Bókastaðir

Lendir menn þeir er [upp] fóru á landit, spurðu at Ribbungar vóru ekki upp um farnir; ok því snéru þeir vestr Ása-skóg, ok fengu harðan veg, ok lágu úti um nóttina, þvíat skógrinn var ekki brotinn. Ok er þeir kómu af skóginum, snéru sýslumenn upp á Heiðmǫrk; en lǫgmenn ok Gunnbjǫrn it beinsta út eptir konungi.

Þá er konungr kom út í Hakadal, kómu þar njósnir í móti honum; ok segja at Ribbungar hǫfðu farit af Vestfold ok upp á Ringaríki; en síðan vissu þeir eigi hvert þeir snéru.

Konungr lét segja ǫllum sveitar-hǫfðingjum, at þeir væri búnir í óttu. Ok svá var. Konungrinn kom snimma í Uppdal. Ok er hann kom í Haðaland, spurði hann, at Ribbungar hǫfðu ekki upp farit. Sneri hann þá aptr út eptir bygðinni. Hann var um nóttina þar sem Gratta-gref heitir. Hann sendi Ǫgmund Ǫlmóðsson út í bygðina á njósn við tólfta mann, ok hǫfðu þeir góða hesta.

Um kveldit er maðr bjósk, sagði sá er við ljórann var, ok vǫrð hélt, at njósnar-menn hleyptu aptr í garðinn; ok segja, at ófriðr var. Þeir er fyrst hljópu til vápna, hǫfðu hleypt í lás hurðunni, ok var því sein útgangan. Snjór var mikill; ok bað konungrinn menn snúa á hæð nǫkkura ok troða sér gadd, þar til er sveitir kœmi til hans, er umhverfis væri í bygðinni.

Þá kom Ǫgmundr til konungs, ok kvazk hafa mætt Ribbungum er þeir fóru útan; en eigi vissi hann hversu fjǫlmennir þeir vóru.

Konungr mælti styggliga til njósnar-manna sinna, at þeir hefði fyrr flýit en þeir þurftu; er [þeir] vissu eigi sǫnn tíðindi at segja. Ok vóru gǫrvar aðrar njósnir sterkari með Ǫgmundi.

Hann mælti þetta er hann skildi við konung: "Guð láti mik svá aptr koma, at ek kenna einhvern Ribbung, ella kenni hann mik."

Þá er Ribbungar fóru af Vestfold, stefndu þeir it beinsta á Upplǫnd, ok kómu útan at Ringaríki, ok stefndu it beinsta móti Birkibeinum; en hvárigir hǫfðu sannar njósnir af ǫðrum, áðr en þessir njósnar-menn hǫfðu farit, er nú var frá sagt. Ribbunga njósn sneri ok aptr; ok segja, at þeir hǫfðu sét vápnaða menn; en [eigi] vissu þeir hversu margir vóru.

Sigurðr sendi þá Erling rúm-staf á njósn við sex menn. Hann reið upp í bygðina; ok spurði, at Birkibeinar vóru komnir á Haðaland mjǫk margir; en Erlingr sneri þá út aptr til Sigurðar. Hann var á bœ þeim er Sótrangr heitir. Sagði hann Ribbungum, at Hákon konungr var í Haðalandi, "ok því hefir njósnin svá djarfliga farit í nótt, at hann hefir verit nær."

Sigurðr lét þá gera orð í byggðina, ok lét saman kalla lið sitt. Váru þeir um nóttina á haugi einum, ok hǫfðu illa búð. Hann gerði menn fimm, þá er kunnastir vóru, á njósn; ok mættu þeir Ǫgmundi ok hans félǫgum á bœ þeim er Jafnakr heitir. Þat var í ǫndverða dagan. Féllu allir njósnar-menn Ribbunga við kirkju-garðinn.

Hákon konungr reið í óttu af bœnum með allt liðit; þá mætti hann Ǫgmundi; var hann þá við annan mann. Konungr spurði, ef hann vissi nǫkkut til Ribbunga.

Hann segir, at hann hefði sét njósnir þeirra við kirkju-garðinn. "Ok munu þér nú skjótt finna þá, ef þér ríðit mikinn." Vegrinn lá beint með garðinum ok lágu Ribbungar þar drepnir. Ǫgmundr mælti til konungs: "Hér bíðr njósn Ribbunga yðar nú."

Konungr segir hann hafa vel sýst. Birkibeinar hugðu þá gott til, at þeir mundu finna Ribbunga; þvíat þeir vissu glǫggt hvar þeir hǫfðu verit um nóttina. Ok fóru þá ákafliga.

