti eg þangað. Læt eg vel yfir ef hann gerir mér ekki illt. "

Þá mælti Hávarður: " Það er mitt ráð að þú biðjir Ólaf son minn og væri það ungra manna að reyna sig svo á karlmennsku. Mundi oss forðum slíkt gaman hafa þótt. "

Hún gerir nú svo. Ólafur hét ferðinni og bað hana þar vera um náttina. En um daginn eftir fór Ólafur heim með Þorgerði. Var þar allt fólk ókátt.

En um kveldið fóru menn að sofa. Ólafur lá í stafnrekkju utar við dyr. Ljós brann í skálanum. Var ljóst hið efra en dimmt hið neðra. Ólafur lagðist niður í skyrtu og brókum því að hann hafði aldrei fleiri klæði. Hann kastaði á sig feldi einum. Og er var dagsett gekk Þormóður inn í skálann og lét róa tinglið. Hann sá að rekkja var skipuð er ekki var vani á. Var hann ekki allgestrisinn. Snýr hann þangað og þrífur í feldinn. Ólafur vill eigi laust láta og heldur þar til að þeir skipta feldinum með sér. Og er Þormóður finnur að afl er í þeim er fyrir er hleypur hann upp í setið að rúminu. Ólafur hljóp upp og þreif til öxarinnar og hafði ætlað að slá hann en bráðara bar að því að Þormóður hljóp undir hendur honum. Varð Ólafur þá við að taka. Tókst þar hinn harðasti atgangur. Varð Þormóður harðtækur svo að allt hljóp hold undan þar sem hann þreif til. Flest gekk og upp það sem fyrir þeim varð. Og í því bili slokknaði ljósið. Þótti Ólafi þá ekki um batna. Þormóður sótti þá í ákafa og þar kemur að lyktum að þeir hörfa út. Í túninu lá rekatré mikið og svo ber til að Þormóður rekur hælana báða í tréið og fellur á bak aftur. Ólafur lætur þá kné fylgja kviði, leikur þar til við Þormóð er hann sér fyrir honum slík ráð er honum sýnist.

Fólkið þagði allt er Ólafur gekk inn. Og er hann lét heyra til sín var allt senn að fólkið var uppi og ljósið og strauk hann uppi og niðri. Var hann hvervetna meiddur af atgangi Þormóðar. Þakkaði hvert mannsbarn honum það er mæla kunni. Hann kveðst ætla að þeim mundi ekki mein að honum verða.

Ólafur dvaldist þar nokkurar nætur, fór síðan heim á Blámýri. Varð hann víðfrægur af þessu verki um Ísafjörð og alla landsfjórðunga og af öllu þessu óx mjög óþokki millum þeirra Þorbjarnar.

Það er þessu næst að segja að hvalur kemur í Ísafjörð þar er Þorbjörn og Hávarður áttu reka að tveim megin. Var sú sögn þegar að Hávarður mundi eiga. Var það hin besta reyður. Hvorirtveggju fóru til og ætluðu að hafa lögmanns úrskurð á. Kom þar fjöldi manns saman. Þótti öllum sýnt að Hávarður mundi hvalinn eiga. Þorkell lögmaður var þar kominn. Var hann þá að spurður hver að ætti.

Þorkell svaraði og heldur lágt: " Þeir eiga hval víst, " sagði hann.

Þorbjörn gekk þá að honum með brugðið sverðið og mælti: " Hverjir þá, armi? " segir hann.

Þorkell svaraði skjótt og drap niður höfðinu: " Þér, þér víst, " segir hann.

Þorbjörn gekk þá að með ójafnað sinn og tók upp hvalinn allan. Fór Hávarður heim og undi illa við sinn hlut. Þótti öllum mönnum Þorbjörn enn nú hafa auðsýndan ójafnað sinn og fullkominn ódrengskap.

Það var einn dag að Ólafur gengur til fjárhúsa sinna því að veðrátta var hörð um veturinn og þurftu menn mjög að fylgja fénaði sínum. Hafði veður verið hart um náttina. Og er hann ætlaði heim að ganga sér hann að maður gengur að húsinu. Er þar kominn Brandur hinn sterki. Ólafur tók honum vel. Brandur tók vel kveðju hans. Ólafur spurði hví hann færi svo síð.

