Bókastaðir

Þá nótt hina sǫmu, er Hǫrðr fór ór Hólmi, dreymdi Þórbjǫrgu á Indriðastǫðum, at áttatigir varga rynni þar at bœnum, ok brynni eldr ór munni þeim, ok væri einn í hvítabjǫrn, ok þótti hann heldr dapr, ok dvǫldusk nǫkkura stund á bœnum, ok runnu síðan vestr ór garði á hól nǫkkurn, ok lǫgðusk þar niðr. Enn Indriði sagði þat vera hugi Hólmverja til sín. Þórbjǫrg kveðsk ætla, at þeir mundu vera sjálfir, ok koma þar brátt. Hon bað Indriða veita heim brunnlœk ok þekja yfir, þvíat hon kveðsk vera berdreym. Svá var nú gert. Þórbjǫrg lét gera reykháfa stóra; hon lét bera fé upp á þvertré, þvíat vatn stóð í miðjum veggjum; hon hafði ok ekki svá mannfátt fyrir.

Litlu síðar kómu þeir Hǫrðr; gekk hann at durunum upp ok fór fyrir liðinu; hann drap á dyr. Þórbjǫrg gekk til hurðar ok heilsaði vel Herði, ok bauð honum til sín ok virktaliði hans; vildi hon at hann skildi við harkalið þat, ok kvað marga mundu verða honum þá at liði. Hǫrðr bauð henni út á vǫll til sín, ok kvað hana skyldu velkomna hjá sér, ef hon skildi við Indriða. Hon kvað þat verr sama, ok létsk eigi mundu við hann skilja. Síðan drógu þeir viðkǫst at dyrum, ok lǫgðu eld í bœinn; enn þeir vǫrðu með vatni, sem fyrir váru; þeim sóttisk illa. Þat undraðisk Geirr.

Hǫrðr mælti: "Þat get ek, at systir mín hafi ráð til gefit um vatnsrás þessa".

Þeir fóru at leita ok fundu lœkinn, ok veittu af, enn þó var nóg vatn í bœnum, svá hafði mikit innhlaupit áðr. Hǫrðr sá, at maðr stóð í einum reykháfnum ok helt á boga. Hǫrðr skaut þann mann með gafloki til bana. Eftir þat sá Hǫrðr fara lið at bœnum, er Þórbjǫrg hafði eftir sent. Geirr kvað þá mundu verða undan at leita; ekki latti Hǫrðr þess; hurfu þeir síðan frá. Engin fellu þar hús ofan. Fjǫldi manna kom til Indriðastaða. Heim fóru Hólmverjar, ok sátu nú um kyrrt um stund.

Bœndr lǫgðu fund á Leiðvelli við Laxá hjá Grunnafirði, at eigi fœri svá lengr fram, at þeim Hólmverjum þyldisk ǫll illvirki, þau er þeir gerði. Ǫllum heraðshǫfðingjum váru orð send, at þeir kœmi til þessarrar stefnu ok ǫllum bœndum ok griðmǫnnum. Enn er Indriði bjósk til fundarins, spurði Þórbjǫrg, hvert hann ætlaði at fara. Hann sagði henni.

"Þá vil ek fara með þér", segir hon, "þvíat þú mátt vita, at ek em þér trú".

Eigi vildi hann at hon fœri til fundarins, ok kvað henni ekki gaman mundu vera í því, at heyra hvat þar er mælt. Hon kveðsk þat þykkjask vita. Síðan reið Indriði til fundarins. Litlu síðar lét Þórbjǫrg sǫðla sér hest, ok fór með annan mann til stefnunnar. Þar var fyrir mannfjǫldi mikill ok háreysti mikit. Enn er hon kom, drap klukku þeira hljóð ok þǫgnuðu allir.

Hon mælti þá: "Vita þykkjumsk ek framferði yðvart ok ætlan, enn ekki skal því leyna yðr, sem mér býr í skapi, at ek skal verða þess manns bani eða láta verða, sem Hǫrð bróður minn vegr".

Síðan riðr hon á brott.

Á þessu þingi var Torfi Valbrandsson, Kollr frá Lundi, Indriði, Illugi, Kolgrímr, Refr ok Þórsteinn øxnabroddr ok Ormr ór Hvammi, ok margir aðrir heraðshǫfðingjar.