Ribbungar hǫfðu staðit [upp] um nóttina, ok snúit ofan til vatnsins Týri; ok vóru þeir í brottu er konungr kom þar sem þeir hǫfðu verit. Snéru Birkibeinar þá eptir farveg þeirra; ok fara mikinn. Ok er þeir kómu at vatninu, fóru Ribbungar af ísinum ok stefndu vestr á Dali. Konungr reið þá sem mest eptir þeim, þvíat þá var eigi langt milli þeirra. Snjór var mikill, ok [vegrinn] svá mjór, at eigi máttu meir ríða en tveir jafn-fram. Þeir Ribbungar, er seinstir vóru, hǫfðu bæði kastat klæðum ok vápnum. Þeim var kunnigt upp á Dalina; ok snéru þangat fyrst er mestar vóru ófœrðir, ok þrǫngvastir vegir.

Ok er þeir kómu á brekku nǫkkura háfa, svá at þeir máttu sjá Birkibeina á ísinum, þá gerðu þeir ráð sitt, hvárt þeir skyldu upp á Þela-mǫrk, eða upp í Haddingja-dal, ok svá upp á Valdres. Ok þat tóku þeir af; þvíat þá þóttusk þeir mega snúa norðr í Sogn til sjóvar, eða austr í Eystridali. Þeir fóru sem mest máttu þeir.

Hákon konungr stǫðvaði lið sitt þá er hann kom í vatns-botninn. Var rannsakat liðit, ok var eigi meirr en tvau hundruð [fyrir] útan sveina. Konungr átti þá tal við menn [sína], ok af lǫttu flestir at fara lengra, þvíat reiðskjótar þeirra vóru mjǫk farnir. Konungr sneri út um Móðheim it beinsta til Túnsbergs. Dreif þá enn lið til hans.

Fýstu Upplendingar, at hann skyldi fara upp á Heiðmǫrk, ok gæta þess styrks er þar var; þvíat Heinir hǫfðu svá drengiliga saman haldit, at Ribbungar kómu þar aldri sínum metum við. Sumir fýstu, at konungr fœri út í Víkina, ok réði þar til skipa. En þeir er konungi hǫfðu norðan fylgt, báðu hann fara út til Túnsbergs, ok bœta at þeim skipum er brennd vóru; ok fara síðan norðr [ok] taka sér þar skipa-styrk.

Þá kómu ok menn ór Túnsbergi, ok segja, at bréf væri komin norðan frá Skúla jarli. Ok því sneri konungr út þangat.

Bréf jarls váttuðu svá, þau er hann sendi norðan til konungs, at honum þótti eigi ǫllum einka-málum haldit við sik, er konungr sat eigi í Bjǫrgyn um Jólin; en hann fór norðan, eptir því sem mælt var, at konungr skyldi gera brullaup sitt eptir Jólin. Þat lét jarl ok fylgja, at hann mundi bíða konungs til Páska. En ef hann kœmi þá eigi, þótti honum ekki haldinn trúnaðr við sik; mundi hann þá gera sem honum líkaði, hvárt hann héldi nǫkkurn trúnað eða øngvan.

Allir konungs-vinir báðu hann halda af sinni hendi allt. Ok því af lattisk ferð hans á land upp.

Ís-lǫg vóru svá mikil, at engi maðr mundi slík. Ok þó at menn gengi á hin hæstu fjǫll, þá sá þeir hvergi til vaka; en skip sá þeir mǫrg frosin í ísum, bæði kugga ok ǫnnur skip. Ok gengu menn af skipum suðr í Víkinni; ok vóru á leiðinni tvau dœgr eða hálft annat, ok vissu ekki til vaka út frá skipum sínum. Mǫrg skip hurfu um várit, svá at ekki spurðisk til.

Hákon konungr sendi Gauta prest austr í Vetta-hérað at taka leiðangr sinn; ok reið hann austr yfir Foldina it beinsta með boðunum. Ok innan [fára nátta] kom hann aptr ríðandi með þrjú hundruð hesta, ok var þat sjau nóttum eptir Mið-fǫstu; ok vóru þá enn øruggir ísar um alla Foldina.

Konungr lét ráða til at bœta skip þau er brennd vóru, Sætta-spillinn, ok fleiri þau er bœtandi vóru. Þat skip er Uxinn hét, stóð uppi í því uppsátri er norðast er undir berginu við Dana-kleifina. Þat hǫfðu Birkibeinar varit, svá at eigi var brennt; ok svá vel er sú uppsát komin, at þat skip fær vart eldi af berginu.