Bókastaðir

Hákon konungr bjó ferð sína um várit ór Osló austr til móts við Svía, [eptir] því sem mælt var. Hann hafði mikit lið ok frítt, ok mjǫk vandaðan skipa-búnað. Hákon konungr hafði Óláfs-súðina. Hákon konungr ungi hafði þat skip er Drekinn hét, ok var it fríðasta skip. Mǫrg hǫfðu þeir ǫnnur stór-skip. Hákoni konungi byrjaði seint.

Þá var með konungi herra Filipus son Lafranz, frændi konungs; hann var þá land-flótta ór Svíþjóð fyrir Eireki konungi ok jarli.

Þá er konungr fór út eptir Elfi lét hann vanda mjǫk róðr á skipum. Var þá við slegit ǫllum búnaði, ok farit með ǫllum prís. Sem Sturla segir: —

Þá er Hákon konungr kom til Konunga-hellu, spurði hann til sanns, at Eirekr Svía-konungr hafði austr komit, ok svá Birgir jarl, ok margir aðrir hǫfðingjar. En [er] þeir spurðu til ferða Noregs konungs, ok sagt var, at hann hafði fjǫlða skipa, ok mikit lið, þá vildu Svíar eigi bíða; ok reið konungr upp á Gautland; en jarl var eptir um hríð í Ljóðhúsum. Var Hákoni konungi sagt, at meiri ván væri, at jarl væri í brott riðinn.

Þá er Hákon konungr lá í Elfi, kom til hans Matheus, er síðan varð ósáttr við [Birgi] jarl. Matheus kom fyrir konung, ok kvaddi hann; sagði honum kveðju jarls. Síðan var eptir spurt hvar jarl var. Hann sagði at jarl var riðinn upp í Gautland. Síðan mælti hann til konungs: "Þat hugði jarl, at þetta skyldi verit hafa friðar-fundr, ok skyldi þér hér hafa talat félagskap yðvarn ok vináttu. En nú er hann spurði, at þér hǫfðut her mikinn, vissi hann eigi hvárt þér vildut frið." Herra Matheus flutti ekki lengr, ok fór í brott síðan.

Eptir þetta kallar konungr til sín ráðgjafa sína, ok leitar við þá hvat ráð taka skyldi. Þótti þeim undarliga er [herra] Matheus hafði svá skjótliga farit. Gunnarr konungs-frændi hafði þá Elfarsýslu, ok var vin mikill jarls. Hann flutti þat, at jarl mundi þegar aptr hverfa, [ef] eptir honum væri riðit. Var þat ráð tekit, at Gunnarr var sendr á fund jarls, ok Þórlaugr bósi. Mælti Hákon konungr svá, at þeir skyldu eigi lengra tala við jarl, en herra Matheus hafði við hann talat.

Síðan fóru þeir, ok fundu jarl í Gautlandi. Jarl var heldr stirðr í sinni rœðu, ok taldi at því er konungr hafði svá mikit lið. Gunnarr sagði, at honum gékk ekki ótrúnaðr til þess, heldr var þat siðr hans at fara með stór-skipum ok vel búnum. Leitaði Gunnarr þá eptir við jarl blíðliga, ok bað hann aptr venda til tals við konung.

En jarl sagði, at Eirekr konungr var riðinn í Eystra-Gautland, ok hann mátti ekki aptr snúa. Gunnarr sagði, at þar vóru ǫll landráð sem jarl var, ok [hann] var [bæði] konungr ok jarl yfir landinu. Eireki konungi var þann veg háttat, at hann var mjǫk kless í málinu, ok lét hann því mjǫk aðra tala á þingum eða stefnum. Birgir jarl gerði þann órskurð, at Hákon konungr biði hans um fram annan Sunnudag; — en þetta var Laugardag; — ok hann skyldi fara upp til Ljóðhúsa ok bíða hans þar. Fóru þeir Gunnarr heim, ok Þorlaugr, bósi til konungs.

Þá átti Hákon konungr tal við sína menn, ok gerðu þeir þat ráð, at fara til móts við jarl. Síðan býr konungr ferð sína upp til Ljóðhúsa með allan herinn. Sem Sturla segir: —

Harðla mikils þótti Gautum um vert, er þeir sá svá mǫrg stór-skip, ok vel búin. Ok mjǫk vóru þeir hræddir um, ef hǫfuðs-menn sættisk eigi, at konungr mundi gera stór hervirki í þeirra landi. Sem kveðit er: —

Hákon konungr lagði at Þorska-bakka fyrir vestan ána, jafn-gegnt Ljóðhúsum, ok beið þar þess er jarl kom. En síðan fóru menn milli þeirra, ok var þá talat bónorð Hákonar konungs unga, ok margir hlutir aðrir um sættir þeirra. Eptir þat sendusk þeir gísla á millum; ok fundusk sjálfir, með því móti, at jarl fór yfir ána á fund konungs, ok tǫluðu þeir sín í milli; ok fóru allar rœður vel milli þeirra. Tǫluðu þá þat fastliga, at friðr skyldi standa milli Noregs ok Svía-ríkis; ok hvárigra óvinir skulu þrífask eða eflask í annarra ríki. Ok hér með festi Hákon konungr ungi frú Rikizu dóttur jarls; ok skyldi sá ráðahagr takask þá er þeim þœtti tími til, konungi ok jarli. Ok eptir þetta skilðusk [þeir] með inum mesta kærleik.