Torfi mælti þá: "Einsætt er mǫnnum þeim, sem hér eru við staddir, ok verða allir at því samráða, at taka þessa vendismenn af lífi, eða munu þeir gørvir fyrst alránir sem næstir eru, enn síðan allir aðrir heraðsmenn; megu þér þat sjá, at þeir munu eigi ǫðrum hlífa, er Hǫrðr vildi brenna inni mága sína; snúum brátt at nǫkkuru ráði góðu, svá at engin njósn komi þeim; er þetta ǫllum hit mesta nauðsynjaverk".

Illugi lét meiri illvirki af þeim standa, enn svá mætti vera; kvað þar saman komit hit versta fólk: "mun ek þar øngvar tengdir virða; hǫfum vér svá spurt til þeira, at þeir hafi oss slíkan hlut ætlat sem Indriða".

Kolgrímr kvað þá mestan kulda af kenna, er næstir eru, enn þó ekki langt at bíða áðrenn aðrir ætti slíkt fyrir hǫndum, þótt firr sæti. Slíkum orðum mælti hverr at ǫðrum. Refr kvað þat eitt til liggja at maðr væri gørr út í Hólm, sá er þeim sverði eiða, at ekki væri í svikum við þá, ok segi, at þat væri vili allra landsmanna, at þeir føri í brott ór Hólmi, hvert sem þeir vildi, ok væri þá sáttir hvárir við aðra.

Torfi var at þessu mestr upphafsmaðr, um ráðagørð þessa ok þat með, at hann biðr þá þegar ríða um nóttina inn til fjarðar, svá at eigi yrði Hólmverjar varir við: "þvíat mér sýnisk", segir hann, "sumir grunsamligir á Strǫndinni".

Þeir riðu þegar um nóttina. Þeir átu dǫgurð um morguninn eftir á nesi því framanverðu, er þeir kǫlluðu Dǫgurðarnes síðan.

Þann morgin hinn sama sóttu þeir vatn Þórgeirr gyrðilskeggi ok Sigurðr Torfafóstri, tólf saman á skútu einni. Hólmverjar vissu øngvar vánir til mannsafnaðar eða nǫkkurra svika við sik.

Enn er landsmenn urðu varir við ferð þeira Sigurðar, þá sendu þeir Koll Kjallaksson við fjórða mann ok tuttuganda; ok er þeir fundusk, flýði þegar Þórgeirr gyrðilskeggi við sjaunda mann; enn Sigurðr Torfafóstri bjósk til varnar við fimta mann, ok varð þar allhǫrð atlaga; varðisk Sigurðr þá enn allhraustliga, þvíat hann var bæði sterkr ok vápnfimr. Þar til bǫrðusk þeir, at fallnir váru allir félagar Sigurðar; enn hann var þá enn ekki sárr. Þórvaldr bláskeggr sótti þá hart at ok margir aðrir; þá váru fallnir fimm menn af Koll. Sigurðr versk þá enn ágæta vel; vegr hann þá enn marga menn, enda berask þá sár á hann. Þórvaldr bláskeggr snarar þá at Sigurði, ok leggr í gegnum hann með spjóti. Sigurðr hafði vegit með øxi; hann kastar þá til Þórvalds øxinni, ok kemr øxin í hǫfuðit, ok fell hvárrtveggi dauðr niðr. Þá hafði Sigurðr orðit níu manna bani, enn fylgdarmenn hans hǫfðu drepit þrjá. Alls fellu þar í árkvíslunum sjautján menn af hvárumtveggjum. Þær eru nú kallaðar Bláskeggsár.

Þórgeirr gyrðilskeggi nam staðar á Arnarvatnsheiði, ok lagðisk í helli á Fitjum, ok safnaði sér liði, ok var þartil er Borgfirðingar gerðusk til þeira. Þá stǫkk Þórgeirr norðr á Strandir ok var þar drepinn sem segir í Álfgeirsþætti.

Nú leitask þeir um hǫfðingjarnir, hverr til vill verða, at fara út í Hólminn, enn flestir tǫldusk undan því. Torfi talar þá um, at þeim mundi aukask mikill frami í, er fœri, ok mundi þykkja síðan meiri maðr enn áðr, enn sagði líkligt, at þeir mundi gæfulausir vera, sem í hólminum váru, sakir illgørða sinna.

Kjartan Kǫtluson, bróðir Refs, hinn mesti garpr ok manna fráligastr, hann kveðsk mundu til hætta at fara, ef þeir vildi gefa honum til hringinn Sótanaut, ef Hǫrðr yrði veiddr: "enn ek á þó illt at launa Hólmverjum".

Þeir játuðu þessu, ok þótti hann vænligastr til af þeim, er þar váru þá.

