Bókastaðir

Hjǫrleifr konungr fór með skipi sínu til Konungahellu, því sem hann helt til Bjarmalands; þeir Reiðarr, Sjálands konungr, settu búðir sínar et nærsta þar. Heri, son Reiðars konungs, gerði sér kært við Hjǫrleif konung; á þeim fundi eggjaði hann fǫður sinn at bjóða heim Hjǫrleifi konungi. Reiðarr konungr sagði, at þat mundi at engri gæfu verða, en lagði þó leifi til ok fjármuni; þeir hǫfðu samflot til Danmerkr. At því boði sá Hjǫrleifr konungr Hringju, dóttur Reiðars konungs; Heri fýsti þess ráðs, ok fylgdi henni skipshǫfn manna, ok farmr allr.

Í Jótlandshafi lá Hjǫrleifr konungr í lognrétt; ok er hann fór í sólar upprás, sá hann í norðr koma uppor sjónum mikit fjall, ok jafnt vaxit sem mann; þat kvað:

Þá gengu ekki skipin; þá bað konungr taka til ára. Þá kendi Hringja sér sóttar; þeir lǫgðu upp árar; hon andaðisk at jafnlengd þess, er hon hafði sótt ' tekit, ok varð skotit kistu hennar fyri borð, en hon fór svá skjótt suðr aptr, sem róit væri sexærðu skipi.

Heri fann kistuna rekna skamt frá naustum fǫður síns, ok sagði honum til, ok kvað Hjǫrleif konung mundu hafa myrðt hana.

Þetta haust reru feðgar tveir á fiski, ok drógu marmendil, ok hét annarr Handir, en annarr Hrindir; þeir fœrðu hann Hjǫrleifi; konungr fekk hann í hendr hirðkonu einni, ok bað hana gera vel við hann; enginn maðr fekk orð af honum.

Kertisveinar glímdu, ok slǫkktu ljósin. Í því bili sló Hildr horni á skikkju Æsu; konungr sló hana með hendi sinni; en Æsa sagði hundinn valda, er lá á gólfinu; þá laust konungr hundinn; þá hló marmendill; konungr spurði, hví hann hló.

Hann svarar: "þvíat þér varð heimsliga, þvíat þau munu þér líf gefa;" Konungr spurði hann fleira; hann svarar engu; síðan lézk konungr mundu flytja hann til sjófar, ok bað hann segja sér þat, er hann þyrfti at vita; hann kvað, er hann fór til sjófar:

En er þeir reru þangat með hann, sem þeir hǫfðu hann uppdregit, þá kvað hann:

Þá lét Hjǫrleifr konungr hann utanborðs. Þá tók einn maðr í hǫnd honum, ok spurði: "hvat er manni bezt?"

Marmendill svarar:

Konungr gaf þeim Handi ok Hrindi land at búa á, ok þarmeð þræl ok ambátt.

Síðan lét Hjǫrleifr konungr fara ǫrvarboð, ok samnaði liði at sér; þá hina sǫmu nótt gó hundr hans Flóki, er aldri gó, nema hann vissi konungi ótta vonir. Um nóttina kom Reiðarr konungr með her sinn, ok sló hring um bœ Hjǫrleifs konungs. Hjǫrleifr konungr hleypti á manngarðinn, ok skaut aptr spjóti til liðsins; þá heyrði hann kallat fall Héra. Konungr sá or skógi bœjarbruna sinn ok brottsigling Reiðars konungs með herfangi miklu.

Þetta sama haust kom Hjǫrleifr konungr einskipa um nótt á bœ Reiðars konungs, ok gekk einn til svefnhúss, en allar konur váru or rekkju brottu nema Æsa ein. Konungr bað hana koma sér við Reiðar konung; hon lysti hann í vaðkeri sínu, ok sagði síðan Reiðari konungi. Hjǫrleifr konungr var uppfestr í konungs hǫll með skóþvengjum sínum sjálfs, millum elda tveggja, at ráði Æsu; en hirðin sat við drykkju. Ámeðan vakti Hildr, ok jós mungáti í eldana, ok kvað Hjǫrleif þar vera; hon leysti hann svá, at hon hjó með sverði skóþvengina. Reiðarr konungr sat sofandi í hásætinu, en Æsa sat í knjám honum; Hjǫrleifr konungr lagði í brjóst honum, ok gekk síðan til skips eptir liði sínu, ok lét binda hirð Reiðars konungs, ok gaf grið; en Reiðar konung lét hann hengja dauðan á gálga þann, er hann hafði honum ætlat.

Þann enn sama aptann, er Hjǫrleifr konungr kom, heyrði Reiðarr konungr kveðit:

Hjǫrleifr konungr lagði undir sik ríki þat allt, er átt hafði Reiðarr konungr, ok setti þar Sǫlva Hǫgnason, ok gaf honum jarlsdóm; en Hjǫrleifr konungr fór til Noregs, ok hafði með sér Hildi ok Æsu, ok kvaddi þings. Þat dœmdi landsfólkit, at Æsu væri drekkt í mýri; en Hjǫrleifr konungr sendi hana uppá land (með) heimanfylgju sína. Sonr Hjǫrleifs ok Æsu var Óblǫðr, faðir Ótryggs, fǫður Hǫgna hins hvíta, fǫður Úlfs hins skjálga, er Reyknesingar eru frákomnir.

