Bókastaðir

Hákon konungr fór ór Túnsbergi þegar hann var búinn til Bjǫrgynjar, ok sat þar um sumarit. Ok er á leið, sendi konungr Áslák guss austr til landsenda með þat er hann skyldi gjalda Dǫnum. Ok er Áslákr kom til Elfarinnar, þá kómu øngir menn af Danmǫrk, ok øngir til þess at greiða þat fé sem mælt var. Áslákr fann Birgi jarl, ok sagði jarl honum svá, at Dana-konungr vildi at engi fé-gjǫld fœri fram á því hausti; en hann vildi þeir fyndisk sjálfir konungarnir um sumarit, ok semði þá alla hluti sem milli bæri. Jarl var þessa mjǫk fýsandi. Ok eptir þetta fór Áslákr heim.

Hákon konungr bjó ferð sína norðr í land ok sat í Þróndheimi um vetrinn. Þessi var inn sjaundi vetr ins fjórða tigar konungdóms hans. Um várit í Fǫstu andaðisk þar í Þróndheimi Pétr í Gizka. Hákon konungr bjósk norðan í Fǫstunni ok suðr til Bjǫrgynjar, ok dvalðisk þar nǫkkura hríð um várit. Þetta sama vár andaðisk Sǫrli erkibiskup í Þróndheimi, Tveggja-Postula-messu, Philipi ok Jacobi.

Eptir andlát erkibiskups áttu Kórs-brœðr tal; ok kom ásamt með þeim, at þeir køru til erkibiskups Einar smjǫrbak son Gunnars grjónbaks; en hann var út í París. Fóru þá út, meistari Hákon, ok meistari Óttarr með bréfum at segja þenna kosning. En ekki hǫfðu þeir ráð Hákonar konungs við þetta.

Hákon konungr fór um sumarit austr til Víkr, ok allt til Elfar til móts við Dana-konung, eptir því sem Birgir jarl hafði beitt. Lagði konungr þá austr til Lindis-hólma; en Birgir jarl var við Gullbergs-eið. Þar kom ok Christoforus Dana-konungr, ok var mjǫk hans traust þar sem jarl var. En er um sættir var talat, fannsk þat á, at Dana-konungi þótti biskupar it fyrra sumarit hafa miklu frekara tekit en svá sem boðit var; ok urðu konungarnir ekki á-sáttir. En Birgir jarl hélt í ǫllu til þess, at þeir skyldu semja; ok þótti Norðmǫnnum hann mjǫk halla eptir Dǫnum. En fundr lyktaðisk með því, at Dana-konungr reið í brott með øngum sættum staðfestum. Hann reið suðr eptir Hallandi, ok lét taka af brúar allar hverri á sem hann kom yfir. Hákon konungr fór norðr aptr í Víkina, ok var þar um sumarit.

Þat vár er nú var frá sagt andaðisk herra Sigurðr konungsson, ok Áskell biskup af Stafangri.

Þetta sumar sendi Hákon konungr til Íslands Sigvarð biskup, at flytja mál konungs á þingi á Íslandi. Sigurðr silki-auga fór ok út, at skynja hversu einarðliga biskup fœri í konungs-málum. Þeir hǫfðu mǫrg bréf til Íslands. Vóru þar á útan-stefnur við Gizur Þorvaldsson ok enn fleiri aðra. Ok er þeir kómu til Íslands, spurðu þeir at þar hǫfðu orðit mikil tíðindi um haustit [áðr], at þeir Eyjólfr Þorsteinsson, ok Hrani Koðransson, ok Kolbeinn grǫn, hǫfðu brennt inni sonu Gizurar þrjá ok marga menn aðra á Flugu-mýri. En um várit drap Oddr Þórarinsson Hrana ok þá fjóra í Grímsey; en Gizurr hafði drepit um vetrinn Kolbein grǫn ok þá sjau. Var þá mikill ófriðr á Íslandi.

Sigvarðr biskup fann Gizur fyrir sunnan land, ok var hann í stórmælum af Heinreki biskupi. Ok er Heinrekr biskup spurði skip-kómuna, reið hann suðr um heiði; ok herðu þeir þá báðir biskuparnir at Gizuri, svá [at] hann rézk þegar útan, en skipaði Oddi Þórarinssyni yfir Skagafjǫrð, ok fékk honum í hendr allt sitt mál við brennu-menn. En Þóri tott skipaði hann fǫður-leifð sína, ok skyldi hann vera til styrktar með Oddi móti Eyjólfi ok Hrafni.

Gizurr kom til Bjǫrgynjar, ok var Þórðr kakali þar fyrir; ok var með þeim engi vina-fundr. Fór Gizurr þegar austr til Víkr, ok fann Hákon konung þar.