Kjartan mælti þá: "Mun eigi þat líkast, at hafa bátinn Þórsteins gullknapps? oft hefir hann oss at óliði farit".

Ǫllum þótti þat vænligt, ok sǫgðu at Hólmverjar mundu þat síst gruna. Kjartan Kǫtluson røri nú út á báti Þórsteins gullknapps; hann var í brynju undir kufli. Enn er hann kom í Hólm, segir hann Herði, at landsmenn vilja sættask; lét Illuga ok vini hans eiga mikinn hlut í, at þeir fœri frjálsir. Geirr trúði þessu, ok þótti líkligt vera, er hann hafði bát Þórsteins gullknapps, þvíat hann hafði þeim eiða unnit, at hann skyldi aldri þeim til svika ganga. Margir váru fúsir í brott, ok leiddisk þar at vera, ok fýstu, at farit væri með Kjartani í brott ór Hólmi.

Þá mælti Hǫrðr: "Mjǫk oft hǫfum vit Geirr orðit eigi á eitt sáttir, þvíat okkr hefir jafnan eigi einn veg sýnsk; þykki mér þeir illan mann hafa til fengit, þar sem Kjartan er, slík hugðarmál at bera, jafnmikil nauðsyn sem við liggr hvárumtveggjum; hǫfum vér ok lítt við Kjartan vingask".

Hann mælti þá: "Ekki skulu vér nú á þat minnask, því at þat heyrir eigi þeim, er sáttmál bera; enn satt eitt segi ek yðr, ok sverja mun ek þat, ef yðr þykkir þá fullara".

Herði kveðsk svá á hann lítask, at hann mundi eigi eiðvarr vera, ok kvað þá vísu:

Þá fýstu flestir allir brottferðar. Tóku þá þegar sumir sér flutning með Kjartani.

Hǫrðr kveðsk hvergi fara mundu: "enn ek læt vel, at þeir reyni, hversu Kjartan væri þeim trúr; enn þat ætla ek", segir hann, "at þér sét ókátari hinn síðara hluta dags".

Kjartani þótti því betr sem hann flytti í brottu fleiri. Margir stigu á ferjuna; sagði Kjartan, at þeir skyldu sjálfir fara í mót sínum mǫnnum í annat sinni.

Þeir fóru nú frá Hólmi; eigi mátti mannfjǫlda sjá fyrr enn skipit kom fram fyrir tangann. Enn er þeir váru landfastir orðnir, gerðu bœndr at þeim kvíar af mannfjǫlda. Ok er þeir kómu á land, váru þeir teknir allir ok haldnir, ok síðan snúinn vǫndr í hár þeim, ok hǫggnir gǫrvallir. Þá fǫgnuðu landsmenn, er svá lítit lagðisk fyrir slíka illvirkja, ok þótti þeim nú líkliga á horfask, at þeir mundu allir unnir verða.

Kjartan fór í annat sinn út til Hólms. Hólmverjar spurðu, hví félagar þeira hefði ekki farit á móti þeim. Kjartan sagði þá svá fegna orðit hafa friðinum, at þeir hefði hlaupit leikandi á land. Geirr trúði þessu, ok sté á skip með Kjartani við marga menn. Hǫrðr latti þessarrar ferðar, ok sagði til mikils draga mundu; ekki vildi hann fara. Helgi Sigmundarson var eftir hjá honum, ok Helga jarlsdóttir, ok synir þeira tveir, ok sex menn aðrir.

Þeir Geirr fóru nú brott frá Hólmi, ok þótti Herði hvergi betr, er Geirr vildi fara með Kjartani. Enn er þeir róa fram fyrir nesit, sá Geirr mannfjǫldann á landi; þóttisk hann þá vita, at þeir mundu sviknir vera.

Hann mælti þá: "Illa gefask ill ráð ok verða oft til síð um séin, enda hefir Hǫrðr mér oft nær getit, ok enn hygg ek, at svá muni vera, ok er þat nú líkast, at hér verði endir á várum illum framferðum, ok væri vel, ef Hǫrðr kœmisk undan, þvíat at honum er einum meiri skaði enn oss ǫllum".

Þeir váru mjǫk komnir at landi; Geirr hljóp þá fyrir borð á sund, ok lagðisk fram með berginu. Ormr hét austmaðr, er var með Indriða, ramr maðr at afli; hann skaut manna best ok vel búinn at ǫllum íþróttum. Hann skaut eftir Geir gaflaki, ok kom í milli herða honum, ok fekk hann af því bana. Hann var lofaðr mjǫk af þessu verki. Þar heitir Geirstangi, er líkit rak á land.