Bókastaðir

Nú var Hallfreðr með konungi um hríð ok orti um hann flokk ok bað sér hljóðs. Konungr kvazk eigi hlýða vilja. Hallfreðr segir:

Þú munt því ráða, en týna mun ek þá þeim frǿðum, er þú lézk mér kenna. ef þú vill eigi hlýða kvǽðinu. Ok eru þau frǿði ekki skáldligri, er þú lézk mik nema. En kvǽðit er þat, er ek hefi um þik ort. Óláfr konungr mǽlti.

Sannliga máttu heita vandrǽðaskáld, ok skal heyra kvǽðit.

Hallfreðr flutti skǫruliga kvǽðit, ok var þat drápa, ok er lokit var, mǽlti konungr: Þetta er gott kvǽði, ok þigg af mér sverð búit, en vandgǽtt mun þér til þess, því at engi fylgir umgerðin, ok haf svá þrjá daga ok þrjá nǽtr, at engum verði mein at.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Vel gat Hallfreðr varðveitt sverðit ok allmjǫk lofaði hann goðin ok kvað mǫnnum þat illa takask, er menn lǫstuðu þau. Hann kvað þetta, svá at konungr heyrði einn tíma:

Konungr mǽlti:

Allill vísa, ok bǿt yfir.

Hallfreðr kvað enn:

Þá mǽlti konungr:

Allmikinn hug leggr þú á goðin, ok er þat illa virðanda fyrir þér.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Konungr segir:

Ekki batnar um. ok kveð vísu til yfirbóta.

Hallfreðr kvað vísu:

Þá mǽlti konungr: Slíkt er vel kveðit, ok betra en eigi, ok yrk enn.

Hallfreðr kvað vísu:

Óttarr.

hét maðr upplenzkr. Kalfr hét bróðir hans. Þeir váru hirðmenn konungs ok vaskligir menn ok vel metnir af konungi. Þeir ǫfunduðu Hallfreð, ok þótti þeim hann hafa of mikinn gang af konungi. Ok eitt kveld, er þeir drukku, slógu þeir í deilu mikla. Ok var konungr hjá, ok bar konungr viðtal þeirra í hag Óttari, því at hann sá, at honum endisk eigi þrǽtan við Hallfreð, ok gekk brott síðan. Ok eftir þat sló í kappmǽli með þeim, en svá lauk með þeim, at Hallfreðr hljóp upp ok hjó Óttar banahǫgg. með øxinni Hákonarnaut. Kalfr þreif Hallfreð ok menn með honum, ok settu í fjǫtur. En þat váru lǫg, at þann mann skyldi drepa, er mann vǽgi í konungs herbergi. Síðan fundu þeir konung ok kváðu þá sýnask, hvat manna Hallfreðr var, ok sǫgðu hann bleðja mundu ǽtla hirðina, ok rǿgðu hann nú sem mest mest máttu þeir, til þess at konungr bað láta drepa hann um morgininn eftir. Kalfr varð við þetta glaðr. Ok um daginn eftir leiddu þeir hann út ok til dráps. Hallfreðr mǽlti:

Hvar er konungr? Þeir svara:

Hvat mundi þik þat skifta? Dǿmðr ertu nú til dauða.

Þá mǽlti Hallfreðr: Er sá dauðr, er ek vann á?

Þeir kváðu svá vera. Hallfreðr mǽlti:

Ef sá er nokkurr hér við staddr, er ek hefi vel til gǫrt, þá launi þat svá, at leiði mik þar í nánd, sem konungr er. Ok vil ek þakka hervist mína.

Þá kom þat fram sem mǽlt er, at hverr á sér vin með óvinum, ok váru þeir þar at við þat kenndusk, at hann hafði vel til gǫrt, ok leiddu hann þar hjá, er konungr var ok byskup.

Ok er Hallfreðr kom gegnt þeim, þá mǽlti hann: Minnizk þess, herra, er þér hétuð. at segja mik yðr aldri afhendan, ok verðið eigi heitrofa við mik. Sá annarr hlutr, at þú ert guðfaðir minn.

Sigurðr byskup mǽlti við konung: Lát hann njóta slíkra hluta.

Svá skal vera, segir konungr ok bað þá þegar leysa hann.

Nú var svá gǫrt, ok glíkaði Kalfi allþungt. Nú var Hallfreðr enn með hirðinni ok kom sér brátt vel, en þó var konungr fǽri við hann en áðr ok bǿtti þó víg þetta fyrir hann.

