Bókastaðir

Nú var Hallfreðr með konungi um hríð ok orti um hann flokka ok bað sér hljóðs.

Konungr kvaðsk eigi hlýða vilja.

Hallfreðr segir: "Þú munt því ráða, enn týna mun ek þá þeim frœðum, er þú lézk mér kenna, ef þú vill eigi hlýða kvæðinu, ok eru þau frœði eigi skáldlegri, er þú lézk mér kenna, enn kvæðit er, þat er ek hefi um þik ort".

Óláfr konungr mælti: "Sannlega máttu heita vandræðaskáld, ok skal heyra kvæðit". Hallfreðr flutti skǫrulega kvæðit ok var þat drápa, ok er lokit var mælti konungr: "Þetta er gott kvæði, ok þigg af mér sverð búit, enn vandgætt mun þér til þess, því at engi fylgir umgerðin, ok haf svá þrjá daga ok þrjár nætur, at engum verði mein at. Þá kvað Hallfreðr vísu:

Vel gat Hallfreðr varðveitt sverðit, ok allmjǫk lofaði hann goðin, ok kvað mǫnnum þat illa takask er menn lǫstuðu þau. Hann kvað þetta svá at konungr heyrði einn tíma:

Konungr mælti: "Allill vísa, ok bœt yfir".

Hallfreðr kvað enn:

Þá mælti konungr: "Allmikinn hug leggr þú á goðin, ok er þat illa virðanda fyrir þér". Þá kvað Hallfreðr vísu:

Konungr segir: "Ekki batnar um, ok kveð vísu til yfirbóta".

Hallfreðr kvað vísu:

Þá mælti konungr: "Slíkt er vel kveðit, ok betra enn eigi, ok yrk enn". Hallfreðr kvað vísu:

Óttarr hét maðr upplenzkr. Kálfr hét bróðir hans. Þeir váru hirðmenn konungs, ok vasklegir menn ok vel metnir af konungi.

Þeir ǫfunduðu Hallfreð, ok þótti þeim hann hafa ofmikinn gang af konungi; ok eitt kveld er þeir drukku, slógu þeir í deilu mikla, ok var konungr hjá, ok bar konungr viðtal þeira í hag Óttari, því at hann sá at honum endisk eigi þrætan við Hallfreð, ok gekk brott síðan.

Ok eftir þat sló í kappmæli með þeim, enn svá lauk með þeim, at Hallfreðr hljóp upp ok hjó Óttarr banahǫgg með exinni Hákonar naut. Kálfr þreif Hallfreð, ok menn með honum, ok settu í fjǫtur; enn þat váru lǫg, at þann mann skyldi drepa, er mann vægi í konungs herbergi. Síðan fundu þeir konung, ok kváðu þá sýnask hvat manna Hallfreðr var, ok sǫgðu hann bleðja mundu ætla hirðina, ok rœgðu hann nú sem mest máttu þeir, til þess at konungr bað láta drepa hann um morguninn eftir. Kálfr varð við þetta glaðr; ok um daginn eftir leiddu þeir hann út ok til dráps.

Hallfreðr mælti: "Hvar er konungr?"

Þeir svara: "Hvat mundi þik þat skifta, dæmdr ertu nú til dauða".

Þá mælti Hallfreðr: "Er sá dauðr er ek vann á?

Þeir kváðu svá vera.

Hallfreðr mælti: "Ef sá er nǫkkurr hér við staddr, er ek hefi vel til gert, þá launi þat svá, at leiði mik þar í nánd sem konungr er, ok vil ek þakka hérvist mína".

Þá kom þat fram sem mælt er, at hverr á sér vin með óvinum, ok váru þeir þar, at við þat kendusk, at hann hefði vel til gert, ok leiddu hann þar hjá er konungr var ok biskup. Ok er Hallfreðr kom gegnt þeim þá mælti hann: "Minnisk þess herra er þér hétuð, at segja mik yðr aldri afhendan ok verðið eigi heitrofa við mik. Sá annarr hlutr at þú ert guðfaðir minn".

Sigurðr biskup mælti við konung: "Lát hann njóta slíkra hluta".

"Svá skal vera", segir konungr, ok bað þá þegar leysa hann.

Nú var svá gert, ok líkaði Kálfi allþungt. Nú var Hallfreðr enn með hirðinni, ok kom sér brátt vel, enn þó var konungr færri við hann enn áðr, ok bœtti þó víg þetta fyrir hann.

