Bókastaðir

Sumar þetta fóru þeir herferð til Bjarmalands, Andrés skjaldar-band ok Ívarr útvík. Þeir hǫfðu fjogur skip.

En sú sǫk var til ferðar þeirrar, at [þeir] hǫfðu farit kaupferð til Bjarmalands nǫkkurum vetrum áðr, Andrés af Sjaumelingum, ok Sveinn Sigurðarson, Ǫgmundr af Spánheimi, ok margir aðrir. Þeir hǫfðu tvau skip. Ok fóru aptr um haustit, Andrés ok Sveinn; en þeir sátu eptir með annat skipit, Helgi Bograns son ok skipverjar hans. Ǫgmundr af Spánheimi var ok eptir; ok fór um haustit aptr í Suðrdalaríki með sveinum sínum ok varnaði.

En Háleygar vóru missáttir við Bjarma-konung. En um vetrinn fara Bjarmar at þeim ok drápu alla skips-hǫfnina. En er Ǫgmundr spurði þat, fór hann austr í Hólmgarða, ok þaðan it eystra út til hafs; ok létti eigi fyrr enn hann kom til Jórsala. Fór hann þaðan aptr til Noregs, ok varð hans ferð all-fræg.

Þeir Andrés ok Ívarr fóru til Bjarmalands, ok gerðu þar it mesta hervirki í manndrápum ok ránum, ok fengu stór-fé í grávǫru ok brenndu silfri.

Ok er þeir fóru norðan, sigldu þeir í rǫst norðr fyrir Straumnes-kinnum; ok bar ór þrjú skipin; en á því skipi er Ívarr var á, bar sjóinn í seglit, ok hallaði svá skipinu, at inn féll sjórinn, ok því næst velti. Jógrímr hét maðr er Ívari kom á kjǫl, ok inn þriði maðr komsk á kjǫlinn. Þeir skutu til báti af skipi Þorbergs; ok gékk ór stafninn ór bátnum, ok kom Jógrímr þeim í bátinn. Ok þá lézk Jógrímr eigi sjá Þorstein, félagsmann sinn; ok hljóp þá enn á sund í rǫstina. Ok þar lézk hann, ok þeir allir er á vóru skipinu, nema þeir Ívarr tveir einir. Þar týndisk stór fé. Andrés fór um haustit til Hálogalands. Ok hefir ekki verit síðan [farit] af Noregi til Bjarmalands.

Nú er at segja frá Skúla jarli; at hann sat í Víkinni, ok hafði þar mikit lið ok kostnað mikinn. Arnbjǫrn var austan-fjarðar, ok varði þar landit, svá at Ribbungar héldusk eigi við. Sýslumenn vóru þá enn uppi í Mjǫrs með mikinn styrk; en Ribbungar fóru þá mjǫk sundrlaust, ok kómu fram hér ok hvar. Þeir fóru út á Hadaland; ok settisk Sigurðr í eyna Fróðung í Týri.

Þá er Skúli jarl spurði þetta, þá bjó hann ferð sína inn í Drǫmn. Hann hafði mikit skip, sex rúm [ok] tuttugu, ok mǫrg smá skip. [Hann] hafði ætlat at draga skipin upp í Týri ok þaðan upp í Rǫnd. En er jarl kom í Drǫmn, skyldi þeir leiða upp skipit inn ytra strauminn. Þá kómu Ribbungar, ok skutu á þá um hríð. Varð þá laust skipit. Svá lauk þar, at Ribbungar flýðu allt austr á Markir; en jarl fór til Túnsbergs, ok lítlu síðarr austr í Vík at leita Ribbunga.

Þeir Tobbu-synir hǫfðu Elfar-sýslu af hendi Ribbunga. Jarl gerði til þeirra Símon kú ok Þórð drafla ok Þorfinn ílla; ok fundu þeir Tobbu-sonu við Hléssey, ok drápu þá þar.

Mikinn afla hǫfðu Ribbungar austan-fjarðar, svá at þat var eigi minna en fjórtán hundruð manna er Sigurði var handgengit. Þessir vóru í Borgar-sýslu af Ribbungum: Herjólfr dyntill, Eirekr dregill. Þeir áttusk mǫrg skipti við ok Arnbjǫrn Jónsson, ok veitti Ribbungum jafnan þyngra. Jarl dvalðisk þrjár vikur í Víkinni; ok áttusk þeir mǫrg slǫg við, Birkibeinar ok Ribbungar, sem eigi er hér ritat.