Þat var einn dag, at Hallfreðr gekk fyrir konung ok fell til fóta honum. Konungr sá, at hann felldi tár, ok spurði, hvat honum þótti svá mikit. Hann segir:

Nǽr fellr mér reiði þín, ok henni vilda ek af mér koma. Konungr segir:

Svá skal vera, þú skalt fara sendifǫr mína eftir jól, ok skulum vit þá sáttir, ef þú kemr ferðinni fram, eða hvárt áttu sverð þat, er ek gaf þér?

Á ek víst, herra, ok aldri hefir þat komit í umgerð. Konungr mǽlti:

Þat samir vel, at vandrǽðaskáldit eigi vandrǽðagripinn. Eða muntu kunna at nefna sverð í hverju vísuorði? Hallfreðr. segir:

Við mun ek leita. ef þér vilið, ok allt mun ek til vinna at koma af mér yðvarri reiði. Konungr mǽlti:

Lveð nú þá.

Hallfreðr kvað þá vísu:

Konungr þakkaði honum ok kvað honum mikla íþrótt í skáldskap sínum. ok gaf honum umgerð mjǫk vandaða. Ok þó at svá beri til, segir konungr, at þik hendi þat víti. at þú komir eigi undir borð eða til kirkju, þá skal þér framar upp gefa en ǫðrum.

Hallfreðr þakkaði konungi.

Eitt sinn var þat, at konungr spurði, hvar Hallfreðr vǽri. Kalfr segir:

Hann mun enn hafa vanða sinn at blóta á laun, ok hefir hann líkneski Þórs í pungi sínum af tǫnn gǫrt, ok ertu of mjǫk dulinn at honum, herra, ok fǽr hann eigi sannreyndan.

Konungr bað Hallfreð þangat kalla ok svara fyrir sik. Hallfreðr kemr þar. Konungr mǽlti:

Ertu sannr at því, er þér er kennt, at þú blótir?

Eigi er þat satt, herra, segir Hallfreðr. Skal nú rannsaka pung minn. Hefi ek hér ekki undanbragð mátt hafa, þó at ek vilda.

Nú fannsk engi sá hlutr í hans valdi, er til þess vǽri.

Þetta er dauðaróg, segir Hallfreðr, ok mun Kalfi at illu verða, ef ek nái svá til hans. Hann kom mér enn fyrri til dauða. Konungr mǽlti:

Eigi er ykkr saman vǽrt. Ok skal Kalfr fara til búa sinna. En þú, Hallfreðr, skalt fara sendifǫr mína til Upplanda til Þorleifs hins spaka. Hann vill eigi við kristni taka. Ok skaltu drepa hann eða blinda ella. Hann er dóttursonr Þorleifs Hǫrða-Kárasonar. Skal ek til leggja mína giftu, ok haf menn svá marga, sem þú vill.

Hallfreðr kvað ferðina órífliga. En allt at einu skal fara sem þér vilið. En Jósteinn, móðurbróðir yðvarr, vil ek at fari með mér ok bekkjunautar mínir, þeir sem ek kýs til, svá at vér sém saman fjórir ok tuttugu.

ger sem þér glíkar, segir konungr, en sent hefi ek fyrri menn til Þorleifs. Ok hafa þeir engu til leiðar komit, því er ek vilda at vǽri.

Síðan riðu þeir Hallfreðr brott frá konungi ok til þess, er þeir kómu í skóg þann, er skammt var frá bǿ Þorleifs. Þá stigu þeir af hestum sínum í rjóðri einu.

Þá mǽlti Hallfreðr: Hér skuluð þér bíða mín til hinnar þriðju sólar, en fara þá aftr, ef ek kem eigi hér.

Jósteinn bauð at fara með honum. Hann vildi þat eigi. Hallfreðr tók þá stafkarls gervi. Hann lét leggja lit í augu sér ok sneri um á sér hvǫrmunum ok gerði mikla breytni á yfirlitum sínum. Langan bagga hafði hann á baki, ok var þar í sverð hans, Konungsnautr. Hann gekk nú at bǿ Þorleifs ok at haugi þeim, er hann sat á, ok var þat snemma dags. Þorleifr heilsaði honum ok spurði, hverr hann vǽri.

Ek em fátǿkr maðr einn, segir hann. Kom ek til konungs ok vildi hann mik til trúar brjóta. En ek hljóp á brott leyniliga ok drap ek áðr einn konungsmann. Nú vilda ek biðja þik nokkurrar ásjá.