Þat var einn dag, at Hallfreðr gekk fyrir konung ok fell til fóta honum. Konungr sá at hann feldi tár, ok spurði, hvat honum þótti svá mikit.

Hann segir: "Nær fellr mér reiði þín ok henni vilda ek af mér koma".

Konungr segir: "Svá skal vera; þú skalt fara sendifǫr mína eftir jól, ok skulu við þá sáttir, ef þú kemr ferðinni fram, eða hvárt áttu sverð þat er ek gaf þér?"

"Á ek víst herra, ok aldri hefir þat komit í umgerð".

Konungr mælti: "Þat samir vel at vandræðaskáldit eigi vandræðagripinn, eða muntu kunna at nefna sverð í hverju vísuorði?"

Hallfreðr segir: "Við man ek leita ef þér vilið, ok alt mun ek til vinna at koma af mér yðvarri reiði".

Konungr mælti: "Kveð nú þá". Hallfreðr kvað þá vísu:

Konungr þakkaði honum ok kvað honum mikla íþrótt í skáldskap sínum, ok gaf honum umgerð mjǫk vandaða, — "ok þó at svá beri til", segir konungr, "at þik hendi þat víti, at þú komir eigi undir borð eða til kirkju, þá skal þér framar uppgefa enn ǫðrum". Hallfreðr þakkaði konungi.

Eitt sinn var þat at konungr spurði, hvar Hallfreðr væri.

Kálfr segir: "Hann mun enn hafa vanda sinn at blóta á laun, ok hefir hann líkneski Þórs í pungi sínum af tǫnn gert, ok ertu of mjǫk dulinn at honum, herra, ok fær hann eigi sannreyndan".

Konungr bað Hallfreð þangat kalla ok svara fyrir sik. Hallfreðr kemr þar. Konungr mælti: "Ertu sannr at því, er þér er kent, at þú blótir?"

"Eigi er þat satt herra", segir Hallfreðr; "skal nú rannsaka pung minn; hefi ek hér ekki undanbragð mátt hafa, þó at ek vilda".

Nú fansk enginn sá hlutr í hans valdi er til þess væri. "Þetta er dauða róg", segir Hallfreðr, "ok mun Kálfi at illu verða ef ek nái svá til hans; hann kom mér enn fyrri til dauða".

Konungr mælti: "Eigi er ykkr saman vært, ok skal Kálfr fara til búa sinna, enn þú Hallfreðr skalt fara sendifǫr mína til Upplanda til Þorleifs hins spaka. Hann vill eigi við kristni taka ok skaltu drepa hann eða blinda ella. Hann er dótturson Þorleifs Hǫrða-Kárasonar; skal ek til leggja mína giftu, ok haf menn svá marga sem þú vill".

Hallfreðr kvað ferðina óríflega — "enn alt at einu skal fara sem þér vilið, enn Jósteinn móðurbróðir yðvarr vil ek at fari með mér ok bekkjunautar mínir þeir sem ek kýs til, svá at vér séim saman fjórir ok tuttugu".

"Ger sem þér líkar", segir konungr, "enn sent hefi ek fyrri menn til Þorleifs ok hafa þeir engu til leiðar komit því er ek vilda at væri".

Síðan riðu þeir Hallfreðr brott frá konungi ok til þess er þeir kómu í skóg þann er skamt var frá bœ Þorleifs.

Þá stigu þeir af hestum sínum í rjóðri einu.

Þá mælti Hallfreðr: "Hér skulu þér bíða mín til hinnar þriðju sólar, enn fara þá aftr, ef ek kem eigi hér". Jósteinn bauð at fara með honum; hann vildi þat eigi.

Hallfreðr tók þá stafkarls-gervi; hann lét leggja lit í augu sér ok sneri um á sér hvǫrmunum ok gerði mikla breytni á yfirlitum sínum; langan bagga hafði hann á baki ok var þar í sverð hans konungsnautr.

Hann gekk nú at bœ Þorleifs ok at haugi þeim, er hann sat á ok var þat snemma dags. Þorleifr heilsaði honum ok spurði hverr hann væri.

"Ek em fátœkr maðr einn", segir hann. "Kom ek til konungs, ok vildi hann mik til trúar brjóta, enn ek hljóp á brott leynilega ok drap ek áðr einn konungsmann. Nú vilda ek biðja þik nǫkkurrar ásjá".

Þorleifr svarar fá um þat, enn spyrr hann margs um lǫnd eða hafnir. Hann leysti ór ǫllu fróðlega.

Þorleifr mælti: "Var nǫkkurr sá maðr með konungi er Hallfreðr heitir?"

