Bókastaðir

At vári sagði Hǫrðr, at hann vildi til Íslands;At vári sagði Hörðr, at hann vildi til Íslands; enn jarl ok Hróarr kveðst gjarna vilja, at hann fœri eigi á burt, ok þótti þar eigi slíkr maðr komit hafa.

Hǫrðr mælti: "Gera skal ek ykkr kost á því;Hörðr mælti: "Gera skal ek ykkr kost á því; giftit mér Helgu jarlsdóttur".

Jarl kvaðst því mundu vel svara. Þau ráð tókust með samþykki Helgu ok Hróars. Hǫrðr unni mikit Helgu konu sinni;Hörðr unni mikit Helgu konu sinni; hann hafði þá fé mikit.

Þeir lǫgðu í hernað um sumarit: Hǫrðr, Hróarr, Geirr ok Helgi, ok hǫfðu fjǫgur skip;Þeir lögðu í hernað um sumarit: Hörðr, Hróarr, Geirr ok Helgi, ok höfðu fjögur skip; stýrði sínu hverr þeira; varð þeim bæði gott til fjár ok frægðar, ok fóru vel í sínum hernaði.

Nú er þar til at taka sem fyrr var frá horfit, at Sigurðr Torfafóstri fór útan á Eyrum, ok kom við Noreg, ok var þar um vetrinn; enn um sumarit eftir kom hann sér í skip með kaupmǫnnum, ok fór suðr til Danmerkr.enn um sumarit eftir kom hann sér í skip með kaupmönnum, ok fór suðr til Danmerkr. Þá réð þar fyrir Haraldr konungr Gormsson. Kemr Sigurðr sér í kærleika við konunginn, þvíat hann reyndist hinn rǫskvasti maðr;Kemr Sigurðr sér í kærleika við konunginn, þvíat hann reyndist hinn röskvasti maðr; óx honum skjótt bæði fé ok metnaðr, alt þar til er hann kom sér í lið með víkingum, ok reyndist hinn mesti garpr, ok svá fór fram nǫkkur sumur, ok alt þar til er Sigurðr varð hǫfðingi fyrir víkinga liði;óx honum skjótt bæði fé ok metnaðr, alt þar til er hann kom sér í lið með víkingum, ok reyndist hinn mesti garpr, ok svá fór fram nökkur sumur, ok alt þar til er Sigurðr varð höfðingi fyrir víkinga liði; stýrði hann þá sjálfr fimm skipum.

Þat var eitt sumar, at hann sigldi austr fyrir Balagarðssíðu; ok er hann kom at sundum þeim, er Svínasund heita, þá var kveld komit. Þeir váru þar um nóttina. Enn um morguninn verða þeir eigi fyrr varir við, enn þar röru at þeim víkingar á sjau skipum. Þeir spurðu, hverr fyrir skipunum ætti at ráða. Maðr stóð upp í lyfting á einu skipi, bæði mikill ok svartr; sá kveðst heita Bjǫrn blásíða, ok vera son Úlfhéðins Úlfhamssonar, Úlfssonar, Úlfhamssonar hins hamrama;sá kveðst heita Björn blásíða, ok vera son Úlfhéðins Úlfhamssonar, Úlfssonar, Úlfhamssonar hins hamrama; ok spurði hver fyrir væri. Sigurðr sagði til sín.

"Hvárt vili þér heldr ganga á land lausgyrðir, enn fá oss skip ok fé, eðr vili þér berjast við oss?"

Sigurðr svarar: "Þat munu vér heldr kjósa, at verja fé vort ok frelsi, ok falla heldr með sœmd".

Síðan búast við hvárirtveggju; slær þá í hinn harðasta bardaga; gengr Sigurðr vel fram, ok þar kemr at hroðin váru ǫll skip Sigurðar, enn þrjú af Birni.gengr Sigurðr vel fram, ok þar kemr at hroðin váru öll skip Sigurðar, enn þrjú af Birni. Þá stendr Sigurðr einn uppi, ok varðist lengi, ok alt þar til er bornir váru at honum skildir; var hann þá hǫndum tekinn, ok varð hann áðr sjau manna bani einnsaman;var hann þá höndum tekinn, ok varð hann áðr sjau manna bani einnsaman; var þá komit at kveldi dags. Hann var þá bundinn fast á hǫndum, enn fjǫtraðr á fótum, ok fengnir til sex menn at geyma hans um nóttina, enn hann skyldi hǫggva at morgni;Hann var þá bundinn fast á höndum, enn fjötraðr á fótum, ok fengnir til sex menn at geyma hans um nóttina, enn hann skyldi höggva at morgni; enn víkingar lágu allir á landi. Sigurðr spurði hverir skemta skyldu.