Þorleifr segir fá um þat, en spyrr hann margs um lǫnd eða hafnir. Hann leysti ór ǫllu fróðliga. Þorleifr mǽlti:

Var nokkurr sá maðr með konungi, er Hallfreðr heitir? Hann segir:

Heyrða ek hans getit, ok sjaldan at góðu. Þorleifr mǽlti:

Sá maðr dreymir mik jafnan, en þó er þat ómerkiligt. En koma munu konungs menn hingat brátt, en hann Hallfreðr er svá manna, at ek skil sízt, hvat manna at er, at frásǫgn manna, ok horfinheilla er mér, hvat sem eftir kemr.

Þá grunar Þorleif, hverr maðrinn var, ok vildi upp standa. En Hallfreðr þreif til hans ok rak hann undir sik, er hann var miklu sterkari. Þeir ultu ofan fyrir hauginn, ok varð Hallfreðr efri. Hann setti hǽl á augat Þorleifi ok hleypti ór honum auganu. Þorleifr mǽlti þá:

Konungsgifta fylgir þér, en við þik hefi ek lengi áhugafullr verit. En nú er þat fram komit. En veit ek, at þú gerir konungs boðskap at blinda mik eða drepa. En nú vil ek biðja þik, at þú gefir mér annat auga. En ek vil gefa þér kníf ok belti, ok er hvárttveggja góðr gripr, ok koma þér þó at liði, ef svá berr til. Ok ertu ekki óglíkligr at þurfa þess við.

Hallfreðr kvazk eigi vilja svá brjóta konungs boðskap, at þiggja af honum góðgripi til þess, kvazk heldr vilja taka þat á sik at gefa honum annat augat. Þorleifr þakkaði honum, ok skilðu þeir at því. Ferr Hallfreðr til sinna manna, ok varð þar fagnafundr. Þorleifr gekk heim til bǿjar ok sagði engum manni áverkann, fyrr en þeir váru langt á brottu.

Þeir Hallfreðr riðu leið sína, þar til er þeir kómu til Kalfs um farinn veg.

Þá mǽlti Hallfreðr: Drepa skal þenna inn illa mann.

Jósteinn mǽlti: Ger eigi þat. Blǫndum eigi giftu við ógiftu. Hallfreðr segir:

Eigi hefir hér at hǫgum verit til skift. Góðr drengr er meiddr, en mannfýlan lifir. Ok þreif hann hǫndum. ok stakk ór honum augat.

Kalfr varð hryggr við. Hallfreðr mǽlti:

Nú sýnir þú enn greyskapinn.

Síðan fóru þeir brott ok kómu til konungs, ok sat hann at tafli. Þeir kvǫddu hann. Konungr spurði tíðenda. Hallfreðr segir alla sǫgu konungi. Konungr mǽlti:

Vel hefir þú gǫrt, ok sýn mér augat.

Síðan tók Hallfreðr augat Kalfs. Konungr mǽlti:

Hvar fekktu slíkt auga?

Þetta er Þorleifs auga.

Nei, segir konungr, fleira muntu unnit hafa en ek bauð þér.

Síðan sýndi hann auga Þorleifs. Þá mǽlti konungr:

Þetta er hans auga, ok er enn ekki betr en halfgǫrt. Hallfreðr mǽlti:

Nú galt ek Kalfi, er hann stangaði mik spjótsoddinum, þá er hann leiddi mik til bana, ok segir nú allt sem farit hafði. Konungr mǽlti:

Villtu nú fara til Þorleifs ǫðru sinni? Hallfreðr segir:

Eigi vil ek þangat fara. en fara vil ek til Kalfs ok stinga ór honum annat augat.

Konungr kvað þar standa skuldu. Tók Hallfreðr þá sǿmðir með konungi.

Þat var eitt sinni er Hallfreðr var fyrir konungi, at hann mǽlti:

Leyfi vilda ek hafa í sumar at sigla austr til Eyrar kaupferð. Konungr segir:

Eigi skal þat banna þér, en svá segir mér hugr um, at eigi sé þér óannara aftr til mín en þér er í brott. ok margt mun yfir þik líða. Hallfreðr segir:

Til þess verðr nú at hǽtta.

Síðan fór Hallfreðr á brott. Hann spurði, at Sigvaldi jarl var hǫfðingi mikill. Hallfreðr kemr á fund hans ok kvazk hafa ort kvǽði um hann.

Jarl spyrr: Hverr ertu.

Hann segir.

Ertu skáld Óláfs konungs?

