Bókastaðir

Konungr kom þar snimma um kveldit, ok þat fólk er honum fylgði. Ok er hann var af klæddr, var blásinn her-blástr; ok var sagt, at Vermar væri komnir, ok bǫrðusk við liðit á skóginum. Konungrinn hljóp upp, ok sá herrinn er honum fylgði, ok riðu aptr. Kom þá allr herrinn í mót þeim, ok hǫfðu ekki heyrt ófriðligt. En þeim var búit við dauða er þessu hǫfðu upp slegit. Fóru menn þá til búða sem ætlat var.

Fyrir dag kómu menn til [konungs] sex af bygð þeirri er Strǫnd heitir. Sá hét Geirr er fyrir þeim var. Þeir báðu konunginn miskunnar, ok lǫgðu allt á hans vald. Konungr játaði þeim griðum. Ok gaf þeim þat mark yfir alla þá bœi er í þeirri bygð vóru, at þeir skyldu taka eina stǫng vel mikla, ok binda við hvíta blæju, ok reisa á þat hús er hæst væri í bœnum, ok skyldu allir af því kenna þá bœi er grið væri gefin. En í þeirri bygð vóru eigi meirr en fjórtán bœir. En þó gerðu fleiri bœndr slíkt sama mark, ok fengu allir grið.

Síðan reið Hákon konungr með allan herinn út í Vermaland; ok var brennt hvar sem þeir fóru. En menn vóru hvergi heima í bygðum. Þeir fóru allt í þá bygð er Glaða-fors heitir, ok brenndu.

Sem konungr var á þeim bœ er Knollr heitir, þá kómu bœndr móti honum, ok beiddu miskunnar af hendi landsmanna, ok buðu allt á konungs vald. En með því at Ribbungar hǫfðu ekki lengra verit út í landit en þar, þá tók [Hákon konungr] sættir af þeim; ok settu [þeir] honum átta gísla þá er konungi fylgðu heim í Noreg.

Hákon konungr sneri heim aptr ferð sinni; ok var um nóttina á Strǫnd at Gils bónda, þar sem óbrennt var. Svá segja Vermar, at þar hvíli heilagr maðr, er Þorgeirr hét. Konungr fór þaðan um morguninn. Ok var þá brennt hvar sem þeir fóru, þvíat þar kómu øngir menn miskunnar at biðja.

Um nóttina eptir var konungr þar sem Saurvíkr heita við Kjǫlinn; ok fór um morguninn í þá bygð er Hólmadalr heitir. Ok áðr þeir kómu þar, var gǫrr samnaðr í móti þeim þar sem helzt vóru kleifar ok skógar þrǫngvastir, ok skutusk menn þar á um hríð. Þá hljópu Norðmenn af hestum sínum ok í skóginn at þeim. En Vermar tóku undan, ok varð af [því] þeirra hlutr harðari en hinna er ekki hǫfðu í móti tekit. Ok þar var svá vandliga brennt, at þar stóð ekki kot eptir. Í þeirri bygð var skipat mjǫk Ribbungum, ok flestir bœndr vóru handgengnir Sigurði. Svá kvað Sturla: —

Þá er Hákon konungr reið á Vestri-hólma-dali; þá kómu þar í mót honum bæði prestar ok bœndr, ok báðu miskunnar. Konungr lét þá blása ǫllu liðinu á vatns-ís einn. Þá lýsti konungr því, at menn skyldi hætta at brenna, ok lagði við líf-lát ok lima hverjum er hans boð bryti.

Um nóttina var konungr í Vestra-hólma-dali at prests eins í góðum fagnaði. En ekki var at drekka nema blanda; ok hvergi fengu þeir mungát í Vermalandi; en slátr-vist skorti þar eigi, þvíat búit var hvergi undan rekit.

Um morguninn fór konungr vestr á skóginn; ok kom at miðjum degi í sitt ríki, ok var um nóttina í bygð þeirri er heitir á Ánsmǫrk í Borgar-sýslu á bœ þeim er Folkins-berg heitir; hafði hann þar alla hluti gnóga með góðvilja.

Arnbjǫrn Jónsson hafði fjogur hundruð manna, ok ætlaði at mæta konungi við Eiða-skóg, sem ráð var fyrir gǫrt. Ok er hann fór austr af skóginum; kom hann á farveg Ribbunga, ok snerisk hann þegar eptir þeim; en þeir fóru inn beinsta veg út til Oslóar. Ok er þeir kómu þar, vóru øngir Birkibeinar í bœnum; ok því dvǫldusk þeir þar ekki, ok snéru út it vestra til Túnsbergs.