Varðmenn kváðu honum óvant um skemtun: "er þú skalt deyja á morgun".

"Ekki hræðumst ek dauða minn", segir Sigurðr: "ok mun ek kveða yðr kvæði, ef þér vilit".

Þeir kváðust þat þiggja mundu. Kveðr hann þá svá, at þeir sofna allir. Hann velti sér þá þangat at sem øx ein lá;Hann velti sér þá þangat at sem öx ein lá; getr hann þá skorit af hǫndum sér strenginn, ok því næst gat hann spyrnt af sér fjǫtrinum með því móti, at af honum gengu bæði hælbeinin;getr hann þá skorit af höndum sér strenginn, ok því næst gat hann spyrnt af sér fjötrinum með því móti, at af honum gengu bæði hælbeinin; síðan drepr hann alla varðmennina; síðan kastar hann sér til sunds, ok leggst til lands; gengr hann þá yfir þvert nesit, því at hann treystist eigi at glettast við víkingana. Þá sér hann liggja þrjú skip, enn búðir á landi; hann gengr djarfliga at tjǫldunum, ok var þá morgnat mjǫk.hann gengr djarfliga at tjöldunum, ok var þá morgnat mjök. Hann fréttir, hverir þar væri forráðs. Þeir sǫgðu, at sá héti Hǫrðr, er fyrir þeim væri, Hróarr ok Geirr ok Helgi;Þeir sögðu, at sá héti Hörðr, er fyrir þeim væri, Hróarr ok Geirr ok Helgi; enn spurðu í móti, hverr hann væri. Hann sagði til hit sanna; gekk hann þá fyrir Hǫrð, ok spurðust almæltra tíðinda.gekk hann þá fyrir Hörð, ok spurðust almæltra tíðinda. Kendist Hǫrðr skjótt við Sigurð ok býðr honum til sín.Kendist Hörðr skjótt við Sigurð ok býðr honum til sín. Sigurðr kveðst þat þekkjast mundu, ok sagði honum frá svaðilsferðum sínum, ok bað Hǫrð rétta hlut sinn við víkingana.Sigurðr kveðst þat þekkjast mundu, ok sagði honum frá svaðilsferðum sínum, ok bað Hörð rétta hlut sinn við víkingana. Honum þótti þat ekki vænligt, enn kvaðst þó gera skyldu sem hann bæði. Bregða þeir þá við skjótt, ok ryðja skip sín farminum, enn bera á grjót í staðinn; róa síðan fram fyrir nesit.