Svá er, segir Hallfreðr, ok vilda ek hljóð fá. Jarl mǽlti:

Hví mun mér þat eigi vel sama, er Óláfi konungi glíkar vel. Hallfreðr.

kvað kvǽðit, ok var þat flokkr. Jarl þakkaði honum kvǽðit ok gaf honum gullhring þann, er vá halfa mǫrk, ok bauð honum þar at vera með sér. Hallfreðr.

þakkaði honum boð, en til Svíþjóðar skal nú fyrst fara.

Jarl bað hann ráða.

Þat sama haust fór hann í Vík austr, ok brutu þar skipit austan fjarðar ok týndu miklu fé. Þaðan fór Hallfreðr til Konungahellu ok dvalðisk þar um hríð.

Ok einn dag er Hallfreðr gekk úti at kaupstefnu, þá gekk maðr í móti honum. Þeir kvǫddusk ok spurði Hallfreðr, hverr hann vǽri.

Hann kvazk Auðgísl heita ok kominn vestan af Englandi, ok skortir mik eigi fé, eða er þetta Hallfreðr vandrǽðaskáld?

Hann kvað svá vera.

Ek hefi frétt, kvað Auðgísl, at þú hefir hitt í fjártjón. Eða villtu slá kaupi við mik at fara austr til Gautlands með mér til vetrvistar? En ek skal gefa þér tíu merkr silfrs til fylgðar, því at mér er sagt, at þín fylgð sé fé kaupandi.

Hallfreðr kvazk þat vilja.

Vegrinn var óhreinn, ok hurfu margir aftr. Þeir Hallfreðr hǫfðu fimm klyfjahesta ok einn at ríða. Fóru nú austr á markirnar.

Ok einn dag sá þeir, at maðr fór móti þeim. Þeir spurðu, hverr hann vǽri. Hann kvazk Ǫnundr heita.

Hann var mikill vexti ok kvazk vildu fara með þeim, ef þeir gǽfi honum leigu nokkura. Eru mér hér vegir allir kunnigir.

Auðgísli kvazk lítit um hann; lézk eigi vita, hverr þegn hann vǽri. Hallfreðr var eggjandi, at við honum vǽri tekit. Ok þat varð, ok skyldi hann hafa tolf aura silfrs. Hallfreðr var þá sem gildastr, en Auðgísl var við aldr. Nú fóru þeir sem leið lá. Ǫnundr fór fyrir um daginn, ok kómu at sǽluhúsi um kveldit.

Þá mǽlti Hallfreðr: Nú munum vér eiga þrenn verk, ok skaltu, Ǫnundr, viða heim. Þú hefir øxi mikla. Auðgísl skal eld gera, en ek skal vatn sǿkja.

Þá mǽlti Ǫnundr: Þat er þá bezt at viða ótǽpiliga til húss, því at margir þurfu eldiviðinn, þeir er hér koma.

Hallfreðr kvað þat vel sagt.

Þá mǽlti Auðgísl: Fúsari vǽra ek at taka vatnit. en þú gerðir eld, Hallfreðr.

Látum þá svá vera, segir hann.

Síðan kveykti hann eldinn, en Ǫnundr fór með byrði. Ok gerði þat hverr, er boðit var. Hallfreðr þótti þeim seint verða. Hann grúfði at eldinum, ok hafði kastat belti sínu á hals sér, ok var þar knífr mikill, er mǫnnum var þá títt at hafa, ok var knífrinn á bak honum. Nú kemr Ǫnundr inn með byrði. Hann hleypr þegar at honum Hallfreði ok hjó til hans tveim hǫndum með øxinni, ok kom í tygilknífinn, en Hallfreðr greip til fóta honum ok hét á guð ok mǽlti: Dugi þú mér, Hvíta-Kristr, ef þú ert svá máttigr, sem Óláfr konungr segir. Lát eigi þenna mann stíga yfir mik.

Síðan réttisk Hallfreðr upp undir honum með fulltingi guðs ok giftu Óláfs konungs. Tók hann þá Ǫnund upp ok rak niðr svá mikit fall, at hann var í óviti, ok hraut øxin ór hendi honum. Hallfreðr hafði sax eitt lítit ok brá því. Ok þá vitkaðisk Ǫnundr. Hallfreðr spyrr: Hefir þú drepit Auðgísl.

Hann kvað svá vera. Þá lagði Hallfreðr saxinu í gegnum hann ok dró hann út ór skálanum, en byrgði síðan fast. Ok um nóttina brauzk Ǫnundr á hurðina, en Hallfreðr stóð við innan, ok gekk því til dags. Um morgininn fann Hallfreðr Auðgísl dauðan við lǿkinn ok tók af honum kníf ok belti ok hafði með sér. Hann bjó um Auðgísl eftir siðvenju. Sá hann nú, at Ǫnundr mundi verit hafa illvirkinn. ok drepit menn til fjár sér ok þat hús var auðigt at fé ok varningi.