Hann svaraði: " Eigi er svo frásögulegt. Eg gekk til fjár míns snemma í dag en það hafði rekast látið ofan í fjöruna. Má þar og í tveim stöðum upp reka. En jafnan þar sem eg leitaði til þá stóð þar maður fyrir og bannaði í móti fénu svo að það hljóp aftur í fang mér og hefir svo farið í allan dag allt hér til. Nú vildi eg gjarna að við færum til báðir saman. "

" Það vil eg gera fyrir þína bæn. "

Ganga síðan báðir saman ofan í fjöruna. Og þegar þeir vilja féið upp reka sáu þeir að Þormóður er þar fyrir, glímufélagi hans, og blakar í móti fénu svo að féið hleypur aftur í fang þeim.

Þá mælti Ólafur: " Hvort viltu heldur Brandur reka féið eða ráðast í móti Þormóði? "

Brandur svarar: " Það mun eg kjósa hið auðveldara, að reka féið. "

Ólafur gengur að þar er Þormóður stóð gegnt á uppi. Þar var laginn snjór mikill framan í bakkann. Ólafur rann þegar upp á bakkann að Þormóði en hann gefur honum rúm. Og er Ólafur kemur á upp rennur Þormóður þegar undir hendur honum. Ólafur tekur og við eftir megni. Gangast þeir að lengi. Þykir Ólafi hann ekki raknað hafa eftir hnyskingina. Þar kemur að þeir falla báðir senn fram á bakkann og er svo er komið, veltir hvor öðrum þar til er þeir tumba báðir ofan fyrir fönnina. Eru þá ýmsir undir þar til er þeir koma í fjöruna. Þá bar svo til að Þormóður varð neðri. Neytir Ólafur þá þess og braut í sundur hrygginn í honum, bjó þá um sem honum líkaði og lagðist út á sjóinn með hann langt frá landi og sökkti niður í djúp. Þykir þar jafnan óhreint síðan ef menn sigla í nándir. Ólafur lagðist til lands. Hafði Brandur þá upp komið fénu öllu og fagnaði Ólafi vel. Gengu þeir þá heim báðir.

Og er Brandur kom heim var mikið af nátt. Þorbjörn spurði hvað hann hefði dvalið. Brandur sagði svo sem farið hafði og svo hversu Ólafur hafði honum til staðið.

Þá mælti Vakur: " Hræddur hefir þú orðið er þú lofar glóp þenna. Mun það hans fremd mest að fást við afturgöngumenn. "

Brandur svarar: " Hræddari mundir þú hafa verið því að þú ert mestur í málinu sem refurinn í halanum. Muntu í engum hlut mega jafnast við hann. "

Töluðu þeir þar til er hvorumtveggja mislíkaði.

Þorbjörn bað Brand ekki kapp á leggja með Ólafi: " Skal þér eigi duga og engum öðrum að láta Ólaf framar en mig eða frændur mína. "

Líður nú af veturinn.

Og er vorar talast þeir við feðgar, Ólafur og Hávarður.

Hávarður mælti: " Svo er komið frændi að eg hefi eigi skaplyndi lengur að búa svo nærri Þorbirni með því að við höfum engan afla að halda okkur til jafns við hann. "

Ólafur svarar: " Lítið er mér um að hafa það í yfirbætur að flýja fyrir Þorbirni en þó vil eg að þú ráðir. Eða hvert viltu þá leita? "

Hávarður svaraði: " Út með firðinum hinum megin eru víða tóftir og vítt land það er engi maður á. Þar vil eg að við reisum okkur bústað og erum við þá nær frændum okkrum og vinum. "

Þetta taka þeir til ráðs, flytja þangað fé sitt allt og það góss er þeir eiga og gera þar hinn besta bústað. Heitir þar síðan á Hávarðsstöðum. Voru þeir einir bændur í þenna tíma í Ísafirði er landnámamenn voru.

Þorbjörn Þjóðreksson reið hvert sumar til þings með menn sína. Var hann höfðingi mikill, ættstór og frændmargur.

