Bókastaðir

Þat er upphaf þessarrar sögu, at Þorbjörn hét maðr; hann var Þjóðreksson. Hann bjó í Ísafirði á þeim bæ, er heitir at Laugabóli; hann hafði goðorð um Ísafjörð. Hann var stórættaðr maðr ok höfðingi mikill ok hinn mesti ójafnaðarmaðr, svá at engir menn þar um Ísafjörð báru styrk til neitt í móti honum at mæla. Hann tók dætr manna eða frændkonur ok hafði við hönd sér nökkura stund, ok sendi síðan heim; fyrir sumum tók hann bú upp eða rak brott af eignum sínum.

Þorbjörn hafði tekit þá konu fyrir bú sitt, er Sigríðr hét; hon var ung kona ok stórrar ættar. Hon átti fé mikit, ok skyldi þat standa fyrir henni, ok eigi fram ganga meðan hon væri með Þorbirni.

Hávarðr var maðr nefndr; hann bjó þar sem heitir á Blámýri. Hann var ættstórr maðr, ok var þá hniginn á hinn efra aldr. Hann hafði verit víkingr mikill hinn fyrra hlut æfi sinnar ok hinn mesti kappi, ok í einhverjum bardaga hafði hann orðit sárr mjök, ok fengit eitt sár undir knéskelina, ok þaðan af gekk hann jafnan haltr síðan. Hávarðr var kvángaðr, ok hét Bjargey kona hans; hon var af góðum ættum ok hinn mesti skörungr. Þau áttu son einn, er Óláfr hét; hann var á ungum aldri, manna gervilegastr; hann var mikill vexti, fríðr sýnum. Þau Hávarðr ok Bjargey unnu Óláfi mikit; hann var þeim ok hlýðinn ok auðráðr.

Þormóðr hét maðr; hann bjó á þeim bæ, er heitir á Bakka; Þorgerðr hét kona hans. Þormóðr var lítt við alþýðu skap manna; hann var þá hniginn nökkut á hinn efra aldr. Var þat kallat, at hann væri eigi einhamr; þótti hverjum þeira ok verst við hann at eiga.

Ljótr hét maðr, er bjó á Mánabergi í Ísafirði. Ljótr var mikill maðr ok sterkr; hann var bróðir Þorbjarnar, ok honum líkastr um alla hluti.

Þorkell hét maðr, er bjó í ey þeiri, er Æðey heitir; hann var vitr maðr, ok þó lítilmenni, enn þó af góðum ættum ok manna óeinarðastr. Þorkell var lögmaðr þeira Ísfirðinganna.

Tveir menn eru nefndir til sögunnar: annarr hét Brandr, enn annarr Vakr; þeir váru heimamenn Þorbjarnar á Laugabóli. Brandr var mikill vexti ok rammr at afli. Þat var iðja Brands, at hann hafði ferðir á sumrum ok flutti at búi þat er þurfti; enn á vetrum gætti hann gamals fjár; var hann vinsæll ok óáleitinn. Vakr var systursonr Þorbjarnar; var hann maðr lítill ok smáskytligr, vígmáligr ok illmáligr; fýsti Þorbjörn frænda sinn jafnan þess, er þá var verr enn áðr; varð hann af því óvinsæll, ok unnu menn honum sannmælis. Hann vann ekki annat enn gekk með Þorbirni út ok inn, eða fór sendiferðir hans, ok þá hann vildi ill verk gera láta.

Þórdís hét kona, er bjó á Hváli í Ísafirði; hon var systir Þorbjarnar, enn móðir Vakrs. Hon átti ok annan son, er Skarfr hét. Hann var bæði mikill ok sterkr; var hann með móður sinni, ok sá um bú þeira.

Þórálfr hét maðr, er bjó þar sem heitir á Lónseyri; hann var vinsæll maðr, ok eigi mikilmenni. Hann var mjök skyldr bústýru Þorbjarnar. Þórálfr hafði boðizt til at taka við Sigríði ok ávaxta fé hennar, enn Þorbjörn vildi þat eigi, ok sýndi þar um enn ójafnað sinn, ok bað hann ekki orð til leggja.