Hallfreðr kvað þá vísu.

Síðan reið hann austr á fjallit ok hitti illar leiðir.

At kveldi eins dags heyrði hann við felldan ok reið þangat eftir. Þá varð rjóðr fyrir honum ok var þar maðr ok hjó við. Hann var búandligr ok rauðskeggjaðr, skolbrúnn ok heldr illmannligr. Sjá maðr heilsar honum. Hallfreðr spyrr, hverr hann vǽri.

Hann kvazk Bjǫrn heita. Ok far með mér til gistingar.

Hann þiggr þat. Bjǫrn var allbeinn við hann. Bóndi lá í lokhvílu, en Hallfreðr í annarri. Hann grunar Bjǫrn ok stóð upp undir tjaldit með brugðit sverðit Konungsnaut. Ok í því lagði Bjǫrn í rúmit, en Hallfreðr hjó hann banahǫgg. Húsfreyja bað menn upp standa ok taka þenna glǿpamann. Menn báru klǽði á vápn Hallfreðar, ok var hann handtekinn ok bundinn.

Síðan váru send orð þeim manni, er Ubbi hét. Hann átti sér bróður, er Þórir hét. Hann var þar hǫfðingi. Hann átti dóttur, er Ingibjǫrg hét. Hana hafði átt Auðgísl, ok var hinn mesti kvenskǫrungr. Nú koma menn til fundar þessa at dǿma Hallfreð. Þar kom Þórir ok Ubbi ok Ingibjǫrg. Ok kom þat ásamt með þeim at hafa Hallfreð til blóta. Hann gekk at Ingibjǫrgu ok kvaddi hana ok kvazk hafa þar gripi, er Auðgísl hafði sent henni. Hon segir:

Kenni ek gripina.

Hann segir henni alla sǫguna, ok kvað hann vísu:

Ingibjǫrg spurði vandliga at um atburði.

Ingibjǫrg mǽlti:

Sé ek, at þú munt með sǫnnu fara, ok skaltu fara heim með mér.

Fór Hallfreðr heim með henni ok var þá stirðr af bóndum, ok lét hon nǿra hann. Þau Þórir ok Ingibjǫrg sendu menn á fjallit, ok fundu þar þau merki ǫll, er Hallfreðr hafði sagt. Var þat allmikit fé, er þaðan var flutt. Var þat allra samþykki landsmanna, at Hallfreðr tǿki fé þat, er Ǫnundr hafði átt, ok heldu þeir mikit tal af honum.

Hallfreðr lagði hug á Ingibjǫrgu ok bað hennar. Hon segir:

Eigi mun þá vel fyrir ǫllu sét, er þú ert kristinn ok hér útlendr, en þú skalt finna fǫður minn, ef þú vill.

Hann gerir svá ok tjár þetta fyrir Þóri, ok verða þeir vel ásáttir. Gekk svá til, at Hallfreðr fekk Ingibjargar ok unni mikit. Þar stóð saman auðr mikill, ok hafði Hallfreðr þar virðingar miklar. Þat hafði hann helzt til trúar, at hann blés í kross yfir drykk sínum, áðr hann drakk, en fátt sǫng hann.

Eitt sinn talaði hann fyrir Ingibjǫrgu: Ek ǽtla mér at fara á fund Óláfs Svíakonungs ok fǿra honum kvǽði, er ek hefi ort um hann.

Hon kvazk ǽtla, at hann mundi heyra vilja lofit.

Þat sumar fór Hallfreðr til Svíþjóðar ok kom á fund konungs ok kvaddi hann. Konungr spyrr, hverr hann vǽri. Hann segir til sín. Konungr mǽlti:

Víða ertu nefndr ok skáld gǫfugra manna.

Kvǽði hefi ek ort um yðr, ok vilda ek hljóð fá.

Konungr játti því. Síðan flutti hann kvǽðit. Konungr bauð honum með sér at vera ok gaf honum góðar gjafir.

Hallfreðr kvazk eiga bú ok konu í hans skattlandi. Ok vil ek þangat vitja.

Konungr bað hann vel fara.

Hallfreðr kom aftr til konu sinnar. Þar var hann tvá vetr ok á hinum þriðja vetri var þat eina nótt, at honum þótti Óláfr konungr koma til sín ok var reiðuligr ok kvað hann mjǫk kasta kristni sinni. Far á fund minn ok lið þitt.

