Bókastaðir

Nú fréttir konungr heimkomu þeirra, ok hversu mikinn sigr þeir hǫfðu fengit, fagnar hann þeim sœmiliga, ok skemtu þeir honum frá ferðum sínum; þakkar konungr þeim vel, ok spyrr Hálfdán eptir, hversu honum lízk á konungsdóttur, en hann kveðsk eigi mjǫk kvennskygn, en segir þó, at hon væri væn kona.

Ingigerðr var nú komin í hǫll til drótningar, ok fagnar hon henni vel, en þó með minni blíðu, enn margr ætlaði.

Þá lét konungr senda eptir þeim mæðgum; en er þær kómu fyrir hann, mælti hon til Ísgerðar drótningar: "nú er hér komin dóttir þín," sagði hon, "ok vil ek nú með yðru ráði allan sóma gera bæði þér ok henni, vili Hálfdán mínum ráðum fara fram, þá vil ek at hann fái hennar, ef hennar vili fellr þar til ok þín, drótning!"

"Svá er hon viti borin," sagði drótning, "at hon má sjálf hafa ráð fyrir sér ok svǫr um slík mál."

Þá mælti Hálfdán: "ekki hefi ek mjǫk huglagt at kvænask svábúit, hefik ok ekki margar konungadœtr séð, ok vel þykki mér sá giptr, sem Ingigerði á, ok eggjandi vil ek þess vera, at þér sjáið gott ráð fyrir henni."

Þá mælti Úlfkell: "lengi hefi ek yðr, herra! þjónat, ok vænti ek af yðr góðs, ok þœtti mér mikill sómi, ef þér vilduð gipta mér þessa mey, hefi ek ok nǫkkut talat við hana áðr, ok hefir hon engi fjærtæki haft um þessi mál."

Konungr spyrr nú Ingigerði, hversu henni væri um þat gefit, en hon kvað hann mestu umráða, ef móðir hennar vildi, ok legði eigi móti: "ok síðan vili þér, konungr! auka nǫkkura nafnbót við Úlfkel."

En konungr spurði drótningu, hversu henni væri umgefit. Hon kvað sér þat bezt líka, at hann sæi fyrir, sem honum líkar.

Eptir þetta gipti konungr Úlfkeli Ingigerði, ok gaf honum jarlsnafn ok Álaborg til forráða, ok þat ríki sem þar lá til, ok var þá drukkit brullaup þeirra; ok síðan fór Úlfkell til Álaborgar, ok tók undir sik ríkit, ok gerðisk þar hǫfðingi yfir, ok galt konungi skatt, ok fór svá lengi fram, ok tókusk upp ástir með þeim Ingigerði.

Eysteinn konungr sitr í sínu ríki; hann unni mikit Ísgerði drótningu. Hon lét sér alla hluti kvennmannliga verða til hans, ok liða nú svá þrír vetrar.

Þat bar til eitt sinn, at kaupskip mikit sigldi austan fyrir Bálagarðs síðu í stóru veðri; þat skip hvarf, ok fannsk ekki mannsbarn af, ok ætluðu menn at stórviðri mundi hafa brotit þetta sama skip.

En eptir um haustit var þat einn dag, at tveir menn kómu til hirðar, þeir váru miklir vexti, en eigi vel klæddir; ekki sáu menn gǫrla í andlit þeim, því at þeir hǫfðu síða hǫttu. Þeir gengu fyrir konung, ok kvǫddu hann virðugliga, því at hann var optast blíðr í máli. Hann spurði, hvat manna þeir væri. Þeir sǫgðusk báðir Grímar heita, ok vera ættaðir utan af Rússía ok hafa mist peninga sína í skipreika. Þeir báðu konung vetrvistar.

Konungr spurði drótningu, hvat henni þœtti ráð um, en hon sagði hann mundi sjálfr ráða slíku, en kvað þó marga vetrtaksmenn misjafnt gefask: "er mér þá ekki af at kenna, ef ek legg ekki til."

Konungr kvað hana jafnan litlu skipta sér um ráðagerðirnar: "nenni ek ekki at vísa þeim frá mat, þar þeir váru svá langt atkomnir."

Var þeim nú skipat sæti þarsem mætask gestir ok hirðmenn. Þeir váru fáskiptnir við menn, en kómu sér við alla vel.

Grímr hinn eldri var stór maðr vexti, at fáir váru hans líkar, hann var sterkr ok fimr við alla leika, ok var opt at leikum með konungsmǫnnum í skotbakka ok at knattleiki; hann fór vel með afli sínu, ok lék á engan, en var eigi aflvana, ef leitat var á hann. Grímr hinn yngri var mjúkr í leikum ǫllum, fimr við skot, en prófaði lítt aflraunir, en skaut allra manna bezt af handboga eða lásboga, en tefldi svá vel, at engi komsk til jafns við hann. Hálfdán konungsson lagði opt leik sinn við hann, bæði tafl ok skotfimi, en svá mikla vǫrð helt hann á þeim Grímunum, at enga nótt sváfu þeir svá, at hann vekti eigi, ok hefði eigi vitund af þeim, ok leið svá fram vetrinn at jólum.

Þat var einn dag í jólum, at menn léku knattleik fyrir konunginum; hann sat á stóli, en drótningin á ǫðrum. Grímarnir váru at leiknum, ok gat enginn leikit til jafns við hinn stœrra Grím nema Hálfdán konungsson. Aldrei hǫfðu Grímar talat orð við drótningu á þeim vetri. Einusinni sló Grímr hinn eldri út knǫttinn, ok átti Grímr yngri at sœkja. Knǫttrinn rann allt upp at stól drótningar. Grímr gruflar eptir knǫttinum, en þá hann réttisk upp, talaði hann nǫkkur orð í eyra drótningunni, en hon brá nǫkkut lit við.