Þar er nú til máls at taka, at Óláfr vex upp á Blámýri; hann gerist efnilegr maðr. Svá segja menn, at Óláfr Hávarðsson hafi haft bjarnyl, því at aldri var þat frost eða kuldi, at Óláfr færi í fleiri klæði enn eina brók, ok skyrtu gyrða í brækr. Aldri fór hann svá af bæ á brott, at hann hefði fleiri klæði.

Þórhallr hét maðr; hann var frændi þeira Hávarðs, ok heimamaðr, ungr maðr ok hinn frálegsti; hafði atdrátt at búi þeira.

Þat var eitthvert haust, at Ísfirðingar gengu afréttir sínar, ok heimtu menn lítt. Þorbirni á Laugabóli var vant 60 geldinga. Liðu vetrnætr ok fanst eigi. Nökkuru fyrir vetr ferr Óláfr Hávarðsson heiman ok gengr afréttir ok öll fjöll, leitar fjár manna ok finnr fjölda fjár, bæði þat (er) Þorbjörn átti ok þeir feðgar ok svá aðrir menn, rekr síðan heim fénaðinn ok færði hverjum þat er átti. Varð Óláfr af þessu vinsæll, svá at hverr bað honum góðs.

Einn dag snemma rekr Óláfr geldinga Þorbjarnar ofan á Laugaból. Hann kom í þann tíma, er menn sátu yfir borðum, ok váru engir menn úti. Óláfr drepr á dyrrnar ok gekk kona ein til dyrranna; þat var Sigríðr bústýra Þorbjarnar, ok heilsaði hon honum vel. Hon spurði, hvat hann vildi.

Óláfr svarar: "Ek hefi rekit hingat geldinga Þorbjarnar, er honum var vant í haust".

Ok er Þorbjörn heyrði, at á dyrrnar var drepit, bað hann Vakr forvitnast hvat komit væri. Hann gerði svá ok gekk at skellihurðinni. Hann sá þá, at þau Sigríðr töluðust við. Hann hljóp þá upp á okann ok stóð þar meðan þau töluðu.

Þá mælti Óláfr: "Nú þarf ek eigi at fara lengra; skaltu nú, Sigríðr, segja til geldinganna" Hon sagði at svá skyldi vera, ok bað hann vel fara. Vakr hljóp inn í stofuna æpandi. Þorbjörn spyrr, hví hann léti svá, eða hvat komit hefði.

"Þat ætla ek", segir hann, "at Óláfr glóprinn af Blámýri, son Hávarðs, kæmi; hefir hann rekit hingat geldinga þína þá er vant var í haust".

"Þat er vel gert", segir Þorbjörn.

"Annat ætla ek verit hafa eigi síðr undir ferðinni", segir Vakr, "því at þau Sigríðr hafa talat í allan morgin; sá ek, at henni þótti allgott at leggja hendr sínar um háls honum".

Þorbjörn mælti: "Þó at Óláfr sé hraustr maðr, þá er honum þat ofdirfð at fara ópokkaferð til vár".

Óláfr ferr heim. Líða þau misseri, ok er svá sagt, at Óláfr kemr jafnan á Laugaból ok fann Sigríði, ok gerðist vel með þeim. Var þetta brátt orðat, at Óláfr fifldi Sigríði.

Ok annat haust gengu menn enn afréttir sínar, ok heimta lítt. Varð Þorbirni enn flest vant.

Ok er lokit var réttunum, ferr Óláfr heiman einn saman ok gengr afréttir víða um fjöll ok heiðar, finnr enn fjölda fjár ok rekr í bygðina; færir enn hverjum þat er á. Gerðist hann nú svá vinsæll af bygðarmönnum, at allir biðja honum góðs, utan Þorbjörn; hann grimmast við hann fyrir alt saman, þat er aðrir lofa hann, ok þat er hann heyrir talat um bygðina um þangatkvámur hans til fundar við Sigríði. Vakr sparir nú eigi af at rægja þau við Þorbjörn.