Hann svarar: "Heyrða ek hans getit, ok sjaldan at góðu".

Þorleifr mælti: "Sá maðr dreymir mik jafnan, enn þó er þat ómerkilegt, enn koma munu konungsmenn hingat brátt, enn hann Hallfreðr er svá manna, at ek skil sízt hvat manna at er, at frásǫgn manna, ok horfin heilla er mér hvat sem eftir kemr".

Þá grunar Þorleif hverr maðrinn var ok vildi upp standa, enn Hallfreðr þreif til hans ok rak hann undir sik er hann var miklu sterkari. Þeir ultu ofan fyrir hauginn ok varð Hallfreðr efri; hann setti hæl á augat Þorleifi ok hleypti ór honum auganu.

Þorleifr mælti þá: "Konungsgifta fylgir þér, enn við þik hefi ek lengi áhugafullr verit, enn nú er þat fram komit. Enn veit ek at þú gerir konungs boðskap, at blinda mik eða drepa, enn nú vil ek biðja þik at þú gefir mér annat auga, enn ek vil gefa þér kníf ok belti, ok er hvártveggja góðr gripr, ok koma þér þó at liði, ef svá berr til, ok ertu ekki ólíklegr at þurfa þess við".

Hallfreðr kvaðsk eigi vilja svá brjóta konungs boðskap at þiggja af honum góðgripi til þess; kvaðsk heldr vilja taka þat á sik, at gefa honum annat augat. Þorleifr þakkaði honum ok skildu þeir at því.

Ferr Hallfreðr til manna sinna ok varð þar fagnafundr. Þorleifr gekk heim til bœjar ok sagði engum manni áverkann fyrr enn þeir váru langt á brottu.

Þeir Hallfreðr riðu leið sína þar til er þeir kómu til Kálfs um farinn veg. Þá mælti Hallfreðr: "Drepa skal þenna enn illa mann".

Jósteinn mælti: "Ger eigi þat; blǫndum eigi giftu við ógiftu".

Hallfreðr segir: "Eigi hefir hér at hǫgum verit til skift, góðr drengr er meiddr, enn mannfýlan lifir" — ok þreif hann hǫndum ok stakk ór honum augat. Kálfr varð hryggr við.

Hallfreðr mælti: "Nú sýnir þú enn greyskapinn".

Síðan fóru þeir brott, ok kómu til konungs, ok sat hann at tafli. Þeir kvǫddu hann. Konungr spurði tíðinda.

Hallfreðr segir alla sǫgu konungi.

Konungr mælti: "Vel hefir þú gert ok sýn mér augat". Síðan tók Hallfreðr augat Kálfs.

Konungr mælti: "Hvar fektu slíkt auga?" — "Þetta er Þorleifs auga".

— "Nei", segir konungr, "fleira muntu unnit hafa enn ek bauð þér". Síðan sýndi hann auga Þorleifs.

Þá mælti konungr: "Þetta er hans auga, ok er enn ekki betr enn hálfgert".

Hallfreðr mælti: "Nú galt ek Kálfi er hann stangaði mik spjótsoddinum þá er hann leiddi mik til bana" — ok segir nú alt sem farit hafði.

Konungr mælti: "Viltu nú fara til Þorleifs í ǫðru sinni".

Hallfreðr segir: "Eigi vil ek þangat fara, enn fara vil ek til Kálfs ok stinga ór honum annat augat".

Konungr kvað þar standa skyldu.

Tók Hallfreðr þá sæmdir með konungi.

Þat var eitt sinn, er Hallfreðr var fyrir konungi, at hann mælti: "Leyfi vilda ek hafa í sumar at sigla austr til Eyrar kaupferð".

Konungr segir: "Eigi skal þat banna þér, enn svá segir mér hugr um, at eigi sé þér óannara aftr til mín enn þér er í brott ok margt man yfir þik líða". Hallfreðr segir: "Til þess verðr nú at hætta".

Síðan fór Hallfreðr á brott. Hann spurði at Sigvaldi jarl var hǫfðingi mikill. Hallfreðr kemr á fund hans ok kveðsk hafa ort kvæði um hann.

Jarl spyrr: "Hverr ertu?" Hann segir nafn sitt. Jarl segir: "Ertu skáld Óláfs konungs?"

"Svá er", segir Hallfreðr, "ok vilda ek hljóð fá".

Jarl mælti: "Hví mun mér þat eigi vel sama, er Óláfi konungi líkar vel".

