Bókastaðir

At vári sagði Hǫrðr, at hann vildi til Íslands; enn jarl ok Hróarr kveðsk gjarna vilja, at hann fœri eigi á brott, ok þótti þar eigi slíkr maðr komit hafa.

Hǫrðr mælti: "Gera skal ek ykkr kost á því; giftit mér Helgu jarlsdóttur".

Jarl kvaðsk því mundu vel svara. Þau ráð tókusk með samþykki Helgu ok Hróars. Hǫrðr unni mikit Helgu konu sinni; hann hafði þá fé mikit.

Þeir lǫgðu í hernað um sumarit: Hǫrðr, Hróarr, Geirr ok Helgi, ok hǫfðu fjǫgur skip; stýrði sínu hverr þeira; varð þeim bæði gott til fjár ok frægðar, ok fóru vel í sínum hernaði.

Nú er þar til at taka sem fyrr var frá horfit, at Sigurðr Torfafóstri fór útan á Eyrum, ok kom við Noreg, ok var þar um vetrinn; enn um sumarit eftir kom hann sér í skip með kaupmǫnnum, ok fór suðr til Danmerkr. Þá réð þar fyrir Haraldr konungr Gormsson. Kemr Sigurðr sér í kærleika við konunginn, þvíat hann reyndisk hinn rǫskvasti maðr; óx honum skjótt bæði fé ok metnaðr, alt þar til er hann kom sér í lið með víkingum, ok reyndisk hinn mesti garpr, ok svá fór fram nǫkkur sumur, ok alt þar til er Sigurðr varð hǫfðingi fyrir víkinga liði; stýrði hann þá sjálfr fimm skipum.

Þat var eitt sumar, at hann sigldi austr fyrir Balagarðssíðu; ok er hann kom at sundum þeim, er Svínasund heita, þá var kveld komit. Þeir váru þar um nóttina. Enn um morguninn verða þeir eigi fyrr varir við, enn þar røru at þeim víkingar á sjau skipum. Þeir spurðu, hverr fyrir skipunum ætti at ráða. Maðr stóð upp í lyfting á einu skipi, bæði mikill ok svartr; sá kveðsk heita Bjǫrn blásíða, ok vera son Úlfhéðins Úlfhamssonar, Úlfssonar, Úlfhamssonar hins hamrama; ok spurði hver fyrir væri. Sigurðr sagði til sín.

"Hvárt vili þér heldr ganga á land lausgyrðir, enn fá oss skip ok fé, eða vili þér berjask við oss?"

Sigurðr svarar: "Þat munu vér heldr kjósa, at verja fé vort ok frelsi, ok falla heldr með sœmd".

Síðan búask við hvárirtveggju; slær þá í hinn harðasta bardaga; gengr Sigurðr vel fram, ok þar kemr at hroðin váru ǫll skip Sigurðar, enn þrjú af Birni. Þá stendr Sigurðr einn uppi, ok varðisk lengi, ok alt þar til er bornir váru at honum skildir; var hann þá hǫndum tekinn, ok varð hann áðr sjau manna bani einnsaman; var þá komit at kveldi dags. Hann var þá bundinn fast á hǫndum, enn fjǫtraðr á fótum, ok fengnir til sex menn at geyma hans um nóttina, enn hann skyldi hǫggva at morgni; enn víkingar lágu allir á landi. Sigurðr spurði hverir skemta skyldu.

Varðmenn kváðu honum óvant um skemtun: "er þú skalt deyja á morgun".

"Ekki hræðumsk ek dauða minn", segir Sigurðr: "ok mun ek kveða yðr kvæði, ef þér vilit".