Nú er enn svá komit, at Óláfr er kominn á Laugaból með geldingana svá marga sem fyrr; ok er hann kom, váru engir menn úti. Gengr hann nú inn ok til stofu. Var þar Þorbjörn bóndi ok frændi hans, Vakr, ok mart heimamanna. Óláfr gengr innar mjök at pallinum; stingr hann niðr öxarskaftinu ok styðst á, enn enginn heilsaði honum, ok þögðu allir.

Ok er hann sér at engi æmti honum, þá kveðr hann vísu:

Þá mælti Óláfr: "Þat er mitt erendi hingat, Þorbjörn bóndi, at ek hefi rekit hingat geldinga þína".

Þá mælti Vakr: "Kunnigt er mönnum þat nú, Óláfr, at þú gerist sauðreki um Ísafjörð; vitu vær ok erendi þitt hingat, þat at þú ferr at heimta hlut af sauðunum; er þat ok stafkarla háttr, ok er einsætt, at minnast hans þó at lítit sé".

Óláfr svaraði: "Eigi er þat mitt erendi, mun ek ok eigi reka hit þriðja sinn".

Snýr hann þá í brott; enn Vakr hleypr upp ok æpir at honum. Óláfr gaf engan gaum at því, ok gekk heim, ok líða þau misseri.

Ok um haustit heimta menn vel, utan Þorbjörn; honum var vant 60 geldinga, ok fundust eigi. Létu þeir frændr þau orð um fara, at Óláfr mundi enn ætla at heimta til hlutar eða stela ella.

Þat var eitt kveld, er þeir feðgar sátu yfir borðum, at á diskinum fyrir þeim lá langleggjarstykki.

Óláfr tók upp ok mælti: "Þetta er furðu mikill leggr ok digr."

Hávarðr mælti: "Þat ætla ek þó, frændi, at hann sé af okkrum sauðum, enn eigi Þorbjarnar bónda, ok mikit er at þola slíkan ójafnað".

Óláfr leggr niðr legginn á borðit, ok roðnaði við, ok þótti þeim, sem hjá sátu, sem hann þrýsti við borðinu, enn þó brast sundr leggrinn, ok svá snart, at annarr hlutrinn stökk út í bjórinn svá at þar varð fastr. Hávarðr leit upp ok mælti eigi, ok brosti þó at, enn í því gekk kona í stofuna, ok var þar komin Þorgerðr af Bakka. Hávarðr fagnaði henni vel ok spurði tíðenda.

Hon sagði andlát Þormóðar bónda síns. "Erum vér þó eigi vel við komin, því at hann vitjar hverja nátt sængr sinnar. Nú vilda ek þiggja, bóndi, at þér veittut mér nökkut lið, því at fólki mínu þótti ódælt við Þormóð, enn nú er svá komit, at þat ætlar alt í brott".

Hávarðr svaraði: "Ek em nú af léttasta skeiði, ok eigi til slíks færr; eða hví ferr þú eigi á Laugaból? Er þess ván um höfðingja, at þeir láti skjótt til slíkrar héraðsstjórnar koma sitt sveitargengi".

Hon svarar: "Einskis góðs vænti ek þangat; læt ek vel yfir, ef hann gerir mér ekki ilt".

Þá mælti Hávarðr: "Þat er mitt ráð, at þú biðir Óláf son minn, ok væri þat ungra manna, at reyna sik svá at karlmensku; mundi oss forðum slíkt gaman hafa þótt".