Arnbjǫrn kom um kveldit til Óslóar, en Ribbungar hǫfðu áðr [um] morguninn í brott farit. Þar kom til móts við hann Arnbjǫrn með hundrað manna, vel búit; en hann sendi aptr annat hundrað af sínu liði þat sem lakast var.

Nikulás biskup var fóstr-faðir Arnbjarnar ok kærr vin. Biskup dvaldi Arnbjǫrn lengi um daginn, ok lézk kenna honum mǫrg heil ráð. En þat segja flestir, at því gerði hann svá, at hann vildi, at Ribbunga drœgi sem lengst undan. Arnbjǫrn varð síð-búinn ór bœnum, ok var lið hans mjǫk drukkit; ok því fór hann skamt um nóttina.

En Ribbungar skunduðu ferð sinni sem mest. Ok er þeir kómu út í Hlíðir, var þar fyrir bóndi einn ór Túnsbergi er Reiðúlfr gull-kroppr hét. Ok er hann spurði til Ribbunga, þá skundaði hann sinni ferð sem mest aptr, ok kom at miðjum degi til Túnsbergs. Var þá þegar blásit, ok sagt ván ófriðar. Þeir Óláfr hǫfðu hálft þriðja hundrað manna á berginu. Varla var trúat orðum Reiðúlfs, ok var því minnstr gaumr at gefinn.

Páls-messu-aptan at kveldi kómu Ribbungar í bœinn. Eysteinn Róason komsk nauðuliga upp á bergit. Ok er hann kom upp í kleifina, þá felldu þeir skutil-svein konungs er Rúnólfr hét. Þar féll ok Grímr hvíti; ok enn fleiri konungs-menn vóru drepnir hér ok hvar í bœnum. Fjórtán menn féllu.

Ketill staurr hét hirðmaðr, ok Eilífr dvergr; hann var gestr. Þeir vóru í lopt-stofu. Þeir vǫrðusk vel ok drengiliga alla nóttina, svá at varla finnask dœmi til, at tveir menn hafi betr varizk. En þeir Ribbungar rufu húsin yfir þeim, ok lǫgðu þar inn spjótum; ok féllu þeir þar með drengskap.

Um nóttina, er Ribbungar hǫfðu rannsakat bœinn, fóru þeir norðr undir Berg, ok brenndu þar konungs-skip, tvítog-sessu góða, ok Sætta-spillinn; ok alls brenndu þeir sextán skip. Þeir drápu tvá kaupmenn saklausa. Þegar sem dagr kom, fóru þeir í brott ok vestr á Foldina. Þeir tóku leiðangr konungs, hvar sem hann var, ok ræntu bœndr ok kaupmenn, hvar sem þeir kómu.

Um daginn at miðjum degi kom Arnbjǫrn í bœinn; var honum þá sagt, at hann mundi ekki fá af Ribbungum at sinni. Sneri hann þá [austr] aptr til Valdis-hólma með ǫllu liði sínu.

Símon kýr ok Hallvarðr bratti hǫfðu farit upp á Markir með sex hundruð manna eptir boði konungs. Ok er þeir kómu þar, var konungrinn farinn norðr. Snéru þeir þá aptr.

Hákon konungr sneri inn beinsta veg af Folkins-bergi til Oslóar. Ok síðla um kveldit kómu menn ór Túnsbergi, ok segja þau tíðindi, er þar hǫfðu gǫrzk. Konungr var um nóttina í bygð þeirri er Leirheims-skógr heitir.

En um morguninn eptir fór hann út til Óslóar, ok átti þar stefnu við sveitar-hǫfðingja; ok sagði svá: "Ek hefi spurt, at Ribbungar ætla at snúa upp á Heiðmǫrk í móti samnaði þeim er bœndr hafa þar. Nú vil ek skipta hernum í þriðjunga. Skal Loðinn Gunnason, ok Gunnbjǫrn, ok Upplendingar, hafa einn þriðjung, ok snúa upp á Raumaríki eptir Ribbungum, ef þeir hafa stefnt á Heiðmǫrk eða þaðan austr. En ef [þeir] hafa eigi komit á Haðaland, þá skulu þér snúa vestr á Ása-skóg móti þeim ok út eptir Haðalandi; en ek mun fara [með] annan þriðjung upp í Hakadal ok it beinsta upp á Haðaland. Þessir sveitar-hǫfðingjar skulu mér fylgja: Nikulás Pálsson, Haraldr stangar-fylja, Friðrekr slafsi; en Eirekr ljóðhorn, ok Klemet af Hólmi, ok Haraldr Vésetason, ok nefndar-menn af Foldinni, skulu fara sem skjótast til Túnsbergs; ok eigi lengra, nema þeir spyri nǫkkut til Ribbunga."