Hallfreðr kvað kvæðit ok var þat flokkr. Jarl þakkaði honum kvæðit ok gaf honum gullhring þann er vá hálfa mǫrk ok bauð honum þar at vera með sér.

Hallfreðr þakkaði honum boð — "enn til Svíþjóðar skal nú fyrst fara". Jarl bað hann ráða.

Þat sama haust fór Hallfreðr í Vík austr ok brutu þar skipit austanfjarðar ok týndu miklu fé. Þaðan fór Hallfreðr til Konungahellu ok dvaldisk þar um hríð.

Ok einn dag, er Hallfreðr gekk úti at kaupstefnu, þá gekk maðr í móti honum; þeir kvǫddusk ok spurði Hallfreðr hverr hann væri.

Hann kvaðsk Auðgisl heita ok kominn vestan af Englandi, ok skortir mik eigi fé, eða er þetta Hallfreðr vandræðaskáld?"

Hann kvað svá vera.

"Ek hefi frétt", kvað Auðgisl, "at þú hefir hitt í fjártjón, eða viltu slá kaupi við mik at fara austr til Gautlands með mér til vetrvistar enn ek skal gefa þér tíu merkr silfrs til fylgdar, því at mér er sagt at þín fylgd sé fé kaupandi?"

Hallfreðr kvaðsk þat vilja. Vegrinn var óhreinn ok hurfu margir aftr.

Þeir Hallfreðr hǫfðu fim klyfjahesta ok einn at ríða; fóru nú austr á markirnar.

Ok einn dag sá þeir at maðr fór móti þeim. Þeir spurðu, hverr hann væri. Hann kvaðsk Ǫnundr heita; hann var mikill vexti ok kvaðsk vildu fara með þeim ef þeir gæfi honum leigu nǫkkura; — "eru mér hér vegir allir kunnigir".

Auðgisli kvaðsk lítit um hann; lézk eigi vita, hverr þegn hann væri. Hallfreðr var eggjandi, at við honum væri tekit, ok þat varð, ok skyldi hann hafa tólf aura silfrs.

Hallfreðr var þá sem gildastr, enn Auðgisl var við aldr. Nú fóru þeir sem leið lá. Ǫnundr fór fyrir um daginn ok kómu at sæluhúsi um kveldit.

Þá mælti Hallfreðr: "Nú munu vér eiga þrenn verk, ok skaltu, Ǫnundr, viða heim, þú hefir øxi mikla. Auðgisl skal eld gera, enn ek skal vatn sœkja".

Þá mælti Ǫnundr: "Þat er þá bezt, at viða ótæpilega til húss, því at margir þurfa eldiviðinn, þeir er hér koma". Hallfreðr kvað þat vel sagt.

Þá mælti Auðgisl: "Fúsari væra ek at taka vatnit, enn þú gerðir eld, Hallfreðr". "Látum þá svá vera, segir hann.

Síðan kveikti hann eldinn, enn Ǫnundr fór með byrði, ok gerði þat hverr er boðit var. Hallfreði þótti þeim seint verða. Hann grúfði at eldinum ok hafði kastat belti sínu á háls sér, ok var þar knífr mikill er mǫnnum var þá títt at hafa, ok var knífrinn á bak honum. Nú kemr Ǫnundr inn með byrði; hann hleypr þegar at honum Hallfreði ok hjó til hans tveim hǫndum með exinni, ok kom í tygilknífinn, enn Hallfreðr greip til fóta honum ok hét á guð ok mælti: "Dugi þú mér hvíta-Kristr, ef þú ert svá máttugr, sem Óláfr konungr segir; lát eigi þenna mann stíga yfir mik".

Síðan réttisk Hallfreðr upp undir honum með fulltingi guðs ok giftu Óláfs konungs; tók hann þá Ǫnund upp ok rak niðr svá mikit fall, at hann var í óviti ok hraut exin ór hendi honum. Hallfreðr hafði sax eitt lítit ok brá því, ok þá vitkaðisk Ǫnundr.

Hallfreðr spyrr: "Hefir þú drepit Auðgisl?"

Hann kvað svá vera. Þá lagði Hallfreðr saxinu í gegnum hann ok dró hann út ór skálanum enn byrgði síðan fast. Ok um nóttina brauzk Ǫnundr á hurðina, enn Hallfreðr stóð við innan ok gekk því til dags.