Hon gerir nú svá. Óláfr hét ferðinni, ok bað hana þar vera um nóttina; enn um daginn eftir fór Óláfr heim með Þorgerði. Var þar alt fólk ókátt; enn um kveldit fóru menn at sofa. Óláfr lá í stafnrekkju utar við dyr: ljós brann í skálanum; var ljóst hit efra, enn dimt hit neðra. Óláfr lagðist niðr í skyrtu ok brókum, því at hann hafði aldri fleiri klæði, enn kastaði á sik feldi einum. Ok er dagsett var, gekk Þormóðr inn í skálann ok lét róa tinglit; hann sá at rekkja var skipuð, er eigi var vani á; var hann eigi allgestrisinn; snýr hann þangat ok þrífr í feldinn. Óláfr vill eigi laust láta ok heldr þar til at þeir skifta feldinum með sér. Ok er Þormóðr finnr at afl er í þeim, er fyrir er, hleypr hann upp í sætit at rúminu. Óláfr hljóp upp ok þreif til axarinnar, ok hafði ætlat at slá hann; enn bráðara bar at, því at Þormóðr hljóp undir hendr honum. Varð Óláfr þá við at taka; tókst þar hinn harðasti atgangr. Varð Þormóðr harðtækr, svá at alt hljóp hold undan þar sem hann þreif til; flest gekk ok upp þat sem fyrir þeim varð; ok í því bili sloknaði ljósit. Þótti Óláfi þá eigi um batna. Þormóðr sótti þá í ákafa, ok þar kemr at lyktum, at þeir hörfa út. Í túninu lá rekatré mikit, ok svá bar til, at Þormóðr rekr hælana báða í tréit ok fellr á bak aftr. Óláfr lætr þá kné fylgja kviði; leikr þar til við Þormóð, er hann sér fyrir honum slík ráð, er honum sýndist.

Fólkit þagði alt, er Óláfr gekk inn. Ok er hann lét heyra til sín, var alt senn, at fólkit var uppi ok ljósit, ok strauk hann uppi ok niðri; var hann hvervetna meiddr af atgangi Þormóðar. Þakkaði hvert mannsbarn honum, þat er mæla kunni. Hann kveðst ætla, at þeim mundi eigi mein at honum verða.

Óláfr dvaldist þar nökkurar nætr, fór síðan heim á Blámýri; varð hann víðfrægr af þessu verki um Ísafjörð ok alla landsfjórðunga, ok af þessu öllu vóx mjök óþokki milli þeira Þorbjarnar.

Þat er þessu næst at segja, at hvalr kemr í Ísafjörð. Þeir Þorbjörn ok Hávarðr áttu reka at tveim megin. Var sú sögn þegar, at Hávarðr mundi eiga. Var þat hin bezta reyðr. Hvárirtveggju fóru til ok ætluðu at hafa lögmanns órskurð á. Kom þar fjölmenni manns saman. Þótti öllum sýnt, at Hávarðr mundi hvalinn eiga. Þorkell lögmaðr var þar kominn, ok var hann þá at spurðr, hverr ætti.

Þorkell svarar, ok heldr lágt: "Þeir eiga hval víst", sagði hann.

Þorbjörn gekk þá at honum með brugðit sverðit ok mælti: "Hverir þá, armi"? segir hann.

Þorkell svarar skjótt, ok drap niðr höfðinu: "Þér, þér, víst", segir hann.

Þorbjörn gekk þá at með ójafnað sinn ok tók upp hvalinn allan. Fór þá Hávarðr heim, ok undi illa við sinn hlut. Þótti öllum mönnum Þorbjörn enn nú hafa auðsýndan ójafnað sinn ok fullkominn ódrengskap.

Þat var einn dag, at Óláfr gengr til fjárhúsa sinna, því at veðrátta var hörð um vetrinn, ok þurftu menn mjök at fylgja fénaði sínum; hafði veðr verit hart um náttina. Ok er hann ætlaði brott at ganga, sér hann at maðr gengr at húsinu; er þar kominn Brandr hinn sterki. Óláfr tók honum vel. Brandr tók vel kveðju hans. Óláfr spurði, hví hann færi svá síð.

Hann svarar: "Eigi er svá frásögulegt; ek gekk til fjár míns snemma í dag, enn þat hafði rekast látit ofan í fjöruna; má þar ok í tveim stöðum upp reka, enn jafnan þar sem ek leitaði til, þá stóð þar maðr fyrir ok bandaði í móti fénu, svá at þat hljóp aftr í fang mér, ok hefir svá farit í allan dag alt hér til. Nú vilda ek gjarna, at vit færim til báðir saman".

Brandr svarar: "Þat vil ek gera fyrir þína bæn".

Ganga síðan báðir saman ofan í fjöruna. Ok þegar þeir vilja féit upp reka, sá þeir, at Þormóðr er þar fyrir, glímufélagi hans, ok bandar í móti fénu, svá at þat hleypr aftr í fang þeim.