Enn er víkingar verða varir við þat, búast þeir við, ok þykkjast sakna vinar í stað, er Sigurðr var í burtu. Slær nú í bardaga með þeim; ganga þeir fóstbrœðr hart fram, enn Sigurðr dugði þó ámælislaust. Enn er leið á daginn ræðr Hǫrðr til uppgǫngu á skip þat, er Bjǫrn blásíða var á, ok Geirr þegar eftir honum;Enn er leið á daginn ræðr Hörðr til uppgöngu á skip þat, er Björn blásíða var á, ok Geirr þegar eftir honum; gekk með sínu borði hvárr, ok drápu gjørsamliga hvert mannsbarn fyrir framan siglu.gekk með sínu borði hvárr, ok drápu gjörsamliga hvert mannsbarn fyrir framan siglu. Bjǫrn blásíða hleypr þá í móti Herði;Björn blásíða hleypr þá í móti Herði; Hǫrðr var þá kominn aftr yfir siglu, ok hǫggr Bjǫrn til Harðar með tvíeggjuðum mœki.Hörðr var þá kominn aftr yfir siglu, ok höggr Björn til Harðar með tvíeggjuðum mœki. Hǫrðr kemr þá þó eigi fyrir sik skildinum;Hörðr kemr þá þó eigi fyrir sik skildinum; stǫkk hann þá ǫfugr fram yfir siglubitann, enn mœkirinn kemr svá hart á siglubitann, at felr báða eggteina.stökk hann þá öfugr fram yfir siglubitann, enn mœkirinn kemr svá hart á siglubitann, at felr báða eggteina. Enn er Hǫrðr sér þat, at Bjǫrn lýtr eftir hǫgginu, hǫggr hann bæði hart ok skjótt um þverar herðarnar, ok sundr manninn fyrir neðan bringspalirnar, með sverðinu Sótanaut;Enn er Hörðr sér þat, at Björn lýtr eftir högginu, höggr hann bæði hart ok skjótt um þverar herðarnar, ok sundr manninn fyrir neðan bringspalirnar, með sverðinu Sótanaut; ok lét Bjǫrn blásíða svá líf sitt.ok lét Björn blásíða svá líf sitt. Ok er þetta var unnit, hafði Geirr drepit hvert mannsbarn á skipinu, enn Hróarr hafði hroðit eitt skip ok þeir Helgi báðir; Sigurðr hafði hroðit eitt skip, enn víkingar flýðu á hinu fjórða. Tóku þeir Hǫrðr þar herfang mikit;Tóku þeir Hörðr þar herfang mikit; bundu nú sár manna sinna. Sigurðr grøri svá, at honum stóð fyrir øngu;Sigurðr gröri svá, at honum stóð fyrir öngu; fylgdi hann Herði alla æfi síðan meðan hann lifði, ok þótti vera hinn rǫskvasti maðr.fylgdi hann Herði alla æfi síðan meðan hann lifði, ok þótti vera hinn röskvasti maðr.

Þeir sigldu nú heim til Gautlands um haustit, ok sátu þar um vetrinn í góðu yfirlæti.

Geirr fýstist nú til Íslands ok bað Hǫrð gefa sér fararleyfi.Geirr fýstist nú til Íslands ok bað Hörð gefa sér fararleyfi. Hǫrðr bað hann fara sem hann vildi, enn halda þó vináttu við sik.Hörðr bað hann fara sem hann vildi, enn halda þó vináttu við sik. Helgi var eftir með Herði ok Sigurðr. Geirr fór í burt; þeim gaf seint byri, ok kómu í Víkina austr, ok hǫfðu tjǫld á landi.þeim gaf seint byri, ok kómu í Víkina austr, ok höfðu tjöld á landi.

Þat fréttir Gunnhildr konungamóðir, ok sendir menn sína til at drepa Geir. Þeir koma um nótt, ok berja þeim tjaldkúlur ok fella á þá tjǫldin.Þeir koma um nótt, ok berja þeim tjaldkúlur ok fella á þá tjöldin. Geirr komst einn á brott með vápnum sínum, ok varð áðr níu manna bani. Hann fór þar til er hann kom til Brynjólfs Þórbjarnarsonar; enn þeir feðgar kómu honum í skip, ok fengu honum fé nǫkkut.enn þeir feðgar kómu honum í skip, ok fengu honum fé nökkut. Þat þykkir mǫnnum sem Gunnhildr hafi bannat Geir með fjǫlkyngi sinni til Noregs.Þat þykkir mönnum sem Gunnhildr hafi bannat Geir með fjölkyngi sinni til Noregs. Líkaði henni nú hit versta, er Geirr komst undan. Létu þeir nú í haf.

Geirr kom út á Eyrum um sumarit. Þá var andaðr Grímr faðir Geirs, ok svá Hǫgni móðurfaðir hans í Hagavík;Þá var andaðr Grímr faðir Geirs, ok svá Högni móðurfaðir hans í Hagavík; enn þær Guðríðr ok Þórbjǫrg varðveittu bú á Grímsstǫðum.enn þær Guðríðr ok Þórbjörg varðveittu bú á Grímsstöðum. Geirr fór þangat, ok var þar um vetrinn. Enn um várit keypti hann land í Neðra-Botni, ok fœrði þangat bú sitt. Þangat fór Guðríðr ok Þórbjǫrg.Þangat fór Guðríðr ok Þórbjörg.