Hallfreðr andvarpaði mjǫk, er hann vaknaði. Ingibjǫrg spyrr, hvat hann hefði dreymt. Hann segir henni.

Eða hversu mun þér um gefit? Villtu nokkut fara með mér? Á ek þér mikit gott at launa, ok þá fenga ek þér helzt ǫmbunat, ef þú tǿkir við trú. Hon segir:

Þess er ván, at þik muni þangat langa, ok skil ek, at sá mun vera siðr miklu betri, ok mun ek með þér fara.

Auðgísl hét sonr þeirra, ok var hann þá tvívetr. Þau fara á fund Óláfs konungs, ok tók hann vel við Hallfreði ok ávitaði hann þó mjǫk ok bað prest skrifta honum. Ingibjǫrg fǿddi þá sveinbarn, ok hét sá sveinn Hallfreðr, ok gaf faðir hans honum nafn sitt. Var þá Ingibjǫrg skírð ok synir hennar báðir.

Óláfr konungr mǽlti þá við Hallfreð: Nú skaltu bǿta yfir við guð, er þú hefir lengi verit með heiðnum mǫnnum ok gengit mjǫk af trunni.

Hann kvazk þat gjarna vilja ok orti Uppreistardrápu, gott kvǽði. Þann vetr andaðisk Ingibjǫrg, ok þótti Hallfreði þat allmikill skaði.

Um várit sagði hann konungi, at hann lysti at sjá Ísland.

Konungr sagði at þat skyldi, sem hann vildi. Hefi ek þik reynt at góðum dreng, en koma mun þar, at þú mundir heldr vilja með mér vera, at því skaplyndi, sem þú hefir. En þessa gripi skaltu þiggja af mér: pellsskikkju, hring ok hjalm, því at óvíst er um fundi okkra. Lóga eigi gripunum. segir konungr, því at með þér skulu til kirkju fara, en í kistu leggja hjá þér, ef þú andask í hafi.

Hringrinn stóð þrjá aura.

Hallfreði þótti mikit fyrir skilnaði við konung. Auðgísl, sonr Hallfreðar, fór austr til Þóris, móðurfǫður síns. Hallfreði, syni sínum, fekk hann fóstr gott.

Hallfreðr lét í haf. Hann kom skipi sínu í Kolbeinsarós eftir þing.

Hann mǽlti til skipara sinna: Ferð liggr fyrir mér suðr um heiði at finna fǫður minn, ok skulum vér ríða tolf saman Nú var skip upp sett. En þeir ríða á brott tolf saman ok sneru vestr til Langadals. Þeir váru allir í litklǽðum ok stefndu til selja Gríss. Kolfinna var þar ok konur nokkurar hjá henni. Þar váru fleiri sel, ok stóðu selin í Laxárdal, milli Langadals ok Skagafjarðar. Sauðamaðr Kolfinnu sagði, at tolf menn riðu at selinu ok váru allir í litklǽðum. hon segir:

Þeir munu eigi kunna leiðina. Hann segir:

Kunnliga ríða þó.

nú koma þeir til seljanna. Kolfinna fagnar vel Hallfreði ok frétti tíðenda. Hann segir:

Tíðendi eru fá, en í tómi munu sǫgð vera, ok viljum vér hér í nótt vera. Hon svaraði:

Þat vilda ek, at þú ríðir til vetrhúsa, ok mun ek fá þér leiðsǫgumann.

Hann kvazk þar vera vilja.

Gefa munum vér yðr mat, sagði hon, ef þér vilið þetta eitt.

Nú stíga þeir af hestum sínum, ok um kveldit, er þeir váru mettir, sagði Hallfreðr: Þat ǽtla ek mér at liggja hjá Kolfinnu, en ek lofa félǫgum mínum at breyta, sem þeir vilja.

Þar váru fleiri sel, ok er svá sagt, at hverr þeirra fengi sér konu um nóttina.

En er þau kómu í sǽng, Hallfreðr ok Kolfinna, spyrr hann, hversu margt vǽri um ástir þeirra Gríss. Hon kvað vel vera. Hallfreðr segir:

Vera má at svá sé, en annat þykki mér finnask á vísum þeim, er þú hefir kveðit til Gríss Hon kvazk engar kveðit hafa. Hann segir:

Ek hefi lítla stund hér verit, ok hefi ek heyrt vísurnar.

Lát mik heyra, segir Kolfinna, hverninn verki sá er, at mér er kenndr.

Ekki er slíkt bót annars, ok mikit undr, at hraustr maðr vill slíkt gera. Hallfreðr segir:

Enn hefi ek heyrt aðra.