Þá mælti Óláfr: "Hvárt viltu heldr, Brandr, reka féit, eða ráðast í móti Þormóði"?

Brandr svarar: "Þat mun ek kjósa, hit auðveldara, at reka féit".

Óláfr gengr at þar er Þormóðr stóð gegnt á uppi; þar var laginn snjór mikill framan á bakkann. Óláfr rann þegar upp á bakkann at Þormóði, enn hann gefr honum rúm. Ok er Óláfr kemr á upp, rennr Þormóðr þegar undir hendr honum. Óláfr tekr ok við eftir megni. Gangast þeir at lengi. Þykir Óláfi hann eigi raknat hafa eftir hnyskingina. Þar kemr at þeir falla báðir senn fram á bakkann, ok er svá er komit, veltir hvárr öðrum þar til er þeir tumba báðir ofan fyrir fönnina; eru þá ýmsir undir, þar til er þeir koma í fjöruna, þá bar svá til, at Þormóðr varð neðri; neytir Óláfr þá þess, ok braut í sundr hryggínn í honum; bjó þá um sem honum líkaði, ok lagðist út á sjóinn með hann langt frá landi, ok sökti niðr í djúp. Þykir þar jafnan óhreint síðan, ef menn sigla í nándir. Óláfr lagðist til lands. Hafði Brandr þá upp komit fénu öllu, ok fagnaði vel Óláfi; gengu þeir þá heim báðir.

Ok er Brandr kom heim, var mikit af nátt. Þorbjörn spurði, hvat hann hefði dvalit. Brandr segir svá sem farit hafði, ok svá hversu Óláfr hafði honum til staðit.

Þá mælti Vakr: "Hræddr hefir þú orðit, er þú lofar glóp þenna; mun þat hans fremd mest, at fást við aftrgöngumenn".

Brandr svarar: "Hræddari mundir þú hafa verit, því at þú ert mestr í málinu, sem refarnir í hölunum; muntu í engum hlut mega jafnast við hann".

Töluðu þeir þar til er hvárumtveggju mislíkaði.

Þorbjörn bað Brand eigi kapp á leggja með Ólafi: "Skal þér eigi duga, ok engum öðrum, at láta Óláf framar enn mik eða frændr mína".

Líðr nú af vetrinn.

Ok er várar, talast þeir við feðgar, Óláfr ok Hávarðr.

Hávarðr mælti: "Svá er komit, frændi, at ek hefi eigi skaplyndi til lengr at búa svá nærri Þorbirni, með því vit höfum engan afla at halda okkr til jafns við hann".

Óláfr svarar: "Lítit er mér um at hafa þat í yfirbætr at flýja fyrir Þorbirni, enn þó vil ek at þú ráðir; eða hvert viltu þá leita"?

Hávarðr svarar: "Út með firðinum hinum megin eru víða tóftir ok vítt land, þat er engi maðr á; þar vil ek, at vit reisum okkr bústað, ok erum vit þá nær frændum okkrum ok vinum".

Þetta taka þeir til ráðs, flytja þangat fé sitt alt ok þat góðs er þeir eiga ok gera þar hinn bezta bústað; heitir þar síðan á Hávarðsstöðum. Váru þeir einir bændr í þenna tíma í Ísafirði, er landnámamenn váru.

Þorbjörn Þjóðreksson reið hvert sumar til þings með menn sína; var hann höfðingi mikill, ættstórr ok frændmargr.

Í þann tíma bjó Gestr Oddleifsson í Haga á Barðaströnd; var hann spekingr mikill, vitr ok vinsæll ok manna framsýnastr, ok hafði margt mannaforráð.

