Bókastaðir

Þá er Pétr biskup kom í land, sendi hann bréf til konungsins þau er pávinn hafði ritat með honum, at konungr væri vin erkibiskups. Erkibiskupinn bað ok konunginn vináttu í sínum bréfum, [ok] hét í mót sinni vingan með fǫstum trúleik. Í þenna tíma kómu til konungs bréf frá jarli ok Kórs-brœðrum í Niðarósi; ok sǫgðu þeir svá í sínum bréfum, at Pétr svikarinn var kominn í land, er keypt hafði erkibiskups-nafn með fé ins helga Óláfs konungs, ok báðu konunginn taka hann sem annan svikara heilagrar kirkju. Þessi sǫmu bréf sendi konungr til erkibiskups, ok þar með sín bréf, ok bað erkibiskup bíða sín í konungs-garði, eða fara austr til sín. Bauð konungr sjálfan sik til at fylgja honum norðr til staðarins.

Þá er konungr kom norðr til Túnsbergs, kómu til [hans] stór-skip þau er hann hafði af gengit; var þar á drótning ok konungs-móðir. Þá kómu ok til hans lendir menn ok sýslumenn ór Víkinni. Bjósk hann sem skjótast inn til Oslóar.

Þá kom prestr einn Danskr til konungs frá Sigurði Ribbung með bréfum. Hann bauð konunginum bardaga-stefnu við vatn þat er Drafn heitir. En mǫnnum þótti konungr eigi þangat mega fara stór-skipum fyrir straumum.

Þá segir prestr: "Bauð hann yðr ok þann kost, at þér skylduð fara inn til Oslóar, ok ganga norðr á Leiru, ok mun hann þar koma at berjask við yðr; þá fara allir jafn-langt til." Konungrinn játaði þessu glaðliga. Þá dró prestr málit; [sagði] at Ribbungum þœtti jafnt, at konungr riði upp til Eiðs, en þeir kœmi þar til móts, ok berðisk á Eiðs-velli.

Konungr svarar: "Lengra sœkjum vér þá til Birkibeinar, er farit hǫfum norðan ór Bjǫrgyn á skipum, en ríðum nú átta rastir á landi til móts við þá, en þeir fara þrjár vikur skammar eptir vatni. En ef Sigurðr vill þar finna oss heldr en í ǫðrum stǫðum, þá far nú sem skjótast, prestr, ok seg Ribbungum, at þeir skulu mega sjá merki Hákonar konungs á Eiðs-velli, þegar sem Guð gefr tíma til."

Eptir þetta fóru Birkibeinar sem skyndiligast inn til Oslóar.

Skúli jarl gerði sem þeir konungr hǫfðu rœtt sín í millum, at hann fór á land upp; ok með honum Gregorius Jónsson ok Páll vaga-skálm, Nikulás son hans, Petr í Gizka. Jarl hafði mikit lið ok frítt. Hann hafði látit slá skipa-saum margan, ok var fluttr í klyfjum; hann hafði ok marga skip-smiðu með sér; ok fór mjǫk ákafliga, ok kom í sunnan-verða Guðbrands-dali. Sendi hann fyrir sér hálft annat hundrað manna. Var þar fyrir Kolbeinn kettu-hryggr ok Ívarr útvík.

Þeir kómu til Hamars at miðjum degi. Þar var þá Sigurðr Ribbungr í baði, ok komsk nauðuliga undan á skip sitt; en þar féllu nǫkkurir menn af þeim. Hann røri þá út á vatnit, ok kallar á Birkibeina, ok spurði hverr fyrir liði því væri er norðan var komit.

Jarl svarar: "Skúli er fyrir því liði," segir hann. Eptir þetta rœr Sigurðr út til eyjarinnar þar sem lið hans var fyrir, ok sendi Erling Rúm-staf á fund jarls; ok var hann þar vel tekinn. Ok síðan fundusk þeir Sigurðr ok jarl við fá menn, ok tǫluðusk við um hríð.

Eptir þat tók jarl skip biskups til sín ok ǫll ǫnnur þau er hann fékk. Þá lét hann ok reisa fimm skip, þau er svá vóru stór, at slík hafa eigi gǫr verit fyrr á Upplǫndum; ok urðu þau mjǫk gǫr af hrapaði.

Þá er Skúli jarl fór ór Þróndheimi, sendi hann grá-munk einn með bréfum til Hákonar konungs; ok mætti [hann] konunginum á firðinum þá er hann fór inn til Oslóar. Hann segir, at jarl var farinn á Upplǫnd, ok bað konung hvata til móts við hann; ok segir, at jarl mundi ráð fyrir gera, at skip skyldi eigi skorta; bað þó konung hafa saum með sér ef til þyrfti at taka.

Nikulás biskup var fyrir í Osló; ok gerði orð, at hann vildi leita um sættir með Ribbungum ok Birkibeinum. Þá fundusk ok bréf þau, er konungi þótti eigi allr trúnaðr haldinn við sik af biskupi, eptir því sem honum þótti hann hafa játat sér. En biskup bað konung vægja sér um þessi mál.

Síðan fór konungrinn á land upp, ok allir lendir menn með honum ok allt it léttasta fólk; en Hallvarðr bratti, ok nǫkkurir aðrir sveitar-hǫfðingjar, vóru eptir at gæta skipanna, ok lǫgðu þeir ǫllum skipunum út í Elgjar-nes. Þar vóru á konungs-skipi, drótning ok konungs-móðir. Konungr var ina fyrstu nótt at Gunnars á Bergi, en aðra at Ámunda lǫgmanns, í góðum fagnaði. Um morguninn fóru Birkibeinar upp til Eiðs. Kómu þá njósnar-menn móti þeim; ok segja, at Ribbungar mundu vera fyrir þeim á Eiðs-velli.