Um morgininn fann Hallfreðr Auðgisl dauðan við lœkinn, ok tók af honum kníf ok belti ok hafði með sér; hann bjó um Auðgisl eftir siðvenju. Sá hann nú at Ǫnundr mundi verit hafa illvirki ok drepit menn til fjár sér, ok þat at hér var auðigt at fé ok varningi. Hallfreðr kvað þá vísu:

Síðan reið hann austr á fjallit ok hitti illa leiðir.

At kveldi eins dags heyrði hann við feldan, ok reið þangat eftir. Þá varð rjóðr fyrir honum, ok var þar maðr ok hjó við. Hann var búandlegr ok rauðskeggjaðr, skolbrúnn ok heldr illmannlegr. Sjá maðr heilsar honum. Hallfreðr spyrr hverr hann væri.

Hann kvaðsk Bjǫrn heita, — "ok far með mér til gistingar". Hann þiggr þat.

Bjǫrn var allbeinn við hann. Bóndi lá í lokhvílu enn Hallfreðr í annarri. Hann grunar Bjǫrn ok stóð upp undir tjaldit með brugðit sverðit konungsnaut, ok í því lagði Bjǫrn í rúmit, enn Hallfreðr hjó hann banahǫgg. Húsfreyja bað menn upp standa ok taka þenna glœpamann. Menn báru klæði á vápn Hallfreðar ok var hann handtekinn ok bundinn.

Síðan váru send orð þeim manni er Ubbi hét. Hann átti sér bróður, er Þórir hét; hann var þar hǫfðingi; hann átti dóttur er Ingibjǫrg hét; Hana hafði átt Auðgisl ok var hinn mesti kvenskǫrungr.

Nú koma menn til fundar þessa at dœma Hallfreð. Þar kom Þórir ok Ubbi ok Ingibjǫrg, ok kom þat ásamt með þeim at hafa Hallfreð til blóta. Hann gekk at Ingibjǫrgu ok kvaddi hana, ok kvaðsk hafa þar gripi er Auðgisl hefði sent henni.

Hon svarar: "Kenni ek gripina".

Hann segir henni alla sǫguna ok kvað hann vísu:

Ingibjǫrg spurði vandlega um atburði. (Hallfreðr kvað vísu):

Ingibjǫrg mælti: "Sé ek at þú munt með sǫnnu fara ok skaltu fara heim með mér".

Fór Hallfreðr heim með henni ok var þá stirðr af bǫndum ok lét hon nœra hann. Þau Þórir ok Ingibjǫrg sendu menn á fjallit, ok fundu þar þau merki ǫll, er Hallfreðr hafði sagt. Var þat allmikit fé, er þaðan var flutt. Var þat allra samþykki landsmanna, at Hallfreðr tœki fé þat er Ǫnundr hafði átt, ok heldu þeir mikit tal af honum.

Hallfreðr lagði hug á Ingibjǫrgu ok bað hennar.

Hon segir: "Eigi mun þá vel fyrir ǫllu sét, er þú ert kristinn ok hér útlendr, enn þú skalt finna fǫður minn ef þú vill".

Hann gerir svá, ok tjár þetta fyrir Þóri, ok verða þeir vel ásáttir. Gekk svá til, at Hallfreðr fekk Ingibjargar ok unni mikit; þar stóð saman auðr mikill, ok hafði Hallfreðr þar virðingar miklar. Þat hafði hann helzt til trúar, at hann blés í kross yfir drykk sínum áðr hann drakk, enn fátt sǫng hann.

Eitt sinn talaði hann fyrir Ingibjǫrgu: "Ek ætla mér at fara á fund Óláfs Svíakonungs ok fœra honum kvæði, er ek hefi ort um hann".

Hon kvaðsk ætla at hann mundi heyra vilja lofit.

Þat sumar fór Hallfreðr til Svíþjóðar ok kom á fund konungs ok kvaddi hann. Konungr spyrr hverr hann væri. Hann segir til sín. Konungr mælti: "Víða ertu nefndr ok skáld gǫfugra manna".

Hallfreðr segir: "Kvæði hefi ek ort um yðr ok vilda ek hljóð fá".

Konungr játti því.

Síðan flutti hann kvæðit. Konungr bauð honum með sér at vera ok gaf honum góðar gjafir.

Hallfreðr kvaðsk eiga bú ok konu í hans skattlandi, — "ok vil ek þangat vitja". Konungr bað hann vel fara.

Hallfreðr kom aftr til konu sinnar; þar var hann tvá vetr, ok á hinum þriðja vetri var þat eina nótt, at honum þótti Óláfr konungr koma til sín ok var reiðulegr ok kvað hann mjǫk kasta kristni sinni, — "far á fund minn ok lið þitt".

