Bókastaðir

Þenna vetr er Hákon konungr sat í Þróndheimi, kómu austan ór Garðaríki sendimenn Alexandrs konungs af Hólmgarði; hét sá Michjall, ok var riddari, [er fyrir þeim var.] Kærðu þeir um þá hluti, er við áttusk sýslumenn Hákonar konungs norðr í Mǫrk, ok austan Kirjálar, þeir sem skatt-gildir vóru undir Hólmgarða-konung; þvíat þeir áttusk jafnan við ófrið í ránum ok mann-drápum. Vóru þar stefnur at áttar, ok ráð fyrir gǫrt, hversu þat skyldi niðr setja. Þeir hǫfðu ok þat ørendi, at sjá frú Kristínu dóttur Hákonar konungs; þvíat Hólmgarða-konungr hafði þat boðit þeim, at þeir [skyldu] leita eptir við konung, ef hann vildi gipta frúna syni Alexandrs konungs.

Hákon konungr gerði þat ráð, at hann sendi [menn] ór Þróndheimi um várit; ok fóru austr til Hólmgarðs með sendimǫnnum Alexandrs konungs; var fyrir þeirri ferð Vígleikr prests-son, ok Borgarr. Fóru þeir til Bjǫrgynjar ok svá it eystra. Kómu þeir um sumarit í Hólmgarð. Ok tók konungr vel við þeim; ok settu þeir þá frið at sinni milli skattlanda sinna, svá at hvárigir skyldi ǫðrum ófrið gera, Kirjálar né Finnar; ok hélzk sú sætt ekki lengi síðan.

Í þann tíma var ófriðr mikill í Hólmgarði; gengu Tattarar á ríki Hólmgarða-konungs. Ok fyrir þær sakir var ekki litit á bónorðit, þat er Hólmgarðs-konungr hafði flytja látit. Ok er þeir hǫfðu flutt ørendi sín, fóru þeir austan aptr með sœmiligum gjǫfum, er Hólmgarðs-konungr sendi Hákoni konungi. Kómu þeir austan um vetrinn, ok fundu Hákon konung í Víkinni.

Hákon konungr fór um várit ór Þróndheimi suðr til Bjǫrgynjar, ok sat þar um sumarit. Var þar þá fjǫlmenni mikit. Herra Knútr, son Magnúss broka, fór norðan með konunginum; en þá kómu austan ór Víkinni til móts við konunginn, herra Filipus son..., ok herra Filippus son Knúts [konungs] langa. Beiddu þeir konung, at hann mundi fá þeim styrk til þess, at þeir mætti fá þat ríki er þeir þóttusk vera til komnir. En konungr vildi engan styrk fá þeim; þvíat þat vóru einka-mál þeirra Birgis jarls, at hvárrgi skyldi efla annars óvini.

Eptir þetta fóru herrarnir í brott, ok fyrst suðr til Vindlands; ok efldusk þaðan at liði, bæði Vindum ok Þýðeskum mǫnnum; ok fóru þaðan til Svía-ríkis, ok reistu ófrið móti Birgi jarli.

Þetta sumar var mart Íslenzkra manna með konungi, sem fyrr var ritat; ok vóru margar stefnur at áttar, hverja skipan gera skyldi til landsins. En þat var af gǫrt, at þeir vóru út sendir, Heinrekr biskup ok Gizurr, ok Þorgils skarði; ok vóru [þeim skipuð ríki] þau á Íslandi er konungr hafði þá heimildum á tekit; skyldu þeir síðan flytja konungs mál við lands-menn. Sæmundar-synir fóru út á ǫðru skipi; ok gáfu þeir áðr með handfesti þat manna-forráð konunginum er þeir áttu. Sigvarðr biskup, ok Þórðr, ok Jón Sturluson, vóru þá eptir í Noregi.

Skip þat, er Sæmundar-synir vóru á, týndisk, ok kómusk af fjórir menn. En þat skip, er þeir biskup vóru á, ok Gizurr, ok [Þorgils], varð aptr-reka til Noregs um haustit; ok brutu skipit, ok vóru í Þróndheimi um vetrinn.

Hákon konungr fór um haustit austr til Víkr, ok ætlaði til móts við Abel Dana-konung, svá sem orð hǫfðu milli farit, því at þar hafði margr flutningr milli farit. Var þat talat, at þeir mundu gera tengðir sín í milli, Nóregs-konungr ok Dana-konungr, með því móti, at jungherra Magnús mundi fá dóttur Abels konungs. Fór Hákon konungr allt austr til Elfar um [haustit], ok spurði þar ekki til Abels konungs. Sigldi Hákon konungr þá allt austr til Mostrar-sunds, ok lá þar um hríð; ok kómu þar til hans margir kuggar, bæði Vindlands-farar, ok aðrir kaupmenn. Varð Hákon konungr þá víss, at Abel konungr ætlaði ekki at halda stefnu við hann. Sneri þá Hákon konungr aptr í sitt ríki; ok fór um haustit inn til Oslóar, ok efnaði þar til vetr-setu.

Þetta haust var ófriðr mikill í Svíþjóð með Birgi jarli ok þeim herrum, er áðr var frá sagt. Hǫfðu þeir þá hvárir-tveggju her mikinn, ok fórusk í móti.