Í þann tíma bjó Gestur Oddleifsson í Haga á Barðaströnd. Var hann spekingur mikill, vitur og vinsæll og manna framsýnastur og hafði margt mannaforráð.

Þetta hið sama sumar er þeir feðgar færðu bústað sinn reið Þorbjörn til þings og hóf bónorð sitt og bað systur Gests Oddleifssonar. Gestur tók þessu máli seinlega og sagði sér lítið um Þorbjörn fyrir ójöfnuð hans og ofbeldi. En með því að margir voru veitendur að málinu með Þorbirni þá gerði Gestur kost á að þessi ráð skyldu takast ef Þorbjörn héti honum því með handtaki að láta af ójöfnuði og rangindum, bjóða hverjum manni það er á og halda lög og rétt. En ef hann vildi ekki ganga að þessu þá skyldi Gestur brigða bónorðið og gera skilnað þeirra. Þessu játar Þorbjörn og kaupa að svo mæltu. Þá reið Þorbjörn með Gesti af þinginu heim á Barðaströnd og tókust þar þessi ráð um sumarið. Var þar hin besta veisla.

Og er þessi tíðindi spurðust til Ísafjarðar þá tekur Sigríður það ráð og Þórálfur frændi hennar að kveðja til bændur og láta virða Sigríði allt sitt fé af Laugabóli. Fór hún til Þórálfs á Lónseyri. Og er Þorbjörn kom heim á Laugaból varð hann stórlega reiður er Sigríður var í brott, hét þeim afarkostum og reiði bændunum er þeir höfðu virt féið, gerist þá þegar hinn harðasti og þóttist nú enn vaxið hafa af þessum mægðum.

Fé Hávarðar bónda var mjög óspakt um sumarið og einn morgun snemma kom smalamaður heim og spurði Ólafur hversu að færi.

" Svo fer að, " segir hann, " að vantar fjölda fjár. Get eg eigi hvorttveggja gert að leita þess er vantar enda gæta hins er fundið er. "

Ólafur svarar: " Vertu kátur félagi. Geym þess er fundið er en eg skal leita þess er vantar. "

Hann gerist þá hinn efnilegasti maður og manna fríðastur sýnum, mikill og sterkur. Hann var þá átján vetra gamall.

Hann tekur nú öxi í hönd sér, gengur síðan út með firðinum allt þar til er hann kemur á Lónseyri. Hann sér hvar féið er allt komið þar sem það hafði verið flutt. Ólafur snýr þá til bæjarins. Var það snemma morguns. Hann barði á dyrnar. Þá gekk Sigríður til duranna og fagnaði vel Ólafi. Hann tók vel kveðju hennar.

Og sem þau höfðu nokkura stund skrafað þá mælti Sigríður: " Skip fer þar handan yfir fjörðinn og sé eg gerla að þar er Þorbjörn Þjóðreksson og Vakur frændi hans. Eg sé að vopn þeirra liggja í stafni fram. Þar er og Gunnlogi, sverðið Þorbjarnar, og er annaðhvort að hann hefir illt gert eða ætlar hann og vil eg Ólafur að þú finnir ekki Þorbjörn. Hefir lengi fátt verið með ykkur en þó ætla eg að nú hafi ekki um batnað er þér virtuð mér féið á Laugabóli. "

Ólafur svarar: " Ekki óttast eg Þorbjörn á meðan eg hefi ekki gert til saka við hann. Mun eg og skammt renna fyrir honum einum. "

Hún svarar: " Þetta er hraustlega mælt að þú átján vetra mundir eigi undan leita þeim manni er jafnvígur er hverjum manni. Hann hefir og það sverð er hvergi nemur í höggi stað. Ætla eg og það ef þeir vilja þig finna, sem mér segir hugur um að sé, að Vakur, illmennið, muni eigi sitja hjá ef þið berjist. "

Ólafur svarar: " Eg á ekki erindi við Þorbjörn. Mun eg ekki finna þá en ef vér finnumst skaltu nokkuð hraustlegt eiga til að spyrja ef þess þarf. "

Sigríður svarar og kveðst ekki mundu að spyrja. Ólafur spratt upp skjótt og bað hana vel lifa en hún bað hann vel fara.