Hallfreðr andvarpaði mjǫk er hann vaknaði. Ingibjǫrg spyrr, hvat hann hefði dreymt. Hann segir henni, — "eða hversu mun þér um gefit, viltu nǫkkut fara með mér? á ek þér mikit gott at launa, ok þá fenga ek þér helzt ǫmbunat, ef þú tœkir við trú".

Hon svarar: "Þess er ván at þik muni þangat langa, ok skil ek at sá mun vera siðr miklu betri ok mun ek með þér fara".

Auðgisl hét son þeira ok var hann þá tvævetr. Þau fara á fund Óláfs konungs ok tók hann vel við Hallfreði, ok ávítaði hann þó mjǫk ok bað prest skrifta honum.

Ingibjǫrg fœddi þá sveinbarn, ok hét sá sveinn Hallfreðr, ok gaf faðir hans honum nafn sitt. Var þá Ingibjǫrg skírð ok synir hennar báðir.

Óláfr konungr mælti þá við Hallfreð: "Nú skaltu bœta yfir við guð, er þú hefir lengi verit með heiðnum mǫnnum ok gengit mjǫk af trúnni". Hann kvaðsk þat gjarnan vilja, ok orti Uppreistardrápu, gott kvæði.

Þann vetr andaðisk Ingibjǫrg, ok þótti Hallfreði þat allmikill skaði.

Um várit sagði hann konungi, at hann lysti at sjá Ísland. Konungr sagði at þat skyldi sem hann vildi, — "hefi ek þik reynt at góðum dreng, enn koma mun þar at þú mundir heldr vilja með mér vera at því skaplyndi, sem þú hefir, enn þessa gripi skaltu þiggja af mér, pellsskikkju, hring ok hjálm, því at óvíst er um fundri okkra; lóga eigi gripunum", segir konungr, "því at þeir skulu með þér til kirkju fara, enn í kistu leggja hjá þér, ef þú andask á hafi". Hringrinn stóð þrjá aura.

Hallfreði þótti mikit fyrir skilnaði við konung. Auðgisl son Hallfreðar fór austr til Þóris móðurfǫður síns; Hallfreði syni sínum fekk hann fóstur gott.

Hallfreðr lét í haf; hann kom skipi sínu í Kolbeinsáros eftir þing.

Hann mælti til skipara sinna: "Ferð liggr fyrir mér suðr um heiði at finna fǫður minn, ok skulu vit ríða tólf saman". Nú var skip upp sett, enn þeir ríða á brott tólf saman ok sneru vestr til Langadals. Þeir váru allir í litklæðum ok stefndu til selja Gríss. Kolfinna var þar ok konur nǫkkurar hjá henni. Þar váru fleiri sel ok stóðu selin í Laxárdal, milli Langadals ok Skagafjarðar.

Sauðamaðr Kolfinnu sagði, at tólf menn riðu at selinu ok váru allir í litklæðum. Hon segir: "Þeir munu eigi kunna leiðina". Hann segir: "Kunnlega ríða þeir þó".

Nú koma þeir til seljanna. Kolfinna fagnar vel Hallfreði ok frétti tíðinda.

Hann segir: "Tíðindi eru fá, enn í tómi munu sǫgð vera, ok viljum vér hér í nótt vera".

Hon svarar: "Þat vilda ek at þú riðir til vetrhúsa, ok mun ek fá þér leiðsǫgumann". Hann kvaðsk þar vera vilja. "Gefa munu vér yðr mat", sagði hon, "ef þér vilið þetta eitt".

Nú stíga þeir af hestum sínum, ok um kveldit, er þeir váru mettir, sagði Hallfreðr: "Þat ætla ek mér at liggja hjá Kolfinnu, enn ek lofa félǫgum mínum at breyta sem þeir vilja". Þar váru fleiri sel, ok er svá sagt, at hverr þeira fengi sér konu um nóttina.

Enn er þau kómu í sæng Hallfreðr ok Kolfinna, spyrr hann, hversu mart væri um ástir þeira Gríss.

Hon kvað vel vera. Hallfreðr segir: "Vera má at svá sé, enn annat þykkir mér finnask á vísum þeim, er þú hefir kveðit til Gríss".

Hon kvaðsk engar kveðit hafa. Hann segir: "Ek hefi litla stund hér verit, ok hefi ek heyrt vísurnar". "Lát mik heyra", segir Kolfinna, "hvernin verki sá er, at mér er kendr". (Hallfreðr kvað vísu:)

"Ekki er slíkt bót annars, ok mikit undr, at hraustr maðr vill slikt gera".