Á móti dagverðardrykkju gafsk upp leikrinn, tóku menn þá til drykkju. Konungr veitti kappsamliga um daginn, ok fell hverr maðr sofinn í sínu sæti niðr, sá sem eigi fœrði sik sjálfr til sængr.

Konungr drakk lengi um kveldit; drótning sat hjá honum; konungr spurði, hvat Grímr hefði talat við hana, en hon kveðsk eigi hafa hent reiðr á því. Konungr sagði, at hon vildi flestar sagnir hjá sér geyma, ok um fátt sér vísbending gera. Drótning bað hann vera sem varastan um sik, gekk hon þá brott.

Grímar váru þá sofnaðir; gekk þá konungr at sofa ok Hálfdán, son hans, með honum; en er þeir kómu til skemmunnar, var drótning eigi þar. Konungr lagðisk í sængina í klæðum sínum, ok lagði sverð sitt fyrir framan sik.

Herbergissveinarnir dróu upp skriðljósin, en Hálfdán gekk inn í hǫll, ok láu Grímar þar ok sváfu. Hálfdán sá, at Grímr hinn minni hafði dregit af sér glófann, ok var hǫndin ber; enga mannshǫnd þóttisk hann slíka séð hafa fyrir fegurðar sakir, þar fylgði gull, ok svá vænt at eigi þóttisk hann slíkt séð hafa fyrr, mest fyrir sakir steins þess sem í því var, ok hann skildi eigi, hvárrar náttúru hann var. Hann lokkar nú gullit af fingrinum, ok lét í glófann, en síðan bað hann draga upp ljósin, ok settisk hann niðr hjá Grímunum, var þá myrkt hitt neðra í hǫllunni.

Hann helt á glófanum í hendi sér, skjótt fell svefn á hann, en vaknaði við þat, at ljósin váru slokin, en Grímr hinn minni vatt upp ljós fyrir augu honum svá bjǫrtu, at hann þoldi eigi í móti at sjá, en greip af honum glófann, ok mælti síðan: "eptir þessari hendi, gulli ok glófa skaltu leita ok þreyja, ok aldrei náðir fá, fyrr enn sá leggr jafnviljugr aptr í þinn lófa, sem nú tók á brottu," en síðan snarar hann ljósinu til þeirra dyranna, sem skemra var til, en hleypr til hinna sjálfr, sem lengra var til, ok þar út.

Hálfdán sprettr nú á fœtr, ok hleypr til þeirra dyranna, sem ljósinu var til snarat, ok váru þær læstar, snýr hann þá til hinna dyranna, ok hét á menn þá, sem inni váru, at þeir skuli vakna. Dyrnar váru læstar, ok varð at brjóta þær upp, áðr þeir komusk út.

Hálfdán vitjar þá skemmubúrsins, ok var konungr þá dauðr ok laginn sverði í gegnum, ok þrír smásveinar, en sá fjórði komsk á þvertréð, ok sagði at Grímr hinn meiri hefði þar komit ok drepit konunginn, ok þá alla sem dauðir váru, ok kallaði síðan: "segið Hálfdáni svá, at Vigfús ok Ófeigr hafi hefnt Hergeirs konungs," ok gekk út síðan. Í þessu kom drótning í skemmuna, ok fengu henni þessi tíðindi svá mikils, at hon fell í ómegin, ok þótti við dauða búit.

Var nú ys mikill í hǫllinni ok borginni, ok fóru menn at leita Grímanna á sjó ok landi, ok fundusk þeir hvergi, ok stóð þessi leit mánuð, ok var víða getfé tildreift; þó dyrglaðisk yfir þetta um síðir, var þat þá flestra manna vill, at Hálfdán væri til konungs tekinn.

Litlu síðar lætr Hálfdán kveðja þings, en er hǫfðingjarnir váru samankomnir, lǫgðu menn bœnarstað til, at Hálfdán væri konungr þeirra, en hann svaraði svá; "þau tíðindi hafa hér gǫrzk fyrir stuttu, at mér sómir eigi konungsnafn at bera, meðan svá stendr, þvíat ek em ekki óðalborinn til þessa ríkis, mun mǫrgum þykkja mér betr sóma at hefna fǫður míns, ok leita at þeim, sem hann hafa drepit; þykki mér ráð, at drótning sendi eptir Sigmundi, bróður sínum, at hann komi hingat, ok stýri þau landi, þangat til ek kem aptr, hvernin sem þá breitum vér; en ek mun brott fara, ok eigi aptrkoma, fyrr enn ek hefi fundit minn fǫðurbana, hversu sem mér verðr um hefndina auðit."

Drótning sagði, at henni þœtti sitt ríki hvergi betr komit, enn hjá honum; en hvat þar er umtalat, þá er þat af.

Hálfdán býsk úr landi með fimm skip, ok valdi með sér góða drengi, sigldi hann fyrst í Austrveginn, ok varð honum bæði gott til fjár ok mannorðs, en aldrei lá hann svá vakandi, at væri eigi honum fyrir augum sú fagra hǫnd ok þat væna gull, sem hann misti í Aldejuborg; látum hann nú sigla alla fimm vetr, sem hann vill.