Hann gekk þá ofan á eyrina því að þar lá féið. Þeir Þorbjörn voru þá að landi komnir þar gegnt. Gekk hann þá ofan að skipinu og tók í móti og kippti upp undir þeim á eyrina. Þorbjörn fagnaði þá vel Ólafi. Tók Ólafur kveðju hans og spurði hvert hann ætlaði.

Hann kveðst ætla að finna systur sína Þórdísi " og munum vér fara allir saman. "

Ólafur svarar: " Ekki er það samfært af því að eg verð að reka heim fé mitt. Væri það sanntalað að þá stækkist sauðrekarnir um Ísafjörð ef þú lægðir þig svo. "

" Ekki fer eg að því, " segir Þorbjörn.

Var viðarbulungur mikill á eyrinni og þar á ofan lá forkur einn mikill og var brotið af endanum. Ólafur tók upp forkinn og hafði í hendi sér, stökkur nú fénu fyrir sér. Ganga þeir allir saman. Talar Þorbjörn við Ólaf og var hinn kátasti. Hann fann að þeir vildu jafnan ganga síðar en hann sá við því og fóru jafnan fram allir og allt fram fyrir hólinn. Skildust þar vegirnir.

Þorbjörn snerist þá við og mælti: " Vakur frændi, ekki þarf að seinka því er ætlað er. "

Ólafur sér þá hvað þeir ætla. Snýr hann þá upp í brekkuna en þeir sækja að neðan. Ólafur verst með forkinum en Þorbjörn höggur hart og tíðum með sverðinu Gunnloga og skýfði svo forkinn sem hvannir. Fengu þeir þó stór högg af forkinum meðan til vannst. Og er hann var sundur sniðinn tók Ólafur öxi sína og varðist þá svo vel að þeim þótti ósýnt hversu fara mundi með þeim. Urðu þeir og allir sárir.

Þórdís systir Þorbjarnar gekk út þann morgun er þeir börðust og heyrði til en mátti ekki sjá. Hún sendi skósvein sinn að forvitnast til. Hann gerði svo og sagði Þórdísi að þeir berðust Þorbjörn bróðir hennar, Vakur sonur hennar og Ólafur Hávarðsson. Hún snýr þá inn og fann Skarf son sinn og segir honum þessi tíðindi og bað hann til fara og veita frændum sínum.

Hann mælti: " Eg em ráðinn að berjast með Ólafi og í mót þeim. Þykir mér og skömm að þrír gangi að einum manni með því að þeirra er eigi óvænna en fjögurra annarra. Mun eg hvergi fara. "

Þórdís svarar: " Það ætlaði eg að eg mundi eiga tvo sonu vel hugaða. Er það satt að mælt er að margt leynist lengi. Nú veit eg að þú ert dóttir heldur en sonur er þú þorir eigi að verja frændur þína. Skal nú og raun til gera að eg er vaskari dóttir en þú sonur. "

Hún gekk þá brott en hann reiddist ákaflega og spratt upp og þreif öxi sína. Hann hljóp út og ofan fyrir brekkuna og þar til er þeir börðust. Þorbjörn sá hann og sótti í ákafa en Ólafur sá hann ekki. Og þegar er Skarfur kemur í höggfæri við Ólaf þá hjó hann tveim höndum milli herða honum svo að þegar stóð á kafi. Ólafur hafði ætlað að höggva til Þorbjarnar. Og er Ólafur fékk höggið snarast hann við. Skarfi varð laus öxin en Ólafur hafði reidda öxina og hjó hann í höfuð Skarfi svo að þegar stóð í heilanum. Og í því var Þorbjörn upp kominn hjá þeim og hjó í fang Ólafi. Var það og nóg banasár og falla þeir báðir. Þorbjörn gekk þá að Ólaf og höggur um þvert andlitið svo að úr stukku tennurnar og jaxlarnir.

