Bókastaðir

Hákon konungr fór þat sama sumar ór Bjǫrgyn, er hann sendi þá Ívar út, austr til Víkr, ok með honum Magnús konungs-son. Fóru þeir allt austr til Elfar; ok kom þar til móts við þá Birgir jarl. Fór þá all-blíðliga með þeim. Var jarl í boði konungsins, ok synir hans enir ungu, ok margir gǫfgir menn með honum. Bundu þeir þá enn fastliga sína vináttu, svá at hana skyldi ekki skilja meðan þeir lifðu báðir. Mæltu ok til þess, at þeir skyldu finnask annat vár eptir. Ok skildusk þeir konungr ok jarl.

Fór Hákon konungr norðr í Víkina. Þá var með honum Heinrekr biskup af Hólum á Íslandi, er þá hafði fylgt konungi lengi. Ok er konungr kom austan yfir Foldina, tók Heinrekr biskup sótt. Þeir sigldu vestr yfir Foldina til Túnsbergs. Ok er þeir hǫfðu lítla hríð dvalzk í bœnum, andaðisk Heinrekr biskup. Lík hans var jarðat í Óláfs-kirkju í Túnsbergi. Ok þakkaði Hákon konungr sjálfr sǫng á grafar-bakka, ok fór þar um mǫrgum fǫgrum orðum ok snjǫllum; ok lagði mjǫk til lofs við biskup, sem verðugt var í marga staði.

Eptir þetta fór Hákon konungr ok Magnús konungr norðr til Bjǫrgynjar, ok þaðan til Þróndheims, ok ætluðu norðr at Óláfs-vǫku. Ok er þeir kómu til Niðaróss, var fyrir í bœnum Einarr erkibiskup, ok mikill fjǫldi af vǫku-fólki. Þar var ok kominn Loðinn kórsbróðir af Hamri með ráði erkibiskups, ok kosinn til biskups móti konungs vilja. Ok því gerði hann stygð á til erkibiskups.

Þá er Hákon konungr lagði til árinnar, sveif skipit konungs á eyrina gengt Bakka, ok festi þar. Erkibiskup reri í mót honum, ok bauð, at allir menn skyldu til fara þeir kœnastir væri, at koma skipinu af grunninu. En konungr vildi eigi þiggja at honum. Síðan lét konungr setja skorður undir skipit, at eigi mætti hallask er fjaraði. En er flœddi, þá flaut skipit; lǫgðu þá konungarnir til bœjarins, ok gerði erkibiskup í mót þeim fagra processionem, ok mintisk við Hákon konung. Sira Loðinn gékk undir hǫnd erkibiskups ok mintisk til konungs, ok ekki mjǫk einarðligr.

Ok er konungarnir hǫfðu lítla hríð dvalizk í bœnum, hǫfðu þeir stefnu við erkibiskup um biskups-kosning í Hamri. Vildi erkibiskup ekki annat en Loðinn væri biskup; en Hákon konungr mælti í mót þverliga. Ok hér af sló með þeim í ina mestu deilu. Ok kom því máli svá, at Hákon konungr appellaði erkibiskup út til páfa, ok varð erkibiskup við þat inn styggvasti. Ok eptir þetta gékk í millum þeirra Magnús konungr, ok aðrir vinir þeirra, ok áttu hlut í, at þeir semði. Talðisk þá ok Loðinn undan at vera biskup, er hann vissi forþokka konungs.

Kom þá Magnús konungr því á leið, at þeir fundusk, konungr ok erkibiskup. Var þar fyrir Magnús konungr, ok biskup af Suðreyjum, ok Gillibert er þá var klerkr Hákonar konungs ok verit hafði erkidjákn í Hjaltlandi. Vildi Hákon konungr hann til biskups hafa í Hamri. Ok lauk svá þessari stefnu, at erkibiskup kaus Gillibert til biskups, en Loðinn gaf upp af sinni hendi. En með því at áðr var til páva skotit málinu, sendu þeir Gillibert út til pávans. Ritaði þá konungr ok erkibiskup bréf með honum, at þetta var beggja þeirra vili. Ok fór hann eptir þetta á páva fund.

