Bókastaðir

Að vori sagði Hörður að hann vildi til Íslands en jarl, og Hróar, kveðst gjarna vilja að hann færi eigi á burt og þótti þar eigi slíkur maður komið hafa.

Hörður mælti: " Gera skal eg ykkur kost á því. Giftið þið mér Helgu jarlsdóttur. "

Jarl kveðst því mundu vel svara. Þau ráð tókust með samþykki Helgu og Hróars. Hörður unni mikið Helgu konu sinni. Hann hafði þá fé mikið.

Þeir lögðu í hernað um sumarið allir fóstbræður, Hörður, Hróar, Geir og Helgi, og höfðu fjögur skip. Stýrði sínu hver þeirra. Varð þeim bæði gott til fjár og frægðar og fóru vel í sínum hernaði.

Nú er þar til að taka sem fyrr var frá horfið að Sigurður Torfafóstri fór utan á Eyrum og kom við Noreg og var þar um veturinn. En um sumarið eftir kom hann sér í skip með kaupmönnum og fór suður til Danmerkur. Þá réð þar fyrir Haraldur konungur Gormsson. Kemur Sigurður sér í kærleika við konunginn því að hann reyndist hinn röskvasti maður. Óx honum skjótt bæði fé og metnaður allt þar til er hann kom sér í lið með víkingum og reyndist hinn mesti garpur. Og svo fór fram nokkur sumur og allt þar til að Sigurður varð höfðingi fyrir víkingaliði. Stýrði hann þá sjálfur fimm skipum.

Það var eitt sumar að hann sigldi austur fyrir Balagarðssíðu. Og er hann kom að sundum þeim er Svínasund heita þá var kveld komið. Þeir voru þar um nóttina. En um morguninn verða þeir eigi fyrr varir við en þar reru að þeim víkingar á sjö skipum. Þeir spurðu hver fyrir skipunum ætti að ráða. Maður stóð upp í lyfting á einu skipi, bæði mikill og svartur. Sá kveðst heita Björn blásíða og vera son Úlfhéðins Úlfhamssonar, Úlfssonar, Úlfhamssonar hins hamramma, og spurði hver fyrir væri. Sigurður sagði til sín.

" Hvort viljið þér heldur ganga á land lausgyrðir en fá oss skip og fé eða viljið þér berjast við oss? "

" Það munum vér heldur kjósa að verja fé vort og frelsi og falla heldur með sæmd. "

Síðan búast við hvorirtveggju. Slær þar í hinn harðasta bardaga. Gengur Sigurður vel fram og þar kemur að hroðin voru öll skip Sigurðar en þrjú af Birni. Þá stendur Sigurður einn uppi og varðist lengi og allt þar til er bornir voru að honum skildir. Var hann þá höndum tekinn og varð hann áður sjö manna bani einn saman. Var þá komið að kveldi dags. Hann var þá bundinn fast á höndum en fjötraður á fótum og fengnir til sex menn að geyma hans um nóttina en hann skyldi höggva að morgni en víkingar lágu allir á landi. Sigurður spurði hverjir skemmta skyldu.

Varðmenn kváðu honum óvant um skemmtan " er þú skalt deyja á morgun. "

" Ekki hræðist eg dauða minn og mun eg kveða yður kvæði ef þér viljið. "

Þeir kváðust það þiggja mundu. Kveður hann þá svo að þeir sofna allir. Hann velti sér þá þangað að sem öx ein lá. Getur hann þá skorið af höndum sér strenginn og því næst gat hann spyrnt af sér fjötrinum með því móti að af honum gengu bæði hælbeinin. Síðan drepur hann alla varðmennina. Síðan kastar hann sér til sunds og leggst til lands.

Gengur hann þá yfir þvert nesið því að hann treystist eigi að glettast við víkingana. Þá sér hann liggja fjögur skip en búðir á landi. Hann gengur djarflega að tjöldunum og var þá morgnað mjög. Hann fréttir hverjir þar væru forráðs. Þeir sögðu að sá héti Hörður er fyrir þeim væri, Hróar og Geir og Helgi, en spurðu í móti hver hann væri. Hann sagði til hið sanna. Gekk hann þá fyrir Hörð og spurðust almæltra tíðinda. Kenndist Hörður skjótt við Sigurð og býður honum til sín. Sigurður kveðst það þekkjast mundu og sagði honum frá svaðilsferðum sínum og bað Hörð rétta hlut sinn við víkingana. Honum þótti það ekki vænlegt en kveðst þó gera skyldu sem hann bæði. Bregða þeir þá við skjótt og ryðja skip sín farminum en bera á grjót í staðinn, róa síðan fram fyrir nesið.