Hákon konungr átti tal við lið sitt hjá brú einni. Lýsti því, er honum var sagt, at Sigurðr Ribbungr ætlaði at halda orrostu við hann um daginn. Því fǫgnuðu allir Birkibeinar, at sá fundr yrði sem fyrst. Var þá farit sem ákafligast. Ok er þeir kómu upp at kirkju, þá hleypði allr herrinn ofan eptir brekkunni til árinnar; þvíat þeir hugðu at þar mundi herr Ribbunga fyrir vera, eptir því sem þeir hǫfðu sjálfir boðit Hákoni konungi. En þeir héldu þenna stefnu-stað sem þeir hǫfðu áðr aðra haldit, at engi þeirra var þar kominn í móti Birkibeinum.

Snøri konungr þá aptr til bœjarins, ok skipti þar hernum í garða; hann var í prests-húsum. Hann sendi þá njósnar-menn bóndum upp um vatnit, at segja jarli, at konungr var kominn, ok bað hann senda skip í móti sér sem skyndiligast.

Lítlu síðarr kómu sendi-menn frá jarli, Nikulás kartr. Þeir segja konungi, at þar vóru með þeim hirðmenn Sigurðar Ribbungs, Erlingr Rúm-stafr ok Alfr Styrsson, ok vildu hafa grið af Birkibeinum til viðtals. Konungr lézk ekki eiga van-talat við Ribbunga. Nikulás kvað þetta vera ráð jarls, at dvelja svá stundina fyrir Ribbungum til ráða-gerðar; þvíat skipin vóru eigi fyrr búin en eptir fjóra daga liðna — þá mundi ǫll á floti, ok búin at ǫllu. Konungr játtaði [þá at] sendimenn Ribbunga kœmi í friði til tals við hann.

Þeir kómu, ok báru upp ørendi sín; ok segja, at Sigurðr byði sættir ok beiddisk skiptis á landi.

Hákon konungr svaraði svá: "Meira kostaði Sverri konung, fǫður-fǫður minn, ok fleiri vásbúð hafði hann en vér hǫfum enn haft, áðr hann fengi undir sik Noreg af sínum óvinum; ok leituðu þó margir á hann síðan er hann fékk ein-valdit; ok lét hann ekki skipti á ganga annat, en bað Guð skipta eptir því sem hans miskunn er til. Nú megi þér ok svá segja hǫfðingjum yðrum, at ekki landa-skipti mun ganga með oss annat en Guð skipti. Vitu vér ok eigi, hvárt Sigurðr er son Erlings, eða eigi. En þat vitu vér til víss, at hann er eigi son Magnúss konungs; ok þat var fals eitt, er hann fór með, sem þeim er kunnigt er nú sitja hér hjá, þér, Arnbjǫrn Jónsson, ok þér, Gunnbjǫrn, ok þér, Símon kýr."

Arnbjǫrn hafði þar fátt um; en Simon kýr sagði svá: "Þat er øngum manni jafn-kunnigt sem mér, at ekki þjónuðu vér þeim Erlingi sem ek sá á steinvegginum í Vissinsey; en þó þótti mér þessi góðr meðan ek var með honum."

Eptir þetta skutusk þeir á nǫkkurum orðum, Simon kýr ok Ribbungar. Þar næst báðu Ribbungar, at friðr skyldi vera um vetrinn, ok hefði þeir Upplǫnd til varnar. Konungr neitaði því. Þá beiddusk þeir at hafa Heiðmǫrk ok Raumaríki til várs.

Konungr svarar: "Ef þér sitið í friði í vetr, þá dragi [þér] at yðr margan þjóf ok vándan dreng, sem þér erut vanir; man [þá] þyngra at hrinda yðr í brott en nú."

Þá fóru Ribbungar ofan til skips; en konungr sendi þá menn með Nikulási, ok sǫgðu þeir jarli viðrœður konungs ok Ribbunga. Þeir sǫgðu jarli, at konungr mátti með øngu móti dveljask lengr á Eiðs-velli en átta nætr, en á níunda degi varð hann brott at fara; ok var sá næstr eptir Allra-heilagramessu.

Þá sendi jarl Nikulás Pálsson til konungs; ok sagði, at skip vóru búin; en ekki segir hann sýnask mǫnnum þau mjǫk þéttlig. Jarl bað, at konungr skyldi senda til hans nǫkkut lið. Konungr sendi til hans átta sveitir, ok þessa formenn: Ívar af Skeðju-hofi, ok Saxa blaðspjót. Konungr gerði ok menn með Nikulási til jarls, ok bað hann koma til sín með skipum eða senda honum þau skip er fær væri.

Sem Nikulás kom til jarls, hafði hann flotat skipum, ok vóru þau svá lek, at varla varð flotat eða upp ausit, ok með øngu móti herfær. Þá hǫfðu Ribbungar farit ór Eynni með skipum sínum ok hingat [ok þangat] í ár-minnin eða fjǫrðu. Ok er jarl spurði þat, fór hann norðr á Ringis-akr á skipum sínum, ok vóru þar sum brennd, en sum upp hǫggin. En jarl snøri norðr til Þróndheims með her sinn; ok kómu øngar orðsendingar at því sinni til konungs af jarls hendi.