Hjǫrleifr konungr ok Hildr hin mjófa áttu tvá sonu, hét hinn ellri Hjǫrólfr, en hinn yngri Hálfr. Hjǫrleifr konungr fell í víkingu. Ásmundr hét konungr; hann fekk Hildar hinnar mjófu, ok fóstraði sonu Hjǫrleifs konungs.

Þá er Hjǫrólfr var átta vetra, þá bjósk hann at fara í hernað; hann hafði hvert skip, er hann fekk, smá ok stór, ný ok forn, ok hvern mann, er hann fekk, frjálsan ok nauðgan. Þeir hǫfðu margt til vápna: stengr ok stafi, klumbur ok króka; fyri þá sǫk er þat kallat síðan Hjǫrólfsfœri, er ófimligt er. En er hann kom til orrostu við víkinga, þá treystisk hann liðsfjǫlda, ok lagði til orrostu; hann hafði lið ókænt ok vápnlaust, ok fell margt lið hans, en sumt flýði. ok kom við þat aptr at hausti, ok varð hann lítill maðr fyri sér.

Eptir um várit var Hálfr tólf vetra gamall, ok var engi maðr jafnmikill, eða jafnsterkr, sem hann; þá bjósk hann at fara í hernað, ok hafði hann eitt skip nýtt ok vel búit.

Á Hǫrðalandi var jarl sá, er Álfr hinn gamli hét; hann átti Gunnlǫðu, dóttur Hrómundar berserks, systur Hámundar hersis hins frœkna; synir þeirra váru tveir, ok hét hvárrtveggi Steinn; hinn ellri var þá átján vetra gamall; hann var þá ráðgjafi Hálfs konungs; enginn skyldi fara yngri, enn hann, eða bernskari. Steinn mikill stóð í garðinum; engi skyldi fara, sá sem eigi fengi hafit steininn af jǫrðu; engi skyldi sá fara, at eigi væri hreystimaðr, svá at aldri kvíddi, eða mælti æðru, eða brygði grǫnum fyri sára sakir. Steinn hinn yngri Gunnlaðarson var eigi fœrr fyrir aldrs sakir, þvíat hann var tólf vetra gamall.

Hámundr hersir átti tvá sonu, ok hét annarr Hrókr hinn svarti, en annarr Hrókr hinn hvíti; þeir váru valdir til ferðar þessarar. Áslákr hét ríkr bóndi; hans synir váru þeir Egill ok Erlingr; þeir váru ágætir menn. Vemundr hét merkismaðr Hálfs konungs; Fjórir menn fylgdu honum or hirðinni.

Þá var leitat um ellefu fylki; fengusk þar tólf menn; þar váru brœðr tveir Haukr ok Valr, Styrr hinn sterki, Dagr enn prúði, Bǫrkr ok Brynjólfr, Bǫlverkr ok Haki, Hringr ok Hálfdán, Stari ok Steingrímr, Stúfr ok Gauti, Bárði ok Bjǫrn; þeir váru tuttugu ok þrír, er þeir ýttu hit fyrsta kveld, er þeir lǫgðu til hafnar; þá var regn mikit; þá bað Steinn tjalda; konungr svarar: "villtu enn tjalda húsa, sem heima?" síðan kǫlluðu þeir hann Innstein.

En um daginn eptir reru þeir fyrir annes eitt í hvǫssu veðri; maðr stóð á nesinu, ok bað fars; konungr bað hann standa á stýrstǫngu til kvelds; hann kvað þat vel mælt, ok kvað sér þá þykkja skipat nær konunginum; svá var gǫrt; þessi maðr var Steinn Gunnlaðarson hinn yngri; hann var síðan kallaðr Útsteinn.

Margt var gǫrt til varaðar þeirra lǫgum fyri kapps sakir; þat var eitt, at engi þeirra skyldi hafa lengra sverð, enn álnar, svá skyldi nær ganga; þeir létu gera sǫx til þess, at þá skyldi hǫggin stœrri; engi þeirra hafði minna afl, enn tólf meðalmenn; aldri hertóku þeir konur né bǫrn; engi skyldi sár binda, fyrr enn at jafnlengd annars dags; við engum var þeim tekit, er minni var at afli, eða hreysti, enn nú var sagt.

Þeir herjuðu víða um lǫnd, ok hǫfðu jafnan sigr. Hálfr konungr var átján sumr í hernaði, ok hafði jafnan sigr. Þat var siðr þeirra, at liggja jafnan fyrir annesjum; þat var annarr siðr þeirra, at tjalda aldri á skipum, ok aldri hálfsegl fyrir ofviðri; þeir váru kallaðir Álfsrekar, ok hafði hann aldri fleiri á skipi, enn sex tigu.