En er víkingar verða varir við það búast þeir við og þykjast sakna vinar í stað er Sigurður var í burtu. Slær nú í bardaga með þeim. Ganga þeir fóstbræður hart fram en Sigurður dugði þó ámælislaust. En er leið á daginn ræður Hörður til uppgöngu á skip það er Björn blásíða var á og Geir þegar eftir honum. Gekk með sínu borði hvor og drápu gersamlega hvert mannsbarn fyrir framan siglu. Björn blásíða hleypur þá í móti Herði. Hörður var þá kominn aftur yfir siglu og höggur Björn til Harðar með tvíeggjuðum mæki. Hörður kemur þá þó eigi fyrir skildinum. Stökk hann þá öfugur fram yfir siglubitann en mækirinn kemur svo hart í siglubitann að felur báða eggteina. En er Hörður sér það að Björn lýtur eftir högginu höggur hann bæði hart og skjótt um þverar herðarnar og sundur manninn fyrir neðan bringspalirnar með sverðinu Sótanaut og lét Björn blásíða svo líf sitt. Og er þetta var unnið hafði Geir drepið hvert mannsbarn á skipinu en Hróar hafði hroðið eitt skip og þeir Helgi báðir. Sigurður hafði hroðið eitt skip en víkingar flýðu á hinu fjórða. Tóku þeir Hörður þar herfang mikið, bundu nú sár manna sinna. Sigurður greri svo að honum stóð fyrir öngu. Fylgdi hann Herði alla ævi síðan meðan hann lifði og þótti vera hinn röskvasti maður.

Þeir sigldu nú heim til Gautlands um haustið og sátu þar um veturinn í góðu yfirlæti.

Geir fýstist nú til Íslands og bað Hörð gefa sér fararleyfi. Hörður bað hann fara sem hann vildi en halda þó vináttu við sig. Helgi var eftir með Herði og Sigurður. Geir fór í burt. Þeim gaf seint byri og komu í Víkina austur og höfðu tjöld á landi.

Það fréttir Gunnhildur konungamóðir og sendir menn sína til að drepa Geir. Þeir koma um nótt og berja þeim tjaldkúlur og fella á þá tjöldin. Geir komst einn á brott með vopnum sínum og varð áður níu manna bani. Hann fór þar til er hann kom til Brynjólfs Þorbjarnarsonar en þeir feðgar komu honum í skip og fengu honum fé nokkuð. Það þykir mönnum sem Gunnhildur hafi bannað Geir með fjölkynngi sinni til Noregs. Líkaði henni nú hið versta er Geir komst undan. Létu þeir nú í haf.

Geir kom út á Eyrum um sumarið. Þá var andaður Grímur faðir Geirs og svo Högni móðurfaðir hans í Hagavík en þær Guðríður og Þorbjörg varðveittu bú á Grímsstöðum. Geir fór þangað og var þar um veturinn. En um vorið keypti hann land í Neðra-Botni og færði þangað bú sitt og var allgagnsamt. Þangað fór Guðríður og Þorbjörg.

Indriði Þorvaldsson og Þorgríma smíðkona gerðu bú í neðanverðum Skorradal þar sem nú heitir á Indriðastöðum en Þorgríma bjó þá í Hvammi, móðir hans, en Þorvaldur var dauður, faðir hans.

Það sumar er Geir bjó fyrst í Botni kom út sá maður er Ormur hét á Vikarsskeiði við Þjórsá. Þeir brutu skipið en týndu öllu fénu. Þeir voru fimmtán menn á skipi og fengu engar vistir. Ormur hafði verið fyrir tveim vetrum í Hvítá og þegið vist með Indriða og nú reið Indriði norðan við þriðja mann í móti Ormi og kveðst eigi vilja vita að hann væri ráðlaus. Hann bauð honum heim með sér og öllum skipverjum hans. Ormur játaði því og þakkaði honum boðið. Þeir riðu allir sunnan hjá Bakkárholti um Grafning og Bíldsfell og svo hjá Úlfljótsvatni og þaðan til Ölfusvatns og koma þar í rökkri. Grímkell heilsar þeim en bauð þeim ekki.

Indriði biður þá Þorbjargar dóttur Grímkels: " Er þér bóndi kunnigur uppruni minn og svo um fjárhaga mína. Vildi eg vita skjótt svör þín. "

Grímkell mælti: " Ekki megum vér skjóta því þegar fram og ekki mun það ráðast svo skjótt. "

Ekki varð af boðum hans við þá. Indriði reið í Hagavík um kveldið.

En er þeir voru riðnir mælti Sigríður húsfreyja við Grímkel: " Allkynlega leist þér á þetta að gifta eigi dóttur þína Indriða er oss þykir hinn merkilegasti maður vera og lát ríða eftir þeim og sit eigi fyrir sóma þínum eða dóttur þinnar. "

Grímkell mælti: " Gerum sem þú vilt. "

Þá var sent eftir þeim í Hagavík. Riðu þeir aftur með sendimönnum. Grímkell tók nú allvel við þeim. Töluðu þeir nú um málið og var það ráðið að Indriði skal eiga Þorbjörgu og skal hann hafa með henni fjóra tigu hundraða og skyldi þegar vera brúðkaupið að Ölfusvatni. Indriði skyldi sjálfur ábyrgjast hversu þeim líkaði er eigi voru við.