Þeir kváðusk þat þiggja mundu. Kveðr hann þá svá, at þeir sofna allir. Hann velti sér þá þangat at sem øx ein lá; getr hann þá skorit af hǫndum sér strenginn, ok því næst gat hann spyrnt af sér fjǫtrinum með því móti, at af honum gengu bæði hælbeinin; síðan drepr hann alla varðmennina; síðan kastar hann sér til sunds, ok leggsk til lands; gengr hann þá yfir þvert nesit, því at hann treystisk eigi at glettask við víkingana. Þá sér hann liggja þrjú skip, enn búðir á landi; hann gengr djarfliga at tjǫldunum, ok var þá morgnat mjǫk. Hann fréttir, hverir þar væri forráðs. Þeir sǫgðu, at sá héti Hǫrðr, er fyrir þeim væri, Hróarr ok Geirr ok Helgi; enn spurðu í móti, hverr hann væri. Hann sagði til hit sanna; gekk hann þá fyrir Hǫrð, ok spurðusk almæltra tíðinda. Kendisk Hǫrðr skjótt við Sigurð ok býðr honum til sín. Sigurðr kveðsk þat þekkjask mundu, ok sagði honum frá svaðilsferðum sínum, ok bað Hǫrð rétta hlut sinn við víkingana. Honum þótti þat ekki vænligt, enn kvaðsk þó gera skyldu sem hann bæði. Bregða þeir þá við skjótt, ok ryðja skip sín farminum, enn bera á grjót í staðinn; róa síðan fram fyrir nesit.

Enn er víkingar verða varir við þat, búask þeir við, ok þykkjask sakna vinar í stað, er Sigurðr var í brottu. Slær nú í bardaga með þeim; ganga þeir fóstbrœðr hart fram, enn Sigurðr dugði þó ámælislaust. Enn er leið á daginn ræðr Hǫrðr til uppgǫngu á skip þat, er Bjǫrn blásíða var á, ok Geirr þegar eftir honum; gekk með sínu borði hvárr, ok drápu gjørsamliga hvert mannsbarn fyrir framan siglu. Bjǫrn blásíða hleypr þá í móti Herði; Hǫrðr var þá kominn aftr yfir siglu, ok hǫggr Bjǫrn til Harðar með tvíeggjuðum mœki. Hǫrðr kemr þá þó eigi fyrir sik skildinum; stǫkk hann þá ǫfugr fram yfir siglubitann, enn mœkirinn kemr svá hart á siglubitann, at felr báða eggteina. Enn er Hǫrðr sér þat, at Bjǫrn lýtr eftir hǫgginu, hǫggr hann bæði hart ok skjótt um þverar herðarnar, ok sundr manninn fyrir neðan bringspalirnar, með sverðinu Sótanaut; ok lét Bjǫrn blásíða svá líf sitt. Ok er þetta var unnit, hafði Geirr drepit hvert mannsbarn á skipinu, enn Hróarr hafði hroðit eitt skip ok þeir Helgi báðir; Sigurðr hafði hroðit eitt skip, enn víkingar flýðu á hinu fjórða. Tóku þeir Hǫrðr þar herfang mikit; bundu nú sár manna sinna. Sigurðr grøri svá, at honum stóð fyrir øngu; fylgdi hann Herði alla æfi síðan meðan hann lifði, ok þótti vera hinn rǫskvasti maðr.

Þeir sigldu nú heim til Gautlands um haustit, ok sátu þar um vetrinn í góðu yfirlæti.

Geirr fýstisk nú til Íslands ok bað Hǫrð gefa sér fararleyfi. Hǫrðr bað hann fara sem hann vildi, enn halda þó vináttu við sik. Helgi var eftir með Herði ok Sigurðr. Geirr fór í brott; þeim gaf seint byri, ok kómu í Víkina austr, ok hǫfðu tjǫld á landi.

Þat fréttir Gunnhildr konungamóðir, ok sendir menn sína til at drepa Geir. Þeir koma um nótt, ok berja þeim tjaldkúlur ok fella á þá tjǫldin. Geirr komsk einn á brott með vápnum sínum, ok varð áðr níu manna bani. Hann fór þar til er hann kom til Brynjólfs Þórbjarnarsonar; enn þeir feðgar kómu honum í skip, ok fengu honum fé nǫkkut. Þat þykkir mǫnnum sem Gunnhildr hafi bannat Geir með fjǫlkyngi sinni til Noregs. Líkaði henni nú hit versta, er Geirr komsk undan. Létu þeir nú í haf.