Um sumarit eptir fór Hákon konungr inn til Frosta-þings, ok skipaði þar konungs-málum. Síðan bjósk hann suðr í land, ok með honum Magnús konungr; ok kómu þeir um haustit til Bjǫrgynjar; ok sat Hákon konungr þar um vetrinn; en Magnús konungr fór suðr í Stafangr, ok sat þar.

Þetta haust kómu þeir útan af Íslandi, Páll ok Ívarr; ok sǫgðu konunginum sitt ørendi, hvert orðit var. Fansk konunginum svá í, at Gizurr mundi ekki meira af hafa tekit at flytja konungs-mál, en hann hafði heitit, eða konungr laun fyrir selt.

Hákon konungr veitti Jólin í Bjǫrgyn. Ok var þessi inn fjórði vetr ins fimta tigar ríkis hans. Um vetrinn eptir tók jungherra Sverrir sótt þá er hann leiddi til bana, ok þótti konunginum þat inn mesti skaði ok mǫrgum ǫðrum.

Hákon [konungr] ok Magnús konungr hǫfðu sent um sumarit bróður Nikulás suðr til Danmerkr at flytja bónorð Magnúss konungs við jungfrú Ingiborgu, dóttur Eireks konungs helga. Ok skyldi bróðir Nikulás fara suðr í Saxland til fundar við hertugann, móðurfǫður hennar, ok vita hvat hann legði til þessarra mála; þvíat hann var inn mesti hǫfðingi, ok einn af þeim sjau mǫnnum er kjósa skulu keisarann; ok hann skal vera dróttseti keisarans hvert sinn er hann er fyrir norðan Fjall.

Ok er sendimenn kómu til hertugans, flytjandi þeirra ørendi fyrir honum, tók hann lítit af; ok sagði, at hans dóttur-dóttir var Dǫnsk at fǫður-ætt, ok Danir hefði ráð fyrir hennar giptingar orði. Síðan lét hann leiða í sýn við þá tvær dœtr sínar, harla vel búnar, ok mælti hertugi: "Fyrir þessum mínum dœtrum hefi ek ráð, hverr sem þeirra biðr." Eptir þetta fara sendi-menn aptr í Danmǫrk, ok svá til Noregs á fund Hákonar ok Magnúss konungs.

Eptir annlát jungherra Sverris fóru þeir Hákon konungr ok Magnús norðr í Sogn, ok þaðan norðr um Filla-fjall, ok svá til Upplanda. Ok er þeir kómu upp á Heiðmǫrk á Ringisakr, kom þá til móts við þá Einarr erkibiskup, ok fór með þeim suðr í Víkina. Þeir fóru fyrst til Túnsbergs, ok fundu þar bróður Nikulás. Sagði hann sín ørendi slík sem orðit hǫfðu. Konungr sendi sem fljótast sira Askatín ok bróður Nikulás suðr til Danmerkr; skyldu þeir fara á fund drótningar, ok greifa Ernest, ok þeirra [manna] annarra, er svǫr hǫfðu fyrir jungfrú, ok vita hverr útvegr verða skyldi á þessu máli.

En meðan þeir vóru í þessi ferð, fóru konungarnir ok erkibiskup austr til Elfar, ok ætluðu at finna Birgi jarl. Lágu þeir um hríð í Elfinni, ok biðu jarls. En jarl kom eigi.

Fóru þeir þá aptr í Víkina, ok sátu í Túnsbergi þar til er Askatín kom ór Danmǫrk. Nikulás var eptir suðr þar. Hann sagði þau orð drótningar ok greifa Ernest, ok jungfrú, at konungarnir skyldu senda í mót henni vegligt fǫruneyti; en drótning hét, ok jungfrúinnar frændr, at búa ferð hennar sœmiliga með hinum beztum fǫngum.