Indriði Þórvaldsson ok Þórgríma smiðkona gerðu bú í neðanverðum Skorradal, þar sem nú heitir á Indriðastǫðum; enn Þórgríma bjó þá í Hvammi móðir hans, enn Þórvaldr var dauðr faðir hans.Indriði Þórvaldsson ok Þórgríma smiðkona gerðu bú í neðanverðum Skorradal, þar sem nú heitir á Indriðastöðum; enn Þórgríma bjó þá í Hvammi móðir hans, enn Þórvaldr var dauðr faðir hans.

Þat sumar, er Geirr bjó fyrst í Botni, kom út sá maðr er Ormr hét á Vikarsskeiði við Þjórsá; þeir brutu skipit, enn týndu ǫllu fénu.þeir brutu skipit, enn týndu öllu fénu. Þeir váru fimtán menn á skipi ok fengu engar vistar. Ormr hafði verit fyrir tveim vetrum í Hvítá, ok þegit vist með Indriða. Ok nú reið Indriði norðan við þriðja mann í móti Ormi, ok kveðst eigi vilja vita at hann væri ráðlauss; hann bauð honum heim með sér ok ǫllum skipverjum hans.hann bauð honum heim með sér ok öllum skipverjum hans. Ormr játaði því ok þakkaði honum boðit. Þeir riðu allir sunnan hjá Bakkárholti um Grafning ok Bíldsfell, ok svá hjá Úlfljótsvatni, ok þaðan til Ǫlfusvatns, ok koma þar í røkkri.Þeir riðu allir sunnan hjá Bakkárholti um Grafning ok Bíldsfell, ok svá hjá Úlfljótsvatni, ok þaðan til Ölfusvatns, ok koma þar í rökkri. Grímkell heilsar þeim, enn bauð þeim ekki.

Indriði biðr þá Þórbjargar dóttur Grímkels: "er þér, bóndi, kunnigr uppruni minn, ok svá fjárvǫxtr;Indriði biðr þá Þórbjargar dóttur Grímkels: "er þér, bóndi, kunnigr uppruni minn, ok svá fjárvöxtr; vilda ek vita skjótt svǫr þín".vilda ek vita skjótt svör þín".

Grímkell mælti: "Ekki megu vér skjóta því þegar fram, ok ekki mun þat ráðast svá skjótt".

Ekki varð af boðum hans við þá. Indriði reið í Hagavík um kveldit.

Enn er þeir váru riðnir, mælti Sigríðr húsfreyja við Grímkel: "Allkynlega leitst þér á þetta, at gifta eigi dóttur þína Indriða, er oss þykkir hinn merkiligasti maðr vera, ok lát ríða eftir þeim, ok sit eigi fyrir sóma þínum eðr dóttur þinnar".

Grímkell mælti: "Gerum sem þú vilt".

Þá var sent eftir þeim í Hagavík; riðu þeir aftr með sendimǫnnum.riðu þeir aftr með sendimönnum. Grímkell tók nú allvel við þeim; tǫluðu þeir nú um málit, ok var þat ráðit, at Indriði skal eiga Þórbjǫrgu, ok skal hann hafa með henni fjóra tigu hundraða, ok skyldi þegar vera brúðkaupit at Ǫlfusvatni.töluðu þeir nú um málit, ok var þat ráðit, at Indriði skal eiga Þórbjörgu, ok skal hann hafa með henni fjóra tigu hundraða, ok skyldi þegar vera brúðkaupit at Ölfusvatni. Indriði skyldi sjálfr ábyrgjast, hversu þeim líkaði, er eigi váru við.

Indriði lét þar eftir lið sitt, enn fór við þriðja mann, ok sókti Þórbjǫrgu heim í Botn.Indriði lét þar eftir lið sitt, enn fór við þriðja mann, ok sókti Þórbjörgu heim í Botn. Hann fór Jórukleif ok svá til Grímsstaða, ok þaðan Botnsheiði, ok svá í Botn. Geirr var eigi heima. Þat mæltu margir menn, at Geirr mundi viljat hafa átt Þórbjǫrgu;Þat mæltu margir menn, at Geirr mundi viljat hafa átt Þórbjörgu; enn ekki mælti hon þó í móti þessum málum, né at fara með Indriða. Þau fara nú þar til er þau koma til Ǫlfusvatns;Þau fara nú þar til er þau koma til Ölfusvatns; er þá búit til brúðkaups.