Hallfreðr segir: "Enn hefi ek heyrt aðra":

Kolfinna segir: "Ekki mun Gríss yrkja um þik, ok semdi þér betr at óvingask eigi svá við hann, því at eigi veit hvar manni mœtir".

Hallfreðr kvað vísu:

Kolfinna stygðisk þá við. Hallfreðr kvað vísu:

Smalamaðr reið brott um nóttina ok sagði Gríss hvat komit var, enn hann reið heiman með tuttugu menn.

Snemma um morgininn búask þeir Hallfreðr, ok áðr hann steig á hest kvað hann vísu:

Síðan hljóp hann á bak ok brosti.

Kolfinna mælti: "Hví brosir þú nú?"

Hann kvað vísu:

Hallfreðr vildi gefa Kolfinnu skikkjuna konungsnaut, enn hon vildi eigi þiggja, ok áðr þeir riðu brott kvað hann vísu:

Eftir þat ríða þeir á brott.

Nú kemr Gríss til seljanna. Kolfinnu var skapþungt. Gríss sá þat.

Hann kvað vísu:

Þar var með Grísi Einarr son Þóris Þrándarsonar. Gríss vill eftir ríða, enn Kolfinna latti ok kvað eigi víst, hvárt hans hlutr batnaði við. Gríss vill þó eftir ríða. Þeir riðu fram hjá Auðólfsstǫðum til Blǫndu. Þá váru þeir Hallfreðr komnir á miðja ána. Þá skaut Gríss spjóti til Hallfreðar, enn hann tók á lofti ok skaut aftr til Gríss, enn Einarr brá við exi; spjótit kom fyrir brjóst Einari ok fekk hann bana. Gríss kvað Hallfreð renna. Hann kvaðsk eigi mundu fara lengra enn af ánni, ok bað þá at sœkja, enn Gríss reið eigi at.

Þá lǫgðu menn þat til, at Hallfreðr skyldi bœta Grísi fyrir ósóma þann allan, er hann hafði gert honum. Hallfreðr spyrr, hvers hann beiddisk.

Gríss svarar: "Því munda ek una, ef ek hefða hringa báða, jarlsnaut ok konungsnaut".

Hallfreðr segir: "Fyrr mun annat at berask". Ok skildu við þat.

Hallfreðr reið suðr til bróður síns, enn þá var faðir hans andaðr, ok var þar um vetrinn.

Ok um várit, er hann fór norðr, þá rak á fyrir þeim hríð. Hallfreðr kvað þat vera gerningaveðr. Þeir riðu ofan eftir Vatnsdal þar til at fyrir þeim varð einn garðr, ok spruttu þar upp tuttugu menn. Þar var kominn Már af Másstǫðum.

Hann hleypr fyrir Hallfreð, enn Hallfreðr høggr þegar til hans, enn Már brá við blóttrygli ok varð hann ekki sárr. Hallfreðr reið þá ór garðshliðinu.

Már kallaði: "Sœkjum at þeim".

Hallfreðr kvað vísu:

Skildu þeir við svá búit.

Húnrøðr hét maðr, er bjó at Móbergi. Gríss var þingmaðr hans. Þorkell krafla bjó þá at Hofi, enn Ingólfr var dauðr.

Þenna vetr orti Hallfreðr vísur um Grís, ok er Gríss frá þat, fór hann til móts við Húnrøð ok bað hann ráðagerðar, því at Hallfreðr herðir at eins fjándskap við mik.

Húnrøðr mælti: "Þess fýsi ek þik, at þú búir mál til ok stefnir Hallfreði til Húnavatnsþings.

Gríss gerði svá, reið suðr um várit til Hreðuvatns, því at þeir Galti ok Hallfreðr bjuggu þar þá. Gríss stefndi Hallfreði um víg Einars til Húnavatnsþings.

Ok er þeir váru brottu, mælti Galti við Hallfreð: "Hver er tilætlan þín um mál þetta?"

Hallfreðr svarar: "Ek ætla at sœkja traust Þorkels mágs míns".

Þeir riðu sunnan um várit ok váru saman þrír tigir; þeir gistu at Hofi. Hallfreðr spurði Þorkel, hvert traust hann skyldi þar eiga. Þorkell kvaðsk mundu veita at málum, ef boðin væri nǫkkur sœmd.