Geirr kom út á Eyrum um sumarit. Þá var andaðr Grímr faðir Geirs, ok svá Hǫgni móðurfaðir hans í Hagavík; enn þær Guðríðr ok Þórbjǫrg varðveittu bú á Grímsstǫðum. Geirr fór þangat, ok var þar um vetrinn. Enn um várit keypti hann land í Neðra-Botni, ok fœrði þangat bú sitt. Þangat fór Guðríðr ok Þórbjǫrg.

Indriði Þórvaldsson ok Þórgríma smiðkona gerðu bú í neðanverðum Skorradal, þar sem nú heitir á Indriðastǫðum; enn Þórgríma bjó þá í Hvammi móðir hans, enn Þórvaldr var dauðr faðir hans.

Þat sumar, er Geirr bjó fyrst í Botni, kom út sá maðr er Ormr hét á Vikarsskeiði við Þjórsá; þeir brutu skipit, enn týndu ǫllu fénu. Þeir váru fimtán menn á skipi ok fengu engar vistar. Ormr hafði verit fyrir tveim vetrum í Hvítá, ok þegit vist með Indriða. Ok nú reið Indriði norðan við þriðja mann í móti Ormi, ok kveðsk eigi vilja vita at hann væri ráðlauss; hann bauð honum heim með sér ok ǫllum skipverjum hans. Ormr játaði því ok þakkaði honum boðit. Þeir riðu allir sunnan hjá Bakkárholti um Grafning ok Bíldsfell, ok svá hjá Úlfljótsvatni, ok þaðan til Ǫlfusvatns, ok koma þar í røkkri. Grímkell heilsar þeim, enn bauð þeim ekki.

Indriði biðr þá Þórbjargar dóttur Grímkels: "er þér, bóndi, kunnigr uppruni minn, ok svá fjárvǫxtr; vilda ek vita skjótt svǫr þín".

Grímkell mælti: "Ekki megu vér skjóta því þegar fram, ok ekki mun þat ráðask svá skjótt".

Ekki varð af boðum hans við þá. Indriði reið í Hagavík um kveldit.

Enn er þeir váru riðnir, mælti Sigríðr húsfreyja við Grímkel: "Allkynlega leitsk þér á þetta, at gifta eigi dóttur þína Indriða, er oss þykkir hinn merkiligasti maðr vera, ok lát ríða eftir þeim, ok sit eigi fyrir sóma þínum eða dóttur þinnar".

Grímkell mælti: "Gerum sem þú vilt".

Þá var sent eftir þeim í Hagavík; riðu þeir aftr með sendimǫnnum. Grímkell tók nú allvel við þeim; tǫluðu þeir nú um málit, ok var þat ráðit, at Indriði skal eiga Þórbjǫrgu, ok skal hann hafa með henni fjóra tigu hundraða, ok skyldi þegar vera brúðkaupit at Ǫlfusvatni. Indriði skyldi sjálfr ábyrgjask, hversu þeim líkaði, er eigi váru við.

Indriði lét þar eftir lið sitt, enn fór við þriðja mann, ok sókti Þórbjǫrgu heim í Botn. Hann fór Jórukleif ok svá til Grímsstaða, ok þaðan Botnsheiði, ok svá í Botn. Geirr var eigi heima. Þat mæltu margir menn, at Geirr mundi viljat hafa átt Þórbjǫrgu; enn ekki mælti hon þó í móti þessum málum, né at fara með Indriða. Þau fara nú þar til er þau koma til Ǫlfusvatns; er þá búit til brúðkaups.

Grímkell fór til hofs Þórgerðar hǫrgabrúðar, ok vildi mæla fyrir ráðahag þeira Þórbjargar; enn er hann kom í hofit, þá váru goðin í busli miklu ok brottbúningi af stǫllunum.

Grímkell mælti: "Hví sætir þetta, eða hvert ætli þér, eða hvert vili þér nú heillum snúa?"

Þórgerðr mælti: "Eigi munu vér til Harðar heillum snúa, þar sem hann hefir rænt Sóta bróður minn gullhring sínum hinum góða, ok gert honum marga skǫmm aðra; vil ek þó heldr snúa heillum til Þórbjargar, ok er yfir henni ljós svá mikit, at mik uggir at þat skili með okkr; enn þú munt eiga skamt ólifat".