Grímkell fór til hofs Þórgerðar hǫrgabrúðar, ok vildi mæla fyrir ráðahag þeira Þórbjargar;Grímkell fór til hofs Þórgerðar hörgabrúðar, ok vildi mæla fyrir ráðahag þeira Þórbjargar; enn er hann kom í hofit, þá váru goðin í busli miklu ok burtbúningi af stöllunum.

Grímkell mælti: "Hví sætir þetta, eðr hvert ætli þér, eðr hvert vili þér nú heillum snúa?"

Þórgerðr mælti: "Eigi munu vær til Harðar heillum snúa, þar sem hann hefir rænt Sóta bróður minn gullhring sínum hinum góða, ok gert honum marga skǫmm aðra;Þórgerðr mælti: "Eigi munu vær til Harðar heillum snúa, þar sem hann hefir rænt Sóta bróður minn gullhring sínum hinum góða, ok gert honum marga skömm aðra; vil ek þó heldr snúa heillum til Þórbjargar, ok er yfir henni ljós svá mikit, at mik uggir at þat skili með okkr; enn þú munt eiga skamt ólifat".

Gekk hann þá í burt, ok var reiðr mjǫk goðunum.Gekk hann þá í burt, ok var reiðr mjök goðunum. Hann fór heim eftir eldi, ok brendi upp hofit ok ǫll goðin, ok kvað þau eigi skyldu oftar segja sér harmsǫgur.Hann fór heim eftir eldi, ok brendi upp hofit ok öll goðin, ok kvað þau eigi skyldu oftar segja sér harmsögur. Ok um kveldit, er menn sátu undir borðum, varð Grímkell goði bráðdauðr; ok var hann jarðaðr suðr frá garði. Alla fjárvarðveislu bar undir Indriða ok Illuga, því at Hǫrðr var eigi hér á landi.Alla fjárvarðveislu bar undir Indriða ok Illuga, því at Hörðr var eigi hér á landi. Ekki vildi Indriði skifta sér neinu af fjárvarðveislu eftir Grímkel, nema heimanfylgju Þórbjargar. Illugi tók við fjárvarðveislu þegar um haustit; enn um várit var skift fé við Sigríði, ok hafði hon land at Ǫlfusvatni, ok þótti góð húsfreyja.enn um várit var skift fé við Sigríði, ok hafði hon land at Ölfusvatni, ok þótti góð húsfreyja.

Nǫkkurum vetrum síðar kom út Hǫrðr Grímkelsson á Eyrum ok Helga kona hans, ok Sigurðr Torfafóstri, Helgi Sigmundarson ok þrírtigir manna.Nökkurum vetrum síðar kom út Hörðr Grímkelsson á Eyrum ok Helga kona hans, ok Sigurðr Torfafóstri, Helgi Sigmundarson ok þrírtigir manna. Þá var Hǫrðr þrjátigi vetra at aldri.Þá var Hörðr þrjátigi vetra at aldri. Hann hafði þá útan verit fimtán vetr í einu, ok orðit gott til fjár báði ok virðingar.

Illugi hinn rauði frá Hólmi kom til skips, ok bauð Herði til sín ok ǫllum hans mǫnnum, ok fór sjálfr í móti þeim ok gerði alt hit sœmiligasta til þeira.Illugi hinn rauði frá Hólmi kom til skips, ok bauð Herði til sín ok öllum hans mönnum, ok fór sjálfr í móti þeim ok gerði alt hit sœmiligasta til þeira. Hǫrðr tók því vel ok þótti stórmannliga boðit;Hörðr tók því vel ok þótti stórmannliga boðit; fór Hǫrðr til Illuga með hálfan þriðja tøg manna, ok var þeim veitt mungát allan vetrinn með hinni mestu rausn, ok líkaði Herði allvel.fór Hörðr til Illuga með hálfan þriðja tög manna, ok var þeim veitt mungát allan vetrinn með hinni mestu rausn, ok líkaði Herði allvel. Illugi bauð honum fé sitt alt, þat sem hann hafði við tekit. Hǫrðr kvað sér tíðara at heimta fé sitt at Torfa frænda sínum, ok kveðst mundu fara at finna hann.Hörðr kvað sér tíðara at heimta fé sitt at Torfa frænda sínum, ok kveðst mundu fara at finna hann.