Kolfinna segir:

Ekki mun Gríss yrkja um þik, ok sǿmði þér betr at óvingask eigi svá við hann, því at eigi veit, hvar manni mǿtir.

Hallfreðr kvað vísu:

Kolfinna stygðisk þá við.

Hallfreðr kvað vísu:

Smalamaðr reið brott um nóttina. ok sagði Grís, hvat komit var. En hann reið heiman við tuttugu menn.

Snemma um morgininn búask þeir Hallfreðr. Ok áðr hann sté á hest, kvað hann vísu.

Síðan hljóp hann á bak ok brosti. Kolfinna mǽlti:

Hví brosir þú nú?

Hann kvað vísu:

Hallfreðr vildi gefa Kolfinnu skikkjuna Konungsnaut, en hon vildi eigi þiggja, ok áðr þeir riðu brott, kvað hann vísu:

Eftir þat ríða þeir á brott.

Nú kemr Gríss til seljanna. Kolfinnu var skapþungt. Gríss sá þat.

Hann kvað vísu:

Þar var með Grísi Einarr, sonr Þóris Þrándarsonar. Gríss vill eftir ríða, en Kolfinna latti ok kvað eigi víst, hvárt hans hlutr batnaði við. Gríss vill þó eftir ríða. Þeir riðu fram hjá Auðolfsstǫðum til Blǫndu. Þá váru þeir Hallfreðr komnir á miðja ána. Þá skaut Gríss spjóti til Hallfreðar, en hann tók á lofti ok skaut aftr til Gríss. En Einarr brá við øxi. Spjótit kom fyrir brjóst Einari ok fekk hann bana. Gríss kvað Hallfreð renna. Hann kvazk eigi mundu fara lengra en af ánni ok bað þá at sǿkja, en Gríss reið eigi at. Þá lǫgðu menn þat til, at Hallfreðr skyldi bǿta Grísi fyrir ósóma þann allan, er hann hafði gǫrt honum. Hallfreðr spyrr, hvers hann beiddisk. Gríss svarar:

Því munda ek una, ef ek hefða hringa báða, Jarlsnaut ok Konungsnaut. Hallfreðr segir:

Fyrr mun annat at berask.

Ok skilðu við þat.

Hallfreðr reið suðr til bróður síns, en þá var faðir hans andaðr, ok var þar um vetrinn.

Ok um várit er hann fór norðr, þá rak á fyrir þeim hríð. Hallfreðr kvað þat vera gerningaveðr. Þeir riðu ofan eftir Vatnsdal, þar til at fyrir þeim varð einn garðr, ok spruttu þar upp tuttugu menn. Þar var kominn Már af Mársstǫðum. Hann hleypr fyrir Hallfreð, en Hallfreðr høggr þegar til hans, en Már brá fyrir blóttrugli, ok varð hann ekki sárr. Hallfreðr reið þá ór garðshliðinu. Már kallaði: Sǿkjum at þeim.

Hallfreðr kvað vísu:

Skilðu þeir við svá búit.

Húnrøðr hét maðr, er bjó at Móbergi. Gríss var þingmaðr hans. Þorkell krafla bjó þá at Hofi, en Ingolfr var dauðr.

Þenna vetr orti Hallfreðr. vísur um Grís. Ok er Gríss frá þat, fór hann til móts við Húnrøð. ok bað hann ráðagerðar, því at Hallfreðr. herðir at eins fjándskap við mik. Húnrøðr segir:

Þess fýsi ek þik, at þú búir mál til ok stefnir Hallfreði til Húnavatnsþings.

Gríss gerði svá, reið suðr um várit til Hreðuvatns, því at þeir Galti ok Hallfreðr. bjuggu þar þá. Gríss stefndi Hallfreði um víg Einars til Húnavatnsþings.

Ok er þeir váru brottu, mǽlti Galti við Hallfreð: Hver er tilǽtlun þín um mál þetta? Hann svaraði:

Ek ǽtla at sǿkja traust Þorkels, mágs míns.

Þeir riðu sunnan um várit ok váru saman þrír tigir. Þeir gistu at Hofi. Hallfreðr spurði Þorkel, hvert traust hann skyldi þar eiga. Þorkell kvazk mundu veita at málum, ef boðin vǽri nokkur sǿmð. Nú koma menn til þings, ok á þinginu gengu þeir Hallfreðr ok Galti til búðar Þorkels ok fréttu, hvar koma skyldi. Hann segir:

Ek mun bjóðask til gerðar, ef þér vilið þat hvárirtveggju, ok mun ek þá leita um sǽttir.