Gekk hann þá í brott, ok var reiðr mjǫk goðunum. Hann fór heim eftir eldi, ok brendi upp hofit ok ǫll goðin, ok kvað þau eigi skyldu oftar segja sér harmsǫgur. Ok um kveldit, er menn sátu undir borðum, varð Grímkell goði bráðdauðr; ok var hann jarðaðr suðr frá garði. Alla fjárvarðveislu bar undir Indriða ok Illuga, því at Hǫrðr var eigi hér á landi. Ekki vildi Indriði skifta sér neinu af fjárvarðveislu eftir Grímkel, nema heimanfylgju Þórbjargar. Illugi tók við fjárvarðveislu þegar um haustit; enn um várit var skift fé við Sigríði, ok hafði hon land at Ǫlfusvatni, ok þótti góð húsfreyja.

Nǫkkurum vetrum síðar kom út Hǫrðr Grímkelsson á Eyrum ok Helga kona hans, ok Sigurðr Torfafóstri, Helgi Sigmundarson ok þrírtigir manna. Þá var Hǫrðr þrjátigi vetra at aldri. Hann hafði þá útan verit fimtán vetr í einu, ok orðit gott til fjár báði ok virðingar.

Illugi hinn rauði frá Hólmi kom til skips, ok bauð Herði til sín ok ǫllum hans mǫnnum, ok fór sjálfr í móti þeim ok gerði alt hit sœmiligasta til þeira. Hǫrðr tók því vel ok þótti stórmannliga boðit; fór Hǫrðr til Illuga með hálfan þriðja tøg manna, ok var þeim veitt mungát allan vetrinn með hinni mestu rausn, ok líkaði Herði allvel. Illugi bauð honum fé sitt alt, þat sem hann hafði við tekit. Hǫrðr kvað sér tíðara at heimta fé sitt at Torfa frænda sínum, ok kveðsk mundu fara at finna hann.

Síðan fór hann við tólfta mann ok kom á Breiðabólstað, ok hitti Torfa ok heimti fé sitt.

Torfi kveðsk eigi vita glǫggt um fjárheimtur þær: "þvíat ek em ekki skyldr til at gjalda þér féit, ef þú ert verrfeðrungr".

Hǫrðr kvað þat enn lítt reynt, enn létsk eftir fénu leita mundu. Síðan reið Hǫrðr á brottu, ok sagði Illuga, er hann kemr heim.

Illugi bað Hǫrð vægja: "ok vænti ek at þá fari betr með ykkr, þvíat Torfi er vitr maðr ok grimmúðigr".

Hǫrðr kvað þat fjarri fara skyldu: "hefir hann ávallt illa til vár gert, enn aldri vel; vil ek þegar fara ok láta mǫnnum samna".

Hǫrðr reið ok samnaði mǫnnum um Akranes, enn Illugi samnaði fyrir neðan ok vestan, um Heynes ok Garða til Fellsaxlar, ok um Klafastaði, enn Hǫrðr fyrir austan Kúludalsá. Þeir riðu upp um Miðfell, ok svá til Breiðabólstaðar. Torfi var úti ok fagnar þeim vel. Illugi leitaði um sættir, ok kvað þeim vera nauðsyn á at sættask, svá nánum mǫnnum.

Torfi lét meiri ván, at Hǫrðr hefði rétt at tala: "mun hann ok verða mikilmenni", segir hann; "miklu hefir hann skjótara við brugðit; vil ek unna honum sætta ok hér landakostar; ek mun fá honum í hǫnd hér með jǫrðunni þrjá tigu kúa ok þrjá tigu hjóna; mun ek fá alt til bús þessi misseri; vil ek vita, hvat manni hann vill vera; hann skal ábyrgjask fé þat alt er hann tekr við, bæði lǫnd ok kvikfé".

Illugi kvað þetta vel boðit, ok þetta þá Hǫrðr, ok sættusk at því. Þangat fór Hǫrðr búi sínu um várit, ok galt Illugi honum fé sín ǫll. Gagnsamt var bú Harðar; ól hann gest ganganda. Øngvir urðu til at leita á Hǫrð, enda var hann óáleitinn við aðra. Hann bjó þar tvá vetr.