Síðan fór hann við tólfta mann ok kom á Breiðabólstað, ok hitti Torfa ok heimti fé sitt.

Torfi kveðst eigi vita glǫggt um fjárheimtur þær: "þvíat ek er ekki skyldr til at gjalda þér féit, ef þú ert verrfeðrungr".Torfi kveðst eigi vita glöggt um fjárheimtur þær: "þvíat ek er ekki skyldr til at gjalda þér féit, ef þú ert verrfeðrungr".

Hǫrðr kvað þat enn lítt reynt, enn létst eftir fénu leita mundu.Hörðr kvað þat enn lítt reynt, enn létst eftir fénu leita mundu. Síðan reið Hǫrðr á burtu, ok sagði Illuga, er hann kemr heim.Síðan reið Hörðr á burtu, ok sagði Illuga, er hann kemr heim.

Illugi bað Hǫrð vægja: "ok vænti ek at þá fari betr með ykkr, þvíat Torfi er vitr maðr ok grimmúðigr".Illugi bað Hörð vægja: "ok vænti ek at þá fari betr með ykkr, þvíat Torfi er vitr maðr ok grimmúðigr".

Hǫrðr kvað þat fjarri fara skyldu: "hefir hann ávallt illa til vár gert, enn aldri vel;Hörðr kvað þat fjarri fara skyldu: "hefir hann ávallt illa til vár gert, enn aldri vel; vil ek þegar fara ok láta mǫnnum samna".vil ek þegar fara ok láta mönnum samna".

Hǫrðr reið ok samnaði mǫnnum um Akranes, enn Illugi samnaði fyrir neðan ok vestan, um Heynes og Garða til Fellsaxlar, ok um Klafastaði, enn Hǫrðr fyrir austan Kúludalsá.Hörðr reið ok samnaði mönnum um Akranes, enn Illugi samnaði fyrir neðan ok vestan, um Heynes og Garða til Fellsaxlar, ok um Klafastaði, enn Hörðr fyrir austan Kúludalsá. Þeir riðu upp um Miðfell, ok svá til Breiðabólstaðar. Torfi var úti ok fagnar þeim vel. Illugi leitaði um sættir, ok kvað þeim vera nauðsyn á at sættast, svá nánum mǫnnum.Illugi leitaði um sættir, ok kvað þeim vera nauðsyn á at sættast, svá nánum mönnum.

Torfi lét meiri ván, at Hǫrðr hefði rétt at tala: "mun hann ok verða mikilmenni", segir hann;Torfi lét meiri ván, at Hörðr hefði rétt at tala: "mun hann ok verða mikilmenni", segir hann; "miklu hefir hann skjótara við brugðit; vil ek unna honum sætta ok hér landakostar; ek mun fá honum í hǫnd hér með jǫrðunni þrjá tigu kúa ok þrjá tigu hjóna; mun ek fá alt til bús þessi misseri; vil ek vita, hvat manni hann vill vera; hann skal ábyrgjast fé þat alt er hann tekr við, bæði lǫnd ok kvikfé"."miklu hefir hann skjótara við brugðit; vil ek unna honum sætta ok hér landakostar; ek mun fá honum í hönd hér með jörðunni þrjá tigu kúa ok þrjá tigu hjóna; mun ek fá alt til bús þessi misseri; vil ek vita, hvat manni hann vill vera; hann skal ábyrgjast fé þat alt er hann tekr við, bæði lönd ok kvikfé".

Illugi kvað þetta vel boðit, ok þetta þá Hǫrðr, ok sættust at því.Illugi kvað þetta vel boðit, ok þetta þá Hörðr, ok sættust at því. Þangat fór Hǫrðr búi sínu um várit, ok galt Illugi honum fé sín ǫll.Þangat fór Hörðr búi sínu um várit, ok galt Illugi honum fé sín öll. Gagnsamt var bú Harðar; ól hann gest ganganda. Øngvir urðu til at leita á Hǫrð, enda var hann óáleitinn við aðra.Öngvir urðu til at leita á Hörð, enda var hann óáleitinn við aðra. Hann bjó þar tvá vetr.