Ganga þeir nú út ór búðinni, en Brandr Ávaldsson, bróðir Kolfinnu, lá á búðarveggnum. Hann hjó Galta banahǫgg, í því er hann gekk út. Hallfreðr sagði Þorkatli vígit.

Þorkell gekk með honum til búðar Gríss ok bað hann fram selja manninn. Ella munum vér brjóta upp búðina.

Þá hljóp Hildr, móðir Brands, í dyrrnar ok spyrr, hvat Þorkell. vildi. Hann segir ørendit. Hildr mǽlti:

Eigi mundi þér þat í hug, at drepa son minn, þá er ek skaut þér undan skikkjuskauti mínu ok firrða þik bana. eftir víg Glǿðis, þá er þeir Þorgils ok Þorvaldr vildu drepa þik. Þorkell. mǽlti:

Liðit er nú þat. Gangi konur út ór búðinni, ok viljum vér leita mannsins.

Brandr var faldinn ok komsk hann svá út, ok hittisk hann eigi. Þorkell kvað hann farinn mundu til búðar Húnrøðar. Hallfreðr mǽlti þá:

Grunr er mér nú á um liðveizluna, ok býð ek nú Grísi holmgǫngu.

Gríss kvað hann þat boðit hafa fyrr.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Gríss hafði í hendi sverðit þat, er Garðskonungr hafði gefit honum.

Hallfreðr sá einn dag, hvar Kolfinna gekk. Hann kvað vísu:

Þat var um nóttina, áðr þeir þeir skuldu berjask, at Hallfreðr svaf í sǽng sinni. Honum þótti. Óláfr. konungr koma at sér, ok þóttisk hann verða feginn ok þó hrǽddr. Konungr mǽlti:

Svefns er þér, en þó mun þér, sem þú vakir. Þú ǽtlask ógott ráð fyrir at berjask við Grís. við ill málaefni. En hann hefir svá fyrir mǽlt ok beðit guð, at sá ykkarr skyldi sigr fá, er betri málaefni hefði. Haf ráð mitt, tak með þǫkkum, at engi holmganga verði, ok bǿt fé. En á morgin, er þú ert klǽddr, gakk út á holt þat, er hjá þingstaðnum er, þar sem gǫtur mǿtask. Menn muntu sjá ríða, ok haf við þá tal, ok kann vera, at þér þykki þá annat meira vert en holmganga Gríss. ok hirð eigi, þó at honum þykki sem þú hrǽðisk.

Hallfreðr vaknar. ok íhugar, hvat fyrir hann hefir borit, ok segir þeim manni, er hjá honum var. Sá svarar:

Hrǽðisk þú nú grísinn? Ok vǽri betra at hafa tekit fyrr gott ráð, þá er hann mǽlti vel til, en nú mun virt af óvinum þínum, sem þú þorir eigi at berjask. Hallfreðr mǽlti:

Virði þat hverr sem vill. Hafa skal ek ráð Óláfs konungs. Þau munu mér bezt gefask.

Um morgininn gekk hann út á holtit ok sá menn ríða í litklǽðum at sér. Hann spurði þá tíðenda, en þeir sǫgðu fall Óláfs konungs. Hallfreðr varð svá við sem hann vǽri steini lostinn ok gekk þegar heim til búðar með miklum harmi ok lagðisk þegar niðr í rúm sitt. Þá mǽltu Gríss menn, at honum yrði lítilmannliga. Gríss svaraði:

Þat er ekki á þá leið. Minna sóma hafða ek af Garðskonungi, ok þóttu mér þau mest tíðendi, er ek missta hǫfðingja míns. Er heit lánardróttins ást. Ok er gott, er ek skal eigi berjask við konungsgiftuna. Vil ek enn, at Þorkell dǿmi, sem ǽtlat var. Þorkell mǽlti:

Ek mun nú taka máli fyrir Hallfreð ok sǽtta ykkr.

Þessu játti Hallfreðr.

Þat er gerð mín, segir Þorkell, at víg Einars komi fyrir víg Galta ok þar með heimsókn við Kolfinnu. fyrir manna {munn], en fyrir Gríssvísur skal Hallfreðr gefa Grísi grip einn góðan.

Þá kvað Hallfreðr vísu:

Þorkell bað hann hǽtta verkanum. Ok lát fram grip nokkurn, þó at eigi sé af konungsnautum.

Þá lét Hallfreðr fram hringinn Sigvaldanaut ok skilðu at því.