Þetta hit sama sumar, er þeir feðgar færðu bústað sinn, reið Þorbjörn til þings, ok hóf bón orð sitt ok bað systur Gests Oddleifssonar. Gestr tók þessu máli seinlega, ok sagði sér lítit um Þorbjörn fyrir ójöfnuð hans ok ofbeldi; enn með því at margir váru veitendr at málinu með Þorbirni, þá gerði Gestr kost á, at þessi ráð skyldu takast, ef Þorbjörn héti því með handtaki at láta af ójöfnuði ok rangindum, bjóða hverjum manni þat er á ok halda lög ok rétt; enn ef hann vildi eigi ganga at þessu, þá skyldi Gestr brigða bónorðit ok gera skilnað. Þessu játar Þorbjörn, ok kaupa at svá mæltu. Þá reið Þorbjörn með Gesti heim af þinginu á Barðaströnd, ok tókust þar þessi ráð um sumarit; var þar hin bezta veizla.

Ok er þessi tíðendi spurðust til Ísafjarðar, þá tekr Sigríðr ok Þórálfr frændi hennar þat ráð, at kveðja til bændr ok láta virða Sigríði alt sitt fé af Laugabóli, ok fór hon til Þórálfs á Lónseyri. Ok er Þorbjörn kom heim á Laugaból, varð hann stórlega reiðr, at Sigríðr var í brott, hét þeim afarkostum ok reiði bændunum, er þeir höfðu virt féit, gerðist þá þegar hinn harðasti, ok þykist nú enn vaxit hafa af þessum mægðum.

Kvikfé Hávarðs bónda var mjök óspakt um sumarit, ok einn morgun snemma kom smalamaðr heim, ok spurði Óláfr, hversu at færi.

"Svá ferr at", segir hann, "at vantar fjölda fjár; get ek eigi hvárttveggja gert, at leita þess er vantar, enda gæta hins er fundið er".

Óláfr svarar: "Vertu kátr, félagi, geym þess er fundit er, enn ek skal leita þess er vantar".

Hann gerist þá hinn efnilegasti maðr ok hinn fríðasti sýnum, mikill ok sterkr; hann var þá átján vetra gamall.

Hann tekr nú öxi í hönd sér, gengr síðan út með firðinum alt þar til er hann kemr á Lónseyri. Hann sér hvar féit er alt komit, þar sem þat var á land flutt. Óláfr snýr þá til bæjarins; var þat snemma morguns; hann barði á dyrrnar. Þá gekk Sigríðr til duranna ok fagnaði vel Óláfi. Hann tók vel kveðju hennar.

Ok sem þau höfðu stund skrafat, þá mælti Sigríðr: "Skip ferr þar handan yfir fjörðinn. ok sé ek gerla, at þar er Þorbjörn Þjóðreksson ok Vakr frændi hans; ek sé at váp þeira liggja í stafni fram; þar er ok Gunnlogi, sverð Þorbjarnar, ok er annat hvárt, at hann hefir ilt gert eða ætlar hann, ok vil ek, Óláfr, at þú finnir eigi Þorbjörn; hefir lengi fátt verit með ykkr, enn þó ætla ek nú eigi hafa um batnat, er þér virðut mér féit á Laugabóli".

Óláfr mælti: "Eigi óttumst ek Þorbjörn á meðan ek hefi ekki gert til saka við hann; mun ek ok skamt renna fyrir honum einum".

Hon svarar: "Þetta er hraustlega mælt, at þú átján vetra mundir eigi undan leita þeim manni, er jafnvígr er hverjum manni; hann hefir ok þat sverð, er hvergi nemr í höggi stað; ætla ek ok þat, ef þeir vilja þik finna, sem mér segir hugr um at sé, at Vakr, illmennit, mun eigi sitja hjá, ef þit berist".

Óláfr svarar: "Ek á ekki erendi við Þorbjörn; mun ek eigi finna þá, enn ef vér finnumst, skaltu nökkut hraustlegt til eiga at spyrja, ef þess þarf".

Sigríðr svarar, ok kvaðst eigi mundu at spyrja. Óláfr spratt upp skjótt, ok bað hana vel lifa, enn hon bað hann vel fara.

Hann gekk þá ofan á eyrina, því at þar lá féit. Þeir Þorbjörn váru þá at landi komnir þar gegnt. Gekk hann þá ofan at skipinu ok tók í móti ok kipti upp undir þeim á eyrina. Þorbjörn fagnaði þá vel Óláfi. Tók Óláfr kveðju hans ok spurði, hvert hann ætlaði.