Þetta sama haust lét Hákon konungr búa til vetr-setu á Berginu; var þessi inn áttjandi vetr ok tuttugti ríkis hans. Þá vóru þeir þar báðir Þórðr ok Gizurr; var Þórðr á Berginu, en Gizurr í bœnum.

Um várit fór Hákon konungr til Bjǫrgynjar ok hafði Kross-súðina. Þetta sumar kom í land Einarr erkibiskup af hafi útan at Allda, ok sneri þegar norðr með landi til Þróndheims. Þótti konungi undarligt, er hann vildi eigi finna hann.

Um várit er Hákon konungr sat í Bjǫrgyn, sendi hann til Íslands Ívar Englason, at flytja sitt eyrendi á Íslandi með atfylgi biskupa; því at konungr trúði þeim báðum vel. En konungr fékk þeim sýslur, Gizuri ok Þórði; hafði Gizurr sýslu norðr í Þróndheimi, en Þórðr austr í Skíðu.

Þá er Ívarr kom til Íslands, spurði hann þau tíðendi, at þeir Hrafn ok Eyjólfr hǫfðu drepit Odd Þórarinsson um vetrinn áðr í Geldinga-holti. En þetta sumar, er Ívarr kom út um haustit, hǫfðu þeir barizk á Þverár-eyrum, Þorvarðr Þórarinsson; ok þar til veittu þeir honum, Þorgils Bǫðvarsson ok Sturla Þórðarson; en þeir vóru til móts, Eyjólfr ok Hrafn. Féll Eyjólfr í þeim bardaga, en Hrafn flýði. Ívarr var um vetrinn í Skálaholti; ok þótti honum Sigvarðr biskup minna hug á leggja konungs-ǫrendi en hann hafði heitit.

Fór Ívarr um várit norðr til Skagafjarðar, ok fann þar Heinrek biskup ok Þorgils skarða, er þá var fyrir Skagafirði, ok flutti konungs-mál fyrir þeim. Tóku þeir báðir vel undir, ok stefndu saman ǫllum bóndum í Skagafirði, ok fluttu konungs-mál með Ívari. Kom þá svá, at allir Skagfirðingar [ok Eyfirðingar], ok mestr þori bónda í Norðlendinga-fjórðungi, játuðu at gjalda konungi skatt, þvílíkan sem þeir urðu á sáttir við Ívar. Fór Ívarr útan um sumarit, ok þótti honum sitt ørendi hafa orðit minna en hann ætlaði, ok kenndi hann þat mest vinum Gizurar ok fóst-brœðrum, ok enn sumum frændum Þórðar ok vinum.

Einarr erkibiskup kom norðr til Niðaróss til stóls síns. Ok þegar sem skip kom sunnan, þá varð erkibiskup þess víss, at Hákoni konungi hafði mjǫk mislíkat, er hann hafði eigi farit á hans fund þegar er hann kom í land, svá skamt sem [var] milli þeirra. Erkibiskup býr nú ferð sína suðr til Bjǫrgynjar, ok kom á konungs fund. Tók hann honum vel er þeir fundusk; ok tǫluðu marga hluti sín í milli. Fóru allar rœður vel með þeim. Einarr erkibiskup var inn mesti hǫfuð-vin unga konungs; þvíat hann hafði gefit honum konungs-nafn, ok lagði til hans síðan [inn] mesta ástar-þokka.

Erkibiskup kærði þat fyrir konungi, at hann skyldi nǫkkut landa-skipti gera milli sona sinna, at sér lifanda, þat er lands fólkit mætti vel við una, ok báðir þeir játuðu at halda. Hákon konungr átti hér um tal við vini sína ok ráðgjafa. Lǫgðu menn þar mis-jafnt [til]. Mæltu sumir, at Magnús skyldi hafa þriðjung af landi, ok hertoga-nafn. Sumir mæltu, at skipta skyldi landi í helminga, þó at Hákon konungr bæri einn konungs-nafn eptir fǫður sinn. Þeir vóru sumir, er eigi kvóðusk vera vilja á þeim stefnum er nǫkkurr hlutr væri mis-jafnaðr með þeim brœðrum; létu þeir bezt gegna mundu, at ǫllu væri í helminga skipt þeirra millum.

Einarr erkibiskup, ok vinir unga konungs, báðu konung staðfesta þetta mál með nǫkkuri skipan, ok setja þar fyrir bréf sitt ok innsigli, ok þar með annarra hǫfðingja. Konungr tók þessa blíðliga; en mælti svá, at þat mundi bezt gegna at Guð skipti. Ok eyddisk þat svá, at engi var skipan á gǫr. Erkibiskup fór norðr til stóls síns, ok skildusk þeir konungr með blíðu ok mikilli vináttu.