En er þeir tímar vóru komnir, er þeir hǫfðu á kveðit með sér, Hákon konungr ok Birgir jarl, at ungi konungr skyldi gera brúðlaup sitt til jungfrú Rikizu: en með því at jarl hafði mikinn ófrið í Svía-veldi, þóttisk hann eigi mega þessa brúðlaups-stefnu sœkja, eptir því sem mælt var. Tók jarl þat ráð, at hann sendi austan dóttur sína með vegligu fǫru-neyti. Vóru þar með henni tveir biskupar, annarr Lafranz biskup af Skǫrum, ok Magnús biskup af Svía-ríki; herra Karl son Úlfs jarls, ok margir aðrir ágætir herrar ok hǫfðingjar af Svía-ríki. Var þessi ferð in skǫruligsta fyrir sakir fjár ok fǫru-neytis. Þetta fólk fann Hákon konung í Ósló; ok tók hann við þeim með inum mestum kærleikum fyrir sakir stór-mennsku hans, ok þess vanda er þá var til fallinn. Sem Sturla segir: —

Nú var búit til mikillar veizlu í Osló, ok var veitt brúðlaup unga konungs ok jungfrú Rikizu. Var at þessi veizlu bæði fjǫlmennt ok góðmennt. En er veizlunni var lokit, fóru Svíar heim, ok leysti hann þá út með sœmiligum gjǫfum. Fóru þeir leið sína, ok fundu Birgi jarl.

En meðan þeir vóru í Noregi, urðu mikil tíðendi í Svía-ríki. Þá hǫfðu þeir fundisk við Hervaðs-brú, Birgir jarl ok herrarnir, þeir sem áðr var getit, Filipus hvárr-tveggi ok Knútr Magnússon; ok kómu þeir allir á vald Birgis jarls. En jarl lét háls-hǫggva þá alla, ok marga menn aðra með þeim, ok mest Þýðeska menn, en flestum Svenskum mǫnnum gaf hann grið. Ok síðan settisk ófriðr í Svíþjóð. En um þessi [verk] vóru mjǫk misjafnar rœður til jarls. Skipti mikit, hvárt um rœddu vinir eða óvinir.

Svá er nú at segja, sem fyrr var sagt, at með Hákoni konungi ok Friðreki keisara var inn [mesti] félagsskapr. Fóru jafnan menn milli þeirra með ágætum sendingum. En þá hafði nǫkkura hríð verit ófriðr milli Norðmanna ok Lybiku-manna, af ránum þeim er fyrr var frá sagt, ok Norðmenn hǫfðu fengit af þeim ófriði sem [var] milli Dana ok Lybiku-manna. Hákon konungr hafði ritat til keisarans, at Norðmenn hǫfðu eigi frið at sigla til Lybiku. En keisarinn hafði vald yfir staðnum.

En sumar þat er Eirekr konungr var svikinn [í Danmǫrku], kómu bréf útan frá keisara, þau er þat váttuðu, at hann hafði sent sín bréf til Lybiku, með því efni, at Norðmenn skyldu þar hafa inn bezta frið. Þat stóð ok á bréfum keisarans, at meiri mundi hann gera sœmð Hákonar konungs en annarra hǫfðingja á Norðr-lǫndum; ok hann mundi staðinn í Lybiku gefa upp í hans vald, svá at hann væri þar yfir frjálsliga, bæði herra ok hǫfðingi; ok lézk þar mundu fyrir setja sitt bréf ok innsigli, ef Hákon konungr vildi sœkja láta. En er Hákon konungr sá þessi tíðendi ok bréf, gerði hann sendimenn, bæði til keisara ok Lybiku-manna, á vit þessarra boða, ok leggja frið við Lybiku-menn. Fór þangat Bjarni Moysesson. En til keisara vóru sendir, sira Askatin, ok Ámundi son Haralds stangar-fylju.

Fóru þeir þá um haustit ór Bjǫrgyn um vetr-nátta-skeið suðr til Danmerkr. Þeir kómu at inum Þrettánda degi í Fenedi. Ok spurðu þar þau tíðendi, at keisarinn hafði andask fyrir Jólin út á Púli. Hurfu þeir þá aptr, ok ætluðu í Svafa á fund herra Konráðs, sonar Friðreks keisara. Ok í þeirri ferð vóru þeir teknir ok inn settir; ok vóru í þeirri prísund til þess er herra Konráðr spurði, ok hann sendi menn til at frelsa þá. Fóru þeir síðan á fund Konráðs; ok tók hann þeim vel. En eigi fengu þeir þau ørendis-lok, sem þeir mundu fengit hafa, ef keisarinn hefði lifat.

En þat er mál manna, at Friðrekr keisari hafi einn-hverr verit gǫfgastr af Rómaborgar-keisurum í enni síðari æfi. Hann var keisari nítján vetr ok tuttugu. En eptir hann féll niðr keisaradómrinn, svá at engi hefir verit síðan, þar til er þessi bók var saman sett, ok Magnús hafði verit konungr tvá vetr at Noregi, síðan Hákon konungr fór vestr um haf.

Eptir þetta fóru þeir [sira] Askatín norðr í Noreg, ok fundu Hákon konung í Bjǫrgyn um Jóns-vǫku-skeið, ok sǫgðu honum þau tíðendi er þeir hǫfðu, ok þótti konungi [inn] mesti skaði at keisara. Bjarni Moysesson kom aptr, ok hafði eptir ráði konungs gǫrt [frið] við Lybiku-menn, svá at hvárir [skyldi] sigla til annarra með friði. Vóru Lybiku-menn síðan miklir vinir Hákonar konungs.