Hann kvaðst ætla at finna systur sína, Þórdísi; ok munum vér fara allir saman.

Óláfr svarar: "Eigi er þat samfært, af því at ek verð at reka heim fé mitt; væri þat sanntalat, at þá stækkist sauðrekarnir um Ísafjörð, ef þú lægðir þik svá".

"Eigi ferr ek at því", segir Þorbjörn.

Var viðarbulungr mikill á eyrinni, ok þar á ofan lá forkr einn mikill, ok var brotit af endanum. Óláfr tók upp forkinn ok hafði í hendi sér, stökkr nú fénu fyrir sér; gengu nú allir saman. Talar Þorbjörn við Óláf, ok var hinn kátasti. Hann fann, at þeir vildu jafnan ganga síðar, enn hann sá við því, ok fóru jafnan fram allir, ok alt fram fyrir hólinn; skildust þar vegirnir.

Þorbjörn snerist þá við ok mælti: "Vakr frændi, eigi þarf at seinka því er ætlat er".

Óláfr sér þá hvat þeir ætla; snýr hann þá upp í brekkuna; enn þeir sækja at neðan. Óláfr verst með forkinum, enn Þorbjörn höggr hart ok tíðum með sverðinu Gunnloga, ok skífði svá forkinn sem hvannir; fengu þeir þó stór högg af forkinum meðan til vanst. Ok er hann var sundr sniðinn, tók Óláfr öxi sína, ok varðist þá svá vel, at þeim þótti ósýnt, hversu fara mundi með þeim; urðu þeir ok allir sárir.

Þórdís systir Þorbjarnar gekk út þenna morgin, er þeir börðust, ok heyrði til, enn mátti eigi sjá. Hon sendi skósvein sinn at forvitnast til. Hann gerði svá, ok sagði Þórdísi, at þeir berðist Þorbjörn bróðir hennar, Vakr sonr hennar ok Óláfr Hávarðsson. Hon snýr þá inn ok fann Skarf son sinn, ok sagði honum þessi tíðendi, ok bað hann til fara ok veita frændum sínum.

Hann mælti: "Ek er ráðinn at berjast með Ólafi, ok í mót þeim; þykir mér ok skömm, at þrír ganga at einum manni, með því at þeira er eigi óvænna, enn fjogurra annarra; mun ek hvergi fara".

Þórdís svarar: "Þat ætlaða ek, at ek munda eiga tvá sonu vel hugaða; er þat satt, at mælt er, at margt leynist lengi’; nú veit ek, at þú ert dóttir heldr enn sonr, er þú þorir eigi at verja frændr þína; skal nú ok raun til gera, at ek em vaskari dóttir, enn þú sonr".

Hon gekk þá brott, enn hann reiddist ákaflega ok spratt upp ok þreif öxi sína. Hann hljóp út ok ofan fyrir brekkuna ok þar til, er þeir börðust. Þorbjörn sá hann, ok sótti í ákafa, enn Óláfr sá hann eigi. Ok þegar er Skarfr kemr í höggfæri við Óláf, þá hjó hann tveim höndum milli herða honum, svá at þegar stóð á kafi. Óláfr hafði ætlat at höggva til Þorbjarnar. Ok er Óláfr fekk höggit, snarast hann við; Skarfi varð laus öxin, enn Óláfr hafði reidda öxina, ok hjó hann í höfuð Skarfi, svá at þegar stóð í heilanum, ok í því var Þorbjörn upp kominn hjá honum, ok bjó í fang Óláfi; var þat ok nóg banasár, ok falla þeir báðir. Þorbjörn gekk þá at Óláfi, ok höggr um þvert andlitit, svá at ór stukku tennrnar ok jaxlarnir.

Vakr spurði: "Hví gerir þú þetta við dauðan mann"?

Hann kvað enn þat mundu koma til nökkurs. Þorbjörn tók þá skauta einn ok knýtti þar í tennrnar ok varðveitti. Eftir þat gengu þeir upp til bæjarins ok sögðu Þórdísi tíðendin. Váru þeir báðir stórmjök sárir. Hon varð nú stórlega hrygg við þessa sögu ok harmaði, er hon hafði eggjat son sinn svá mjök. Veitti þeim nú þó beina ok hjúkrun.