Hákon konungr ungi hafði þetta sumar gǫrt sendimenn út í Spania til konungsins af Kastel. Var Elis prestr fyrir þeim sendiboðum. Hǫfðu þeir hauka nǫkkura at fœra honum, ok fleiri hluti aðra, þá er þar vóru torugætir. Ok er þeir kómu út í Spaniam, ok tók konungr vel við þeim ok svá sendingum þeirra, þær er honum vóru sendar af Noregi. Ok dvǫldusk sendimenn þar um hríð í góðu yfirlæti.

Þenna vetr inn næsta sat Hákon konungr í Bjǫrgyn, ok var þessi inn nítjandi vetr ok tuttugti ríkis hans. Um várit nær Páskum sendi Hákon konungr Þorlaug bósa ok nǫkkura menn með honum suðr til Danmerkr; skyldu þeir fara á fund Jacobs erkibiskups í Lund. Gerði konungr bréf til erkibiskups, at hann skyldi senda bréf ok menn til Christoforus konungs, at forvitnask, hvárt hann vildi nǫkkut halda af sættum þeim er gǫrvar váru milli Dana ok Norðmanna um sumarit er Hákon konungr lá í Ekreyjum. Beiddisk konungr at vita þar af sannan órskurð.

En er Þórlaugr kom suðr í Lund, tók erkibiskup vel við honum, ok lét hann vera með sér. En hann sendi menn í Sjóland til Róiskeldu á fund Dana-konungs. En er hann vissi þeirra ørendi, hélt hann þeim með sér, en gerði menn upp á Skáney, at taka sendimenn Nóregs-konungs ok flytja þá til sín. En erkibiskup fékk njósn af því, ok gerði Þorlaug varan við; ok fékk honum hesta, ok reið hann upp í Svíaríki; en sumir hans félagar vóru eptir með erkibiskupi leyniliga.

Þeir fóru it eystra til Víkrinnar ok svá norðr á konungs fund, ok kómu at Hvítasunnu til Bjǫrgynjar ok sǫgðu konungi sín ørendi ok orð erkibiskups, at Hákon konungr mundi ekki til þess þurfa at ætla, at né einn greiðskapr mundi verða á því fé-gjaldi, at Norðmenn áttu skilt af Dǫnum, eða ǫðrum þeim einka-málum sem gǫr hǫfðu verit þeirra í millum. Konungr lét sér fátt um finnask.

En vónu bráðara lét hann flota skipi sínu Óláfs-súðinni; ok gerði þat orð á, at hann ætlaði norðr til Þróndheims. En er skipit var út lagt undir Fenring, sagðisk hann skyldu [sigla] austr til Víkr. Hann gerði menn austr fyrir sér með bréfum til sýslumanna í Víkinni, ok kaupmanna þeirra sem vanir vóru at sigla til Danmerkr; ok lagði ríkt við, at engi Eyrar-floti skyldi sigla lengra með landi en í Ekreyjar, ok bíða þar þess er konungr gerði ráð fyrir hvernog hann vildi at þeir fœri.

Hákon konungr sigldi austr með landi; ok er hann kom í Víkina, hélt hann fyrst til Túnsbergs. Ok er hann kom þar, gerði hann útboða-bréf um alla Víkina, ok stemndi til sín ǫllum lendum mǫnnum ok sýslu-mǫnnum þeim sem í Víkinni vóru; ok drósk saman mikill herr ok fjǫldi skipa. Hélt Hákon konungr ǫllum þeim her suðr með landi til Ekreyja. Kom þar saman all-mikit lið. Þat var ávarp manna, at eigi mundi vanta þrjú hundrað skipa. Sem Sturla kvað: —

Þá er Hákon konungr lá í Eikundar-sundi, sendi hann mikinn hluta hers síns suðr fyrir Halland; bað þá herja á landit, ok eyða bæði með eldi ok vápnum. Hann sendi nær tveim hlutum liðsins suðr allt til Glaumsteins, vóru þar fyrir: Ǫgmundr kræki-danz ok Arnbjǫrn posi, Bárðr í Hestbœ, Áslákr guss, Páll gás, Ámundi Haraldsson. En þriðjungr liðs skyldi ganga upp í Geit-kjǫrrum. Var þar fyrir Jón drótning, ok Jón Loðinsson, Þórðr kakali, ok enn fleiri sýslumenn ór Víkinni. Þeir sigldu allir samt til Mostrar-sunds. Sem Sturla segir: —

Þá er konungrinn kom í Mostrar-sund, vóru þar fyrir nǫkkurir Danskir menn, ok vóru flestir drepnir.