Skúli jarl sat lengstum í Túnsbergi. Lítlu síðarr spurði [hann] til Ribbunga; ok sendi þá enn menn til þeirra; ok segir, at þar sem húðfats-félagar tveir væri, skyldi þeir hluta með sér hvárr fara skyldi. Þeir vóru rekkju-félagar, Þórir flík ok Játgeirr skáld; ok hlaut Játgeirr at fara. Þeir fundu Ribbunga þar sem Kýrfjall heitir, ok bǫrðusk þar. Þar féllu enn nǫkkurir Ribbungar, en sumir flýðu; en Birkibeinar fóru aptr til jarls.

Þórir spurði Játgeir, félaga sinn, hversu tekisk hefði. Hann kvað vísu:

Jarl lagði mikla stund á at eyða flokki Ribbunga; ok sendi æ menn at þeim, hvar [sem] hann frétti til þeirra. Um haustit sendi jarl orð Nichulasi biskupi, at hann legði ráð til at eyða flokki Ribbunga; en biskup fékk til konu þá er Ása blokk hét, frilla Guðólfs, at eggja Ribbunga til at sættask við jarl.

Um sumarit fékk Sigurðr Ribbungr menn til at leita við jarl hverra sætta hann mundi vilja unna honum, ef hann gæfi upp alla mótstǫðu við hann ok Birkibeina. Sem þetta var flutt fyrir jarli, tók hann ekki ólíkliga á sættinni, ok lét forvitnask hvers hann beiddisk; ok hófusk þá upp bréf-sendingar ok meðalferðir. Lýsti þá Sigurðr sínum áhuga, beiddisk þriðjungs af Noregi, ok at jarl skyldi gipta honum dóttur sína.

En er jarl heyrði þetta, svarar hann svá: "Hákon konungr á vald á því hvat hann vill miðla Sigurði af landi; en ekki væntir mik, at ek gipta dóttur mína út í skóga eða markir; ok ekki mun ek miðla minn þriðjung af landi. En hinu vil ek heita Sigurði, ef hann ferr á mitt vald, at hann skal hafa grið ok allir hans menn. Ek skal ok því valda, at hann skal finna Hákon konung í griðum; má hann þá flytja sitt mál, með þeirra manna fulltingi sem hans mál vilja flytja, um landa-skipti eða aðrar sœmðir; en eigi skal ek þá móti honum; heldr hitt, at konungrinn sœmi hann. Nú skal hann um kjósa, hvárt hann vill þenna kost eða halda stríð við oss Birkibeina."

En er þessi kostr kom til Ribbunga, þá gerðu þeir ráð sín, ok þóttu þessir kostir harðari [er] jarl hafði gǫrt þeim, en þeir hugðu. En með því at þá var þrǫngt þeirra kosti, [svá] at þeir áttu hvergi vist né veru í Víkinni né Upplǫndum; þótti þeim ok eigi hœgt norðr í land at sœkja þar [sem] konungrinn var fyrir: Tóku þeir því þat ráð, at Sigurðr reið á vald Skúla jarls, ok gaf upp konungs-nafn, en flokkinn í vald jarls; ok skilði sér í mót vináttu jarls ok flutning við konunginn sér til sœmðar. Jarl tók vel við honum, ok var til hans sœmiliga. En sá orðrómr lék á í Víkinni, at þessi væri inn fegrsti sigr, er jarl hafði unnit; þar sem hann hafði orrostu-laust eytt svá miklum flokki ok sterkum sem Ribbungar vóru; ok komit því áleiðis, at þá var friðr orðinn um allan Noreg.

Þetta vár, er Sigurðr var með Skúla jarli, fór Skúli [jarl] til Danmerkr ok hafði þrettán skip. Ok er hann kom til Kaupmanna-hafnar, þá hafði greifi Heinrekr fangit Valdimar konung. Fór jarl þá aptr í Noreg er hann spurði þessi tíðindi.

Hákon konungr sat í Bjǫrgyn þá er þessi tíðindi urðu. Þessi var inn sétti vetr konungdóms hans. Um várit fóru menn í millum þeirra jarls; ok var mælt, at hǫfðingja-fundr mundi verða um sumarit eptir í Bjǫrgyn, ok skyldi þar til koma allir inir beztu menn er í væri landinu, þvíat þá var friðr orðinn í ǫllu landinu.

En þó var mikit ákall á ríki konungs ok fǫðurleifð af þeirra manna hendi, er sik vildu fram draga til ríkisins. En með því at konungr var ungr, ok aðrir hǫfðu áðr lengi setit í hans fǫðurleifð, þá var þat mikill fjǫldi manna er mjǫk vóru tvídrœgir hvárum þjóna vildi. Vóru þeir sumir er giarna vildu fyrir-koma ætt ok afsprengi Sverris konungs, fyrir fornan fjándskap er þeir hǫfðu haft til hans; ok var því mjǫk tvídrægt um allt landit, ok mest af stórmenni. Flestr allr múgr var vel viljaðr Hákoni konungi, bæði norðr í land ok suðr.