Vakur spurði: " Hví gerir þú þetta við dauðan mann? "

Hann kvað enn það mundu koma til nokkurs. Þorbjörn tók þá skauta einn og knýtti þar í tennurnar og varðveitti. Eftir það gengu þeir upp til bæjarins og sögðu Þórdísi tíðindin. Voru þeir báðir stórmjög sárir. Hún varð nú stórlega hrygg við þessa sögu og harmaði er hún hafði eggjað son sinn svo mjög, veitti þeim nú þó beina og hjúkun.

Spyrjast nú þessi tíðindi um allan Ísafjörð og þótti öllum hinn mesti skaði að Ólafi með þeirri vörn er menn heyrðu hann haft hafa. Fór Þorbirni og vel að hann sagði jafnt frá sem farið hafði og bar vel Ólafi söguna. Þeir fóru heim þegar er þeir þóttust mega og mæði rann af þeim.

Þorbjörn kom á Lónseyri og spurði að Sigríði. Honum var sagt að hún hefði ekki fundist síðan hún gekk í brott með Ólafi um morguninn hinn. Var hennar þar víða leitað og er svo sagt að aldrei fannst hún síðan. Fór Þorbjörn þá heim og settist um kyrrt í búi sínu.

Þar er nú til máls að taka að þau Hávarður og Bjargey spyrja þessi tíðindi, fall Ólafs sonar síns. Hávarður karl blés við mjög og gekk til sængur sinnar. Var og svo sagt að alla þá tólf mánuði næstu lá hann í rekkju og reis aldrei úr. En Bjargey tók það ráð að hún reri á sjó hvern dag með Þórhalli en hún vann um nætur það er hún þurfti. Fór nú svo fram þau misseri og er kyrrt allt. Verður ekki eftirmál um Ólaf. Þótti mönnum og ekki líklegt að nokkur rétting mundi frændum hans koma því að Hávarður þótti þá til einskis fær en við slíka stóreflismenn sem eiga er og eigi mjög væna til jafnaðar. Og liðu þau misseri.

Var það einn morgun að Bjargey gekk til funda við Hávarð karl og spurði hann hvort hann vekti. En hann kvaðst vaka og spurði hvað hún vildi.

" Það vil eg, " segir hún, " að þú standir upp og farir á Laugaból og finnir Þorbjörn og beiðir hann bóta eftir Ólaf son þinn. Það er karlmannlegt mál að hann er til engra harðræðanna er fær að spara þá ekki tunguna að tala það er honum mætti verða gagn að. Muntu vera að ekki mikilþægur ef honum fer vel. "

Hann svarar: " Eigi hygg eg gott til þess og þó skaltu ráða. "

Eftir það býst Hávarður karl og fer þar til er hann kemur á Laugaból. Þorbjörn fagnaði honum vel. Hávarður tók kveðju hans.

Síðan mælti Hávarður karl: " Svo er mál með vexti Þorbjörn, " mælti hann, " að eg er kominn að heimta bætur eftir Ólaf son minn er þú drapst saklausan. "

Þorbjörn svarar: " Kunnigt er það Hávarður að eg hefi margan mann drepið. Þótt menn hafi saklausa kallað þá hefi eg engan fé bættan. En með því að þú áttir vaskan son og þér fellur svo nær þá ætla eg betur gert að minnast þín í nokkuru þó að lítið sé. Er hér hestur fyrir ofan garð er þeir sveinarnir kalla Dött. Hann er grár að lit, afgamall og baksár og hefir jafnan legið afvelta hingað til. En nú hefir hann verið á moðum nokkura daga og ætla eg hann batnað hafa. Far þú heim með hestinn ef þú vilt og eig. "

Hávarður roðnaði og mátti engu svara. Fór hann þegar í brott og var stórlega reiður en Vakur æpti að honum. En hann gekk ofan til báts síns og fór allbjúgur en Þórhallur hafði þar beðið á meðan. Síðan reru þeir heim. Gekk Hávarður þegar til hvílu sinnar og lagðist niður og stóð aldrei upp á hinum næstum tólf mánuðum.

Spurðist þetta nú og þótti Þorbjörn enn sýnt hafa ójöfnuð og illmennsku í þessum svörum. Líða nú þau misseri.