Indriði lét þar eftir lið sitt en fór við þriðja mann og sótti Þorbjörgu heim í Botn. Hann fór Jórukleif og svo til Grímsstaða og þaðan Botnsheiði og svo í Botn. Geir var eigi heima. Það mæltu margir menn að Geir mundi viljað hafa átt Þorbjörgu en ekki mælti hún þó í móti þessum málum né að fara með Indriða. Þau fara nú þar til er þau koma til Ölfusvatns. Er þá búið til brúðkaups.

Grímkell fór til hofs Þorgerðar hörgabrúðar og vildi mæla fyrir ráðahag þeirra Þorbjargar. En er hann kom í hofið þá voru goðin í busli miklu og burtbúningi af stöllunum.

Grímkell mælti: " Hví sætir þetta, eða hvert ætlið þér, eða hvert viljið þér nú heillum snúa? "

Þorgerður mælti: " Eigi munum vér til Harðar heillum snúa þar sem hann hefir rænt Sóta bróður minn gullhring sínum hinum góða og gert honum marga skömm aðra. Vil eg þó heldur snúa heillum til Þorbjargar og er yfir henni ljós svo mikið að mig uggir að það skilji með okkur en þú munt eiga skammt ólifað. "

Gekk hann þá í burt og var reiður mjög goðunum. Hann fór heim eftir eldi og brenndi upp hofið og öll goðin og kvað þau eigi skyldu oftar segja sér harmsögur. Og um kveldið er menn sátu undir borðum varð Grímkell goði bráðdauður og var hann jarðaður suður frá garði. Alla fjárvarðveislu bar undir Indriða og Illuga því að Hörður var eigi hér á landi. Ekki vildi Indriði skipta sér neinu af fjárvarðveislu eftir Grímkel nema heimanfylgju Þorbjargar. Illugi tók við fjárvarðveislu þegar um haustið. En um vorið var skipt fé við Sigríði og hafði hún land að Ölfusvatni og þótti góð húsfreyja.

Nokkurum vetrum síðar kom út Hörður Grímkelsson á Eyrum og Helga kona hans og Sigurður Torfafóstri, Helgi Sigmundarson og þrír tigir manna. Þá var Hörður þrjátigi vetra að aldri. Hann hafði þá utan verið fimmtán vetur í einu og orðið gott til fjár bæði og virðingar.

Illugi hinn rauði frá Hólmi kom til skips og bauð Herði til sín og öllum hans mönnum og fór sjálfur í móti þeim og gerði allt hið sæmilegasta til þeirra. Hörður tók því vel og þótti stórmannlega boðið. Fór Hörður til Illuga með hálfan þriðja tug manna og var þeim veitt mungát allan veturinn með hinni mestu rausn og líkaði Herði allvel. Illugi bauð honum fé sitt allt það sem hann hafði við tekið. Hörður kvað sér tíðara að heimta fé sitt að Torfa frænda sínum og kveðst mundu fara að finna hann.

Síðan fór hann við tólfta mann og kom á Breiðabólstað og hitti Torfa og heimti fé sitt.

Torfi kveðst eigi vita glöggt um fjárheimtur þær " því að eg er ekki skyldur til að gjalda þér féið ef þú ert verrfeðrungur. "

Hörður kvað það enn lítt reynt en lést eftir fénu leita mundu. Síðan reið Hörður á burtu og sagði Illuga er hann kom heim.

Illugi bað Hörð vægja " og vænti eg að þá fari betur með ykkur því að Torfi er vitur maður og grimmúðigur. "

Hörður kvað það fjarri fara skyldu: " Hefir hann ávallt illa til vor gert en aldrei vel. Vil eg þegar fara og láta mönnum safna. "

Hörður reið og safnaði mönnum um Akranes en Illugi safnaði fyrir neðan og vestan, um Heynes og Garða til Fellsaxlar og um Klafastaði en Hörður fyrir austan Kúludalsá. Þeir riðu upp um Miðfell og svo til Breiðabólstaðar. Torfi var úti og fagnar þeim vel. Illugi leitaði um sættir og kvað þeim vera nauðsyn á að sættast svo nánum mönnum.

Torfi lét meiri von að Hörður hefði rétt að tala. " Mun hann og verða mikilmenni, " segir hann, " miklu hefir hann skjótara við brugðið. Vil eg unna honum sætta og hér landakostar. Eg mun fá honum í hönd hér með jörðunni þrjá tigu kúa og þrjá tigu hjóna. Mun eg fá allt til bús þessi misseri. Vil eg vita hvað manni hann vill vera. Hann skal ábyrgjast fé það allt er hann tekur við, bæði lönd og kvikfé. "

Illugi kvað þetta vel boðið og þetta þá Hörður og sættust að því. Þangað fór Hörður búi sínu um vorið og galt Illugi honum fé sín öll. Gagnsamt var bú Harðar. Ól hann gest ganganda. Öngvir urðu til að leita á Hörð enda var hann óáleitinn við aðra. Hann bjó þar tvo vetur.