Nú koma menn til þings, ok á þinginu gengu þeir Hallfreðr ok Galti til búðar Þorkels ok fréttu hvar koma skyldi. Hann segir: "Ek mun bjóðask til gerðar, ef þér vilið þat hvárirtveggju, ok mun ek þá leita um sættir".

Ganga þeir nú út ór búðinni, enn Brandr Ávaldason, bróðir Kolfinnu, lá á búðarveggnum. Hann hjó Galta banahǫgg í því er hann gekk út. Hallfreðr sagði Þorkatli vígit.

Þorkell gekk með honum til búðar Gríss ok bað hann fram selja manninn, — "ella munu vér brjóta upp búðina".

Þá hljóp Hildr með Brandi í dyrnar ok spyrr hvat Þorkell vildi. Hann segir erendit.

Hildr mælti: "Eigi mundi þér þat í hug, at drepa son minn, þá er ek skaut þér undan skikkjuskauti mínu ok firða þik bana eftir víg Glœðis, þá er þeir Þorgils ok Þorvaldr vildu drepa þik".

Þorkell mælti: "Liðit er nú þat. Gangi konur út ór búðinni ok vilju vér leita mannsins".

Brandr var faldinn, ok komsk hann svá út ok hittisk hann eigi. Þorkell kvað hann farinn mundu til búðar Húnrøðar.

Hallfreðr mælti þá: "Grunr er mér nú á um liðveizluna, ok býð ek nú Grísi hólmgǫngu".

Gríss kvað hann þat boðit hafa fyrr sem hann átti at beiða.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Gríss hafði í hendi sverðit þat er Garðskonungr hafði gefit honum.

Hallfreðr sá einn dag hvar Kolfinna gekk. Hann kvað vísu:

Þat var um nóttina áðr þeir skyldu berjask, at Hallfreðr svaf í sæng sinni; honum þótti Óláfr konungr koma at sér, ok þóttisk hann verða feginn ok þó hræddr.

Konungr mælti: "Svefns er þér, enn þó mun þér sem þú vakir; þú ætlask ógótt ráð fyrir, at berjask við Grís við ill málaefni, enn hann hefir svá fyrir mælt ok beðit guð, at sá ykkarr skyldi sigr fá, er betri málaefni hefði. Haf ráð mitt, tak með þǫkkum at engi hólmganga verði ok bœt fé. Enn á morgin, er þú ert klæddr, gakk út á holt þat er hjá þingstaðnum er, þar sem gǫtur mætask; menn muntu sjá ríða ok haf við þá tal, ok kann vera at þér þykki þá annat meira vert enn hólmganga Gríss, ok hirð eigi þótt honum þykki sem þú hræðisk".

Hallfreðr vaknar ok íhugar, hvat fyrir hann hefir borit, ok segir þeim manni er hjá honum var.

Sá svarar: "Hræðisk þú nú grísinn, ok væri betra at hafa tekit fyrr gott ráð; þá er hann mælti vel til, enn nú mun virt af óvinum þínum sem þú þorir eigi at berjask".

Hallfreðr mælti: "Virði þat hverr sem vill; hafa skal ek ráð Óláfs konungs; þau munu mér bezt gefask".

Um morgininn gekk hann út á holtit ok sá menn ríða í litklæðum at sér. Hann spurði þá tíðinda, enn þeir sǫgðu fall Óláfs konungs.

Hallfreðr varð svá við hann sem hann væri steini lostinn, ok gekk þegar heim til búðar með miklum harmi ok lagðisk þegar niðr í rúm sitt. Þá mæltu Gríss menn, at honum yrði lítilmannlega.

Gríss svarar: "Þat er ekki á þá leið; minna sóma hafða ek af Garðskonungi, ok þóttu mér þau mest tíðindi, er ek mista hǫfðingja míns; er heit lánardrottins ást, ok er gott, er ek skal eigi berjask við konungsgiftuna; vil ek enn at Þorkell dœmi sem ætlat var".

Þorkell mælti: "Ek mun nú taka máli fyrir Hallfreð ok sætta ykkr". Þessu játti Hallfreðr. "Þat er gerð mín", segir Þorkell, "at víg Einars komi fyrir víg Galta ok þar með heimsókn við Kolfinnu fyrir manna mun, enn fyrir Gríss vísur skal Hallfreðr gefa Grísi grip einn góðan.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Þorkell bað hann hætta verkanum, — "ok lát fram grip nǫkkurn, þótt eigi sé af konungsnautum". Þá lét Hallfreðr fram hringinn Sigvaldanaut ok skildu at því.