Spyrjast nú þessi tíðendi um allan Ísafjörð, ok þótti öllum hinn mesti skaði at Óláfi, með þeiri vörn, er menn heyrðu hann haft hafa; fór Þorbirni ok vel, at hann sagði jafnt frá ok farið hafði, ok bar vel Óláfi söguna. Þeir fóru heim þegar er þeir þóttust mega, ok mæði rann af þeim.

Þorbjörn kom á Lónseyri ok spurði at Sigríði. Honum var sagt, at hon hefði eigi fundizt síðan hon gekk brott með Óláfi um morguninn hinn; var hennar þar víða leitat, ok er svá sagt, at aldri fanst hon síðan. Fór Þorbjörn þá heim ok settist um kyrt í búi sínu.

Þar er nú til máls at taka, at þau Hávarðr ok Bjargey spyrja þessi tíðendi, fall Óláfs sonar síns. Hávarðr karl blés við mjök ok gekk til sængr sinnar; var ok svá sagt, at alla þá tólf mánaði næstu lá hann í rekkju ok reis aldri ór, enn Bjargey tók þat ráð, at hon reri á sjó hvern dag með Þórhalli, enn hon vann um nætr þat er hon þurfti; fór nú svá fram þau misseri, ok er kyrt alt. Verðr eigi eftirmál um Óláf; þótti mönnum ok eigi líklegt, at nökkur rétting mundi frændum hans koma, því at Hávarðr þótti þá til einskis færr, enn við slíka stóreflismenn sem eiga er, ok eigi mjök væna til jafnaðar, ok liðu þau misseri.

Var þat einn morgun, at Bjargey gekk til fundar við Hávarð karl ok spurði hann, hvárt hann vekti, enn hann kvaðst vaka ok spurði, hvat hon vildi.

"Þat vil ek", segir hon, "at þú standir upp ok farir á Laugaból ok finnir Þorbjörn ok beiðir hann bóta eftir Óláf son þinn; þat er karlmannlegt mál, at sá er til engra harðræðanna er færr, at spara þá eigi tunguna at tala þat er honum mætti gagn at verða; muntu vera at eigi mikilþægr, ef honum ferr vel".

Hann svaraði: "Eigi hygg ek gott til þess, enn þó skaltu ráða".

Eftir þat býst Hávarðr karl ok ferr þar til er hann kemr á Laugaból. Þorbjörn fagnaði honum vel. Hávarðr tók kveðju hans.

Síðan mælti Hávarðr karl: "Svá er mál með vexti, Þorbjörn, at ek em kominn at heimta bætr fyrir Óláf son minn, er þú drapt saklausan".

Þorbjörn svaraði: "Kunnigt er þat, Hávarðr, at ek hefi margan mann drepit; þótt menn hafi saklausa kallat, þá hefi ek engan fé bættan, enn með því at þú áttir vaskan son, ok þér fellr svá nær, þá ætla ek betr gert at minnast þín í nökkuru, þó at lítit sé; er hér hestr fyrir ofan garð, er þeir sveinarnir kalla Dott; hann er grár at lit, afgamall ok baksárr, ok hefir jafnan legit afvelta hingat til, enn nú hefir hann verit á moðum nökkura daga, ok ætla ek hann batnat hafa; far þú heim með hestinn ef þú vilt ok eig".

Hávarðr roðnaði ok mátti engu svara; fór hann þegar í brott ok var stórlega reiðr, enn Vakr æpti at honum er hann gekk ofan til báts síns, ok fór allbjúgr, enn Þórhallr hafði þar beðit á meðan. Síðan reru þeir heim. Gekk Hávarðr þegar til hvílu sinnar ok lagðist niðr ok stóð aldri upp á hinum næstum tólf mánuðum.

Spurðist þetta nú, ok þótti Þorbjörn enn sýnt hafa ójöfnuð ok ilsku í þessum svörum. Líða nú þau misseri.