Fór jarl upp í Svíþjóð, en Hákon konungr til Konunga-hellu; ok fór um haustit norðr til Túnsbergs, ok þaðan til Bjǫrgynjar, ok efnaði þar til vetrsetu.

Þetta haust kom útan af Íslandi Heinrekr biskup; ok sagði þau tíðendi, at Þórðr kakali lagði lítla stund á konungs mál. Af-flutti biskup mjǫk mál Þórðar. Konungr tók biskupi vel. Hákon konungr hafði þetta sumar stefnt Þórði til sín.

Hákon konungr sat þenna vetr í Bjǫrgyn; ok var þessi þriði vetr ins fjórða tigar ríkis hans.

Um várit eptir kómu menn austan af Svía-veldi með þau tíðendi, at Eirekr Svía-konungr var andaðr. Var þá grein mikil með fólki um konungs-tekjuna. Var þat flestra manna ráð, at son Birgis jarls væri næst konungdóminum, systur-son Eireks konungs, því at systir hans átti arf allan eptir hann. Filipus, son Knúts konungs langa, þóttisk enn vera til kominn konungs-nafns; því at faðir hans hafði verit konungr [með Eireki konungi Knúts syni]. Knútr, son Magnúss brokka, þóttisk enn vera nær kominn konungdóminum; hann var dóttur-son Knúts konungs Eireks sonar, er lengi var konungr í Svía-veldi.

En þegar Birgir jarl kom til, — því at hann hafði mest landráð, — þá fylgdu því flestir, at hans [son] væri bezt til kominn konungdómsins. Var síðan Valdimarr til konungs tekinn, son Birgis jarls. En þetta mislíkaði hǫfðingjum þeim sem eigi þóttusk verr til komnir ríkisins.

Þetta sumar urðu mikil tíðendi í Danmǫrk; þá tók [hertugi] Abel með vél Eirek konung bróður sinn, ok lét taka af lífi Lafranz-vǫku-aptan. Síðan lét hertoginn taka sik til konungs yfir Dana-ríki, ok gerðisk ríkr hǫfðingi.

Hákon konungr fór um haustit norðr til Þróndheims, ok lét þar búa til vetrsetu. Þetta haust kómu þeir útan af Íslandi, Sigvarðr biskup ok Þórðr kakali, ok fundu konung í Þróndheimi. Var þar þá mart Íslenzkra manna: Heinrekr biskup, ok Gizurr Þorvaldsson, Þorgils skarði, Jón Sturluson, Finnbjǫrn Helgason, Sæmundar-synir Filipus ok Haraldr; ok var þar mikill sveitar-dráttr; því at hvárir vildu sitt mál flytja til þess at næði út at fara. En Heinrekr biskup flutti þat mál, at Gizurr skyldi út fara; því at hann stóð mest í móti Þórði, ok kallaði þat ónýtt er Þórðr hafði [sýslat] á Íslandi. Sagði biskup, at Þórðr hafði í ǫllu sinn hlut fram dregit, en ekki sœmð konungs; ok var því meirr trúat at sinni.

Þenna vetr kom austan af Svía-ríki herra Knútr, son Magnúss broka, frændi konungs. Var hann um vetrinn í Þróndheimi; ok flutti þat fyrir konunginn, at Birgir jarl vildi engar sœmðir til hans gera, eptir því sem hann þóttisk til kominn vera.

Hákon konungr sat þenna vetr í Þróndheimi, ok lét þar hafa mikinn viðbúnað í mót Jólum, því at hann hafði mikit fjǫlmenni. Hinn Átta dag bar Hákon konungr kórónu sína; ok hafði þá í boði sínu alla ina beztu menn er í vóru bœnum, Sigurð erkibyskup, ok ljóðbiskupa, ok Kórs-brœðr af staðnum. Þar var Knútr jarl, ok [herra] Knútr frændi konungs, ok allir inir beztu menn ór Þrœnda-lǫgum. Þessi var inn fjórði vetr ins fjórða tigar ríkis hans.

Um vetrinn fóru orðsendingar milli Abels Dana konungs ok Hákonar konungs. Sendi Hákon konungr suðr Bjarna Moysesson með bréfum; en Abel sendi sunnan aðra menn móti með bréfum sínum. Var þá til mælt, at þeir skyldu finnask konungarnir við landa-mœri, ok semja þá hluti er Hákon konungr taldi á við Dani.